Veroordeling van Assad en zijn naasten: een eerste stap richting gerechtigheid
Het is een historisch moment voor veel Syriërs: de veroordeelde dictator Bashar al-Assad en zijn naasten zijn bij verstek veroordeeld. Ook zijn jongere broer is veroordeeld. Een neef van de gevluchte dictator, Atef Najib, is wel in Syrië achtergebleven en heeft daar de doodstraf gekregen. Hij was het hoofd van de politieke veiligheid in de regio Daraa. Het is veelzeggend dat er nu een formeel onderzoek en een officiële veroordeling hebben plaatsgevonden, vertelt Midden-Oostencorrespondent Floor Brands. “Onder het regime van Assad was er namelijk helemaal geen sprake van eerlijke rechtspraak. Iedereen die tegenstander was, werd opgepakt en verdween. Slachtoffers werden gemarteld en gedood. Daar zijn de ergste getuigenissen van naar buiten gekomen, en er zijn nog steeds honderdduizenden mensen vermist.”
De nieuwe machthebbers proberen een eerlijke rechtsstaat op te bouwen, gaat Brands verder. “Sinds het begin van dit jaar hebben ze een speciale rechtbank, die is begonnen met het berechten van handlangers van het oude regime.” Volgens analist Sima Beitinjaneh van de denktank Carnegie is dat een enorme uitdaging. “Decennialang heeft het autoritaire regime van Assad de ontwikkeling van autonome overheidsinstanties bewust tegengehouden: ministeries, rechtbanken en overheidsdiensten waren allemaal verantwoording verschuldigd aan het paleis, in plaats van aan enig wettelijk kader. Dat betekent dat de overgangsregering van al-Sharaa de bestaande instellingen niet zozeer hervormt als wel ze vanaf nul opbouwt, onder tijdsdruk, met beperkte middelen en zonder democratisch mandaat.”
De nieuwe regering is sinds december 2024 aan de macht, toen het vorige regime in elkaar stortte en Assad met zijn gezin naar Moskou vluchtte. “Maar inmiddels zijn we ruim anderhalf jaar verder, en volgens sommige Syriërs gaan de hervormingen te langzaam”, zegt Brands. “Er is best veel kritiek dat sommige mensen nog gewoon vrij rondlopen, die voor het vorige regime werkten.”
“Het regime heeft zijn eigen volk de ergste dingen aangedaan. Elke Syriër kent wel iemand die is vermoord, ontvoerd of gemarteld door het regime. Dus er is echt een roep om gerechtigheid. Het vonnis tegen Assad voelt als de eerste stap in die richting.” Intussen zijn er ook allerlei andere problemen waar de huidige machthebbers mee te maken hebben. “De economie is ontzettend slecht en binnen Syrië zijn er nog allerlei spanningen tussen verschillende groepen”, legt Brands uit. “Er vinden nog geweldsuitbarstingen plaats van mensen die het heft in eigen hand nemen.”
“Al-Sharaa lijkt van Syrië wel echt een democratie te willen maken. Tegelijkertijd zijn er nog mensen die denken: het is een wolf in schaapskleren. Dat wantrouwen is er bijvoorbeeld onder de alawieten en een aantal andere minderheden. Die zijn huiverig, omdat ze niet zeker weten of er later nog wraakacties tegen hen komen.” Voordat hij president van Syrië werd, stond al-Sharaa op de Amerikaanse terreurlijst omdat hij de rebellengroep Hayat Tahrir al-Sham (HTS) leidde. Die groep kwam aan de macht toen Assad vluchtte. De afgezette president Assad is een alawiet, en de groep werd onder zijn regering gezien als een bevoorrechte minderheid.
Voorlopig lijkt de veroordeling van Assad vooral symbolisch te zijn. Hij vluchtte naar Moskou met zijn gezin, waar ze een teruggetrokken leven leiden. De Russische president Vladimir Poetin bood jarenlang militaire hulp aan Assad, om hem langer in het zadel te houden tijdens de Syrische burgeroorlog. Ook al-Sharaa heeft een goede band met Rusland, en heeft al twee ontmoetingen gehad met Poetin. Tijdens die gesprekken zou de Syrische leider hebben gevraagd om de uitlevering van Assad, maar daar lijkt het Kremlin niet mee in te stemmen. Deze week bereikten de twee landen nog een akkoord over twee Russische militaire bases in Syrië. Ze worden omgevormd tot gezamenlijke trainingscentra, waardoor er Russische militairen gestationeerd blijven in Syrië. In de onderstaande video leggen we uit wie de ‘Slager van Tadamon’ is, die honderden Syriërs vermoordde:
Van eerste liefde naar jongste liefde
Het is een bijzondere ontmoeting die je niet elke dag meemaakt: je eerste grote liefde voorstellen aan je eigen kind. Voor voormalig SP-leider Lilian Marijnissen uit Oss werd dat werkelijkheid. Ze ging met haar dochtertje Lara (bijna 2) op bezoek bij Gorby, het paard waar ze als tiener zo dol op was en dat ze na ruim twintig jaar terugvond.
