Dichter Jules Deelder heeft nu eigen plein in zijn Rotterdam
Zes jaar na zijn overlijden heeft de beroemde Rotterdamse dichter Jules Deelder eindelijk een plek in de stad die hij zo graag bewoonde — en die plek heet nu officieel: J.A. Deelderplein. Sinds gisteren is het plein midden in het centrum van Rotterdam zo’n beetje ‘zijn’ plek, met naamplaat, beeld en allemaal.
Het idee om een straat of plein naar Jules te vernoemen, speelde al jaren in Rotterdam, maar vanwege de officiële regels kon het pas nu echt gebeuren. Een van die regels? Iemand moet minstens vijf jaar na overlijden wachten voordat er een straatnaam of pleinnaam naar hem of haar kan worden gegeven. “Dat geldt helaas ook voor Jules Deelder natuurlijk”, legt Thijs Bijpost, secretaris van de Straatnamen- en Gedenktekencommissie, uit tegen Rijnmond. Het plein had dus jarenlang geen naam — totdat de tijd rijp was.
En waarom juist hier? Volgens Bijpost past de locatie perfect: het ligt vlak bij de oude woonplaats van Deelder én op steenworp afstand van zijn stamcafé Ari — een plek waar hij vaak zat, las, schreef en mensen ontmoette.
Zijn dochter Ari Deelder is trots op de eer. “Hij heeft hier flink wat passen liggen op dit plein”, zegt ze met een knipoog. En hoewel Jules zelf nooit verwachtte dat er ooit een plein naar hem zou worden genoemd (hij leefde niet met die gedachte), had hij al in 1984 grappig genoeg gezegd dat hij liever een plein dan een straat wilde — want dan kon hij daar gewoon zitten en alles zien.
Op het plein staat nu ook een beeld ter ere van de dichter. En Ari heeft een duidelijke wens: “Wat mij betreft moet het plein ook zoveel mogelijk gebruikt worden. Al parkeren ze fietsen tegen zijn beeld — dat maakt niet uit. Het moet een bruisende plek zijn.”
Jules Deelder overleed in december 2019 op 75-jarige leeftijd, na een kort ziekbed.
Evoluon wordt 60: ‘Dit is hét symbool van Eindhoven’
Het is het gebouw dat iedereen in Eindhoven kent — zelfs als je er nog nooit bent geweest. Ja, we bedoelen het Evoluon: die beroemde, ronde, vliegende-schotel-vormige plek midden in de stad. Deze maand viert het zijn zestigste verjaardag. En hoewel het al sinds 1966 staat, voelt het nog steeds alsof het uit de toekomst komt — of tenminste uit een spannende sci-fi-film.
“Dit is een icoon. Het is het symbool van Eindhoven”, zegt architectuurhistoricus René Erven van het Architectuurcentrum Eindhoven — en hij meent het.
Op 24 september 1966 werd het Evoluon officieel geopend. Toen was er nog geen mens op de maan geweest, en toch stond hier al een gebouw dat leek te zweven — alsof het elk moment kon opstijgen. Met zijn 32 meter hoogte en een schotel van maar liefst 77 meter doorsnee is het indrukwekkend vanaf elke hoek. En hoe doet het dat? Door 24 betonnen kolommen, per twee in een V-vorm gezet, die de hele schotel dragen — alsof het gewoon zo blijft hangen. “Het ziet eruit alsof het zomaar kan opstijgen. En dan is het ook nog eens van beton gemaakt. Het lijkt licht, maar is eigenlijk ongelooflijk zwaar.”
Het Evoluon heeft alles te maken met Philips — het elektronicaconcern dat Eindhoven jarenlang mee vormgaf. Het gebouw was een cadeau van Philips aan de stad, ter ere van het 75-jarig bestaan van het bedrijf. In het Evoluon konden bezoekers kennismaken met de nieuwste technologie van die tijd: je kon voor een camera staan en direct op een tv-scherm zien wat er gebeurde — een geweldige ervaring voor twaalfjarigen (en volwassenen) in de jaren ’60. Veel schoolreisjes eindigden hier, met proefjes, demonstraties en een gevoel van ‘dit is de toekomst’.
