Russische drone in Leipzig: een ‘wake-upcall’ voor Europa, maar het antwoord blijft lastig
“We zitten in een situatie waar ze in het Engels ook wel naar verwijzen als ‘boiling the frog'”, zegt Rusland-correspondent Olaf Koens, verwijzend naar deze metafoor. “Als je een kikker in de pan doet en telkens de temperatuur iets hoger draait, dan heeft die kikker niet door dat hij langzaamaan dood gaat. Dat is wat Rusland doet: testen hoe ver ze kunnen gaan, waar de zwaktes zitten en wat de reactie van Europa is.” De drone met onontplofte explosieven in Leipzig is de zoveelste actie van de Russen in Europa.
Rusland ontkent nog altijd hierachter te zitten en noemt de beschuldiging van Duitsland een ‘ernstige fout’. De Duitse autoriteiten hebben inmiddels twee verdachten in beeld voor het incident. Ook waren er recent explosies bij munitiefabrieken in Italië, Polen en Bulgarije. “Dat is nog niet toegeschreven aan Rusland, maar het is wel aannemelijk dat dit hoort bij de intensivering van de hybride oorlog die Rusland met ons voert”, zegt defensiedeskundige Patrick Bolder van Hague Center for Strategic Studies (HCSS).
“We hebben hier in Nederland ook bedrijven die drones voor Oekraïne maken. Het zou me niet verbazen als zij hun beveiliging enorm opschroeven. Doel van Rusland is om zo druk te zetten op de bevolking hier dat we Oekraïne minder gaan steunen.” Rusland dreigde ook al dronefabrieken in het Verenigd Koninkrijk aan te vallen, nadat de Britse premier opnieuw steun aan Oekraïne voor raketten toezegde.
“Een oorlog vecht je op allerlei fronten uit en Rusland onderzoekt die allemaal”, legt Koens uit. Een hybride aanval is een aanval waarbij een land of andere speler verschillende middelen tegelijk inzet – zoals cyberaanvallen, desinformatie, sabotage en politieke of economische druk – zonder openlijk een oorlog te beginnen. “Wij denken dat Rusland in oorlog is met Oekraïne en dat wij Oekraïne helpen. Maar in Rusland zien ze dat anders. Zij zeggen: Europa geeft Oekraïne wapens om ons aan te vallen en dus is Rusland ook in oorlog met het Westen.”
De laatste maanden zet Oekraïne steeds vaker langeafstandsraketten in om doelen diep in Rusland te raken. Er wordt onder andere gericht op distributiecentra van Wildberries. Daarmee beschadigt Kyiv de Russische economie en brengt het de oorlog dichter bij de gewone Rus.
Kenmerk van hybride aanvallen is dat ze vaak net onder de grens van een officiële oorlog blijven, waardoor het lastig is om hard terug te slaan. “Bij dit soort acties is het vaak moeilijk om te bewijzen wie erachter zit. En als je dat niet weet, kun je ook niet straffen”, zegt Bolder. “We hebben in Europa de afgelopen decennia geen denkvermogen ontwikkeld voor hoe we hiermee om moeten gaan, dat moet uitgevonden worden. En we zijn bang ervan beticht te worden te escaleren, waardoor we telkens achter de feiten aanlopen.”
Vandaag kwamen de buitenlandministers van de EU-landen bijeen om te overleggen hoe ze moeten reageren. EU-buitenlandchef Kaja Kallas noemt het een ‘wake-upcall’ voor de landen die tot nu toe dwarsliggen bij het invoeren van verdere sancties. Kallas vindt dat Rusland harder aangepakt moet worden. Meerdere lidstaten, waaronder Nederland, hebben Russische ambassadeurs ontboden.
“We zien dat Rusland met dit soort acties angst wil zaaien, onze eenheid wil verstoren en onze steun aan Oekraïne wil ondermijnen”, zei buitenlandminister Tom Berendsen. “We moeten ons weren tegen hybride activiteiten, samen met onze partners in Europa en de NAVO. We zien die toenemen en de risico’s daarvan nemen ook toe.” Ook premier Jetten reageerde via X en zegt als Europa eensgezind op te trekken tegen dit soort acties.
Von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie zei tijdens een persconferentie: “Europeanen worden geconfronteerd met de harde waarheid dat dit het nieuwe normaal is. We moeten onze verantwoordelijkheid nemen, en dat betekent dat we sneller en beter moeten reageren op de roekeloosheid van Rusland.” NAVO Secretaris-generaal Mark Rutte, die naast haar stond, knikte bevestigend en voegde daaraan toe: “Als Rusland denkt dat we door de dreigingen verdeeld zullen raken, of dat we daardoor afzien van onze steun aan Oekraïne, dan vergissen ze zich. Onze eenheid is onwrikbaar.”