Een spannend weerzien
Marijnissen had Gorby eerder al opgezocht, maar dit keer nam ze haar dochter voor het eerst mee. “Je eerste liefde, die vergeet je nooit meer”, vertelt ze. Het was een bijzonder moment om kleine Lara nu aan het paard voor te stellen. Gorby is behoorlijk groot, en dat vond Lara maar wat spannend. Ze had nog nooit een paard van zo dichtbij gezien. Toch vond ze het prachtig: ze is dol op dieren en aaide Gorby vol enthousiasme.
Van verwaarloosd naar geliefd
Het verhaal van Gorby begint zo’n twee decennia geleden. Hij was een verwaarloosd paard van nog geen twee jaar oud, afkomstig uit Rusland. Hij stond op het punt om geslacht te worden, maar Marijnissen’s nicht kocht hem. Marijnissen mocht voor hem zorgen. “Ik was helemaal paardenfan en wilde graag een paard, maar daar hadden we geen middelen en geen plek voor. Het was mijn droom en ik voelde dat ik iets voor hem kon betekenen.”
Toen Gorby in Oss aankwam, was hij er slecht aan toe. “Hij zag er niet uit”, herinnert ze zich. “Hij stonk naar viezigheid of medicatie en was vel over been. Hij was er slecht aan toe, heel erg zielig.” Ze bouwde een band op met Gorby en zag hem langzaam opbloeien. Eerst kon ze nog niet op hem rijden, maar na veel geduldig oefenen lukte het uiteindelijk. Ook leerde ze hem dat hij niet bang hoefde te zijn voor auto’s.
Een gebroken hart
Na een paar jaar kon haar nicht Gorby niet meer houden en moest hij verkocht worden. Marijnissen smeekte haar ouders of zij hem mocht kopen, maar dat ging niet. Ze verloor hem uit het oog. “Mijn eerste gebroken hart”, vertelt ze. Ze keek daarna niet meer naar andere paarden en wilde ook niet meer paardrijden. Gorby werd in de jaren daarna nog een keer verkocht.
Een verrassende vondst
Ruim twintig jaar later vertelde Marijnissen over Gorby tijdens haar deelname aan De Slimste Mens. De nieuwe eigenaren herkenden het verhaal en namen contact op. En wat bleek? Gorby stond al die tijd op slechts een kwartier rijden van haar vandaan, in Lithoijen. “Nagenoeg om de hoek, je verwacht het niet zo dichtbij.” Ze kon het aanvankelijk niet geloven, maar het was echt waar. De verrassing was extra groot omdat ze niet eens wist of het dier nog leefde.
Het weerzien was geweldig. “Het was geweldig om mijn lieve paard, inmiddels een oudje, terug te zien en te zien dat hij liefdevol verzorgd wordt bij een gezin op een fijne plek.” Of Gorby haar nog herkende, weet ze niet goed. “Een paard kan niet praten, maar ik hoop het wel. Hij was voor mij heel bijzonder.”
Een rustige oude dag
Gorby is inmiddels een stokoude opa van ongeveer 32 jaar. Hij wordt goed verzorgd door zijn eigenaren, die hem ooit voor hun dochter kochten. Nu is hij met pensioen en kan hij zelf bepalen of hij binnen of buiten wil staan. Hij staart rustig voor zich uit. “Dat is heel mooi om te zien, dat gun je elk dier.”
Onderwerp van artikel
Veteraan Duncan schrijft trauma van zich af: ‘Stond in oorlogsstand’
Het verhaal van Duncan
Een echte “snotaap” was Duncan van der Velden uit Bakel, toen hij in 1992 als jonge kerel op missie ging naar Bosnië. Over de trauma’s die hij daar opliep en de behandeling die hij kreeg, schreef hij een boek. Maar vlak nadat dat boek hem leek te bevrijden, kreeg hij een gigantische terugval. Over die periode schreef hij dus weer een boek. Dat boek, “Bloedend Hart”, wordt woensdag 12 augustus uitgebracht.
