NASA gaat kapotte telescoop redden van een vurige ondergang
Een oude ruimtetelescoop van NASA dreigt langzaam terug de dampkring in te vallen, maar gelukkig is er hulp onderweg. Binnenkort vertrekt er een speciaal ruimtevaartuigje om de telescoop een duwtje in de rug te geven.
De Swift-telescoop werd in 2004 de ruimte in gestuurd om de grootste explosies in het heelal, zoals gammaflitsen, vast te leggen. Na 22 jaar werkt het apparaat nog steeds prima, maar er is een probleem: hij draait in een vrij lage baan om de aarde. Door voortdurende botsingen met kleine ruimtedeeltjes is hij langzaam gezakt van 600 kilometer hoogte naar ongeveer 400 kilometer. En als hij eenmaal onder de 300 kilometer komt, kan het heel snel gaan.
Vooral door een paar flinke zonnestormen in 2024 is de telescoop nog sneller gedaald dan verwacht. Het gevaarte van 840 kilo dreigt nu al over een paar maanden neer te storten. Daarom heeft een team bij NASA in recordtijd een reddingsplan bedacht. Ze hebben daarvoor het Amerikaanse bedrijf Katalyst Space ingehuurd.
Het probleem is dat Swift zelf niet hoger kan komen, want hij heeft geen eigen raketmotor. Het plan is daarom om een onbemand ruimtevaartuigje, genaamd Link, naar de telescoop te sturen. Link moet als een soort sleepboot fungeren. Dat klinkt makkelijk, maar is het niet. Zo’n reddingsmissie is namelijk nog nooit eerder gedaan. Bovendien moet Link zien aan te koppelen bij de telescoop, terwijl Swift daar helemaal niet voor is gemaakt. Link moet zich met drie robotarmen aan de telescoop vastklampen.
Helemaal zonder risico is het dus niet, maar NASA redeneert: we hebben toch niks te verliezen. De organisatie is al blij dat ze de missie zo snel hebben kunnen opzetten. “Eerlijk gezegd moet ik toegeven: niemand had gedacht dat het mogelijk zou zijn”, zei NASA-manager Shawn Domagal-Goldman vorige week nog. “Niemand had gedacht dat we zo ver zouden komen als we vandaag al zijn gekomen.”
Als alles meezit, gaat de reddingsoperatie dinsdag van start. Link wordt niet vanaf een lanceerplatform gelanceerd, maar met een raket die vanonder een vliegtuig wordt afgeschoten, de Pegasus XL. Zo is het makkelijker om in dezelfde baan als de telescoop te komen. Het ruimtevaartuig heeft twee weken nodig om bij Swift te komen. Eerst maakt het foto’s zodat NASA kan controleren of de telescoop schade heeft. Als het lukt om Link vast te maken, kan de telescoop weer naar zijn oorspronkelijke baan worden gebracht.
Als dit succesvol is, hopen ze dat de operatie de deur opent naar meer reddings- en onderhoudsmissies voor satellieten. “We willen een einde maken aan die wegwerpcultuur in de ruimte”, zegt Rob Line van Katalyst Space. “We willen satellieten kunnen bijtanken, verplaatsen en repareren. Zelfs als ze daar niet op zijn gebouwd.”
JA21-stemmers hebben weinig vertrouwen in het kabinet, maar Eerdmans wil toch helpen
Het gaat JA21-leider Joost Eerdmans behoorlijk goed. In december, kort na de verkiezingen, had maar liefst 95 procent van de JA21-stemmers vertrouwen in hem, blijkt uit onderzoek van het RTL Nieuwspanel. En dat gevoel lijkt bijna acht maanden na de Kamerverkiezingen breder te leven, want JA21 doet het goed in de peilingen. Haalde de partij eind oktober nog 9 zetels, nu staat het in de Peilingwijzer van halverwege juni zelfs tussen de 12 en 16 zetels. Maar ook de 9 zetels maken Eerdmans al een speler van belang in de Tweede Kamer.
Het minderheidskabinet dat slechts op 66 zetels steunt, heeft om nieuw beleid door de Kamer te loodsen altijd hulp nodig van andere partijen. En Eerdmans laat regelmatig weten dat het minderheidskabinet op JA21 kan rekenen als het stevige maatregelen wil nemen op het gebied van migratie en veiligheid, of om de lasten voor burgers en bedrijven te verlagen. Eerdmans positioneert JA21 de laatste tijd nadrukkelijk als het redelijke alternatief op rechts. De VVD sluit immers compromissen met linksere partijen in het kabinet. En volgens de partij zijn de andere partijen op rechts zoals Groep Markuszower, Forum voor Democratie en de PVV geen constructieve partijen.
