Gen Z in Marokko: veel kritiek, weinig vertrouwen — en bijna niemand gaat stemmen
Je zou denken: na die grote protesten van vorig jaar — met duizenden jongeren op straat, van Casablanca tot Rabat — zou de politieke betrokkenheid onder Gen Z nu juist hoog moeten zijn. Maar het tegenovergestelde is waar: bij de verkiezingen in Marokko laat de jongste generatie het flink afweten. Terwijl werkloosheid, zorg en onderwijs juist de kernthema’s zijn van deze verkiezingen, blijft een groot deel van de 15- tot 35-jarigen gewoon thuis.
Van protest naar passiviteit: wat ging er mis?
Een jaar geleden trok de beweging ‘Gen Z 212’ massaal de straat op. Jongeren eisten meer rechtvaardigheid, betere voorzieningen en een stem in hun toekomst. De reactie van de autoriteiten? Hard. Duizenden werden opgepakt — en drie demonstranten kwamen om het leven. “De boodschap was duidelijk: hou je mond”, legt expert Van Leeuwen uit. Dat soort ondraaglijke onderdrukking heeft veel jongeren volledig uit het politieke proces verdreven. Ze voelen zich niet gehoord, niet beschermd — en zeker niet vertegenwoordigd.
En dat merk je in de cijfers: slechts één op de drie jongeren tussen 18 en 35 heeft nog enig vertrouwen in het parlement, de premier of de partijen. En van alle geregistreerde kiezers is maar 4 procent tussen de 15 en 23 jaar — terwijl deze leeftijdsgroep wel 12 procent van de totale bevolking uitmaakt.
“Het is een lachwekkende schijnvertoning”
Mohammed (28), die zichzelf noemt ‘politiek actief’, gaat bewust niet stemmen. “Zolang je wordt gearresteerd of geïntimideerd als je alleen al probeert je eisen te uiten, dan is er geen sprake van echte verkiezingen. En zeker geen rustig democratisch debat.” Zijn woorden klinken hard — maar ze spreken voor velen.
Ook deze zomer werd weer duidelijk hoe diep de wanhoop zit: eind juli riskeerden tienduizenden jongeren hun leven om over de grens naar Ceuta te komen — op zoek naar een kans in Europa. De meesten zijn inmiddels teruggekeerd, teleurgesteld en zonder perspectief. Want in Marokko ligt de werkloosheid onder 15- tot 24-jarigen boven de 37 procent.
Haitam Atifia (23) zegt het simpel: “Ik heb een diploma, maar geen baan. Elke sollicitatie eindigt met: ‘Je hebt te weinig ervaring.’” En dat terwijl Marokko officieel een van Afrika’s snelst groeiende economieën is. Alleen… die groei komt bij jongeren nauwelijks aan. Het minimumloon? Omgerekend zo’n 2 euro per uur. “Tragisch”, noemt Van Leeuwen het. “Dat zoveel jonge mensen helemaal buiten de economische bloei blijven.”
Waar blijft de hoop?
Voor sommigen is de hoop allang weg. Ze geloven niet meer dat het ooit beter wordt — dat ze ooit een huis krijgen, of een baan die past bij hun opleiding. Maar niet iedereen heeft de moed opgegeven. Volgens Van Leeuwen durven anderen nog te vertrouwen op een langzame, maar reële verbetering — als er ook daadwerkelijk een wisseling in bestuur komt en beleid echt aansluit bij de behoeften van jongeren.
Alleen… de kritiek blijft hard: te veel geld naar het WK voetbal in 2030, te weinig naar zorg, onderwijs of sociale infrastructuur. En omdat de komende regering juist verantwoordelijk zal zijn voor miljardeninvesteringen rondom dat WK, wordt ze alvast de ‘WK-regering’ genoemd — voordat de eerste uitslagen zelfs maar bekend zijn.
De eerste resultaten worden morgen verwacht.
Bestuurder zigzagt als een dolleman – fietser overleden, twee jaar cel geëist
Jermo S. (26) gaf op een zomeravond volop gas met zijn Audi Q2, onderweg van Eindhoven naar Geldrop. En ‘volop’ is nog een flauwe uitdrukking: hij schoot minstens zes auto’s voorbij – soms over de middenstreep, soms via de afslagvakken die bedoeld zijn voor wie links of rechts wil wegrijden. Toen hij zo’n beetje binnenschoot in Geldrop, ging het mis. Hij botste met zoveel kracht tegen een fietser (52) dat die man vier weken later overleed aan zijn verwondingen.
