Meer geweld door agenten: “De maatschappij wordt steeds harder”
De politie heeft vorig jaar vaker geweld gebruikt dan het jaar ervoor. Het aantal geweldsincidenten steeg met 9 procent naar meer dan 25.000. De jaren daarvoor nam het aantal keer dat agenten geweld gebruikten ook al toe. Vergeleken met 2022 gaat het nu om een kwart meer incidenten.
In totaal registreerde de politie 39.000 geweldshandelingen. Dat getal ligt hoger, omdat bij één incident vaak meerdere agenten betrokken zijn en elke vorm van geweld apart wordt opgeschreven.
De politie heeft geen duidelijke reden voor die stijging. Corry van Breda, de baas van Geweld binnen de politie, ziet dat de samenleving harder wordt en dat er meer onrust is. Groepen staan vaker tegenover elkaar, waardoor agenten soms wel flink moeten ingrijpen. “Bij demonstraties zie je ook groepen met een heel andere bedoeling, zoals spullen slopen of gewoon vechten met de politie”, zegt ze.
Daarbij kwam dat er vorig jaar simpelweg vaker politie nodig was en agenten vaker op pad gingen. “Dan heb je dus ook een stuk meer inzet waarbij geweld wordt gebruikt.”
Andersom is er ook steeds vaker geweld tegen agenten, bleek onlangs nog. Die stijging was met zo’n 3 procent wel een stuk minder hoog.
Van Breda zegt dat de politie weinig kan doen om de cijfers weer te laten dalen. “Wij willen het liefst helemaal geen geweld gebruiken, maar het hangt altijd van de situatie af. Als er iets strafbaars gebeurt of het is onveilig, dan wordt er wel van ons verwacht dat we ingrijpen.”
Eerder was er discussie over hoe goed agenten worden getraind om geweld te voorkomen. De politie vindt dat medewerkers goed genoeg worden opgeleid. Ondanks de toename blijkt uit de cijfers dat agenten nog steeds bij minder dan 1 procent van alle incidenten geweld gebruiken.
Het meeste geweld gebruikten agenten bij aanhoudingen. Vaak gaat het om mensen met verward gedrag die zichzelf of anderen in gevaar brengen. Bij ongeveer 10.000 van de 25.000 geweldsincidenten ging het om mensen met onbegrepen gedrag. Soms moeten agenten ook geweld gebruiken om omstanders rustig te houden.
De politie krijgt steeds vaker te maken met spugende arrestanten en zet hen dan een masker op. Dat wordt ook gezien als een geweldshandeling. Driekwart van de registraties bestaat uit fysiek geweld om een situatie onder controle te krijgen of ergens binnen te komen. In de andere gevallen wordt bijvoorbeeld de wapenstok, pepperspray, het stroomstootwapen of het vuurwapen gebruikt.
Ruim honderd keer loste de politie een waarschuwingsschot. Maar een paar keer werd er gericht op iemand geschoten. Per ongeluk schieten is de afgelopen twee jaar niet gebeurd. Het aantal keer dat de politie een vuurwapen gebruikt, is wel afgenomen. Volgens de politie komt dat door betere trainingen en omdat agenten vaker kiezen voor het stroomstootwapen.
Bijna 1700 keer vond de politie het nodig om het gebruikte geweld te beoordelen, bijvoorbeeld omdat iemand gewond raakte. Er wordt dan gekeken of het geweld nodig was en niet te heftig, of er eerst gewaarschuwd is en of er andere opties waren. In 369 gevallen vond de politie dat het geweld niet helemaal goed was. Volgens de politie betekent dat niet dat het geweld verkeerd was. Vijftien keer leidde te veel geweld tot straf, zoals een berisping of het intrekken van verlof. “Op het totaal van 25.000 incidenten vind ik dat heel weinig”, zegt Van Breda.
Het aantal klachten over de politie nam vorig jaar overigens flink af, ook de klachten over geweld. Opvallend is ook dat de Dienst Speciale Interventies (DSI), die in de gevaarlijkste situaties komt, minder vaak geweld gebruikte. De DSI werd vaker opgeroepen, maar dat leidde dus niet tot meer geweld. De politie denkt dat dit komt door betere technieken, tactieken en procedures.
Krijg je straks flink meer te betalen voor je KPN-abonnement?
