Hoop op gerechtigheid in Syrië nu de eerste grote beul terechtstaat
Eliane Lamper, redacteur Buitenland
In Syrië staat voor het eerst sinds de val van het Assad-regime een hooggeplaatst figuur uit het oude regime voor de rechter — en dat is geen willekeurige functionaris, maar Atef Najib: een neef van de gevluchte president Bashar al-Assad. Het is een moment dat veel Syriërs al jaren hebben afgewacht: de eerste openbare berechting van iemand die verantwoordelijk wordt gehouden voor marteling, massamoord en systematische onderdrukking.
Een ‘god’ in Deraa, nu in een kooi
Najib was het hoofd van de veiligheidsdiensten in Deraa — de stad waar in 2011 de eerste protesten tegen het regime losbarstten, en waar de burgeroorlog eigenlijk vanaf begon. Tijdens de jarenlange oorlog kreeg hij en andere leiders binnen het leger en de veiligheidsapparatuur vrij spel om wreedheden te plegen, zolang het regime maar bleef staan. Hij noemde zichzelf zelfs ‘god in Deraa’. Vandaag zit hij in een gestreept gevangenispak, in een glazen kooi in de rechtbank — en duizenden Syriërs kijken mee, met name nabestaanden van slachtoffers die door hem zijn gemarteld of vermoord.
Bij de eerste openbare zitting vorige maand scandeerden mensen in de zaal: “De dag is gekomen.” De zaak wordt deze week voor de derde keer behandeld — en wordt al als historisch bestempeld. Niet alleen omdat het om een bekende naam gaat, maar ook omdat het een familielid van Assad betreft. Dat maakt het symbool krachtiger: gerechtigheid zou écht kunnen beginnen.
Meer dan een proces — een test voor de nieuwe regering
De huidige regering, onder leiding van president al-Sharaa, zegt actief op zoek te zijn naar daders. Naast Najib werd vorige maand ook Amjad Youssef gearresteerd — een voormalige inlichtingenofficier die op beeld is vastgelegd tijdens het bloedbad in Tadamon (Damascus), waar hij burgers in een kuil duwde, executeerde en in brand stak.
Maar het beeld is niet zwart-wit. Eerder kreeg militieleider Fadi Saqr, ook betrokken bij gewelddaden in Tadamon, amnestie van de nieuwe regering — in ruil voor onderhandelingen met restanten van het oude regime. Dat veroorzaakte grote onvrede. En veel Syriërs zijn gefrustreerd dat er na de machtswisseling nog steeds niemand is veroordeeld, terwijl daders vrij rondlopen.
“De meeste Syriërs willen dat het recht zegeviert en dat de onderdrukking waaronder ze geleden hebben officieel wordt erkend”, zegt Brigitte Herremans, Syriëkenner en onderzoeker aan de Universiteit Gent. “De vreugde over de val van het Assad-regime begint weg te ebben. De wonden kunnen niet helen zolang die gerechtigheid niet komt.”
Maar… is het wel het juiste moment?
Er is ook twijfel. Mensenrechtenexperts wijzen erop dat het proces misschien te vroeg komt. Het huidige Syrische wetboek is nog steeds van kracht — en dat erkent internationaal recht niet. Oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid staan er dus niet in. Er moet een overgangswet komen, maar die is nog niet goedgekeurd door het parlement.
Daarnaast waarschuwen mensenrechtenorganisaties tegen de doodstraf — die onder het huidige systeem wél mogelijk is. Ze pleiten ervoor om internationale normen te volgen en Syrië op een nieuwe rechtsgrondslag te zetten. En er is nog een praktische reden: als Najib wordt geëxecuteerd, verdwijnt misschien een schat aan informatie die kan leiden tot nieuwe onderzoeken.
“Misschien gaan deze daders op een dag praten”, zegt Herremans. “Bestraffing is essentieel, maar waarheidsvinding is dat ook.”