Tijdens de zitting in de rechtbank in Den Bosch bleek woensdagmiddag: vlak voor het ongeluk trapte Jermo het gaspedaal helemaal in – tot 126 km/u op de Eindhovenseweg, waar maximaal 50 km/u mag. De data uit de auto bevestigen het: 100% gas. Zijn vriendin zat naast hem.
De officier van justitie eist daarom twee jaar cel en vijf jaar rijontzegging.
“Ik herinner me niks meer”
Jermo kon weinig bijdragen aan de zitting. Op bijna elke vraag van de rechters antwoordde hij: “Dat kan ik me niet meer herinneren.” Ook over zijn rijgedrag op 18 juni 2025 wist hij niets te zeggen. Op de vraag hoe hij normaal reed, zei hij zelfs: “Daar durf ik niet op te antwoorden.”
De fietser was op dezelfde weg onderweg en wilde bij de oversteekplaats linksaf slaan. Volgens Jermo keek hij niet om en stak zomaar over – hij dacht dat de man gewoon rechtdoor zou blijven fietsen. Maar de officier van justitie noemde dat verhaal “leugenachtig”: de fietser had weliswaar voorrang moeten geven, maar geen mens rekent op een auto die met ruim tweemaal de toegestane snelheid op hem af komt. Dat maakt de voorrang eigenlijk irrelevant.
En ja – Jermo vertelde de politie direct na het ongeluk dat hij “maar 55 km/u reed”. De officier noemde die uitspraak ronduit onwaar. Dat zijn vriendin precies dezelfde snelheid noemde? Volgens de officier was dat geen toeval, maar afgesproken.
Een animatie laat het zien: het hoefde niet te gebeuren
Een animatie die in de rechtbank werd getoond, liet duidelijk zien: als Jermo gewoon binnen de snelheidsgrens had gereden, was het ongeluk nooit gebeurd. Dan was hij nog lang niet in de buurt van de fietser geweest – en had hij hem ook niet kunnen verrassen met zo’n extreem hoge snelheid.
Maar Jermo was al vanaf Eindhoven steeds harder gaan rijden, terwijl het druk was. Meerdere keren nam hij bij stoplichten het vak voor afslaand verkeer, om daarna met veel gas rechtdoor te schieten. Bij het spoorviaduct aan de rand van de bebouwde kom had hij vrije baan – en gaf hij vol gas. Een paar seconden later: crash.
“Roekeloosheid van de hoogste orde”
Volgens de officier van justitie past dit niet onder ‘ongeluk’ of ‘verdwaling’, maar onder roekeloosheid – de zwaarste categorie van schuld. En roekeloosheid met opzet, want Jermo koos bewust voor die snelheid, op een drukke weg, met passagiers in de auto. Daar hoort een zware straf bij – ook al heeft hij een lichte verstandelijke beperking. Vandaar de eis: twee jaar cel en vijf jaar geen rijbewijs.
Kinderen: “Hij is een moordenaar”
De drie kinderen van de overleden fietser Chim (52) waren woedend. Tijdens de zitting gingen ze naast Jermo zitten om hun verdriet en woede hardop te uiten. Ze noemden hem een moordenaar, en zeiden dat ze bang zijn voor wat hij nog meer zou kunnen doen. Hun leven is sinds 18 juni 2025 compleet veranderd. Ze missen hun vader – en nemen Jermo kwalijk dat hij ook hun moeder, kleinkind, familie en vrienden zo’n lieve en goede man heeft afgenomen.
Advocaat pleit voor taakstraf
Jermos advocaat ziet het anders. Zij vindt dat hij niet roekeloos reed, en dat justitie niet goed heeft aangetoond dat het ongeluk bij 50 km/u niet had kunnen gebeuren. Ook moet volgens haar mee wegen dat Jermo door het ongeluk een trauma opliep én dat hij twee jonge kinderen heeft. Haar voorstel: een taakstraf van 240 uur, plus een voorwaardelijke celstraf van vier maanden. Zijn rijbewijs is al een halfjaar ingetrokken – volgens haar hoeft dat niet veel langer te duren.
De rechtbank doet uitspraak op 21 oktober.
Ben jij geïnteresseerd in rechtbankverhalen? Abonneer je dan op onze podcast en mis niks over criminaliteit en rechtszaken in Brabant.