De Algemene Voorwaarden voor een mobiel abonnement veranderen per 10 juni, liet KPN onlangs weten aan haar klanten. Het telecombedrijf heeft ongeveer 4,6 miljoen mensen met een mobiel abonnement. Een van de grootste aanpassingen is dat KPN de mogelijkheid krijgt om de prijzen te verhogen, los van de jaarlijkse inflatiecorrectie die ze al doen.
In de huidige voorwaarden stond al dat KPN de prijzen mag verhogen, maar de redenen daarvoor waren niet duidelijk genoeg omschreven. Met de nieuwe voorwaarden wil KPN dit oplossen, mede onder druk van een rechterlijke uitspraak. Wie akkoord gaat met de nieuwe regels, kan in de toekomst te maken krijgen met een verhoging van 5 procent of 3 euro bovenop je vaste maandbedrag. Als die 3 euro meer is dan 5 procent, dan kiest KPN daarvoor.
Volgens de Consumentenbond komt deze wijziging door een vonnis van de kantonrechter in Amsterdam. Die oordeelde in 2024 dat de Algemene Voorwaarden van KPN op sommige punten ‘oneerlijk’ zijn voor klanten, onder andere omdat de redenen voor het wijzigen van het contract niet helder waren. En als je het contract wijzigt, kun je ook de prijzen aanpassen. Daarom is het belangrijk dat die redenen duidelijk zijn, zegt een woordvoerder van de Consumentenbond. “De consument moet weten waar hij of zij financieel aan toe is bij het afsluiten van een contract.” Maar of de nieuwe voorwaarden van KPN die duidelijkheid geven, betwijfelt de belangenorganisatie. “De redenen voor een prijsverhoging zijn bij KPN zo breed, het kan bijna om elke reden. Ze hebben een wildcard voor verhoging gecreëerd. Het is maar de vraag of de rechter het nu wel goedkeurt.”
KPN geeft toe dat het vonnis uit 2024 heeft meegespeeld bij het aanpassen van de voorwaarden. De wijziging valt samen met een prijsverhoging van 1 euro per maand in juni, vanwege een malwarefilter op je mobiele internet. KPN bood dit al aan, maar klanten betaalden daar 2 euro extra voor. In ruil voor de lagere prijs verliezen klanten wel de vrijheid om dit zelf te kiezen. “Klanten krijgen meer waarde,” legt een woordvoerder van KPN uit. “Het is geen appel meer, maar een sinaasappel.” Vroeger was een mobiel abonnement alleen om te bellen, daarna kwam er data bij. Beveiliging hoort daar nu ook bij, omdat klanten zich daar zorgen over maken. KPN kreeg veel vragen na de hack bij concurrent Odido. “We weten niet wat de toekomst brengt. Hoe ziet het er met 6G uit? Dan heb je een andere invulling nodig voor je propositie, met misschien een bepaalde extra waarde.” Daarom wil KPN de prijzen kunnen verhogen, maar met een maximum om duidelijkheid te bieden. “Zo’n prijsverhoging is voor ons heel zeldzaam,” zegt de woordvoerder. Meer duidelijkheid dan in de nieuwe voorwaarden kan KPN niet geven. “Het is altijd een balans tussen technisch en juridisch juist en begrijpelijk.” En klanten kunnen hun contract opzeggen als KPN zo’n verhoging doorvoert, hoopt hij dat dit niet gebeurt.
Poetin steeds meer onder druk: ‘Heeft zich op alle fronten verkeken’
De jaarlijkse overwinningsparade in Moskou op 9 mei was dit jaar een stuk ingetogener dan normaal. Russische ambtenaren maakten zich vooraf zorgen dat Oekraïense drones de boel konden verstoren. Tijdens de kortere parade reden er voor het eerst in jaren geen tanks mee, en Poetins toespraak duurde slechts acht minuten – veel korter dan anders.
Afgelopen weekend suggereerde Poetin ineens dat de oorlog in Oekraïne op korte termijn zou kunnen eindigen. “Ik denk dat deze kwestie bijna is afgerond,” zei hij tijdens een ontmoeting met de Russische pers. Wat opviel, was hoe hij over zijn grote tegenstander sprak. Correspondent Olaf Koens merkte op: “Poetin noemde Zelensky ‘de heer Zelensky’. Hij heeft de neiging zijn tegenstanders niet bij naam te noemen. Navalny noemde hij nooit, en Zelenky zeker niet. Hij refereert altijd aan ‘het regime in Kyiv’, of erger. Nu had hij het ineens over mogelijke gesprekken met ‘de heer Zelensky’. Dat is opmerkelijk.”