Dat betekent niet dat de partij eenvoudig tekent bij het kruisje. Eerdmans wil zijn huid duur verkopen: in ruil voor steun wil hij dat het kabinet exclusief kiest voor de route over rechts. JA21 weigert steun te geven aan het minderheidskabinet als er ook steun komt van links, van PRO. Want, zo herhaalt hij keer op keer, JA21 en PRO kijken anders naar de wereld. Tegelijkertijd is er ook bij JA21 twijfel of er wel genoeg steun is over rechts in de Eerste Kamer. De BBB-fractie die daarvoor cruciaal is, heeft al een aantal senatoren verloren door afscheidingen. Daarnaast bleken niet alle fractieleden de afgelopen tijd hetzelfde te stemmen. Dus wordt er door JA21 rekening mee gehouden dat er toch naar links wordt gekeken, omdat PRO het kabinet in de Eerste Kamer wel aan een meerderheid kan helpen. Dan kan het zijn dat JA21 – met deze strategie om van het kabinet te eisen dat het over rechts gaat met steun zoeken – weleens met lege handen achterblijft.
Sceptische achterban
Ondanks de eventuele samenwerking van de partij met het minderheidskabinet zijn JA21-kiezers erg sceptisch over wat het huidige kabinet zal bereiken. Uit onderzoek van het RTL Nieuwspanel van eind mei zegt maar liefst 95 procent van de JA21-stemmers weinig tot geen vertrouwen te hebben in het nieuwe kabinet. Dat geldt ook voor de belangrijkste thema’s voor JA21-stemmers, immigratie en wonen. Bijna alle JA21-kiezers denken dat onder dit kabinet de instroom van asielzoekers gelijk zal blijven of zal toenemen. Ook verwacht 97 procent van de JA21-stemmers dat het tekort aan woningen gelijk zal blijven of zal toenemen.
“Tijdens de verkiezingen werden er beloftes gedaan over minder migranten en veel meer huizen bouwen. Maar het blijft bij veel beloven weinig nakomen!” aldus een JA21-kiezer uit het RTL Nieuwspanel. Een ander zegt: “Problemen worden weer niet aangepakt. Alleen beschuldigingen over en weer. Ze durven geen beslissingen te nemen op maatschappelijk belangrijke thema’s zoals immigratie, stikstof en huizennood.”
Politiek verslaggever over de strategie
“JA21 heeft een goeie positie op rechts: Forum voor Democratie neemt een veel radicalere afslag en de VVD moet compromissen sluiten in het kabinet”, zegt politiek verslaggever Floor Bremer. “Maar het is ook een riskante strategie om het minderheidskabinet te dwingen te kiezen voor een keuze over rechts. Want als het kabinet naar links gaat, blijft JA21 met lege handen achter. In het kabinet hopen ze dat de soep niet zo heet gegeten wordt, en dat zowel links als rechts de begroting voor Prinsjesdag in augustus zal steunen. Maar zover is JA21 nog niet.”
Als eerste op de hoogte van het laatste nieuws
Poef! Arjen jaagt midden in de nacht op ratten: ‘Anders komt er een plaag’
Onderwerp: Rattenbestrijding met luchtdrukwapens na verbod op gif
Op een donker industrieterrein in Oosterhout sluipt ongedierteverdelger Arjen de Wit rond met een luchtdrukwapen. Hij is op jacht naar ratten, want sinds het gebruik van rattenvergif in 2013 aan banden werd gelegd, grijpen steeds meer verdelgers naar zo’n wapen. Omroep Brabant ging een nacht met hem mee.
Grote lantaarnpalen schijnen op betonblokken, bergen afval en stalen containers. Tussen de balen afval beweegt een donkere schim. “Met reguliere klemmen konden we ze niet vangen”, zegt De Wit. Hij loopt langs een graafmachine en een torenhoge berg oud papier. “Met een klemmetje vang je wel wat, maar als je de week erna terugkomt, zit die al vol en doet-ie niks meer. Dus zijn we overgestapt op een rattenjager.”
Een knaagdier kruipt tussen het vuil vandaan en blijft staan. Poef! Een zacht schot klinkt. “Bingo! Als het goed is, komt z’n maatje zo zoeken waar hij blijft”, grinnikt hij.
Zeker één keer per maand komt De Wit langs om de plaag de kop in te drukken. Op een avond schiet hij wel 40 tot 50 ratten. “Dat is wel wat effectiever dan een klemmetje, hè.” Naast een baal afval grijpt hij een monokijker. “Daar ging die heen.”
De ratten kunnen flinke schade veroorzaken, zo stelt hij. “Ze knagen door kabels van de machines hierachter. Als ze aan hoogspanningskabels knagen, kan dat zelfs brand veroorzaken.” Het terrein wordt geflankeerd door een natuurgebied, waardoor uitroeien onmogelijk is. “Daar blijven ze leven.”