Kabinet wil speciale wet om vrouwen te beschermen tegen gewelddadige partners — maar deskundigen twijfelen sterk
In Nederland wordt elke acht dagen een vrouw vermoord. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. Bij ongeveer de helft van die slachtoffers is de (vermoedelijke) dader een (ex-)partner. Het tegengaan van femicide — oftewel vrouwenmoord — staat daarom hoog op de agenda van minister David van Weel (Justitie en Veiligheid). Vandaag is hij op werkbezoek in Breda om erover te praten, onder andere met politiemensen en een ervaringsdeskundige.
Wat is Clare’s Law eigenlijk?
Clare’s Law bestaat al sinds 2014 in het Verenigd Koninkrijk. De wet is vernoemd naar Clare Wood, een Britse vrouw die in 2009 werd vermoord door haar partner — terwijl hij al eerder geweld had gebruikt. De politie wist dat, maar zij niet.
De wet geeft mensen het recht om bij de politie te informeren of een huidige of ex-partner een verleden heeft van huiselijk geweld of misbruik. Politici die voor deze regeling zijn, geloven dat het levens kan redden. Maar Nederlandse experts kijken er veel kritischer tegen.
Waarom twijfelen deskundigen?
Volgens Marieke Liem, hoogleraar Veiligheid en Interventies aan de Universiteit Leiden, is het grootste probleem dat in Nederland het meeste huiselijk geweld niet wordt geregistreerd. “Een ‘schoon’ strafblad geeft dus geen garantie — en kan zelfs schijnveiligheid creëren”, legt ze uit.
Ook advocaat Ingrid Vledder (familierecht) is sceptisch: “Het geeft toekomstige slachtoffers een onterecht gevoel van veiligheid. De meeste plegers van intieme terreur hebben namelijk helemaal geen strafblad.” En dat komt niet uit het niets: slachtoffers vinden het vaak erg moeilijk om aangifte te doen. Ze kunnen zich schamen, bang zijn voor de dader, of het gevoel hebben dat instanties hun zaak niet serieus nemen — vooral als er weinig bewijs is.
Vledder voegt eraan toe: “Er zijn vrouwen die wél aangifte willen doen, maar bij wie intimidatie wordt weggepoetst of afgedaan als ‘relationele problemen’. Zeker als er kinderen in het spel zijn, wordt een aangifte vaak gezien als polariserend.”
En wat zegt de wetenschap over het gedrag zelf?
Janine Janssen, lector geweld in afhankelijkheidsrelaties en hoogleraar criminologie en rechtsantropologie, benadrukt dat het gedrag binnen intieme terreur — zoals controleren, isoleren of dwingen — vaak niet strafbaar is. Daardoor is het lastig om bewijs te verzamelen. “Sommige slachtoffers zijn bijna blij als hun partner hen fysiek bedreigt, omdat ze dan tenminste iets concreets hebben om mee aangifte te doen — en toch blijft het vaak het woord van de één tegenover dat van de ander.”
En dan is er ook nog de praktijk: “Daarnaast kun je elke euro maar één keer uitgeven”, zegt Vledder. “De politie kampt al met een capaciteitstekort — veel aangiften liggen nu al op de plank — en dan komen deze informatieverzoeken er nog bij. Zo’n verzoek kost tijd, terwijl de situatie van veel vrouwen juist vraagt om een acute aanpak.”
Wat nu?
Het ministerie van Justitie en Veiligheid laat weten dat het verkennende onderzoek naar de mogelijkheden van Clare’s Law in Nederland nog loopt. De eerste resultaten komen waarschijnlijk deze week.
💡 Hulp nodig?
Je kunt gratis en anoniem chatten met een medewerker van Veilig Thuis (via deze link) — maandag t/m vrijdag van 9.00 tot 17.00 uur.
Voor 24/7 telefonische ondersteuning: bel 0800-2000.
