Hulporganisaties onder druk: Gaza’s zorg dreigt volledig in te storten
“We zijn al maanden bezig met voorbereiden op het ergste — want Israël doet alles om ons werk onmogelijk te maken”, zegt Deniz Dönmез, woordvoerder van de hulporganisatie CARE. En dat is geen overdrijving: sinds eind vorig jaar zitten zo’n 37 internationale hulporganisaties in een juridische worsteling met de Israëlische overheid.
Eind december trok Israël de officiële vergunningen in van onder andere CARE, Save the Children en Artsen Zonder Grenzen. De reden? Ze moesten aan nieuwe, zeer ingrijpende eisen voldoen — waaronder het delen van persoonsgegevens van hun Palestijnse medewerkers met het Israëlische leger. Weigerden ze dat, dan moesten ze per eind februari hun werk stopzetten in zowel Gaza als de Westelijke Jordaanoever.
De hulporganisaties stapten naar het Israëlische hooggerechtshof — en kregen in mei een gedeeltelijke winst: het gerechtshof oordeelde dat ze wel mogen blijven werken als ze zich registreren bij de Palestijnse autoriteiten. “Want daar hebben we nog steeds een registratie”, legt Dönmез uit. Maar nu gaat de Israëlische regering verder dan het hooggerechtshof: in een recente brief staat duidelijk dat organisaties zonder registratie onder de nieuwe richtlijnen hun activiteiten moeten staken — en ook hun internationale medewerkers moeten terugtrekken.
Dat betekent: de klok tikt harder dan ooit.
“Zonder hen breekt de zorg gewoon samen”
In Gaza is de angst tastbaar. “Als deze hulporganisaties echt weg moeten, dan stort de gezondheidszorg volledig in”, waarschuwt Dr. Ahmed Farra, arts en hoofd van de afdeling kind- en kraamzorg in het Nasser Ziekenhuis. En dat is geen lege dreiging: internationale hulporganisaties leveren de helft van alle voedselhulp én ondersteunen zestig procent van alle veldziekenhuizen in Gaza.
Neem de 2-jarige Mohammed. Hij raakte ernstig gewond bij een Israëlische aanval en liep zware brandwonden op. Zijn enige kans op behandeling? Artsen Zonder Grenzen (AzG). “Al onze behandelingen vonden bij hen plaats”, zegt zijn vader Ramez tegen RTL Nieuws. “Na God zijn zij nu onze enige hoop.” Maar die hoop lijkt snel te verdwijnen — zoals je in deze video kunt zien.
Hoe lang nog door kunnen gaan?
De laatste maanden proberen hulporganisaties op allerlei manieren te overleven onder toenemende beperkingen. “Voor 1 maart moesten al onze internationale collega’s Gaza verlaten”, vertelt Rikki Hendriks, persvoorlichter van AzG. “We gaan nu verder met onze ongeveer 1400 lokale medewerkers — en met wat we nog over hebben.”
Ook CARE is in de weer: “We hebben bijvoorbeeld onze bankzaken aangepast, om klaar te staan voor nog meer restricties”, legt Dönmез uit.
Maar de gevolgen zijn al nu voelbaar. “De situatie hier is uiterst nijpend”, zegt Dr. Farra. “AzG trok zich bijna vijf maanden geleden terug uit de kraam- en kinderafdeling. Sindsdien gaat het ziekenhuis op alle vlakken achteruit: de kindersterfte stijgt, en complicaties na keizersneden nemen toe.”
Ramez maakt zich grote zorgen over Mohammeds toekomst. “Voorlopig gaat hij helemaal niet meer naar Artsen Zonder Grenzen.” Door de hitte wordt zijn zoon steeds bleeke, zijn ademmasker ondraaglijk ongemakkelijk. “Hij eet en drinkt bijna niets meer”, vertelt Ramez bezorgd. “Mohammed is daardoor bijna ondervoed.”