Verdachte dodelijke aanrijding schoolkamp komt vrij — nabestaanden zijn razend
De 20-jarige Reinaldas J., verdacht van het veroorzaken van een gruwelijk ongeval op de N290 in Vogelwaarde afgelopen juni, is vandaag voorwaardelijk vrijgelaten. Tijdens de eerste pro-formazitting in Breda besloot de rechtbank niet in te gaan op het verzoek van het Openbaar Ministerie om zijn voorarrest te verlengen. De rechter benadrukte dat een verdachte in principe in vrijheid mag wachten op zijn proces — vooral omdat nog onduidelijk is wanneer de zaak inhoudelijk wordt behandeld.
Maar vrijheid betekent hier niet ‘zoals gewoonlijk’. Er hangen strakke regels aan:
– Een volledig rijverbod,
– Verplichte drugscontroles,
– Verplichte psychologische begeleiding,
– En absoluut aanwezigheid bij alle vervolgzittingen.
De rechter waarschuwde J. met nadruk: “U ligt onder een vergrootglas. Als u zich niet aan de voorwaarden houdt, zit u meteen weer binnen.”
Woede en teleurstelling bij de nabestaanden
De aanwezige familieleden van de slachtoffers reageerden woedend op het besluit. Toen J. de rechtszaal verliet, werd hij uitgescholden als “klootzak”. Namens de groep Namens de Familie noemde een woordvoerder de uitspraak van de rechtbank “een mokerslag en een klap in het gezicht”.
Bij het ongeval op 11 juni kwamen drie kinderen van 12 jaar en de directeur van een basisschool uit Axel om het leven. Drie anderen raakten zwaargewond. De groep — veertien kinderen en twee begeleiders — was onderweg naar hun schoolkamp toen ze rond het middaguur op de N290 werden aangereden.
Wat zegt het OM? En wat beweerde de verdachte?
Volgens het OM reed J. op de bewuste donderdagmiddag veel te hard — hoeveel precies is nog onduidelijk, maar telefoondata zou 130 km/u aangeven, terwijl wegmetingen 135 km/u registreerden. Op die weg gold een maximumsnelheid van 80 km/u (met een adviessnelheid van 70 km/u).
Daarnaast bleek de stuurbekrachtiging van zijn BMW op die dag niet te werken — iets wat J. zelf heeft toegegeven. Maar volgens het OM is niet aangetoond dat dit defect daadwerkelijk de oorzaak was van het uit de bocht vliegen. Het Nederlands Forensisch Instituut doet daar nog verder onderzoek naar.
J.’s advocaat stelt echter dat een technisch mankement niet kan worden uitgesloten als oorzaak. Zij verwijst ook naar een getuigenverklaring dat de auto “in een rechte lijn rechtdoor reed” — wat volgens haar het verhaal van haar cliënt ondersteunt. Ook twijfelt zij aan de betrouwbaarheid van beide snelheidsmetingen. Ze pleitte dan ook krachtig voor vrijlating, onder meer omdat J. sinds het ongeval zo traumatiserend is geworden dat zelfs een ritje in een politiebus hem overweldigt — en omdat hij volgens haar nooit zonder geldig rijbewijs achter het stuur zou klimmen.
Het OM zag het anders: vier verkeersboetes in de zes maanden voor het ongeval wijzen volgens hen op “gevaarlijke zelfoverschatting”, en de maatschappelijke onrust rond de zaak is te groot om hem vrij te laten. Ook werd J. eerst verdacht van rijden onder invloed van cannabis, maar later bleek de THC-waarde in bloedonderzoek onder de strafbare norm.
Toch besloot de rechter — ondanks het erkennen van een reële kans op herhaling en het onverantwoorde rijgedrag — dat het voorarrest morgen wordt opgeheven. De volgende inhoudelijke zitting is op 17 december.
Online vakantiefoto’s zeggen méér dan je denkt: je verliest een stukje controle
De zomer is net voorbij, en op Instagram, Facebook en Snapchat staat alles vol met zonovergoten vakantiefoto’s: het zwembad, het hotelterras, de strandwandeling met de hele familie. Leuk om te delen — maar wist je dat zo’n kiekje veel meer kan prijsgeven dan alleen ‘ik heb het naar mijn zin’?
Communicatiewetenschapper Emmelyn Croes van Tilburg University waarschuwt: zodra een foto online staat, geef je automatisch een stukje controle af. Niet alleen over de foto zelf, maar ook over wat ermee gebeurt. Iemand kan hem opslaan, doorsturen, bijsnijden of zelfs — met behulp van moderne AI — volledig bewerken. En ja, dat gaat vaak sneller dan je denkt.