Diplomaten die op het matje worden geroepen, nog meer sancties. Het zijn op het eerste oog niet meteen acties waar Rusland van lijkt te schrikken. Toch lijken dit soort beslissingen voorlopig het enige juiste antwoord. “We moeten in ieder geval iets doen”, zegt Bolder. “Niets doen is het uitlokken van een andere daad, want daarmee geef je het signaal aan de Russen dat ze hun gang kunnen gaan. Wat je dan precies wel moet doen, blijft ingewikkeld en gevaarlijk.”
Bolder verwijst naar een recent rapport van HCSS waarin diverse mogelijke acties worden genoemd. “Europa zou bijvoorbeeld langdurige afspraken met Oekraïne moeten maken en zich echt moeten committeren. Dan weten de Russen dat het geen zin heeft daar op in te zetten.” Ook zou Europa volgens Bolder meer kunnen doen met betrekking tot het in kaart brengen van spionagenetwerken en actief mensen uitzetten, ook als ze nog geen aantoonbaar crimineel feit hebben gepleegd. “En de sancties die er zijn, moeten we beter naleven.”
Volgens Bolder doet Europa niet onder voor Rusland als het gaat om vaardigheden voor hybride acties, maar zijn we gewoon terughoudend om ons op die manier in een oorlog te begeven. “Dit is geen voorbode meer”, concludeert Koens. “De explosieven op de drone bij Leipzig gingen niet af. We weten niet waarom dat niet gebeurde. Misschien was het een test van de Russen om te waarschuwen, misschien zijn ze incompetent. Maar we moeten dit soort incidenten niet bagatalliseren. Russen zijn ervan overtuigd dat we al in oorlog zijn en wij moeten ons daartegenover zien te verhouden.”
Bol en Bijenkorf bezorgen weer na cyberaanval bij logistiek bedrijf in Waalwijk
Heb je de afgelopen weken gewacht op een pakketje van Bol, de Bijenkorf of Ace & Tate? Dan hebben we goed nieuws: de bezorging is weer volledig op gang. Dat meldt een rondgang van de NOS langs de betrokken bedrijven.
Het probleem begon ongeveer een maand geleden, toen logistiek dienstverlener CEVA Logistics werd getroffen door een cyberaanval. Hierdoor lag de afhandeling van bestellingen uit het distributiecentrum in Waalwijk tijdelijk stil. Vooral webwinkel Bol waarschuwde klanten dat pakketjes vertraging konden oplopen. Ook de Bijenkorf en brillenmerk Ace & Tate lieten weten dat er vertragingen mogelijk waren.
Inmiddels is de schade bij deze drie partijen verholpen en worden pakketten weer gewoon bezorgd. Toch zijn er nog steeds klanten van CEVA Logistics die hinder ondervinden. Zo kunnen mensen die via ING Punten producten bestellen, nog steeds geen bestellingen plaatsen die thuisbezorgd moeten worden. En ook voetbalclub Ajax geeft op de website aan dat het langer kan duren voordat webshop-bestellingen en retourzendingen verwerkt zijn.
Belangrijk om te weten: omdat CEVA de bestellingen afhandelt, is het mogelijk dat persoonlijke gegevens in verkeerde handen zijn gevallen. Het zou gaan om namen, adressen en contactgegevens zoals e-mailadressen en telefoonnummers. Verschillende bedrijven zeggen nu te onderzoeken of er daadwerkelijk data is gelekt. CEVA Logistics zelf wil geen vragen beantwoorden over de cyberaanval.
De val van een zakenimperium: hoe Nikos B. van succesvol ondernemer verdachte spion werd
Hij werd ooit gezien als een topondernemer, met een zakelijk netwerk dat zich uitstrekte over tal van Europese landen en een stevige vinger aan de politieke pols. Maar in mei 2023 was het plotseling gedaan met de glans. Terwijl Nikos B., oorspronkelijk afkomstig uit Griekenland, werd opgepakt in de Franse hoofdstad, viel de politie hier binnen op zijn bedrijfslocatie in Rijen. Wat was er aan de hand? Het vermoeden: verdachte connecties met Rusland. Het verhaal gaat zo. B.’s onderneming importeerde uiterst gevoelige defensietechnologie uit de VS. Op zich geen enkel probleem, zou je denken. Maar die spullen werden stiekem doorgezet naar Rusland. Daar kwamen ze terecht bij bedrijven die naar verluidt gelieerd zijn aan de Russische geheime diensten. Dat was voor de FBI het sein om groot alarm te slaan. Op verzoek van de Amerikaanse autoriteiten werd B. gearresteerd. Later werd hij uitgeleverd aan de Verenigde Staten. Toch blijven er veel vragen onbeantwoord. Wat was het ware spel van Nikos B.? En had hij echt een zwak voor Poetin? Het complete verhaal over hoe zijn imperium oprees en vervolgens volledig instortte, wordt verteld in de nieuwste editie van Misdaad Uitgelegd.