Erven weet overal details over: de trappen aan de buitenkant die net niet de grond raken, de originele deurknoppen met het oude logo, en zelfs de vijver in het park — precies 77 meter breed, dus exact even groot als de schotel boven. “Een soort waterige schaduw van de schotel op aarde”, legt hij uit.
Het idee voor het Evoluon ontstond tijdens een lunch tussen Philips-directeur Frits Philips en huisontwerper Louis Kalff — op de achterkant van een menukaart. Kalff dacht meteen aan woorden als toekomst, gewichtloosheid en sciencefiction. Drie jaar lang werd er hard gewerkt om het gebouw klaar te krijgen voor het jubileum. Zelfs tijdens de strenge winters: het beton bevroor bijna in de betonmolen, en er moest stoom worden ingeblazen om het vloeibaar te houden.
In 1970 kwamen er 527.000 bezoekers — het topjaar. Tot 1980 bleef het aantal stabiel rond de 475.000 per jaar. Maar in 1989 sloot het museum: het was simpelweg te duur geworden om te draaien. Daarna werd het een besloten ontvangstcentrum van Philips, later een congrescentrum. In 2018 kreeg het de status van rijksmonument. En tegenwoordig kun je er weer terecht — nu als thuis van het Next Nature Museum.
Als je aan Eindhoven denkt, denk je ook aan het Evoluon. Het is het visuele symbool van vertrouwen in technologie, van de wens om met wetenschap een betere wereld te bouwen. Het verbeeldt het onmogelijke — technisch vernuft dat alles in beweging kan zetten. En tegelijkertijd is het ook een levendig stuk Philips-erfgood.
Bewolking overheerst, zon laat zich af en toe zien
Vanochtend is het overal bewolkt, en in het noordwesten valt hier en daar wat lichte regen of motregen — maar echt nat wordt het er niet van. In het zuiden blijft het droog, en ja: de zon probeert zich af en toe te laten zien, al is het een wat waterig en vaag zonnetje. Temperatuurtechnisch gebeurt er weinig nieuws: ’s ochtends vroeg lagen de graden tussen de 14 en 17, met de laagste waarde in het zuidoosten. Tegen het einde van de ochtend is het landelijk rond de 17 graden. De wind komt uit het zuidwesten en waait matig tot vrij krachtig — langs de kust is het flink winderig.
Vanmiddag blijft de bewolking de baas. Alleen in het zuiden is er een kans op een kort, vaag zonnetje — maar verder is het vooral grijs. Ook in het noordwesten kan het weer even nat worden met plaatselijke motregen. Toch stijgt de temperatuur nog steeds aardig: van 20 graden in het noorden tot 22 graden in het zuidoosten. En die zuidwestenwind blijft onverminderd doorgaan — matig tot vrij krachtig, en langs de kust zelfs krachtig.
Vanavond en vannacht blijft het behoorlijk bewolkt. Een regenzone trekt langzaam van noordwest naar zuidoost, met hier en daar lichte regen of motregen. In het zuiden kan die regen iets heviger worden. Aan het einde van de nacht ontstaan in het noordwesten misschien wat opklaringen. De minimumtemperatuur ligt tussen de 14 graden in het noordoosten en 17 graden in Zeeland. De wind draait iets naar het westen tot zuidwesten, waait matig — en langs de kust blijft het vrij krachtig tot krachtig.
Morgenochtend is het weer een beetje verdeeld: in het zuidoosten blijft het bewolkt met nog wat lichte regen of motregen, terwijl het in het noordwesten al droog is én zonnig kan worden. In de loop van de middag verbetert het overal: er zijn zonnige momenten, afgewisseld met stapelwolken. In Limburg duurt het wat langer voordat de zon goed doorbreekt. De temperatuur daalt licht: van 18 graden in het Waddengebied tot 20 graden in het zuidoosten. De wind komt uit het westen, waait matig — aan zee eerst nog vrij krachtig of krachtig, later draait hij naar het westen tot noordwesten.