Daar komt nog bij: op die foto staan vaak niet alleen jij, maar ook vrienden, familie, kinderen… en soms zelfs onbekenden in de achtergrond. Dat betekent dat het niet meer alleen jouw privacy is die op het spel staat — maar ook die van anderen. Vooral bij kinderen is dat een belangrijk punt: zij kunnen zelf nog niet beslissen of ze willen dat hun gezicht, locatie of dagelijkse routine online verschijnt.
En wat zegt zo’n vakantiefoto eigenlijk allemaal? Meer dan je denkt. Denk aan de naam van het hotel op de achtergrond, de straatnaam op een bord, of simpelweg de boodschap dat jij (en jouw hele huishouden) twee weken lang niet thuis bent. Dat soort informatie is niet onschuldig — vooral niet als het onbedoeld wordt meegegeven.
Waarom delen we het toch zo vaak?
Croes merkt op dat mensen de afgelopen jaren wel degelijk bewuster zijn geworden van privacyrisico’s. Maar tegelijkertijd blijven we massaal persoonlijke momenten delen. Waarom? Omdat de beloning direct is: een like, een compliment, een berichtje van een vriend. Die kleine dopamine-kick voelt concreet en prettig — terwijl de mogelijke risico’s vaag, abstract en vaak pas veel later zichtbaar worden.
Haar advies? Neem even pauze vóór het plaatsen. Vraag je af:
– Wie kan deze foto zien?
– Welke informatie geef ik hiermee per ongeluk prijs?
– Wie staat er nog meer op — en hebben zij daar ook mee ingestemd?
– Zou ik het over vijf of tien jaar nog steeds fijn vinden als deze foto ergens online staat?
En wat als de foto al online staat?
Dan is verwijderen geen garantie voor volledige anonimiteit. Cybersecurity-expert Henri Beek legt uit: als je een post verwijdert, verdwijnt hij wel van jouw profiel — maar blijft hij vaak nog een tijdlang op de servers van het platform staan. Dat geldt zelfs voor stories die ‘na 24 uur verdwijnen’: die kunnen tot drie maanden lang nog ergens opgeslagen blijven.
En dan zijn er nog de algemene voorwaarden waar je automatisch mee instemt. Daarin staat meestal dat je toestemming geeft om jouw foto’s te gebruiken — bijvoorbeeld om algoritmes (zoals AI-modellen) mee te trainen. Voor die training wordt vaak een tijdelijke kopie gemaakt. Die moet daarna worden gewist — maar dat is niet altijd 100% gegarandeerd.
Beek raadt aan om eens per jaar een download van jouw sociale media-profiel te maken. Daarin staan niet alleen foto’s en filmpjes, maar ook gegevens over wie je volgt, wie je hebt geblokkeerd, en zelfs oude tags waar je misschien niets meer van weet. Vaak is het een echte eyeopener: je ziet dan pas hoeveel je eigenlijk hebt gedeeld — of dat er nog foto’s rondzwerven waarvan je dacht dat ze allang weg waren.
Staat koopt grote hap van Borssele om de kerncentrale langer draaiende te houden
De Nederlandse overheid heeft besloten: ze pakt zelf de touwtjes in handen bij de kerncentrale in Borssele. Concreet betekent dat dat de Staat zeventig procent van de aandelen heeft overgenomen — voor 115 miljoen euro — van de provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten. Staatssecretaris De Bat van Klimaat en Groene Groei legt in een brief aan de Tweede Kamer uit dat dit gebeurt om de centrale, die al sinds 1973 draait, langer open te kunnen houden.
Waarom? Omdat kernenergie volgens het kabinet een stevige rol kan spelen in een veelzijdige én stabiele energievoorziening. En ja: er komt geen CO₂ vrij bij het opwekken van stroom op deze manier — wat handig is als je klimaatdoelen wilt halen. Daarnaast blijft er ook veel nucleaire expertise in Nederland beschikbaar, wat niet onbelangrijk is.
Tot nu toe stond er op de planning dat Borssele in 2033 zou sluiten. Maar de laatste jaren is de wind wel duidelijk gaan draaien — ook in de politiek — over het nut van kernenergie. En de provincie Zeeland én de Zeeuwse gemeenten wilden eigenlijk al eerder geen actieve rol meer spelen bij het verder draaien van de centrale. Vandaar dat ze hun aandelen nu gewoon verkopen aan de Staat.
Gisteren gaf de Eerste Kamer groen licht voor een wetswijziging die het langer openhouden juridisch mogelijk maakt. Maar of het daadwerkelijk gaat gebeuren? Dat is nog niet helemaal zeker. Er moeten namelijk nog akkoorden worden gesloten met de andere aandeelhouder: het Duitse energiebedrijf RWE.