Bij direct gevaar: bel 112.
Eerste NS-boa’s vanaf vandaag met wapenstok op pad
Vanaf vandaag gaan twee buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) van de NS — Adnan en Nick, werkzaam in Rotterdam — voor het eerst op patrouille met een wapenstok. Het is de start van een jaarlijkse proef waarbij uiteindelijk 75 van de ongeveer 700 spoorboa’s van de NS uitgerust zullen worden met dit extra veiligheidsmiddel. Naast Rotterdam vinden de proeflocaties ook plaats in Den Haag, Zwolle en Den Bosch.
De NS legt uit dat medewerkers steeds vaker confronteren met agressie en geweld — zowel fysiek als verbale — op stations en in treinen. Een wapenstok moet daarom helpen om boa’s beter te beschermen tijdens hun werk, vooral bij risicovolle situaties zoals aanhoudingen. Tot nu toe hadden ze alleen handboeien en een portofoon bij zich.
Alle deelnemers aan de proef zijn eerder dit jaar intensief getraind in het veilig en verantwoord gebruik van de stok. Adnan ziet vooral potentie tijdens grote evenementen zoals Zomercarnaval of Koningsdag: “Vooral tijdens aanhoudingen kan je omstanders die zich ermee gaan bemoeien — en waardoor je in onveilige situaties komt — op veilige afstand houden.” Nick voegt eraan toe: “Je mond is je grootste wapen, maar ik ben blij dat we een extra hulpmiddel hebben.”
Itai Birger, directeur sociale veiligheid bij de NS, benadrukt dat dit geen lichtvaardig besluit was: “De maatschappij verandert en dat zien wij ook terug op de stations en in de trein. Wij moeten daarom alle middelen onderzoeken die mogelijk kunnen bijdragen aan de veiligheid van onze collega’s.” Hij erkent dat het idee van bewapening binnen het bedrijf verdeeldheid oproept: “Ik vind deze stap best confronterend. Wij zijn een spoorbedrijf: wij vervoeren mensen van A naar B. Het is best heftig dat je naar een middel als een wapenstok moet grijpen. Dat is niet iets waar onze collega’s van dachten toen ze hier solliciteerden.”
De cijfers geven wel aanleiding tot zorg: vorig jaar werden er 1.132 meldingen van agressie gedaan door NS-medewerkers — tegenover 1.095 het jaar daarvoor. Ook waren NS-boa’s in 2025 elf procent vaker betrokken bij incidenten met fysieke of verbale agressie. Hoofdconducteurs en machinisten daarentegen hadden juist minder last van geweld — mogelijk dankzij de bodycams die zij sinds een jaar dragen en die volgens de NS een de-escalerend effect hebben.
Belangrijk om te weten: de NS benadrukt dat het bewapenen van personeel geen makkelijk besluit was, en dat zowel voor- als tegenstanders van de wapenstok actief meedoen aan de proef.
Silvia’s verhaal: “Hij dreigde me af te maken – en toch moest ik vluchten, niet hij”
Uit haar tas haalt Silvia* een klein, zwart apparaatje: haar noodknop. Haar ex, met wie ze zo’n twintig jaar een relatie had én een kind samen heeft, is inmiddels strafrechtelijk veroordeeld. Naast een voorwaardelijke gevangenisstraf, een taakstraf, een geldboete én reclasseringstoezicht kreeg hij ook een jarenlang contact- en locatieverbod opgelegd. Toch draagt ze die knop nog steeds bij zich – want de dreiging is nooit echt weg.
*Silvia’s echte naam is bekend bij de redactie van RTL Nieuws. Ze heeft de noodknop één keer gebruikt: toen ze twee maanden ondergedoken zat voor haar ex. Instanties hadden haar aangeraden om ‘meer te ondernemen’. Ze had net de noodknop gekregen, ging naar buiten – naar een plek waarvan ze zeker wist dat hij daar niet zou zijn. Toch kwamen ze elkaar tegen. Hij dreef haar in een hoek, schreeuwde dat hij haar ‘af zou maken’ en maakte snijbewegingen langs zijn keel. Ze drukte op de knop. De meldkamer nam direct contact op. Toen de politie arriveerde, was hij al verdwenen.