Maandag belooft een fijne dag te worden: veel zon, nergens regen, en een aangename temperatuur van 19 of 20 graden. En ja — de wind is eindelijk wat rustiger dan in het weekend: zwak tot matig, uit het westen.
Volgens het weerbericht van Maurice Middendorp wordt dinsdag weer wat grauwer: bewolking domineert, zon is schaars, en in het noordoosten kan het eventueel even motregenen. In de nacht naar woensdag kan dichte mist opkomen, wat woensdagochtend nog last kan geven voor het verkeer. De dag begint dus grijs, met mist en/of lage wolken — pas in de middag breekt de zon af en toe door. De temperatuur stopt rond de 21 graden. Donderdag en vrijdag zien meer kans op zonnige perioden, al kan ’s ochtends en ’s nachts nog wat mist optreden. De middagtemperatuur blijft stabiel: tussen de 19 en 22 graden.
VS, Denemarken en Groenland sluiten veiligheidsdeal: meer Amerikanen op eiland
President Donald Trump heeft aangekondigd dat er een akkoord is gesloten tussen de Verenigde Staten, Denemarken en Groenland over een grotere Amerikaanse militaire aanwezigheid op het eiland. Hij maakte het bekend via zijn eigen platform TruthSocial — en ja, dat opent in een nieuw venster. Zowel de Deense premier Mette Frederiksen als de Groenlandse regeringsleider hebben bevestigd dat er inderdaad een deal ligt.
Volgens Trump geeft de overeenkomst de VS “permanente controle over de veiligheid in Groenland” — en dat zou voor onbepaalde tijd gelden. Hij zegt ook dat zijn regering “onmiddellijk” begint met het uitbreiden van die militaire aanwezigheid op het Deense grondgebied (waar Groenland onder valt).
De deal moet officieel worden ondertekend tijdens de komende Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Daarna moet hij nog goedgekeurd worden door zowel het Deense als het Groenlandse parlement. Frederiksen benadrukt dat het akkoord volledig rekening houdt met de soevereiniteit én territoriale integriteit van zowel Denemarken als Groenland.
Opvallend genoeg had Trump maandenlang openlijk gedreigd Groenland met geweld te willen annexeren — ondanks het feit dat Denemarken een NAVO-bondgenoot is. Zijn reden? Volgens hem moet het eiland uit handen blijven van Rusland of China, omdat Groenland “van cruciaal belang is voor de Amerikaanse veiligheid”. Maar deskundigen denken dat er meer speelt: denk aan de rijke voorraden zeldzame grondstoffen én de strategische ligging van het eiland.
Eerder dit jaar gingen duizenden mensen in Denemarken de straat op om hun steun te betuigen aan Groenland. Ook op het eiland zelf vonden demonstraties plaats.
In Moskou betaal je met je gezicht — en het Kremlin ziet alles
Stel je voor: je loopt de supermarkt in, kijkt even naar een broodje, knikt naar de camera boven de kassa… en poef — je rekening is afgerekend. Geen portemonnee, geen telefoon, geen pinpas. Alleen jouw gezicht. In Moskou is dat al lang geen sciencefiction meer. Maar daar waar Nederland nog over discussieert of gezichtsherkenning wel mag op het station, is Rusland al flink verder — en vooral: veel minder terughoudend.
De stad hangt vol met beveiligingscamera’s: zo’n 300.000 alleen al in Moskou. Veel daarvan zijn uitgerust met gezichtsherkenning. En alle data die daaruit voortkomen? Die belandt rechtstreeks bij het Kremlin. Geen tussenpersoon, geen privacywetgeving, geen onafhankelijke toezichthouder. Gewoon: alles naar de centrale macht.