Toenemende druk op alle fronten
Die verandering in toon wijst op bredere verschuivingen in Rusland, schrijft analist Alexander Baunov van denktank Carnegie Russia Eurasia Center. “Ten eerste verandert de houding ten opzichte van Poetin zelf.”
Hoewel peilingen in Rusland door de overheid worden beïnvloed, is er een duidelijke daling te zien in Poetins steun. In een nieuwe peiling van staatsbureau VTsIOM zei 24 procent van de ondervraagden dat ze Poetin niet vertrouwen. Daarnaast zijn Russen minder optimistisch over de economie en beseffen ze steeds meer dat de oorlog niet te winnen valt zoals die nu wordt gevoerd.
‘Ook in eigen land zit er zand in de machine’
Dinsdag kondigde de Russische overheid aan dat de economie dit jaar naar verwachting slechts 0,4 procent groeit. In september was dat nog 1,3 procent. “De economie kromp in de eerste drie maanden met 0,3 procent, de eerste kwartaaldaling sinds 2023,” schrijft The Financial Times. Dat komt doordat Rusland minder verdient aan olie- en gasverkoop en de economie zwaar leunt op overheidsuitgaven.
Oekraïne voert bijna dagelijks aanvallen uit op de Russische energiesector, en die zijn scherp toegenomen. Zo’n veertig procent van de exportcapaciteit zou zijn uitgeschakeld, denkt persbureau Reuters. Rusland heeft moeite zich te verdedigen. Ten eerste omdat het land groot is en Oekraïense drones ver kunnen vliegen. Daarnaast schakelt Oekraïne systematisch de Russische luchtverdediging uit, waardoor doelen onverdedigd blijven.
Weinig terreinwinst
Ook aan het front heeft Rusland het zwaar. Denktank Institute for the Study of War meldt dat Rusland in april 116 vierkante kilometer verloor. Onafhankelijke analistengroep DeepState is iets minder optimistisch: zij zeggen dat Rusland nog 141 vierkante kilometer terreinwinst boekte. Maar ook zij zien dat Rusland steeds minder grondgebied verovert.
Volgens Olaf Koens zitten de Russen klem, maar heeft dat nog geen rampzalige gevolgen. “Dat zag je goed op de parade op 9 mei. Die was sober en ingetogen. Geen tanks, geen hoge buitenlandse gasten, geen spierballenrollen. De werkelijkheid is dat ze geen wereldmacht zijn. Op het slagveld is amper vooruitgang, en ook in eigen land zit er zand in de machine. De onvrede en repressie nemen toe. Dat Poetin zelf zegt dat de oorlog op zijn einde loopt en hij wil onderhandelen, is een teken aan de wand.”
“Het betekent niet dat ze morgen opgeven, maar wel dat het Kremlin nadenkt over scenario’s die niet rooskleurig zijn. Poetin kan zijn maximalistische eisen op lange termijn niet waarmaken.”
Oekraïne voelt zich relatief sterk
Oekraïne voelt zichzelf nu relatief sterk. Naar eigen zeggen hebben ze in april 35.000 Russische soldaten gedood of zwaar verwond. Daardoor zou Rusland al vijf maanden meer mensen verliezen dan het mobiliseert.
“Poetin heeft zich op alle fronten verkeken – deels of volledig,” schrijft Dmytro Koeleba, de voormalige Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken. Hij denkt niet dat Rusland de oorlog verliest, maar ziet wel dat het land onder druk komt. “Poetin ging uit van factoren zoals: Oekraïne raakt uitgeput; het Westen trekt zich terug; het energiesysteem en de economie storten in; en Kyiv kan zijn problemen niet oplossen.” In al die opzichten weet Oekraïne stand te houden.
Correspondent Jeroen Akkermans sprak in Oekraïne met een soldaat die net terug was van het front. In de video hieronder vertelt Taras over zijn ervaring en waarom hij weer teruggaat.
Docent Daan ziet spanningen in de klas door online ‘mannencultuur’
De invloed van online ideeën over mannelijkheid en onderdanigheid zorgt voor onrust op middelbare scholen. De Eindhovense geschiedenisleraar Daan Krahmer merkt dat het thema in zijn lessen steeds vaker tot problemen leidt. “Opeens viezig kijken, gaan smiespelen en nare reacties geven,” vertelt hij als hij met zijn leerlingen praat over de tweede feministische golf, het streven naar gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Sinds corona is dit onderwerp vooral onder jongens veel meer gaan leven, en dat merkt hij in de klas.