👉 Chat gratis en anoniem met een medewerker van Veilig Thuis voor advies.
De chat (via deze link) is open van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 17.00 uur.
Er is ook een telefoonnummer dat 24/7 bereikbaar is: 0800-2000.
Bij direct gevaar: bel 112.
Wat is intieme terreur?
Het is geen enkele uitbarsting, geen ‘verkeerd moment’, maar een langdurig patroon van controle, dreiging en grensoverschrijding. Het gaat om het langzaam verleggen van grenzen – vaak zo subtiel dat je zelf niet meer ziet waar het geweld begint.
Buiten de vier muren leek alles rustig: Silvia omschrijft haar ex als charismatisch, rustig, vriendelijk. Dat contrast maakte het juist zo lastig. “In gezelschap was hij bijna onderdanig”, zegt ze tegen RTL Nieuws. Maar thuis kon hij van het ene op het andere moment extreem boos worden over iets kleins – en dan dreigde hij hen af te maken of haar leven tot een hel te maken.
Waarom wordt er zo weinig veroordeeld?
Volgens CBS-cijfers zijn er in Nederland rond de 1,3 miljoen slachtoffers van huiselijk geweld – fysiek én psychisch. Maar slechts een fractie meldt het, nog minder doet aangifte, en nog maar een handvol zaken komt uiteindelijk bij de rechter – en daarvan wordt maar een klein deel veroordeeld.
“Er gebeurt altijd meer dan instanties zien”, zegt Janine Janssen, lector geweld in afhankelijkheidsrelaties en hoogleraar criminologie. Slachtoffers schamen zich, zijn bang, of krijgen het gevoel dat hun zaak ‘niet kansrijk’ is – vooral als er weinig bewijs is. En advocaat Ingrid Vledder benadrukt: veel gedrag binnen intieme terreur – zoals controleren, isoleren of dwingen – is gewoon niet strafbaar. Soms zijn slachtoffers bijna blij als hun partner fysiek bedreigt: dan hebben ze tenminste iets concreets om mee aangifte te doen.
Hoe werd haar ex uiteindelijk veroordeeld?
Toen de dreiging voor Silvia steeds heviger werd, begon ze een logboek. Appberichten, mails, foto’s, een stopgesprek – alles werd vastgelegd. Meerdere instanties waren betrokken, maar juist die verspreiding leidde tot onduidelijkheid: soms tegengestelde adviezen, weinig samenhang. Uiteindelijk vluchtte ze stilletjes – alsof ze naar een afspraak moest. Zij en haar kind zaten daarna maandenlang ondergedoken.
De aanval waarbij ze de noodknop gebruikte, werd het doorslaggevende moment. Omdat het in de openbare ruimte gebeurde, waren er camerabeelden én getuigen – en die bevestigden haar verhaal. Haar logboek toonde een duidelijk patroon. Door snelrecht moest haar ex snel voor de rechter verschijnen. Tijdens alle verhoren en de rechtszaak ontkende hij alles – maar het bewijs sprak voor zich. De rechter zag duidelijk: zij was niet de escalerende partij.
“Je verliest je huis, je rust – terwijl hij gewoon thuis blijft”
Silvia: “Dat zoveel vrouwen jaarlijks door (ex-)partners worden gedood, verbaast me niet. Als je ziet hoe complex het is, en hoeveel je moet bewijzen voordat er echt wordt ingegrepen… dan kun je op een gegeven moment geen kant meer op.”
