Zware Russische aanval op Kyiv: 17 doden, tientallen gewonden
Rusland heeft vannacht een enorme aanval uitgevoerd op de Oekraïense hoofdstad Kyiv, met name met drones en raketten. De lokale autoriteiten melden dat er zeker zeventien mensen zijn omgekomen. Daarnaast zijn er tientallen gewonden gevallen, waaronder ook kinderen.
Door de bombardementen raakten onder andere appartementengebouwen beschadigd en vloog een hotel in brand. In het noorden van de stad stortte een flatgebouw van negen verdiepingen in. Het is nog onduidelijk of er nog mensen onder het puin liggen. Op tientallen plekken in de stad is schade gemeld.
De aanval begon gisteravond en duurde tot vanochtend vroeg. Veel inwoners van Kyiv brachten de nacht door in metrostations, waar ze schuilden voor het geweld. Ook in andere Oekraïense steden, zoals Zaporizja, Pavlohrad, Soemy en Charkiv, werden explosies gemeld. In Zaporizja raakten drie mensen gewond, aldus de gouverneur.
Volgens de Oekraïense luchtmacht werden er bij de Russische aanval 74 raketten en bijna 500 drones ingezet. Het Russische ministerie van Defensie zegt dat militaire installaties en energievoorzieningen het doelwit waren, hoewel het erop lijkt dat vooral burgerobjecten zijn geraakt. Rusland noemt de aanval een vergelding voor Oekraïense aanvallen op Russisch grondgebied.
Ook vannacht zijn er volgens Russische media meer dan 300 Oekraïense drones uit de lucht gehaald. De afgelopen tijd voert Oekraïne vaker luchtaanvallen uit diep in Rusland, onder meer op militaire infrastructuur en olie-installaties. Kyiv probeert ook het door Rusland geannexeerde schiereiland de Krim te isoleren door verbindingen met het Russische vasteland aan te vallen. Daardoor is er in de regio een groot tekort aan brandstof ontstaan.
President Zelensky waarschuwde gisteren al, op basis van inlichtingen, dat er een grote aanval op zijn land ophanden was. Bij een EU-bijeenkomst in Dublin zei hij dat de Russische president Poetin “deze massale aanval op Oekraïne al enige tijd aan het voorbereiden is”.
Polen stuurde vanwege de Russische aanvallen vannacht uit voorzorg gevechtsvliegtuigen de lucht in om het eigen luchtruim te bewaken. Aan het begin van de ochtend meldde het leger dat de operatie was beëindigd en dat er geen raketten of drones boven Polen waren geregistreerd.
Zombies meppen tijdens het hardlopen, een wereldprimeur voor Fontys
Hardlopen én gamen tegelijk: pabo-studenten van Fontys Hogeschool deden donderdag mee aan de eerste smombierun ter wereld. Tijdens de 400 meter lange race moesten ze op hun telefoon zombies terug hun graf in slaan. “Ah, ik ben af”, hijgt Annemarie vlak voor de finishlijn. “Eliminated, helaas.”
“Ik ben echt kapot”, staat Dioh uit te hijgen. Hij kwam als derde over de finish, maar was de eerste die onderweg niet te pakken was genomen op zijn telefoon door killerzombies. “Ik zit zo erg op mijn telefoon, ik was bijna gevallen en struikelde over een andere speler, maar dit is geweldig”, reageert hij op de vraag wat er door hem heen gaat na de winst in de tweede ronde.
De studenten beleefden op hun jaarlijkse sportdag een echte wereldprimeur. Ze renden de smombierun. Een van de bedenkers van de smombierun is docent en technologiefilosoof Rens van der Vorst. “Studenten van ons zitten graag op hun telefoon en zijn de hele dag bezig met rondlopen, dus wij vroegen ons af hoe hard ze dat tegelijk kunnen.”
Zombies terug het graf in slaan
Dus bedacht hij samen met Frank Mouws de smombierun. Op het hogeschoolterrein is een parcours afgezet met linten. “Tijdens het rennen spelen ze whack-a-zombie, waarbij ze zombies die uit graven komen steeds moeten terugslaan met een houten hamer. Dus de truc is in leven blijven en tegelijkertijd zo snel mogelijk die 400 meter lopen.”
