Iran verliest grip op de Straat van Hormuz — VS pakt steeds meer controle
De afgelopen maanden claimden zowel Iran als de Verenigde Staten dat zij het voor het zeggen hadden in de strategische zeestraat. Maar terwijl Iran blijft beweren dat het de Straat van Hormuz volledig onder controle heeft, wijst steeds meer bewijs erop dat de VS langzaam maar zeker terrein wint — en dat vooral op zee.
CNN baseert die conclusie op data van het scheepsbewakingsbedrijf Kpler, dat via transponders en satellietbeelden het verkeer in de straat nauwlettend volgt. En wat blijkt? In de afgelopen twee weken koos ruim tachtig procent van alle schepen de zogeheten Omaanse route: een door de VN erkende vaarweg waar Iran fel tegen is. Ondanks het risico op aanvallen durven steeds meer schepen de eisen van Teheran te negeren en gewoon door te varen — met de hoop op bescherming van de Amerikaanse marine.
“Het lijkt er steeds meer op dat Iran de controle over de zeestraat ten minste gedeeltelijk kwijt is geraakt”, zegt Homayoun Falakshahi, hoofd ruwe-olieanalyse bij Kpler, tegen CNN.
Terwijl Iran dreigt en waarschuwt, houdt de VS — met een flinke marineaanwezigheid — elk schip dat de straat passeert nauw in de gaten. En de cijfers spreken: de VS rapporteert aanzienlijk hogere olietransportcijfers dan veel traditionele schattingen eerder lieten zien. Volgens Amerikaans minister van Energie Chris Wright bedroegen de totale olietransporten via de straat én de omleidingen vorige week ongeveer 15 miljoen vaten per dag — dichtbij het pre-conflictgemiddelde van 20 miljoen vaten.
Om aanvallen te ontwijken, zetten veel olietankers hun transponder gewoon uit. Maar twee tankers die juist wel hun signaal actief hielden — onder de vlag van Hongkong, met een Chinese bemanning aan boord — draaiden onlangs plotseling om. Waarom? Dat is nog onduidelijk. Maar het feit dat ze hun doortocht stopten, spreekt boekdelen over de onzekere, onveilige situatie in de regio.
Gisteren werd er zelfs weer een schip getroffen door een onbekend projectiel — een nieuwe herinnering aan de spanningen die daar heersen.
Iran blijft volhouden dat de straat pas weer volledig open gaat als de VS aan zijn eisen voldoet. Tegelijkertijd onderhandelt het land — tot grote ergernis van president Trump — zonder Amerikaanse medeweten met Oman over de toekomst van de vaarweg. Wat die gesprekken uiteindelijk betekenen voor het olievervoer of de controle over de waterweg, is nog volkomen onduidelijk. En Trump? Die heeft al gedreigd Oman te bombarderen als het land in de weg staat van Amerikaanse plannen rond de straat.
Een korte oorlog had hij beloofd toen hij in februari Iran aanviel. Maar nu lijkt het alsof hij juist in een lastige positie terecht is gekomen…
Ondanks wereldwijde onrust: Nederlandse industrie boekt flinke omzetgroei
De Nederlandse industrie heeft in het tweede kwartaal een forse omzetboost gekregen — en dat terwijl de wereld nog steeds zit vol met geopolitieke spanningen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) lag de omzet 8,4 procent hoger dan in hetzelfde kwartaal van vorig jaar. Dat is de grootste stijging sinds eind 2022.
Waar zit de groei precies?
Bijna alle sectoren lieten een stijgende lijn zien, maar twee branches trokken echt de aandacht: de chemische industrie en de olieraffinaderijen. Daar ging de omzet zelfs 31 procent omhoog. Denk hierbij aan bedrijven die ruwe olie verwerken tot brandstoffen of andere petrochemische producten.
Eén van de belangrijkste redenen? De sluiting van de Straat van Hormuz. Volgens CBS-econoom Frank Notten varen er momenteel bijna geen schepen meer doorheen — en dat heeft de olieprijzen flink opgevoerd. Die liggen nu 40,5 procent hoger dan een jaar geleden. En ja: hogere prijzen betekenen vaak ook hogere omzet, zeker als je in de aardolie-industrie zit.
Ook de machine-industrie deed het goed: een stijging van 6,8 procent. Dat zijn onder andere bedrijven die machines bouwen voor fabrieken — zoals ASML, maar ook veel kleinere leveranciers van industriële apparatuur.