Ze ervoer zelf dat het beschermingsapparaat in Nederland tekort schiet. “Het strafrecht grijpt pas in bij concrete, bewijsbare feiten – zoals bedreiging of stalking. Het familierecht gaat juist uit van samenwerking tussen ouders. Als er sprake is van dreiging en controle, botst dat volledig.”
De gevolgen? “Wij moesten de noodopvang in, terwijl hij thuis zat. Dat is de omgekeerde wereld. Je verliest je huis, je zekerheid, je rust – terwijl degene die de dreiging veroorzaakt, gewoon blijft waar hij is.”
Wat wil het kabinet veranderen?
Er is een plan om het straf- en familierecht beter te laten samengaan, een aparte strafbaarstelling voor psychisch geweld in te voeren én Clare’s Law te introduceren – waarmee je kunt checken of je partner een gewelddadig verleden heeft.
Maar deskundigen zijn sceptisch. Hoogleraar Janssen wijst erop dat zonder veroordelingen weinig te controleren valt. En Silvia: “En met de AVG wordt het ook ingewikkeld. Mijn nieuwe adres is via het locatieverbod bekend bij mijn ex. Toen ik een nieuwe woning zocht, wilde ik weten waar hij woonde – zodat ik dezelfde buurt kon vermijden. Maar dat mocht niet, vanwege de AVG. Dat laat zien hoe raar dit in elkaar zit. Hij is haast beter beschermd dan ik.”
RTL Nieuws maakte eerder deze video over dit onderwerp:
Van de drukte van Den Bosch naar een stille Zweedse eilandparadijs: Freek en Eva winnen hun eigen onbewoonde eiland!
Het is de ultieme ontsnapping voor wie genoeg heeft van al dat gedruis: je eigen stukje aarde, ver weg van notificaties, deadlines en het dagelijkse lawaai. En precies dat – écht – is Freek (24) uit Berlicum en Eva (23) uit Den Bosch gelukt: ze hebben een jaar lang het beheer over het Zweedse eiland Medbådan, een klein, onbewoond pareltje midden in de archipel van Zweden.
Een week geleden kreeg Freek ineens een mailtje met als onderwerp: ‘Congrats with your own island!’. “Ik sprong toch wel een gat in de lucht!”, vertelt hij dinsdag nog steeds vol enthousiasme. Samen met Eva had hij al eerder avontuur gezocht – negen maanden lang trokken ze door Azië en Australië met niets anders dan een rugzak. Toen Eva op social media de wedstrijd van Visit Sweden zag – waarbij ze op zoek waren naar nieuwe ‘eilandbewaarders’ – was het meteen duidelijk: dit moesten zij proberen.
Inwoners van Berlicum en Den Bosch hadden waarschijnlijk even moeten knipperen toen ze Freek en Eva zagen doorkomen in de bossen: backpack op de rug, een supboard onder de arm en een bordje met ‘Zweden’ erop. Het resultaat? Een vrolijk, zelfgemaakte videobooschap van één minuut, waarin ze zich vol overtuiging uitgeven als de grootste Zweedse fans ter wereld. “Het stond er vrij snel op en het was heel grappig om te doen. Dat we zouden winnen, was helemaal niet onze gedachte.”
Medbådan: klein, wild en volledig ongerept
Volgens Visit Sweden is Medbådan een ‘onontdekte parel’. En dat klinkt logisch: Google Street View is er nooit geweest – want ja, er zijn simpelweg geen straten om te bekijken. Uit luchtfoto’s blijkt dat het eiland ongeveer 220 meter lang en 240 meter breed is. “Als Eva naar de ene kant loopt en ik naar de andere, dan zien we elkaar zo weer”, lacht Freek.
Je vindt er een beschutte hoek met sparren, dennen en lage struiken, kunt zwemmen of peddelen tussen rotseilandjes… maar verder is het echt back to basics. Geen stroom, geen douches, geen wc’s. “Als je moet, graaf je een heel diep gat”, legt Freek uit. “Een jaartje daar verblijven wordt dus zeker een uitdaging!”