“Ja, het is ook levensgevaarlijk”, zegt Jette zonder op te kijken van haar telefoon aan de start van de run. Ze is druk bezig zombies terug het graf in te meppen. Op de achtergrond klinkt toepasselijk het lied ‘Zombie’ van The Cranberries. Als ze na het startsein nog geen twee minuten later over de finish komt, verontschuldigt ze zich direct. “Sorry, ik was helemaal geconcentreerd.” Ze komt als een van de laatsten binnen, maar heeft het spel wel uit kunnen spelen. “De telefoonverslaving wint het niet van het rennen.”
Het spel verliep in de eerste ronde niet helemaal volgens plan. Een van de vier games werkte niet. “We hebben met techniek te maken. Drie deden het goed, één viel uit”, legt Van der Vorst uit. In de tweede en derde ronde gaat dat beter en kunnen de studenten wel gamen tijdens het hardlopen.
Woord van het jaar
De term smombie – een samenvoeging van smartphone en zombie – werd in Duitsland in 2015 uitgeroepen tot jeugdwoord van het jaar. Een smombie is iemand die zo verdiept is in zijn telefoon dat hij nauwelijks nog oog heeft voor zijn omgeving. “In Duitsland hebben ze zelfs rode lichten in een stoep gelegd, omdat mensen met hun hoofd naar beneden op hun telefoon kijkend door het rode voetgangerslicht liepen.”
Het gevolg is een ‘zombieloop’ die overal in het verkeer te zien is: mensen die door rood lopen, tegen andere voetgangers opbotsen, verkeerssituaties missen of volledig opgaan in hun scherm. “Ook in de auto zie je het. Dit spel heeft ook wel een serieuze ondertoon: je kunt geen twee dingen tegelijk. Dat zag je nu ook wel. De mensen van wie de telefoon het niet deed, waren een stuk sneller dan de mensen die de game wel speelden.”
Nieuwe rage
Van der Vorst hoopt dat ook andere organisaties nu een smombierun willen organiseren om de bewustwording van smartphonegebruik te vergroten. Fontys stelt de app beschikbaar voor iedereen die ook een smombierun wil houden. De ambities zijn groot: “Hopelijk wordt het ooit olympisch. Daar gaan we wel van uit.”
Hogere hypotheekrentes remmen de huizenprijzen een beetje af
He, heb je het al gehoord? Door die steeds duurdere hypotheken gaan de huizenprijzen dit jaar maar een klein beetje omhoog. De grote banken denken dat we dit jaar slechts een prijsstijging van 3 procent gaan zien. Volgend jaar zou dat ietsje hoger kunnen zijn, rond de 4 procent.
Sinds vorig jaar zijn de prijzen van huizen een stuk rustiger gestegen dan in de jaren ervoor. Dat komt omdat het lenen van geld sinds 2022 behoorlijk duurder is geworden. Mensen die een huis willen kopen, komen steeds vaker tegen hun maximale leenbedrag aan. Bovendien worden er niet snel genoeg nieuwe huizen gebouwd, waardoor er nog steeds heel veel mensen op zoek zijn naar een woning. Die vraag houdt de prijzen dus wel weer hoog.
Minder hypotheken, maar jonge kopers springen eruit
Bij hypotheekadviseur De Hypotheker zien ze dat er over het algemeen wat minder hypotheken worden aangevraagd dan een jaar geleden. Toch is er één groep die het helemaal anders doet: kopers onder de 25 jaar. Zij hebben in het begin van dit jaar bijna twee keer zoveel hypotheken aangevraagd als vorig jaar. Dat komt onder andere doordat rijke ouders een handje helpen.
Lenen voor een verbouwing? Dat doen we minder
Als je kijkt naar geld lenen voor een verbouwing of om je huis te verduurzamen, dan zijn mensen daar een stuk minder happig op dan een jaar geleden. Begin dit jaar werden 13 procent minder van dit soort hypotheken aangevraagd. Het gemiddelde bedrag dat mensen lenen voor een hypotheek is nu 365.850 euro. Dat is maar 1 procent meer dan vorig jaar.
Regionale verschillen
Niet overal in het land lenen mensen evenveel. De hypotheekbedragen stegen het hardst in Utrecht (+9 procent) en Drenthe (+6 procent). In Groningen, Overijssel, Zeeland en Zuid-Holland zijn mensen juist minder gaan lenen voor een nieuw huis dan vorig jaar.
Schok na vondst 16 verwilderde kinderen in Ohio: ‘Vee wordt beter behandeld’
De Amerikaanse staat Ohio is in shock na de ontdekking van zestien kinderen die jarenlang in erbarmelijke omstandigheden werden vastgehouden in een huis. De autoriteiten spreken van een ongekende situatie vol ‘pure boosaardigheid’ en vergelijken de behandeling van de kinderen met die van dieren.
De procureur-generaal van Ohio, Andy Wilson, noemde de situatie de ergste die hij ooit in zijn carrière had meegemaakt en beschreef wat hij aantrof als ‘pure boosaardigheid’. “Het zijn net verwilderde dieren.” Politiekorpschef Ryan Cain voegde daaraan toe dat ‘vee beter wordt behandeld’. De slachtoffers waren tussen de 1,5 en 18 jaar oud, sommigen konden niet praten en de oudste was niet in staat haar eigen naam te schrijven.
Ellin Simon, universitair hoofddocent klinische psychologie aan de Open Universiteit, noemt de situatie een ‘ernstige vorm van kindermishandeling’. Volgens haar is sprake van een optelsom van vrijwel alle vormen van verwaarlozing: emotioneel, lichamelijk, sociaal en op het gebied van onderwijs en leefomstandigheden. “Kinderen worden geboren met de behoefte om gestimuleerd te worden in hun ontwikkeling. Als die stimulatie langdurig ontbreekt, missen zij een belangrijke basis voor hun verdere leven. Het klinkt heel erg, maar deze kinderen weten waarschijnlijk niet beter. Maar je kunt er vanuit gaan dat zij doodongelukkig zijn.”
Ook Ramón Lindauer, kinder- en jeugdpsychiater en bestuurslid van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie, benadrukt dat een veilige en liefdevolle jeugd cruciaal is voor een kind. “Ik ken de details van deze zaak niet maar kan wel in algemene zin iets zeggen. Als kinderen opgroeien zonder voldoende zorg, aandacht en sociale steun, dan heeft dat gevolgen op vrijwel alle vlakken van hun leven.” Het gaat dan volgens de psychiater om angstklachten, gedragsproblemen, hechtingsproblemen en achterstanden in de taalontwikkeling. “Daarnaast kan ernstige verwaarlozing leiden tot een negatief zelfbeeld en natuurlijk lichamelijke gevolgen, zoals groeiachterstanden of ondervoeding.”
In dit huis werden de 16 kinderen jarenlang vastgehouden: Hoeveel herstel er mogelijk is, verschilt sterk per kind. Dat hangt onder meer af van de ernst en duur van de verwaarlozing en van wat een kind in de vroege jeugd wel of niet heeft meegekregen. Sommige gemiste ontwikkelingsfasen zijn later deels in te halen, maar niet altijd volledig. Ellin Simon meent dat de kinderen straks met ’20-0′ achterstaan, maar dat de wedstrijd nog niet verloren is. “Je weet bijvoorbeeld niet wat ze aan elkaar hebben gehad. Misschien hebben ze toch iets van taalontwikkeling meegekregen, omdat ze toch de ouders of grootouders hebben horen praten. Laten we hopen dat het gaat om veerkrachtige kinderen.”
Israël van Dorsten werd jarenlang met zijn broers en zussen door hun vader vastgehouden in Ruinerwold. Hij benadrukt hoe belangrijk een voorzichtige aanpak nu is. Hoewel zijn situatie anders was dan die in Ohio (hij werd binnengehouden, maar niet verwaarloosd) kan hij zich wel verplaatsen in de kinderen en wat zij moeten voelen. “Neem alleen al het feit dat de politie binnenvalt. Dat was voor mij en mijn broertjes enorm heftig. Tegen ons werd altijd gezegd dat de politie de duivel was. de grote boze buitenwereld. En die staat ineens in je kamer.”