Houthi’s raken olietankers in de Rode Zee – en de VS blijven Iran bombarderen
De Houthi-rebellen in Jemen beweren dat ze twee Saudische olietankers hebben getroffen met luchtaanvallen in de Rode Zee. Volgens hen hadden die schepen hun zelfaangekondigde zeeblokkade tegen Saudi-Arabië geschonden — een land dat ze zien als de grootste steunpilaar van Israël en een aartsvijand van hun Iraanse bondgenoot. Het Saudische persbureau SPA bevestigt dat ten minste één van de tankers daadwerkelijk werd geraakt terwijl het op de Rode Zee voer. Er brak brand uit aan de boeg, maar gelukkig konden alle bemanningsleden ongedeerd worden gered.
Maandag kondigden de Houthi’s plotseling een volledige maritieme blokkade af tegen Saudi-Arabië — en dat geldt specifiek voor de zeestraat Bab el-Mandeb, het kritieke vaarwater tussen Jemen en de Hoorn van Afrika. Die straat is net zo strategisch belangrijk als de Straat van Hormuz: veel olie uit het Midden-Oosten moet erdoorheen om de wereldmarkt te bereiken. Nu wordt het gebied weer een potentiële knelpunt in het al jaren durende regionale conflict. Hoe dit precies uitpakt voor de internationale scheepvaart, is nog onduidelijk — maar de eerste gevolgen zijn al zichtbaar.
Tijdens de oorlog in Gaza hebben de Houthi’s maandenlang schepen aangevallen in en rond de Rode Zee. Gisteren wijzigden al vijf olietankers hun koers om de zeestraat Bab el-Mandeb te ontwijken. En dinsdag keerden zelfs drie tankers — allemaal geladen met Saudische olie bestemd voor China en India — simpelweg om. Eén daarvan was van de Nederlandse rederij Marwave. Die bevestigde aan Nieuwsuur dat ze de terugreis koos omdat de veiligheid van de bemanning niet meer gegarandeerd kon worden.
De spanningen tussen de Houthi’s en Saudi-Arabië zijn de laatste tijd flink opgelopen. Vorige week lanceerden de rebellen raketten op het Saoedisch grondgebied — naar verluidt als vergelding voor een luchtaanval van Saudi-Arabië op een door de Houthi’s bezette luchthaven.
Ondertussen blijft het Amerikaanse leger Iran bombarderen: gisteren was het al de twaalfde nacht op rij dat doelen in Iran werden aangevallen. Volgens het Iraanse persbureau SNN zijn bij een Amerikaanse aanval op de grensovergang Shalamcheh (aan de grens met Irak) twee mensen omgekomen. Meer details over andere geraakte locaties of slachtoffers zijn tot nu toe niet bekend. De VS zegt dat de aanvallen gericht zijn op het terugdringen van Iranse aanvallen op “onschuldige burgers en commerciële scheepvaart in de regio”.
En dan is er ook nog Koeweit: dat land meldt dat zijn luchtafweersysteem meerdere drones heeft neergehaald — waarschijnlijk afkomstig uit Iran. Iran valt Koeweit en andere landen met Amerikaanse militaire bases regelmatig aan als vergelding voor Amerikaanse luchtaanvallen op eigen grondgebied.
Buitenland
Deel artikel:
Echtgenoot van doodgestoken vrouw doet aangifte tegen psychiatrische kliniek Fivoor
Namens de familie bevestigt een bericht van AD Utrechts Nieuwsblad. Op 2 januari werd de vrouw op klaarlichte dag op straat met zeventien messteken vermoord door P. Op dat moment woonde hij gedwongen in de forensisch-psychiatrische kliniek Fivoor — en was die dag met toestemming naar buiten gegaan. Gisteren kreeg P. acht jaar cel én tbs met dwangverpleging opgelegd voor de moord.
De weduwnaar was al tijdens het proces scherp kritisch over Fivoor. Hij noemde het een ‘levensgroot risico’ dat P. die dag naar buiten mocht, ondanks zijn ernstige chronische psychotische stoornis én een verstandelijke beperking.