De Wit draagt een luchtdrukgeweer met een groot vizier. Hij gebruikt een warmtecamera op z’n iPad om ratten in het donker te spotten. “Alles wat wit oplicht, is warmer dan de rest.” Hij richt, maar mist. “Ah, mis.” Nog een keer: Poef! “Het zijn geen kleintjes. Je kunt wel zeggen: niet schieten, dat is dieronvriendelijk. Maar anders krijg je een plaag. Je ziet ze nu ook veel lopen in de stad. Daar moet wat aan gedaan worden.”
De twijfelachtige eer van eerste bankoverval is voor deze Brabantse stad
Twee meisjes lopen rustig over de Heuvel in Tilburg en zien opeens twee knappe mannen in hagelwitte Citroëns. Ze denken: daar willen we wel een praatje mee maken. De auto’s rijden naar de ingang van de AMRO Bank en dan horen ze glasgerinkel. Even later klinkt er een schot. “Het is een bankoverval,” beseffen de dames. Zonder het te weten zijn ze op vrijdag 15 oktober 1965 getuige van wat later de geschiedenis ingaat als de eerste echte bankoverval in Nederland. Een van hen vertelt jaren later bij Andere Tijden haar verhaal.
In nog geen zes minuten tijd stormen zes zwaarbewapende mannen (met pistolen en zelfs een stengun) van een Franse bende het onbeveiligde bankkantoor binnen. Ze gaan er vandoor met 900.000 gulden en nog eens drie ton aan waardepapieren. Buiten wachten twee handlangers in gestolen Citroëns. Samen scheuren ze weg, nog voordat de politie ter plaatse is.
De bende, die later de bijnaam Citroënbende krijgt omdat ze in de jaren zestig en zeventig tientallen overvallen plegen met die snelle Franse wagens, blijkt tot in de puntjes voorbereid. Ondanks dat de binnenstad van Tilburg door wegwerkzaamheden een grote chaos is, weten ze moeiteloos door de stad te rijden. ‘Ze kenden de route op hun duimpje,’ schrijft het Algemeen Dagblad de dag erna.
De politie stuurt een telex naar de grensposten om uit te kijken naar de overvallers, maar ze hebben pech. Een ‘overijverige’ douanier vraagt bij de grensovergang bij Poppel naar hun groene verzekeringskaarten, maar zo ver laten ze het niet komen. Beide Citroëns scheuren weg. De grensbewaker kan alleen hun kentekens noteren. Als hij zijn kantoor binnenloopt, ziet hij op de telexmachine een bericht klaarliggen om uit te kijken naar precies die twee nummerborden die hij net heeft opgeschreven.
Net nadat ze de grens over zijn, ramt een van de vluchtwagens in het Belgische Geel tegen een busje. De overvallers slaan op de vlucht. De andere wagen wordt dagen later, samen met een deel van de buit, teruggevonden in Brussel. Uiteindelijk worden de daders opgepakt en krijgen ze lange gevangenisstraffen.
Studentengrap
Wat de bankoverval in Tilburg pijnlijk duidelijk maakt, is dat Nederland totaal niet voorbereid is op dit soort criminaliteit. Sterker nog, veel mensen kunnen zich destijds nauwelijks voorstellen dat zoiets in ons keurige landje kan gebeuren. Tijdens de overval probeert het personeel omstanders te waarschuwen door asbakken door ramen te gooien. Twee medewerkers bonzen op de ramen, maar niemand reageert, omdat iedereen denkt dat het om een grap gaat. Een week daarvoor hadden Tilburgse studenten voor de grap een overval op de Nederlandse Credietbank in scène gezet, en veel mensen denken dat dat nu weer het geval is.
Maar niet alleen de banken zijn onvoorbereid, dat geldt net zo goed voor de politie. Dat geeft de Tilburgse hoofdcommissaris Eissens een paar dagen later toe in een opmerkelijk en pijnlijk interview in De Telegraaf. Hij is ronduit blij dat de politie te laat was om de overvallers te pakken. “Zij (agenten) zouden geprobeerd hebben de auto’s van de rovers klem te rijden. Dan was er beslist een schietpartij gevolgd en waren slachtoffers gevallen. Tegen het snelvuur van een stengun is niet veel te doen en waarschijnlijk waren onschuldige voorbijgangers geraakt. Als mens ben ik eigenlijk blij dat het niet tot een treffen is gekomen.”
Ronduit misdadig
De politie heeft geen zware wapens en is geen partij voor de vuurkracht van de overvallers. Ook politieauto’s moeten het afleggen tegen de veel snellere wagens die de overvallers gebruiken. De commissaris eist dat de banken snel hun beveiliging op orde brengen. “Ik vind het ronduit misdadig dat een bank zoveel geld in huis heeft zonder veiligheidsmaatregelen te treffen. Men brengt daardoor de eigen employés en de politie in levensgevaar. Als er onverhoopt ooit doden vallen bij een bankoverval, acht ik de bankdirectie moreel verantwoordelijk.”