Voor hulpverleners die de kinderen gaan helpen is het volgens Van Dorsten belangrijk om zich in de kinderen te verplaatsen. “Hulpverleners willen vaak snel met oplossingen komen, maar als je afgezonderd bent opgegroeid, sta je soms heel ver af van hoe de meeste mensen naar het leven kijken. Het is dan belangrijk om eerst aan te sluiten bij die belevingswereld vanuit de kinderen en van daaruit contact te maken.” Daarbij speelt vertrouwen een grote rol. meent hij. Er is vaak veel angst en wantrouwen tegenover mensen van buitenaf. Voordat je iemand kunt helpen, is het daarom belangrijk om eerst een band opbouwen. “Toen ik voor het eerst hulp kreeg, vond ik praten moeilijk. Dat was ik niet gewend. Wat mij hielp, was dat ik de ruimte kreeg om dingen te doen waar ik wel goed in was, zoals klussen, knutselen en werken in de tuin. Vanuit die activiteiten ontstonden soms korte gesprekjes. Zo groeide het vertrouwen stap voor stap.” Het is belangrijk om iemand niet te forceren, maar aan te sluiten bij wat hij of zij aankan en prettig vindt, zegt Van Dorsten. “Op die manier kun je de kloof overbruggen. Mijn broers, zussen en ik zijn daar zelf het bewijs van: uiteindelijk hebben we allemaal onze plek in de samenleving gevonden.”
ExpertCare reageert op sluiting zorgvilla’s: ‘Hebben er alles aan gedaan’
Sinds woensdag zitten tien kinderen zonder logeerplek, nadat de zorgvilla’s van ExpertCare in Waalre en Vleuten onverwacht de deuren moesten sluiten. Ouders en verzorgers zitten met de handen in het haar door het gebrek aan opvang. Directeur Myriam van Haften heeft voor het eerst van zich laten horen, in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens haar was de sluiting van de locaties niet te voorkomen.
Van Haften verdedigt het besluit om de zorgvilla’s te sluiten, maar geeft ook toe dat de gevolgen voor gezinnen groot zijn. “Wij realiseren ons dat dit voor kinderen en ouders een ingrijpende en soms ontwrichtende verandering is”, schrijft ze. Volgens de directeur zijn vertrouwde gezichten, vaste routines en continuïteit van zorg juist voor deze kwetsbare kinderen ontzettend belangrijk.
Situatie steeds moeilijker
Villa ExpertCare zegt er alles aan te hebben gedaan om de zorg veilig en verantwoord te blijven leveren. Toch werd het steeds lastiger nadat de zorgaanbieder in januari aankondigde de zorgvilla’s te gaan sluiten. Veel vaste medewerkers vertrokken, waardoor roosters moeilijk rondkwamen en de druk op de zorg toenam. Het gevolg was dat de zorg niet meer op een verantwoorde manier kon worden doorgezet in Waalre en Vleuten. “Wij wilden juist voorkomen dat de risico’s te groot zouden worden”, stelt de directeur.
Inspectie moest ingrijpen
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) zag de risico’s ondertussen ook toenemen. Directeur Van Haften ontkent niet dat de situatie uiteindelijk onhoudbaar werd, maar vindt dat de IGJ te weinig oog heeft gehad voor de omstandigheden waar de zorgaanbieder in terecht was gekomen. “Wij hadden toegezegd ons in te spannen om de villa’s naar verwachting twee tot drie weken langer open te houden.” Maar nog voordat het zover kon komen, greep de IGJ in en kreeg ExpertCare de opdracht om de locaties in Waalre en Vleuten uiterlijk 1 juli te sluiten.
Breder probleem
Wat er bij de zorgvilla’s gebeurt, is volgens Van Haften een breder probleem in Nederland. De kosten van specialistische kindzorg buiten het ziekenhuis sluiten volgens de directeur niet aan op de werkelijke kosten van de zorg. “De tarieven bewegen onvoldoende mee met personeelskosten, kwaliteitseisen, verantwoordingslasten en de complexiteit van de zorgvraag.” Van Haften roept de Tweede Kamer op om hiernaar te kijken.