Correspondent Olaf Koens legt het simpel: “Betalen met je gezicht of een vingerafdruk? Dat doen ze in Rusland al jaren — en veel breder dan wij ooit zouden doen. De overheid vindt het gewoon fijn: makkelijk, efficiënt, en vooral… controleerbaar.”
En die controle gaat verder dan alleen wat je koopt. Met al die data weet het Kremlin niet alleen waar je bent, maar ook wanneer, met wie, en soms zelfs waarom. Je kunt zien hoe het sentiment in het land ligt, hoe de economie presteert — maar in de Russische context is het vooral om één ding: ontdekken wie er tegen het regime is. Wie zich afvraagt of er oppositie groeit, of het publieke gevoel verschuift… dat weet het Kremlin vaak eerder dan jijzelf het beseft.
En ja — het is oorlog. Dus wordt elke vorm van ‘verrader’ of ‘spion’ extra scherp in de gaten gehouden. Als Oekraïense troepen regelmatig Russische generaals uitschakelen, dan is een landwijd surveillance-systeem natuurlijk ‘handig’. Voor de overheid, tenminste.
Voor burgers zoals Vlad, een 28-jarige fotograaf uit Moskou, betekent dat leven in angst. In maart kreeg hij een oproep om zich te melden bij een militair rekruteringskantoor — en hij weigerde. Niet omdat hij bang is voor gevecht, maar omdat hij zich niet wil laten dwingen om tegen Oekraïne te vechten. Sindsdien vermijdt hij de metro. Waarom? Omdat de camera’s hem kunnen herkennen. “Er is volledige controle”, zegt hij. “Je geeft zoveel data prijs dat al je stappen worden gevolgd.” En zolang hij zich niet meldt, mag hij Rusland ook niet uit.
Maar het stopt niet bij straatcamera’s. Ook op je smartphone heeft de overheid steeds meer greep — vooral via de app MAX. Sinds september vorig jaar wordt deze ‘super-app’ standaard geïnstalleerd op alle nieuwe smartphones die in Rusland worden verkocht. MAX is tegelijkertijd berichtendienst, bankapp én overheidsportaal. Je kunt er cijfers van je kind opvragen, je belasting aangifte doen, of een afspraak maken met de gemeente. En tientallen miljoenen mensen moeten het gebruiken.
Ambtenaren, docenten, studenten, zelfs basisschoolkinderen — allemaal onder druk gezet om hun communicatie naar MAX te verplaatsen. En dan komt het nog erger: onderzoek laat zien dat de app stiekem screenshots kan maken. En berichten? Niet versleuteld. Dus leesbaar — niet alleen voor de ontwikkelaars, maar ook voor degene met wie ze nauwe banden hebben: het Kremlin.
Koens noemt het ronduit: “Rusland heeft veel kenmerken van een totalitaire staat. Geen ruimte voor tegenspraak. Geen plek waar je echt ongezien bent. Van je wandeling door de stad tot je zoekopdrachten online, van wat je leest tot wat je denkt — het wordt allemaal in kaart gebracht.”
Zelfs een avondje praten aan de keukentafel is niet veilig. Ja, misschien hoor je dan geen microfoons — maar als je telefoon op tafel ligt, of als je bezoek via jouw straat en binnenplaats naar je toe loopt… dan weet de overheid al lang wie er bij jou zit. En wat jullie bespreken.
Dit weekend vinden er parlementsverkiezingen plaats — de eerste sinds de oorlog tegen Oekraïne in 2022 begon. Miljoenen Russen zullen hun stem online uitbrengen. Maar ‘vrij’ is hier een relatief woord. De regeringspartij van Poetin zal — zonder verrassing — overweldigend winnen. De enige partij die openlijk voor vrede pleitte, Jabloko, werd vorige maand gewoon uitgesloten van de verkiezingen.
En terwijl de politieke ruimte steeds kleiner wordt, voelt ook de economie de druk. Vooral buiten Moskou — zoals in Yaroslavl, zo’n 250 kilometer ten noordoosten van de hoofdstad — is duidelijk te merken hoe de oorlog doorsijpelt in het dagelijks leven.