Elke nacht staan er mensen aan het voeteneinde van Duncans bed. Nee, ze zijn niet echt, maar ze hebben ooit wel geleefd en zijn nu voor altijd in zijn hoofd blijven hangen. Het zijn de mensen die de voormalig militair in zijn ambulance voorbijreed. Burgers met verwondingen die hulp nodig hadden, vaak vrouwen, kinderen of ouderen. Duncan hoort nog steeds de krakende stem uit de radio die zei: “Doorrijden.” Hij legt uit: “We werkten onder een VN-mandaat, waardoor we niet mochten ingrijpen. De VN wilde geen partij kiezen. Dan rijd je rond in een ambulance met groot rood kruis. Maar als ik een moslimvrouw zou helpen, werd dat misschien gezien als partij kiezen voor de moslims door de Servische schutter.”
Duncan maakte deel uit van een geneeskundige eenheid die werkte in veldhospitalen en met ambulances rondreed. Gewonde VN-soldaten kwamen bij hen terecht. De krijsen van een Britse bomopruimer zaten jarenlang in Duncans hoofd. De man was zwaargewond geraakt tijdens het opruimen van mijnen. “Hij lag zo’n tachtig meter bij ons vandaan. Maar omdat we door een mijnenveld moesten, duurde het anderhalf uur voordat we bij hem waren.” Duncan kroop uiteindelijk naar de man toe, die een arm en een been miste. “Toen bleek ook nog dat hij met zijn rug op een andere mijn lag. Door een holte in zijn rug was die gelukkig niet ontploft.”
Duncan ging in totaal drie keer op uitzending. Het lukte hem maar niet om weer normaal te functioneren in het burgerleven. “Aan het einde van de eerste missie werden we op de terugweg naar het vliegtuig beschoten. Vier uur later reed ik op de A6 weer naar huis. Maar ik stond nog steeds mentaal in de oorlog. Ik werd gek thuis en mijn vrouw werd gek van mij. Een week later stond ik alweer aan het werk.”
Hij negeerde zijn eigen problemen. “Ik kreeg ook nog eens een granaatscherf in mijn kuit tijdens een missie. Mijn been trilde en krampte er heftig van. Ik werd er helemaal gestoord van.” Uiteindelijk werd Duncan afgekeurd voor defensie en eindigde zelfs in een rolstoel. “Een arts zei toen tegen me: misschien moet je eens in je hoofd gaan kijken.” Duncan besloot psychische hulp te zoeken. “Ik werd naar binnen gereden als een zielig hoopje mens in een rolstoel. Na anderhalf jaar kon ik weer lopen.”
Hij schreef zijn eerste boek, wat leek op een goede afloop. Maar een paar jaar geleden kreeg Duncan een “enorme terugval”. Het ging pas echt mis nadat hij een film had gezien over oud-militair Marco Kroon. Deze keer kwam de dokter met iets nieuws, aldus Duncan: moral injury. Bij moral injury heb je last van intense schaamte, bijvoorbeeld omdat je mensen niet hebt kunnen helpen. “Traumabehandeling werkt dan vaak niet, omdat die vooral gericht is op het wegnemen van angst. Maar bij moral injury speelt juist je verantwoordelijkheidsgevoel de hoofdrol”, legt Duncan uit.
Inmiddels heeft Duncan geleerd om anders te denken over de mensen die hij niet kon redden. “Ik kon het simpelweg niet, het mocht gewoon niet. Dat mandaat was bedacht door iemand in een wolkenkrabber in New York.” Het was voor hem belangrijk om over deze terugval een nieuw boek te schrijven. “Mijn behandelaar zei dat ik gewoon een behoorlijk bloedend hart had. Die heeft dus meegeholpen met de titel”, zegt Duncan lachend. “Ik hoop dat veel mensen er iets aan hebben. Het gaat namelijk niet alleen om militairen, maar ook om bijvoorbeeld agenten of brandweerlieden.”
Rechtenclubs Stappen Naar de Rechter: VS Voor de Rechter Gedaagd om Strafhof-Sancties
Vier mensenrechtenorganisaties hebben de Amerikaanse overheid voor de rechter gedaagd in New York. Ze komen in verzet tegen de strafmaatregelen die zijn opgelegd aan het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. De organisaties willen dat deze sancties worden teruggedraaid, omdat ze volgens hen de internationale rechtsorde flink ondermijnen.