5500 Australische schapen ter waarde van 1,7 miljoen dollar gestolen
Het klinkt als een vreemde boevenstreek, maar in Australië is het helaas realiteit: maar liefst 5.500 schapen zijn gestolen, met een gezamenlijke waarde van ongeveer 1,7 miljoen dollar. De diefstal werd pas laat ontdekt, en dat heeft een goede reden.
Waarom het zo lang onopgemerkt bleef
Boerderijen in Australië zijn vaak enorm groot. Soms lopen er wel 25.000 schapen rond op één terrein. Daardoor is het niet vreemd dat een paar duizend dieren er niet direct uitspringen. De gestolen schapen zijn van het ras ‘Dorpers’, makkelijk te herkennen aan hun zwarte kop en nek met een wit lichaam. Ze worden vooral gehouden voor hun vlees.
Hoe zijn ze meegenomen?
Het is nog steeds een raadsel hoe de dieven te werk zijn gegaan. Volgens The Guardian zouden de dieren mogelijk met meerdere vrachtwagens tegelijk zijn afgevoerd. Een andere optie is dat de schapen eerst in groepen bij elkaar werden gedreven en daarna pas werden opgehaald. Dit soort praktijken komt vaker voor in Queensland, de staat waar de diefstal plaatsvond. Vaak worden de dieren naar een andere boerderij gebracht om te fokken, waarna de nakomelingen uiteindelijk aan slachthuizen worden verkocht.
Een uitzonderlijk grote buit
Shane McCarthy van landbouworganisatie AgForce laat tegenover The Guardian weten dat dit aantal gestolen schapen wel heel uitzonderlijk is. Het opsporen van de daders is geen makkelijke klus. De politie moet vaak een groot gebied doorzoeken, en dat kost veel tijd en mankracht.
De lokale politie benadrukt dat dit soort diefstallen een flinke klap is voor boeren: “Veediefstal kan leiden tot aanzienlijke financiële verliezen en legt extra druk op agrarische bedrijven die het toch al moeilijk hebben.”
Overlast op plein bij Jumbo: ‘Jongeren zijn hier de baas, niet de politie’
Buurtbewoners rondom de Jumbo aan het Plein in Vlijmen hebben er genoeg van. De maat is vol na de zoveelste brand, deze keer een scooter die dinsdagavond volledig uitbrandde op de parkeerplaats. Het is niet de eerste keer dat er iets in brand vliegt.
“Niet normaal dit”, zegt een 55-jarige buurtbewoner die er woont. Hij is niet de enige die zijn geduld kwijt is. “De jeugd bepaalt hier de dienst, de politie doet niets”, aldus de 26-jarige Jasmijn. “Het pleintje heeft geen camera’s en dat weten ze precies te vinden.”
De eigenaar van de scooter, een medewerker van de supermarkt, was met zijn voertuig naar zijn werk gekomen. Rond kwart voor tien ’s avonds sloegen de vlammen eruit. De hitte was zo intens dat zelfs het winkelwagenrek deels gesmolten is. De politie gaat uit van brandstichting, maar heeft nog niemand aangehouden.
Niet de eerste keer
Het is niet voor het eerst dat het onrustig is rondom de supermarkt. Groepen jongeren, vaak op scooters, zorgen al langer voor overlast. Eind mei was er nog een incident waarbij een scooterrijder hulpverleners lastigviel bij een brand bij een bakker in de buurt. En in december vorig jaar stonden er meerdere containers in brand.
Of de scooterbrand van dinsdagavond direct aan die overlast is gekoppeld, is nog niet duidelijk. Maar de buurtbewoners die woensdagochtend hun verhaal doen, denken allemaal direct aan de groep van zo’n tien tot vijftien hangjongeren die daar rondhangt.
“Ik vertrouw het niet, al dat volk dat hier rondhangt. Dit speelt al jaren”, zegt de 55-jarige bewoner. “Er wordt gewoon niks aan gedaan.”
Gemeente erkent probleem
De gemeente Heusden geeft toe dat er vaker meldingen binnenkomen over overlast in dit gebied. “We nemen deze signalen serieus, want de veiligheid van bewoners en ondernemers rond het Plein is belangrijk voor ons”, laat een woordvoerder weten. “Overlast, intimidatie en rottig gedrag accepteren we niet.”
De jongeren verzamelen zich vaak bij een bankje in het aangrenzende park. Naast de brandstichtingen is er meer aan de hand. “Wheelies, hard rijden en herrie. Als vrouw loop ik daar ’s avonds liever niet langs”, vertelt Jasmijn. Ook buurtbewoner Ugne Driessen heeft er genoeg van: “Ze racen ’s nachts met scooters, maken lawaai en overal ligt afval.”