Uit een recent onderzoek van Stichting School en Veiligheid, waarbij docenten werden bevraagd, blijkt dat de zogenoemde ‘manosfeer’ vaker de klaslokalen binnendringt. Jongens worden flink beïnvloed door online ideeën over wat een echte man is. Dit leidt tot pesten, verbale agressie en onbegrip tussen jongens en meiden. Docenten denken dat populaire influencers zoals Andrew Tate – een Amerikaans-Britse voormalig kickbokser die veel over traditionele opvattingen, status en geld deelt – hier een rol in spelen.
De 17-jarige Joost uit Tilburg ziet die filmpjes dagelijks voorbijkomen. “In het begin schrok ik wel van de heftigheid en hoe ze over vrouwen praten,” zegt hij. Hoewel de video’s voor hem bijna normaal zijn geworden, staat hij er zelf niet achter. Hij vindt ze een ouderwets beeld geven. In de klas merkt hij dat sommige jongens heftiger reageren op meisjes en leraressen. “Alsof ze niks meer mogen zeggen en geen mening mogen hebben.”
Docent Krahmer herkent dit beeld op het Van Maerlantlyceum in Eindhoven. Soms hoort hij er weken niets over, dan weer meerdere keren per week. “Een jongen zei laatst in de klas dat hij later zeker een zoon wilde en dat die hetero moet zijn.” De meiden reageerden fel, en later bleek dat die opvattingen uit de manosfeer kwamen. Ook valt het hem op dat leerlingen profielwerkstukken maken over onderwerpen als ‘spieren kweken’ of ‘tradwives’ – vrouwen die bewust voor het huisvrouwenleven kiezen. “Ik zie meiden ook stress hebben omdat ze nadenken of ze een rijke man moeten zoeken en tradwife moeten worden.”
Krahmer probeert in zijn lessen het gesprek aan te gaan en verschillende kanten te laten zien. Soms botsen de meningen tussen jongens en meiden, maar vaak houden leerlingen zich in uit schaamte. “Ze slikken dingen in. En dat is zonde.”
Favorieten Finland en Griekenland naar finale songfestival, ook België en Israël mogen door
De eerste halve finale van het Eurovisie Songfestival in Wenen zit erop. Topfavorieten Finland en Griekenland hebben zich verzekerd van een plek in de grote finale van zaterdag. Ook België, Zweden, Moldavië, Israël, Servië, Kroatië, Litouwen en Polen mogen door naar de eindstrijd. Vijf landen vielen helaas af: Portugal, Georgië, Montenegro, Estland en San Marino moeten hun koffers pakken.
Het was een avond vol verrassingen, maar ook met een kleine protestactie. Tijdens het optreden van Israëls inzending Noam Bettan klonk zachtjes ‘Free, free Palestine’ vanuit het publiek. Het leek om een handvol demonstranten te gaan. Nederland doet dit jaar niet mee uit protest tegen Israëls deelname, vanwege de oorlog in Gaza.
De show in de Wiener Stadthalle begon met Moldavië. Finland, al maanden de grote favoriet bij bookmakers, was als zevende aan de beurt. Linda Lampenius en Pete Parkkonen gaven een bijzondere performance met ‘Liekinheitin’. Lampenius speelde live viool, terwijl instrumentale partijen normaal gesproken worden afgespeeld van een opname. Ook Kroatië trok de aandacht met een zangeres die leek te zweven.
Israël trad als elfde op met het nummer ‘Michelle’, over het loskomen uit een giftige relatie. Tijdens een groot deel van de act was op de achtergrond ‘Free free Palestine’ te horen. De organisatie had eerder beloofd niet in te grijpen bij boegeroep of Palestijnse vlaggen. In de zaal werd ook met Palestijnse vlaggen gezwaaid, al was dat nauwelijks in beeld. Na het optreden klonk er echter duidelijk applaus.
Nederland doet niet mee, net als Spanje, Slovenië, IJsland en Ierland. AVROTROS trok zich eind vorig jaar terug vanwege de schending van universele waarden in Gaza. Toch zendt de NPO het festival wel uit, via de NOS en NTR. Directeur Jurre Bosman: “We willen mensen zelf hun mening laten vormen.” In Wenen was er een pro-Palestijns protest, dat zonder problemen verliep. Bij de volgende shows worden nieuwe protesten verwacht.
De tweede halve finale begint donderdag met Bulgarije. Ook Frankrijk en titelhouder Oostenrijk zijn dan te zien, zij zijn al zeker van een finaleplaats.