Ondernemers kijken optimistisch uit naar de toekomst
De cijfers geven ondernemers blijkbaar wel wat vertrouwen. Veel van hen verwachten ook voor het derde kwartaal een hogere omzet. Interessant: dat is een stuk positiever dan de stemming onder consumenten. Waarom? Notten denkt dat de oorlog in het Midden-Oosten daar wel mee te maken heeft: “Mensen zijn huiverig om geld uit te geven, maar op ondernemers maakt dat minder indruk.”
Niet alles ging omhoog…
Er was ook een uitschieter naar beneden: de voedings- en genotsmiddelenbranche. Daar daalde de omzet. Dat komt onder andere door lagere afzetprijzen én een lagere verkoop. En nee — Nederlanders merken die lagere prijzen nog niet direct bij de kassa. “Er zitten heel wat schakels tussen de fabriek en de supermarkt”, legt Notten uit. “Maar als deze trend blijft duren, kunnen die lagere prijzen op den duur ook bij jou op het schap terechtkomen.”
Deel artikel: Advertentie via Ster.nl (opent in nieuw venster)
Harvard-universiteit betaalt 53 miljoen dollar om zaak over verkochte lichaamsdelen af te sluiten
Je hoort wel eens over ethische kwesties rond orgaandonatie — maar dit is iets heel anders. De wereldberoemde Amerikaanse Harvard-universiteit heeft besloten om 53 miljoen dollar te betalen om een pijnlijke rechtszaak af te wenden. De zaak draait om het ongeoorloofd verwijderen en verkopen van menselijke lichaamsdelen die waren nagelaten voor wetenschappelijk onderzoek en medisch onderwijs.
Het ging niet om een of twee incidentele gevallen, maar om een langdurig patroon: tussen 2018 en 2021 haalde oud-manager Cedric Lodge — verantwoordelijk voor het mortuarium van Harvard — regelmatig hoofden, hersenen, huid, handen en andere delen uit de voorraad. En dat niet stiekem in een hoekje: sommige kopers mochten zelf naar het mortuarium komen om een lichaam of lichaamsdeel uit te kiezen. De kopers kwamen uit meerdere staten over heel de VS.
Volgens de universiteit moesten alle donatie-lichamen na gebruik worden gecremeerd of begraven — geen uitzonderingen. Wat Lodge deed, was dus niet alleen illegaal, maar ook diep onethisch. De leiding van Harvard noemt het in de officiële schikking “criminele en moreel verwerpelijke daden”, die volledig indruisen tegen de respect die donor- en nabestaanden verdienen.
Als onderdeel van de schikking wordt er volgend jaar een nieuwe studiebeurs opgericht — ter ere van alle mensen die hun lichaam aan de wetenschap hebben nagelaten. Een poging om iets goeds te doen, na een tijdperk van misbruik en gebroken vertrouwen.
Buitenland
Deel artikel: Advertentie via Ster.nl (opent in nieuw venster)
Nederlanders beleggen als nooit tevoren: 234 miljard euro in aandelen, fondsen en certificaten
Dat blijkt uit een overzicht van De Nederlandsche Bank. Het totaalbedrag dat huishoudens in Nederland hadden belegd, schoot in het eerste halfjaar met bijna 15 procent omhoog — en vooral in het tweede kwartaal ging het hard: +12 procent. Dat komt vooral door de stijgende beurskoersen de afgelopen maanden: de waarde van bestaande beleggingen nam daardoor flink toe.
Interessant detail: Nederlandse beleggers verkochten per saldo meer direct aangehouden aandelen dan ze kochten. Toch zit het grootste deel van hun aandelenwaarde niet in losse aandelen, maar in beleggingsfondsen die op hun beurt in aandelen investeren. Eind juni zat er ruim 91 miljard euro in dergelijke fondsen — en dat is 22 procent meer dan de bijna 75 miljard euro die in afzonderlijke aandelen was geïnvesteerd.
En dan is er nog SpaceX. De nieuwkomer van Elon Musk trok Nederlandse beleggers enorm aan: in de maand dat het bedrijf in de VS naar de beurs ging, stopten zij er 169 miljoen euro in — een record sinds DNB deze cijfers vanaf eind 2018 bijhoudt. Maar net zo snel als ze instapten, stapten ze ook weer gedeeltelijk uit: in diezelfde maand verkochten ze voor 100 miljoen euro aan SpaceX-aandelen. Waarschijnlijk om de eerste koerswinsten meteen te pakken.
Welke aandelen zijn nu eigenlijk het populairst? ASML staat bovenaan: eind juni had elk huishouden gemiddeld bijna 6,1 miljard euro in dat bedrijf geïnvesteerd. Shell volgt op plek twee met 4,1 miljard euro, hoewel dat een verschuiving is — tot voor kort was Shell nog dé favoriet onder Nederlandse particulieren. Opvallend: in certificaten van de Rabobank zat bijna evenveel geld als in Shell-aandelen.