Politie ziet ander beeld
De politie zegt echter weinig meldingen te krijgen van jeugdoverlast in Vlijmen. “De afgelopen maand hebben we maar een paar meldingen gehad. En specifiek rond de Monseigneur van Kesselstraat was het juist heel rustig. Daar hebben we geen enkele melding gehad.” Toch wil de politie niet zeggen dat er niks aan de hand is; ze geven aan dat meldingen ook op andere plekken kunnen worden gedaan, zoals bij de gemeente.
Aanpak heeft effect (maar nog niet overal)
De gemeente zegt al een tijdje samen met de politie, buitengewoon opsporingsambtenaren en jongerenwerk extra te letten op het Plein en het park. Ze controleren vooral op bekende hotspots en tijdens drukke avonduren. Ook proberen jongerenwerkers in gesprek te gaan met de jongeren om problemen te voorkomen.
Volgens de gemeente lijkt die aanpak te werken. “Door samen op te trekken, zien we minder incidenten. De scooterbrand van gisteravond is daar helaas een uitzondering op.” De situatie blijft echter hardnekkig, omdat de groep jongeren regelmatig wisselt van samenstelling en de overlast niet altijd op vaste tijden plaatsvindt. “Het blijft aandacht vragen”, aldus de woordvoerder. Daarom blijft de gemeente kijken naar extra maatregelen, gebruikmakend van meldingen, politieregistraties en signalen uit de buurt.
Inwoners Overasselt hopen dat Jan G. vertrekt: ‘Zoveel ellende elke keer’
De rust is wedergekeerd in het anders zo stille Overasselt, maar de gemoederen zijn nog lang niet bedaard. Inwoners hopen dat de 28-jarige Jan G. eindelijk vertrekt. “We hebben allemaal zoiets van: die mensen moeten gewoon weg. Het is hier elke keer raak met die ellende”, vertelt een dorpsbewoner aan de NOS.
De aanleiding? Een ware invasie van gemaskerde mannen die in de nacht van maandag op dinsdag met zware wapens door het dorp trokken. Hun doelwit: de woning van Jan G., waar hij samen met zijn vrouw en jonge kinderen woont. Op hetzelfde erf woont ook zijn vader, die ook Jan heet. Zowel vader als zoon worden in verband gebracht met drugscriminaliteit.
Het incident escaleerde volledig. Bij het pand van de familie werd een 51-jarige man doodgeschoten, vermoedelijk een ingehuurde beveiliger. Twee agenten die op een melding van een woninginbraak afkwamen, raakten gewond. Inmiddels zijn er al tientallen verdachten opgepakt, verspreid over de afgelopen dagen. De politie onderzoekt daarnaast een dreigvideo die gericht is aan Jan G. junior.
Een buurtbewoner is er helemaal klaar mee. “Ze moeten nu echt zeggen: slot erop, op die deuren. En dat pand mag je nooit meer losgooien.” De burgemeester van Heumen heeft het pand eerder al meerdere keren gesloten na incidenten, maar de vraag is of dat nu weer gaat gebeuren. De gemeente heeft nog niet gereageerd op vragen van de NOS.
Een geschiedenis van geweld en drugs
Dit is niet de eerste keer dat Overasselt opgeschrikt wordt door gebeurtenissen rondom de familie G. De problemen stapelen zich al jaren op. Zo werd er in 2019 een drugslab op het terrein ontdekt. In 2024 stonden er gewapende mannen voor de deur en vorig jaar werd het erf zelfs beschoten, waarbij 25 kogels met een kalasjnikov op de toegangspoort werden afgevuurd. Destijds werden er foto’s van Jan G. junior achtergelaten als waarschuwing.
Jan G. junior heeft ook een strafblad. In april kreeg hij vier jaar cel voor zijn rol bij een drugslab in Angeren. Maar nu lijkt het niet meer om MDMA te gaan, maar om cocaïne. Zijn foto circuleert op versleutelde telefoons in de onderwereld, met de vraag: “Wie kent deze Jan?” Men wil meer weten over zijn betrokkenheid bij een verdwenen partij cocaïne. Verschillende media meldden dat het conflict mogelijk te maken heeft met een dergelijke partij die toebehoorde aan de voortvluchtige crimineel Jos L., ook wel bekend als Bolle Jos.
De advocaat van L. ontkent echter dat zijn cliënt iets met het conflict te maken heeft. In het dorp is de spanning nog steeds voelbaar, ook al is het nu rustiger. “Het is niet leuk voor de andere inwoners”, zegt een man, wijzend op de “onrust” die het met zich meebrengt.