“Mijn vrouw werd het spreekwoordelijke kind van de rekening”, zei hij tijdens zijn spreekrecht. Daarin vroeg hij ook aan het Openbaar Ministerie om strafrechtelijk onderzoek te doen naar de verantwoordelijken binnen Fivoor.
Voor hem is de aangifte geen impuls, maar een plicht jegens zijn overleden echtgenote. Hij verwijt de kliniek letterlijk ‘dood door schuld’.
Eerder onderzocht de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) wat er gebeurd was. Hun conclusie: de zorg die Fivoor aan P. verleende ‘voldeed gedeeltelijk’. Op belangrijke punten — zoals het gebruik van risicotaxatie, het crisispreventie-actieplan en het behandelplan — moet de hulp verbeteren. Maar de IGJ benadrukt ook duidelijk: dit betekent niet dat het steekincident voorkomen had kunnen worden, zelfs als alles destijds perfect was geweest. En ook niet dat er nu een ernstige bedreiging is voor patiënten of de zorg in het algemeen.
Ondertussen blijft de onrust in Den Dolder groot. De bewoners zijn niet blij met de kliniek in hun buurt — en laten dat in een video duidelijk merken.
Kans op droogte groter in Europa; hitte leidt tot meer verdamping
Rob Ramaker – redacteur Klimaat
Verdroogde heide, berken die al in juli geel worden, en poelen die zo droog zijn dat de bodem barst: in Nationaal Park Veluwezoom bij Arnhem is de droogte met eigen ogen te zien. “Dit is echt een extreem jaar”, zegt Rinke Luijten, boswachter bij Natuurmonumenten. En het is niet alleen op de Veluwe zo — grote stukken van Europa zitten met dezelfde problemen. De Rijn en Donau staan ongebruikelijk laag, en in landen als Hongarije gaan oogsten flink achteruit.
En dan is er nog de hitte. Nederland had eind juni een echte hittegolf, terwijl Frankrijk en Spanje wekenlang extreme temperaturen kenden. Al die droogte valt niet los te zien van het opgewarmde Europese klimaat, legt de onderzoeksgroep World Weather Attribution uit. Zij kijken precies hoe sterk klimaatverandering meespeelt bij extreme weer. Hun conclusie? Door de opwarming wordt de kans op zulke droogtes groter — ook al is er geen duidelijke trend naar minder regen ‘s zomers.
Job Dullaart, droogte-onderzoeker bij het KNMI, legt het simpel: “Er is nu wel minder neerslag dan normaal, maar dat kun je niet direct aan klimaatverandering koppelen.” Wat wél duidelijk is, is dat er veel meer water verdampt — en dat komt écht door de hogere temperaturen. “Er verdampt meer water omdat het warmer is”, zegt hij, “en dat is een direct gevolg van klimaatverandering.” Snellere uitdroging van de grond heeft gevolgen voor landbouw én natuur.
Het onderzoek van World Weather Attribution bestrijkt heel Europa. Ze keken naar historische weergegevens én gebruikten klimaatmodellen. In Spanje, Portugal en Frankrijk was de winter nog redelijk nat — daarna ging het razendsnel droog. Oost-Europa daarentegen kampte al veel langer met droogte. Dat verklaart mede waarom de Rijn zo laag staat: niet alleen in Nederland, maar ook stroomopwaarts in Duitsland en Zwitserland is het droog.
Natuurmonumenten laat de natuur op de Veluwezoom over het algemeen zijn gang gaan — maar dit jaar is er wel ingegrepen. Een bedrijf vult wekelijks een paar poelen met regenwater (aangevuld met grondwater), zodat wilde zwijnen, herten en Schotse hooglanders kunnen drinken. Ook amfibieën zoals salamanders en kikkers profiteren ervan. “Het is een van de weinige concessies die we doen”, zegt Luijten. In een echt wild gebied zouden dieren gewoon naar de rivier lopen — maar de doorgang naar de IJssel is afgesneden door wegen en bebouwing. “Eigenlijk is dit symptoombestrijding”, geeft hij toe. “Onze grote wens is dat dieren daar in alle vrijheid naartoe kunnen.”