En het geld stopt niet bij de aandelenkoop: naast de 115 miljoen euro voor de aandelen, zet de Staat ook nog eens 119 miljoen euro extra beschikbaar. Dat geld is bedoeld om de financiële stabiliteit van de onderneming te waarborgen én om de dagelijkse kosten te dekken.
In het regeerakkoord van het huidige minderheidskabinet staat trouwens ook dat er de komende jaren minstens vier nieuwe kerncentrales moeten komen. Dat hoeft niet per se om enorme conventionele centrales te gaan — denk ook aan kleinere, modulaire kerncentrales (zoals SMR’s), die flexibeler en sneller te bouwen zijn.
Nieuwe subsidie voor tweedehands elektrische auto’s: fraudegevoelig én lastig uit te voeren
De overheid wil laagopkomenden helpen met de aanschaf van een tweedehands elektrische auto – maar de nieuwe regeling is volgens de uitvoerende instanties behoorlijk gevoelig. Niet alleen voor fraude, maar ook voor ongelijke toegang en uitvoeringsproblemen.
“Complex en risicovol”, zegt de RVO
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), samen met de Belastingdienst en de RDW verantwoordelijk voor de uitvoering, noemt de regeling “complex en kent meerdere risico’s in de uitvoering”. Ook staatssecretaris Annet Bertram (Infrastructuur) erkent die risico’s – maar vindt ze ‘acceptabel’ voor haar ministerie.
Waarom is het zo gevoelig?
Het grootste knelpunt: de toetsing gebeurt op individueel inkomen, niet op het totale huishoudinkomen. Dat betekent dat één persoon in een huishouden wel onder de inkomensgrens kan vallen – terwijl de partner veel meer verdient. En dat hogere inkomen telt dan gewoon niet mee. De RVO legt uit dat een gezamenlijke toetsing technisch niet haalbaar is, onder andere omdat er geen eenduidige definitie bestaat voor ‘huishoudinkomen’. Het gevolg? Volgens de RVO is het “aannemelijk dat een deel van de middelen terechtkomt bij huishoudens met een relatief hoog huishoudinkomen” – terwijl de bedoeling juist is om laagopkomenden te steunen.
Hoe werkt de subsidie dan wel?
Voor het eerste jaar kun je 6.000 euro krijgen als jouw individuele verzamelinkomen tussen de 12.500 en 27.533 euro ligt. Binnen de bandbreedte van 27.534 tot 35.793 euro is de steun 4.000 euro. Later worden de bedragen voor komende jaren bekendgemaakt.
Om in aanmerking te komen, moet je een vervuilende brandstofauto inruilen die minimaal één jaar op jouw naam staat én een emissieklasse 0 tot en met 4 heeft.
Maar… wie houdt er nu eigenlijk toezicht?
De RVO maakt zich zorgen: de instantie heeft weinig ervaring met inkomenstoetsing en met de doelgroep. En de overheid als geheel is – zo stelt de RVO – “niet goed ingericht om deze regeling efficiënt uit te voeren”. Dat leidt tot hoge kosten én extra druk op de organisatie.
Daar komt bij dat de RVO, RDW en Belastingdienst hun gegevens moeten kunnen uitwisselen – wat nieuwe ICT-systemen vereist. Vooral bij de Belastingdienst, die al kampt met personeelstekorten, is onduidelijk of die koppeling op tijd klaar is. En dat is volgens de RVO wel essentieel: om de verwachte 10.000 aanvragen per jaar te kunnen verwerken én controleren.
Toch is er wel animo
RTL Nieuws sprak met mensen die graag gebruik willen maken van de regeling. Zo wil zzp’er Roland Mol zijn oude benzineauto vervangen door een elektrische – onder meer omdat hij zonnepanelen heeft, maar niet meer mag salderen. “Ik heb het echt niet slecht, maar financiële ruimte om te sparen of op vakantie te gaan heb ik niet.”
Ook Simone Franssen, die arbeidsongeschikt is door ziekte, ziet de steun als een uitkomst: “De steun is zeer welkom, want ik heb het niet zo breed. De benzineprijzen zijn echt niet normaal.” Zelfs de extra moeite met een laadpaal over de stoep neemt ze voor lief.
Maar niet iedereen ziet het rooskleurig
Sommige geïnteresseerden wijzen erop dat een elektrische tweedehandsauto vaak nog steeds duur is in de aanschaf – en dat de wegenbelasting en de investering in laadinfrastructuur extra kosten opleveren. Daardoor blijft de vraag hangen: kunnen lagere inkomens echt profiteren van deze regeling?