Het begon allemaal vorig jaar, toen president Trump per decreet sancties instelde tegen onder meer rechters en aanklagers van het Strafhof. Daardoor kan het ICC volgens een later persbureau-bericht op basis van ICC-medewerkers amper nog z’n werk doen. Human Rights Watch en drie andere organisaties vinden dat dit decreet van Trump gewoonweg onwettig is.
In een verklaring zeggen ze dat de Amerikaanse maatregelen ervoor zorgen dat de allervreselijkste misdaden buiten schot blijven. De sancties – denk aan visumbeperkingen en financiële straffen – gelden ook voor iedereen die het ICC helpt bij onderzoeken naar Amerikanen of bondgenoten van de VS. Volgens de aanklagers heeft dat een flinke, negatieve klap gegeven op het werk van mensenrechtenorganisaties.
Waarom deed Trump dit? Het was een reactie op het arrestatiebevel dat het ICC had uitgevaardigd tegen Israëlische leiders. Premier Netanyahu en oud-minister van Defensie Gallant worden namelijk verdacht van oorlogsmisdaden in Gaza, zoals gerichte aanvallen op burgers en het inzetten van uithongering als oorlogstactiek.
De Amerikaanse regering zegt echter dat die hele strafzaak nergens op slaat. Washington benadrukt dat zowel Israël als de VS geen lid zijn van het ICC. Het arrestatiebevel zou volgens de VS een gevaarlijk precedent scheppen voor (oud-)militairen en bestuurders uit het land, omdat ze zo “blootgesteld worden aan intimidatie, misbruik en mogelijke arrestatie”.
Deze juridische stap is een nieuwe wending in een flink gespannen strijd rondom internationale rechtspraak.
Buitenland | Deel artikel
Zonovergoten dagen en een spectaculaire maansverduistering vanavond
Vanochtend is het meteen al raak: de zon schijnt overal volop en er is nauwelijks bewolking te bekennen. Bij een matige oostelijke tot noordoostelijke wind lopen de temperaturen, na een koele start, snel op. Aan het einde van de ochtend is het in het noorden al zo’n 21 graden, terwijl het in het zuiden lokaal de 28 graden kan aantikken. De lucht is heerlijk droog, waardoor het nog even wat frisser aanvoelt dan de thermometer doet vermoeden.
Vanmiddag zet het zonnige beeld zich voort. Er is geen wolkje aan de lucht en de zon schijnt ongenadig. De oostelijke wind, die aan de kust wat noordelijker is, blijft matig en voert droge lucht aan. In het zuiden van Limburg kan de luchtvochtigheid zelfs zakken tot een miezerige 15 procent. De maximumtemperaturen liggen tussen de 26 graden in het noorden en ongeveer 32 graden in het zuiden van het land.
Vanavond: de show van de zonsverduistering
Vanavond en komende nacht blijft het helder. Doordat er ook amper sluierbewolking aanwezig is, is de zonsverduistering vanavond vanuit het hele land perfect te volgen. Het advies is duidelijk: zoek een plek waar de laagstaande zon goed tot zijn recht komt, dan heb je vrij uitzicht op dit spektakel. Komende nacht waait er een zwakke tot matige oostelijke wind en koelt het af tot tussen de 9 graden in het (noord)oosten en 17 graden in het westen.
Morgen: nog warmer en nog droger
Morgen verandert er weinig aan het weerbeeld. Een zwakke tot matige oostelijke tot zuidoostelijke wind voert nog steeds zeer droge lucht aan, met een strakblauwe lucht als resultaat. De temperaturen schieten omhoog. Op de Waddeneilanden na wordt het vrijwel overal tropisch, met temperaturen die van noord naar zuid tussen de 32 en 36 graden liggen. In het westen kan het ook 34 of 35 graden worden. Gelukkig zorgt de lage luchtvochtigheid ervoor dat de hitte redelijk te verdragen blijft.
Vrijdag en het weekend
Ook vrijdag blijft het zonnig en vrijwel windstil. De temperaturen komen opnieuw uit op 32 tot 36 graden, lokaal zelfs 37 graden. De dauwpunten blijven laag, waardoor de warmte nog enigszins te doen is. In het weekend komt er verandering op gang: er valt lokaal een bui en het wordt iets minder warm, maar het zomerse karakter blijft. Zaterdag is het in het zuidoosten nog lokaal tropisch, maar zondag is die kans waarschijnlijk verkeken. De buienkans is zaterdag het grootst, vooral in het zuidoosten en oosten. Zondag is er nog een kleine kans op een bui, maar dan zal er weinig meer van terechtkomen.