Dit soort onderzoek heet attributie: het vaststellen van de link tussen extreme weer en klimaatverandering. Het is nog een relatief nieuwe wetenschap — maar de ervaring groeit snel. Bij hittegolven is het bewijs al heel sterk: eerder onderzocht World Weather Attribution de hitte van juni in Nederland en concludeerde dat die in het klimaat van 1976 letterlijk onmogelijk zou zijn geweest. Door het verbranden van olie, gas en steenkool is de wereld gemiddeld 1,4 °C opgewarmd — waardoor die juni-hitte 3,5 °C warmer was dan in een onveranderd klimaat.
Droogte onderzoeken is lastiger dan hitte. Een hittegolf zit in één getal: de temperatuur. Droogte heeft veel gezichten — denk aan regenval, bodemvocht én rivierstanden. Daarom is het onderzoek complexer.
En wat maakt boswachter Luijten het meest zorgen? Niet zozeer één droog jaar, maar het tempo waarmee ze elkaar opvolgen. “Droogte is van alle tijden, en de natuur kan daar wel tegen”, zegt hij. “Maar vroeger was het één jaar droog, en dan 10 tot 15 jaar niet.” Sinds 2018 volgen droge jaren steeds sneller op elkaar — en dat geeft de natuur te weinig tijd om te herstellen.
Raad twijfelt over redding livemuziek bij Krabbenfoor in Bergen op Zoom
Het is nog maar de vraag of een paar cafés in Bergen op Zoom op het laatste moment alsnog toestemming krijgen om ’s avonds livemuziek op straat te laten spelen tijdens de Krabbenfoor. De meeste partijen in de gemeenteraad vinden het simpelweg te kort dag om het besluit nu nog om te gooien — en dat terwijl het vierdaagse stadsfeest al donderdagochtend van start gaat.
Donderdagavond houdt de raad een spoeddebat over de kwestie. En ja, de timing is best opvallend.
Eerder deze week bleek namelijk dat ten minste drie horecaondernemers in de straten rond het centrum dit jaar geen versterkte muziek meer mogen draaien buiten hun gevel na 21.00 uur. Terwijl dat in voorgaande jaren zonder problemen tot 1.00 uur werd gedoogd. De oorzaak? Een buurtbewoner die bezwaar aangaf tegen die gedoogsituatie — en waarbij de bezwaarcommissie hem (of haar) in het gelijk stelde. Volgens het huidige beleid zou er daardoor eigenlijk helemaal geen versterkte muziek buiten de officiële evenementenlocatie mogen klinken.
Als soort compromis greep burgemeester Margo Mulder toch in: zij maakte het mogelijk om muziek tot 21.00 uur wel toe te staan. “Hoe betreurenswaardig ik dit ook vind, we zullen onze knopen moeten tellen en kijken wat wel kan. Ik heb daarom veel waardering voor de burgemeester, die nu bestuurlijke dapperheid toont”, zegt Arjan van der Weegen namens GBWP — de grootste fractie in de raad.
“IJzer smeden nu het heet is”
Jim Bernaards van de VVD heeft weinig illusies over een oplossing donderdagavond. “Voor deze specifieke situatie niet meer, helaas. Dat kan ook echt niet meer, nu er een uitspraak van de bezwaarcommissie ligt. Tegelijkertijd vinden wij dat we het ijzer moeten smeden nu het heet is — en dus hard aandringen op een beleidsaanpassing in het najaar. Volgend jaar willen we dit zeker niet opnieuw meemaken.”
D66 sluit zich hierbij aan: “We zijn bereid om mee te denken over wat mogelijk is, maar de burgemeester heeft nu weinig ruimte. Het is al heel mooi dat ze haar bestuurlijke bevoegdheid heeft ingezet voor een compromis — waarschijnlijk ook in overleg met de bezwaarmaker. Mensen hebben immers het recht om aan de bel te trekken… en dan kan dit helaas de uitkomst zijn.”