Acht dagen onder het puin, en dan toch gered: het verhaal van Hernan (43)
Vorige week donderdag werd het noorden van Venezuela getroffen door twee zware aardbevingen. Volgens de laatste cijfers kwamen zeker 2295 mensen om het leven, ruim 11.000 raakten gewond en tienduizenden mensen worden nog vermist. Toch worden er af en toe nog mensen levend onder het puin gevonden. Zo werd de 43-jarige beveiliger Hernan Gil vandaag na een lange week gered. Eerder werd al een peuter na zes dagen en ook een moeder met haar baby werden na vier dagen levend teruggevonden. Hier is te zien hoe reddingswerkers Hernan helpen.
Hernan was als beveiliger aan het werk toen hij vast kwam te zitten onder een gebouw van zeven verdiepingen. Zijn vrouw noemde het tegen persbureau AFP ‘een wonder’ dat hij nog leeft. Ook Jorg van Waardhuizen, woordvoerder van het Nederlandse USAR-team dat afgelopen week ingezet is in het rampgebied, noemt dit de ‘wonderen van late reddingen’. Zijn team vertrekt vandaag uit Venezuela. Zelf vonden de Nederlandse reddingswerkers de afgelopen dagen geen overlevenden meer, al konden ze volgens hem nog wel betekenisvol werk doen. “Zo hebben we een familie geholpen bij de kinderkamer te komen waar overleden kindjes lagen.”
Hoe overleef je dagen onder het puin?
Of iemand dagen onder het puin kan overleven, hangt volgens bouwkundige van USAR, Dennis Koehoorn, af van de manier waarop een gebouw instort. “Afhankelijk van het type gebouw kunnen holle ruimtes ontstaan”, vertelt hij. “Daar kan je je ook best een lange tijd in bevinden.” Dat lijkt ook bij Hernan het geval te zijn geweest. Hij zat tijdens de aardbeving in een klein betonnen wachthuisje dat hem waarschijnlijk beschermde.
Maar een veilige ruimte alleen is niet genoeg. Normaal gesproken gaan reddingsteams ervan uit dat de grootste kans om iemand levend te vinden binnen 72 uur ligt. “Zo lang houdt je lichaam het gemiddeld vol zonder water”, zegt Koehoorn. Bij Hernan liep het anders. Reddingswerkers hadden hem al enkele dagen na de aardbeving gevonden en konden uiteindelijk via een slangetje water en voedingsstoffen geven, terwijl honderden hulpverleners werkten om hem veilig te bevrijden. “Als je iemand van water kunt voorzien, koop je tijd.”
Volgens Van Waardhuizen hangt het vervolgens van veel meer af. “Ben je jong of oud? Was je fit? Heb je iets te eten of drinken? Dat totaalplaatje bepaalt of er soms toch nog een wonder gebeurt.” Ook verwondingen kunnen een grote rol spelen. Mensen die lang bekneld zitten, kunnen na hun bevrijding alsnog ernstig ziek worden of overlijden door het zogenoemde crushsyndroom. Daarbij kan je bloedvergiftiging krijgen na het vrijkomen van een bekneld lichaamsdeel. Hernan had dat gelukkig niet. De peuter die enkele dagen eerder levend werd gevonden, leek er volgens Van Waardhuizen slechter aan toe te zijn. “Hij leek echt uitgedroogd. Hem moet je behandelen met een infuus.”
Ook mentaal is het een uitdaging
Niet alleen je lichaam, ook mentaal moet je het volhouden. “Probeer geluid te blijven maken”, zegt Koehoorn. “We hebben zoekhonden mee, die slaan aan op de geur. Soms hebben mensen al een tunneltje gemaakt, dan gaan we de ruimte in en moet iedereen stil zijn om te zien of ze iets horen”, vertelt Van Waardhuizen. “Dat maakt of wij besluiten of we gaan graven of niet.” En waarom overleeft de één het wel en de ander niet? “Het is ook gewoon geluk”, zegt de woordvoerder.
Ondanks alle ellende blijft vooral de menselijkheid Van Waardhuizen bij. “Overal waar wij komen, in welk land dan ook, is het hetzelfde. De menselijkheid staat bovenaan.”