Waar kun je de zonsverduistering nou het beste zien in Nederland? In de video hieronder geven we het antwoord.
Tienduizenden psychiatrische patiënten verdwijnen na behandeling uit beeld van hulpverleners
Zeker 60.000 mensen met een ernstige psychiatrische aandoening worden na hun behandeling niet goed genoeg begeleid. Dat blijkt uit een grote analyse in opdracht van de brancheorganisatie van de Nederlandse ggz. Maar liefst een kwart van de volwassenen met zo’n aandoening raakt hierdoor buiten beeld van de zorginstanties.
De draaideur van de ggz
Het grootste probleem is dat mensen na een succesvolle behandeling naar huis gaan zonder goede nazorg. Zodra ze weer zelfstandig moeten leven, gaan dingen mis. Schulden, het kwijtraken van hun huis of simpelweg het niet kunnen bijhouden van administratie zorgen ervoor dat ze opnieuw in een crisis belanden. Het gevolg is een voortdurende cyclus van opnames en ontslagen.
Vooral mensen zonder woning hebben het zwaar. “Dat is voor niemand een stabiele of veilige omgeving, laat staan voor deze kwetsbare mensen”, zegt Joost Harkink, bestuurder bij de brancheorganisatie. “Je ziet dat ze frequent opnieuw in een crisis raken en weer moeten worden opgenomen. Er bestaat een ware draaideur in de acute ggz-zorg.”
Ook ex-gedetineerden uit beeld
Hetzelfde geldt voor mensen met psychische problemen die een misdrijf hebben gepleegd en hun straf hebben uitgezeten. Ook zij komen na hun vrijlating vaak op straat terecht en verdwijnen uit het zicht van hulpverleners. Het rapport toont aan dat zeker de helft van hen binnen twee jaar weer in de gevangenis belandt.
Zelfs voor mensen die wél een dak boven hun hoofd hebben, is het lastig. Ze vergeten bijvoorbeeld boetes te betalen, waardoor financiële problemen snel kunnen escaleren. Uiteindelijk kunnen ze hierdoor hun huur niet meer betalen en worden ze alsnog dakloos.
Te weinig woningen en bemoeizorg
Uit eerder onderzoek blijkt dat er jaarlijks zo’n 3.980 sociale huurwoningen nodig zijn voor deze groep, terwijl er doorgaans maar ongeveer 1.300 beschikbaar komen. Dit maakt een structurele oplossing extra moeilijk.
In Nederland bestaan gelukkig zogenaamde FACT-teams die actief op zoek gaan naar uit beeld geraakte patiënten. Deze teams bestaan uit zorgverleners, sociaal werkers en ervaringsdeskundigen die deels het sociale vangnet voor patiënten vormen. Zelfs als het goed gaat, blijft er contact om bij kleine problemen op tijd te kunnen ingrijpen.
Financiële obstakels sinds 2015
Sinds de grote zorghervorming van 2015 is deze bemoeizorg echter geen wettelijke verplichting meer voor gemeenten. Hierdoor is de zorg in sommige gemeenten beperkt aanwezig. Daarnaast is de financiering ingewikkelder geworden: zorgverzekeraars, gemeenten en het Rijk moeten ieder een deel vergoeden, maar in de praktijk worden belangrijke taken niet of nauwelijks betaald.
Steffen Hoogeveen, casemanager bij ggz-organisatie Altrecht, legt uit: “Als we patiënten die dakloos zijn zoeken, krijgen we daar niet voor betaald. Alleen als we iemand vinden en persoonlijk contact leggen, wordt dat gesprek vergoed. Ook mogen we dan een reisvergoeding declareren.” Als de zoektocht zelf ook vergoed zou worden, zou dat een groot verschil maken. “Dan ga je daar ook meer tijd in stoppen. Waarschijnlijk halen we dan meer mensen uit de negatieve spiraal.”
Oproep tot wettelijke verankering
De brancheorganisatie beveelt aan om bij iedere overgang in de zorg, zoals ontslag uit de kliniek, hulpverleners mee te laten reizen zodat het contact behouden blijft. Ook pleiten ze voor een wettelijke verplichting van bemoeizorg in elke gemeente. De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie steunt deze oproep en heeft het kabinet al eerder gevraagd om dit te regelen met een helder financieel kader. Ook de vier grote steden zien dit als noodzaak, vooral na een stijging van geweldsincidenten door mensen met psychiatrische problemen.