En toch blijven we vooral spaarders. Eind juni stond er bijna 553 miljard euro op spaarrekeningen van Nederlandse huishoudens.
Let op: vanaf 2028 betaal je in box 3 belasting over de waardestijging van je beleggingen — niet alleen over rente of dividend. Hieronder leggen we je uit wat er verandert:
Natuurbrand dwingt organisatie wielertoertocht tot pijnlijk besluit
De fietstoertocht Diekirch–Valkenswaard gaat zaterdag gewoon niet door — en dat is geen kleinigheid. De lange, klassieke route van zo’n 255 kilometer loopt normaal gesproken dwars door de Hoge Venen in België… maar daar woedt al dagenlang een gigantische natuurbrand. En dat maakt het volgens de organisatie gewoon niet verantwoord — noch veilig, noch gepast — om daar te fietsen.
De korte route (150 km), die dit jaar vanaf de Markt in Valkenswaard begint, gaat wel gewoon door. Dat is dezelfde alternatieve route als in eerdere jaren.
De tocht is al sinds 1979 een vaste waarde op de wielerkalender: een mooie, uitdagende klassieker vanuit het Luxemburgse Diekirch naar Valkenswaard. Maar deze editie wordt bepaald door de brand in de Ardennen — sinds vrijdagmiddag de grootste natuurbrand ooit in België. Het bestuur noemt het besluit “met pijn in het hart” genomen, uit zorg voor de gezondheid en veiligheid van alle deelnemers én vrijwilligers.
Ze zijn zelfs ter plaatse geweest om de situatie in beeld te brengen. En dan is er nog iets wat extra zwaar weegt: de Belgische overheid roept inwoners in de omgeving op om ramen en deuren dicht te houden én ventilatiesystemen uit te schakelen vanwege de roetdeeltjes in de lucht. En ja — er zijn ook evacuaties aan de gang. In dat licht vinden de organisatoren het simpelweg niet gepast om met honderden fietsers door dat gebied te trekken.
Omar zit al tien maanden vast in Egypte — Eindhovense raadsfracties roepen Nederland op tot actie
Vijf Eindhovense gemeenteraadsfracties — Volt, SP, D66, PRO en PvdD — zijn erg ongerust over de situatie van Omar Elshal (33), een ASML-medewerker uit Eindhoven die al tien maanden opgesloten zit in een Egyptische gevangenis in Caïro.
Omar was eind oktober naar Egypte gereisd voor de bruiloft van een familielid. Maar zodra hij het vliegveld van Caïro betrad, werd hij door de Egyptische autoriteiten aangehouden — onder verdenking van “het schaden van het imago van het land”. Een beschuldiging die veel vragen oproept, vooral omdat er tot nu toe weinig duidelijk is over wat er precies is gebeurd.
Eind juli zou hij voor de rechter verschijnen, maar toen was hij plotseling afwezig bij de zitting — zonder duidelijke uitleg van de Egyptische kant.
De vijf fracties benadrukken in een brandbrief hun grote zorgen:
– over Omar’s gezondheid,
– over het gebrek aan adequate medische zorg in detentie,
– over de vaagheid van de aanklacht én
– over hoe het juridische proces in Egypte zich ontwikkelt.
En dan is er ook nog het feit dat — voor zover zij weten — nog geen enkele vertegenwoordiger van de Nederlandse ambassade in Caïro hem heeft bezocht of diplomatieke steun heeft geboden.
“Wij verzoeken u dringend om in deze zaak meer actieve ondersteuning te bieden en alle mogelijke diplomatieke middelen in te zetten om de Egyptische autoriteiten te bewegen tot een rechtvaardige en menswaardige behandeling van Omar. We doen een dringend beroep op u om er alles aan te doen om zijn spoedige vrijlating te bewerkstelligen.”
De brief volgt op eerder gestelde Kamervragen van de Partij van de Dieren, Denk, PRO en de SP over Omars detentie en zijn afwezigheid bij de rechtszaak — zoals gemeld door Studio040.
Ook Marouen Hamdi, woordvoerder van Omar, heeft eerder kritiek geleverd op de rol van de Nederlandse ambassade in Egypte. Hoewel de ambassade sinds de media-aandacht actiever lijkt te zijn geworden, vindt hij dat de Nederlandse regering zich nog steeds te passief opstelt — terwijl het hier gaat om één van haar eigen burgers.