PVV wil verder gaan
Ilona Lambregts van de PVV, die het spoeddebat initieerde, vindt dat de burgemeester niet ver genoeg gaat. Zij wil dat de cafés, net als vroeger, weer tot 1.00 uur livemuziek op straat mogen laten spelen. “Als we dit zo laten lopen, hebben we straks helemaal geen horeca meer. Deze ondernemers hebben voorbereidingen getroffen, kosten gemaakt — en lopen nu ook nog eens belangrijke inkomsten mis. Ik ga ervan uit dat dit rechtgezet wordt. Zitten we in de raad niet juist voor het belang van de Bergenaren? Dan zie ik niet waarom je hier tegen kunt zijn.”
Arjan van der Weegen (GBWP) reageert daarop: “Ik denk dat de PVV hier vooral voor eigen politiek gewin spreekt. Het is echt vervelend voor de getroffen ondernemers — maar burgers die bezwaar maken, hebben ook rechten. Je kunt de boel niet zomaar opruien via sociale media; dat helpt hen niet. En we moeten blijven nuanceren: de kroegen mogen gewoon na 21.00 uur openblijven — alleen zonder versterkte muziek buiten.”
Lambregts heeft geen goed woord over voor het bezwaar zelf: “Ik vind dit schandalig. Als je in de buurt van een café gaat wonen, weet je toch dat er geluid in de straat kan zijn? Dat is net zoiets als besluiten om bij Schiphol te gaan wonen — dan weet je ook dat er herrie is. Straks hebben we helemaal geen horeca meer… en ook geen Krabbenfoor.”
De bezwaarmaker wil vooralsnog niet reageren op de zaak.
Na een maand is de ontsnapte aap uit de Beekse Bergen weer gevangen
De kuifmangabey die eind juni ontsnapte uit Safaripark Beekse Bergen, is woensdagmiddag veilig teruggevonden — precies na een maand op stap! Het park meldde het donderdagochtend met een zucht van verlichting.
De aap, een vierjarig mannetje, werd meerdere keren gespot in de buurt van Esbeek. Gelukkig bleef het dier volledig ongevaarlijk — zowel voor mensen als voor andere dieren. Uiteindelijk belandde hij in een vangkooi die speciaal was geplaatst als onderdeel van de grote zoekactie. Hij bleef rustig tijdens de vangst en werd meteen grondig medisch onderzocht.
Nu is hij weer terug in het park — maar niet direct terug bij zijn soortgenoten. De aap verblijft de komende dertig dagen in quarantaine. Daarna vertrekt hij naar een dierentuin in Duitsland.
Martin van Hees, zoölogisch manager van de Beekse Bergen, is blij en dankbaar: “We willen iedereen bedanken die de afgelopen weken meldingen heeft gedaan en actief betrokken is geweest bij de zoektocht.”
Hoe ontsnapte hij eigenlijk?
De kuifmangabeys leven op een eiland in het park. Volgens het park zou het dier de gracht hebben overgezwommen — iets wat verzorgers eerder niet voor mogelijk hielden. Toch wist de aap wekenlang aan alle pogingen om hem te vinden te ontkomen. In de omgeving stonden daarom meerdere vangkooien met aas, en er werd gezocht met drones én warmtecamera’s.
Geen aanpassingen aan de gracht
Ondanks de ontsnapping besluit het park niet om de gracht aan te passen. Een woordvoerster benadrukt dat dit een uitzonderlijke gebeurtenis was: “Dit was een uitzondering. Het verblijf is goedgekeurd, voldoet aan alle richtlijnen, en we gaan ervan uit dat het niet nog een keer gebeurt.”
Interessant detail: kuifmangabeys komen in het wild voor in de regenwouden van de Democratische Republiek Congo en het noorden van Angola. Ze eten fruit, zaden, insecten en zelfs boomschors — waardoor ze prima konden overleven in de Nederlandse natuur.
Afgelopen week ging Omroep Brabant mee op zoektocht met Martin van Hees en dierenspecialist Rob van der Graaf — een spannende tocht die nu gelukkig een goed einde kent.