Geen permanent verblijf – maar wel een heleboel plannen
Hoewel ze een jaar lang officieel ‘eilandbewaarders’ zijn, gaan Freek en Eva niet meteen voor een volledige verhuizing naar Zweden. “Voor een jaar naar Zweden gaan? Dat zou supertof zijn, maar dat zit er helaas echt niet in.” Beiden hebben een fulltime baan, en Freeks vakantiedagen voor dit jaar zijn al bijna op. Ze willen eerst een reis door Zweden maken, Medbådan aandoen – en misschien zelfs een survivalcursus volgen. “Het is heel bijzonder”, zegt hij nuchter maar met een glimlach.
En wie het komende jaar in de buurt is? Freek nodigt iedereen van harte uit om langs te komen: “Vanaf Den Bosch is het 25 uur rijden, en om op het eiland te komen heb je wel een kajak of zo nodig. Ik zie graag de foto’s!”
Nooit meer luchtalarm? Ouderen vragen zich af: ‘Wat als mijn telefoon niet bij me is?’
De ouderenorganisatie Senioren Brabant-Zeeland is verbaasd over het plan van minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) om het bekende luchtalarm vanaf 2028 helemaal te vervangen door NL-Alert — een waarschuwing die alleen via je mobieltje komt.
Volgens Olaf Nouwens van de organisatie is dat geen gekozen risico, maar een echte kwetsbaarheid: “Veel ouderen hebben hun telefoon niet altijd bij de hand. Niet overdag, niet ’s avonds, niet ’s nachts. En dan ben je gewoon niet bereikbaar.” Zijn boodschap is duidelijk: “Je maakt er mensen kwetsbaar mee.”
Dat is extra opvallend, want twee jaar geleden gaf dezelfde organisatie nog advies aan de Tweede Kamer om juist niet af te stappen van het luchtalarm. “Het is een heel snel genomen besluit”, zegt Nouwens. “Niet iedereen kan zo makkelijk meegaan met veranderingen — en dat moet je serieus nemen.”
En het gaat niet alleen om ouderen. Ook mensen met een laag inkomen, laaggeletterden, of mensen met een migratieachtergrond hebben vaak geen mobieltje — of kunnen het niet altijd goed gebruiken. Soms is het apparaat niet opgeladen, soms werkt de verbinding niet, soms is het gewoon in de andere kamer.
Minister Van Weel beweert dat NL-Alert 92 procent van de Nederlanders bereikt — en dat het systeem nog verder wordt verbeterd. Maar Nouwens twijfelt: “Ik denk dat rond de 20 procent van de bevolking het bericht simpelweg kan missen. Dat is geen marge — dat is een risico.”
“Onbegrijpelijk in tijden van spanning”
Tijdens een informatiemiddag over digitale veiligheid voor ouderen in Breda was het onderwerp dinsdag het gesprek van de dag. Een man noemt het “onbegrijpelijk”: “Overal waar oorlog is, gaat het luchtalarm af — en nu willen we het juist afschaffen?”
Een vrouw, die eerlijk toegeeft dat ze haar telefoon niet altijd bij zich heeft, vindt het idee eng: “Ik wil mijn leven niet laten beheersen door een telefoon. Als het luchtalarm verdwijnt, moet ik daar voortaan constant op letten. Dan ga ik mijn telefoon onder mijn kussen leggen…”
Niet iedereen is in paniek
Toch is er ook rustige stemmen. “Van mij mag het gerust verdwijnen”, zegt een man. “Mijn kat schrikt zich elke eerste maandag van de maand een hoedje — en ik heb zelf wel een smartphone. Veel buren hier hebben die ook.” Zijn buurman knikt instemmend: “Een groot deel van de mensen heeft tegenwoordig wel een smartphone. En wie die niet heeft, moet wat meer mee met de tijd. Ik snap best waarom ze het afschaffen.”