Uiteindelijk wordt zijn oproep gehoord en beginnen de banken met betere beveiliging. Dat moeten ze ook wel, want in de jaren daarna neemt het aantal bankovervallen enorm toe.
Onderzoek in Frankrijk naar verdachte kinderadvertenties op Vinted
In Frankrijk is justitie een onderzoek gestart naar meldingen van mogelijke kinderhandel op het verkoopplatform Vinted. Het Litouwse bedrijf ontkent de beschuldigingen ten stelligste. Deze week liet de Duitse politie al aan journalisten weten dat er geen bewijs was gevonden voor kinderhandel via Vinted, maar dat heeft de commotie niet kunnen stoppen.
Op sociale media waaide de afgelopen dagen een storm van verontwaardiging op. Influencers deelden volop screenshots van advertenties die op het platform verschenen, waar normaal gesproken vooral tweedehandskleding wordt verkocht. Zo schreef de Duitse omroep WDR over een advertentie met een foto van een pluchen knuffel, maar met in de omschrijving: “jongen, 10 maanden oud, 70 centimeter”. De prijs? Duizenden euro’s.
Het Openbaar Ministerie van Nanterre, een voorstad van Parijs, liet gisteren weten dat het een vooronderzoek is gestart om deze meldingen tegen Vinted te verifiëren. De Franse Hoge Commissaris voor het Kind Sarah El Haïry zei dat het “ijzingwekkend” zou zijn als de beschuldigingen kloppen, aldus de Franse omroep BFM.
Vooralsnog is vooral het tegendeel gebleken. Ook in Duitsland zijn de aantijgingen onderzocht, maar daar werd geen bewijs gevonden dat er écht kinderen te koop werden aangeboden. Franse journalisten namen contact op met een verkoper die een meisje leek aan te bieden. Uiteindelijk bleek die ‘verkoper’ een 17-jarige scholier. De tiener zei de advertentie te hebben geplaatst om pedoseksuelen op te sporen.
“Er is geen enkel hard bewijs gevonden dat de beschuldigingen ondersteunt,” zegt Vinted tegen de Litouwse publieke omroep LRT. Het bedrijf verwijst naar bevindingen van de Duitse factcheck-organisatie Mimikama. Die stelde vast dat in meerdere gevallen sprake lijkt van trollen – het voor de gek houden van mensen. Een aantal verkopers is inmiddels van de site verwijderd.
Volgens het Litouwse bedrijf kunnen opvallend hoge vraagprijzen voor speelgoed soms gerechtvaardigd zijn door de verzamelwaarde. In andere gevallen zou het gaan om provocaties of “onderhandelingstactieken”. Vinted is in Europa een populair platform; het afgelopen jaar behaalde het bedrijf een omzet van ruim een miljard euro. Eerder werd in Frankrijk al een onderzoek naar Vinted gestart, omdat er klachten waren dat verkopers mensen doorstuurden naar pornowebsites.
Open AI’s nieuwste model: de VS stelt strenge eisen aan gebruikers
Een exclusieve club bedrijven mag nu aan de slag met Sol, het nieuwste vlaggenschip van AI-modellen achter ChatGPT. Hoewel OpenAI het model graag breed beschikbaar wil maken, houden de Amerikaanse autoriteiten de teugels voorlopig strak. Het bedrijf schikt zich noodgedwongen en hoopt daarna groen licht te krijgen. “Wij vinden niet dat dit soort overheidsbemoeienis op de lange termijn de standaard moet worden”, zegt OpenAI nog wel als kanttekening.
Die angst is wel begrijpelijk. Concurrent Anthropic overkwam iets soortgelijks met hun kroonjuweel, het AI-model Mythos 5. Twee weken geleden moest het bedrijf razendsnel de toegang afsluiten toen de overheid strenge eisen stelde. Het model, dat berucht is om razendsnel en efficiënt gaten in computernetwerken te vinden, werd alleen nog toegestaan voor gebruikers met een Amerikaans paspoort. Onhandhaafbaar, aldus Anthropic. “Er werken nu eenmaal niet-Amerikanen bij Amerikaanse bedrijven.”
Inmiddels wordt de groep bedrijven met toegang weer uitgebreid. Volgens The New York Times heeft Anthropic een akkoord bereikt met het Amerikaanse ministerie van Handel, na dagenlange intensieve onderhandelingen.
De bemoeienis van de VS wordt wereldwijd met argusogen gevolgd. In dit verhaal leggen we uit waarom de VS dit doen én waarom Europa er zorgen over heeft:
