Grootste zalmfabriek ter wereld: wat goed is voor de supermarkt, is slecht voor de fjorden
Het leven in de prachtige Noorse fjorden zit onder druk — en de hoofdverdachte is geen andere dan de wereldwijd grootste zalmkweekindustrie. Noorwegen produceert meer zalm dan welk land ook, en die vis groeit niet in rivieren of open zee, maar in grote kooien vlak voor de kust. Dagelijks zit er zo’n 900.000 ton vis in die kooien, meldt VerdensGang.
Om de zalm snel en gezond te laten groeien, krijgt hij speciale voeding toegediend. Maar veel van die stoffen blijven niet in de vis zitten: ze lekken weg in het water of komen via de uitwerpselen terug in het fjord. Volgens een Noors milieu-instituut betekent dat jaarlijks een gigantische belasting voor het ecosystem: 75.000 ton stikstof, 13.000 ton fosfor én maar liefst 360.000 ton koolstof. Voor de vergelijking: dat is evenveel als de ongezuiverde afvalstof van tussen de 17,5 en 30 miljoen mensen — terwijl Noorwegen zelf maar 5,5 miljoen inwoners telt.
Die stoffen doen precies wat kunstmest op een akker doet: ze geven algen en plankton een flinke boost. Het gevolg? Een dikke, donkere laag algen aan het wateroppervlak, die het zonlicht afschermt. Zonder licht kunnen de planten op de bodem niet meer leven — en zonder die planten daalt het zuurstofgehalte in het water. Dat maakt het voor veel soorten onbewoonbaar. De landbouw en afvalwaterlozing spelen ook een rol, maar volgens experts is de zalmkweek de grootste schuldige.
Dat speelt vooral in de twee grootste fjorden van het land: de Sognefjord (nummer één) en de Hardangerfjord (nummer twee). Daar zijn de laatste tijd zelfs nieuwe kwekerijverzoeken afgewezen — “De fjord kan het niet meer aan”, aldus een lokale expert tegen de krant.
De visindustrie erkent wel dat elke vorm van voedselproductie een ‘voetafdruk’ heeft, maar zegt ook dat zij continu werkt aan vermindering daarvan. “We gebruiken weinig energie en bijna geen schoon water”, benadrukt een woordvoerder. Toch blijft het beleid ongewijzigd — ook al wordt de druk op de fjorden steeds duidelijker.
Bevrijdingsvuur flakkerde op het festival in Den Bosch — en vrijheid werd écht gevoeld
Op het Bevrijdingsfestival Brabant in Den Bosch brandde dinsdagmiddag het symbolische bevrijdingsvuur in volle glorie. En ja, het fiktte goed — zo’n beetje het hoogtepunt van de dag voor veel bezoekers. Voor Jasper Schilder, beter bekend als ‘Sarcapser’ (die op Instagram sarcastische teksten deelt), was het aansteken van dat vuur een bijzonder moment. “Het is een simpele handeling, maar je leeft er lang naartoe”, zei hij. En dat klinkt niet overdreven: het samen aftellen, het vuur zien opvlammen, het gevoel dat je daar écht bij bent — dat staat allemaal voor wat vrijheid vandaag nog betekent.
Wat betekent vrijheid nou eigenlijk?
De vraag werd gesteld aan feestvierders ter plekke — en de antwoorden waren zowel eenvoudig als diepzinnig:
– “Je veilig voelen”
– “Leven”
– “Zelf kiezen wat je doet”
– “Een biertje drinken met vrienden én Joysilvio live horen”
– “Dat je kan voelen dat je vrij bent — en er even stilstaat bij”
Kortom: vrijheid is geen abstract idee op dit festival. Het is tastbaar. Zichtbaar. Hoorbaar. En soms ook lekker luidruchtig.
Minder bezoekers dan vorig jaar… maar wel meer ruimte voor muziek
Vorig jaar trok het kleinste Bevrijdingsfestival van Nederland op de Pettelaarse Schans een recordaantal van 33.000 mensen. Dit jaar verwacht de organisatie rond de 20.000 bezoekers. Waarom? Onder andere omdat Bevrijdingsdag dit jaar niet voor iedereen een vrije dag is — in 2025 was dat wél het geval. “Het zou mooi zijn als dit een nationale vrije dag wordt”, zegt woordvoerder Guus Verschuur. “Het vieren van vrijheid is ontzettend belangrijk.”
En hoewel de opkomst lager ligt, is er wel iets nieuws: een groter podium. Niet omdat ze groter wilden worden, maar omdat het podium nu meerdere evenementen moet kunnen huisvesten — een ‘duurzame’ aanpak, noemt Guus het. “Logistiek kan alles blijven staan, waardoor we meer in de programmering kunnen stoppen.” En ja, dat zou tof zijn — ook voor volgend jaar, en het jaar daarop.
Vrijheid stralen? Dat begint bij diversiteit
De overheid, provincie en gemeente steunen het festival actief — en dat zie je terug in de programmering: heel divers, heel levendig, heel Brabants. En dat stralen de bezoekers ook uit: in hun kleding, hun dans, hun gesprekken, hun glimlach. Want vrijheid is hier geen slogan op een spandoek. Het is de manier waarop mensen samen genieten, luisteren, lachen, nadenken — en gewoon zijn.
Starmer zet Iran onder druk na reeks antisemitische aanvallen in Londen
De Britse premier Keir Starmer heeft duidelijk gemaakt: als blijkt dat een ander land – zoals Iran – achter de recente golf van geweld en haat tegen de Joodse gemeenschap in Londen zit, dan heeft dat echt gevolgen. Tijdens een bijeenkomst legde hij de klemtoon op:
“Onze boodschap aan Iran of aan elk ander land dat geweld, haat of verdeeldheid in onze samenleving probeert aan te wakkeren, is simpel: dat wordt niet getolereerd.”
Dat komt niet uit de lucht vallen. De afgelopen tijd zijn er in het Verenigd Koninkrijk meerdere schokkende incidenten geweest – allemaal gericht op Joodse burgers of instellingen.
Eind maart werden vier ambulances van Hatzola, een Joodse hulporganisatie actief in Golders Green (een wijk met veel Joodse bewoners), in brand gestoken. Niet lang daarna meldde de antiterrorisme-eenheid van de Londense politie dat ze een onderzoek startte naar een brand bij een voormalige synagoge – waar een herdenkingsmuur stond met foto’s van slachtoffers van het Iraanse regime.
En eind vorige maand raakten twee Joodse mannen zwaargewond bij een mesaanval in Londen. De 45-jarige verdachte wordt verdacht van een dubbele poging tot moord én van het bezit van een mes.
Alle drie deze incidenten zijn opgeëist door Ashab al-Yamin, een pro-Iraanse islamitische groep. Maar: er is nog geen bevestiging dat zij ook daadwerkelijk achter alle aanvallen zit. Starmer benadrukte daarom:
“We kijken onder meer of een buitenlandse staat achter sommige van deze voorvallen zit.”
Dat past in een bredere trend: sinds de aanval van Hamas op Israël in oktober 2023 – en de daaropvolgende oorlog in Gaza – is het aantal haatmisdrijven tegen zowel de Joodse als de moslimgemeenschap in Groot-Brittannië flink gestegen, volgens officiële cijfers.
Voor de Joodse gemeenschap in het VK – ongeveer 300.000 mensen sterk – is de spanning opgelopen. En dat merk je ook in de veiligheidsbeleid: het nationale dreigingsniveau voor terrorisme is onlangs verhoogd van ‘aanzienlijk’ naar ‘ernstig’.
Defensie krabbelt terug: oefenwapen in wandelgebied ‘zeer ongebruikelijk’
Het grote oefenwapen dat Jos Willems (71) uit Best dinsdag op de Oirschotse Heide vond, had daar écht niet mogen liggen. En hoewel een woordvoerder van Defensie maandag nog beweerde dat zoiets ‘niet ongebruikelijk’ is, kwam Defensie dinsdag flink terug op die uitspraak — en noemde het nu juist ‘zeer ongebruikelijk’.
Jos vond de zogenoemde Panzerfaust 3 tijdens een gewone wandeling op de Oirschotse Heide, een plek waar hij regelmatig komt. Op dat moment was Defensie zelfs nog aan het oefenen in de omgeving. Maandag zei een woordvoerder tegen Omroep Brabant dat het wel vaker voorkomt dat wapens tijdelijk worden neergelegd tijdens een oefening — bijvoorbeeld als soldaten even iets anders gaan oefenen zonder hun wapen — en dat ze die daarna weer oppakken. Omdat de oefening nog bezig was, lag het wapen dus nog op de grond.
Maar dinsdag kwam er een heel andere boodschap. Kapitein Dion Jansen van de Koninklijke Luchtmacht legde uit dat het absoluut niet hoort dat wapens los rondliggen — ook niet tussendoor. “Die hebben we als militairen ten alle tijden bij ons of in onze directe omgeving”, benadrukte hij. En hij sloeg er meteen een stokje achter: “Deze slordigheid wordt niet van militairen verwacht.” Gelukkig had Jos direct contact opgenomen met de Koninklijke Marechaussee — en daar is Defensie blij mee.
Waarom Defensie van mening veranderde, heeft men niet aan Omroep Brabant uitgelegd.
🌍 Van ‘vervuiler’ naar verduurzamer: Donald Pols wisselt van kamp
Donald Pols, voormalig algemeen directeur van Milieudefensie, maakt een opvallende overstap: hij wordt bij Tata Steel verantwoordelijk voor de duurzaamheidstrategie. Ja, die Tata Steel — het bedrijf dat Milieudefensie jarenlang zelf de titel ‘grootste vervuiler van Nederland’ gaf.
Voor wie het niet weet: Tata Steel is niet alleen de grootste uitstoter van CO₂ in Nederland, maar de omgeving rond IJmuiden kampt al jaren met neerslag van stoffen die kanker kunnen veroorzaken. En juist daarop had Pols, als leider van Milieudefensie, steeds weer de druk opgevoerd — via campagnes, rapporten én grote rechtszaken tegen multinationals zoals Shell en ING.
Maar nu kiest hij voor een andere weg. “Ik heb jarenlang van buitenaf gevochten om bedrijven te dwingen tot actie — ook via de rechter”, zegt Pols. “Nu krijg ik de kans om die verduurzaming écht van binnenuit te laten gebeuren. Dat is geen tegengang, maar een logische volgende stap.” Volgens hem is de tijd van alleen roepen dat ‘het anders moet’ voorbij: nu gaat het om grootschalige, praktische ombouw — vooral in sectoren die we als samenleving gewoon nodig hebben.
Zijn oude werkgever is er duidelijk niet blij mee. Marty Smits, voorzitter van de Raad van Toezicht van Milieudefensie, reageert scherp:
“Wij zijn verrast door het vertrek van Donald Pols en zeer teleurgesteld in zijn keuze om naar Tata Steel te gaan, een van de grootste vervuilers van Nederland. Wij nemen daarom per direct afscheid van hem als algemeen directeur.”
Hoeveel Pols bij Tata Steel gaat verdienen? Dat zegt het bedrijf niet. Maar één ding is wel duidelijk: zijn nieuwe rol is allesbehalve laagprofiel.
🚨 Doden bij nachtelijke aanvallen — kort na het aankondigen van een staakt-het-vuren
Gisteren kondigden zowel Rusland als Oekraïne eenzijdig een staakt-het-vuren af — maar vannacht sloeg de gewelddadigheid toch weer toe. Bij Russische raketaanvallen op gascentrales in de Oekraïense regio’s Poltava en Kharkiv zijn vijf mensen omgekomen, en tientallen raakten gewond.
Oekraïne reageerde met eigen aanvallen: op een grote olieraffinaderij in de Russische stad Kirishi én op een defensiecomplex in Cheboksary. Gelukkig vielen daarbij geen slachtoffers.
Terwijl dat gebeurde, meldde het Russische ministerie van Defensie dat er vannacht minstens 289 Oekraïense drones uit de lucht waren gehaald. De Oekraïense luchtmacht gaf op haar beurt aan dat Rusland sinds maandag 18.00 uur 11 ballistische raketten en 164 drones had afgevuurd — waarvan het grootste deel werd onderschept, maar 8 raketten en 14 drones hun doel wel bereikten.
🇷🇺 Waarom ‘staakt-het-vuren’? En waarom dan toch aanvallen?
Rusland kondigde al op 8 en 9 mei een tijdelijk bestand af, in verband met de Dag van de Overwinning — de viering van de nederlaag van nazi-Duitsland in 1945. Oekraïne volgde gisteren met een eigen staakt-het-vuren, dat zou ingaan in de nacht van 5 op 6 mei. President Zelensky noemde geen einddatum, maar sprak wel van “puur cynisme” over de Russische aanvallen zo kort daarna.
In een bericht op X zei hij: “Rusland kan op elk moment stoppen met aanvallen — en daarmee ook de oorlog én onze reacties beëindigen.”
🛡️ Moskou in de alarmstand
Het Kremlin is duidelijk nerveus voor de vieringen in Moskou. Er zijn extra luchtverdedigingssystemen binnengehaald vanuit andere regio’s, en er gelden nu nieuwe beperkingen voor internet- en mobiel gebruik. Ook de persoonlijke beveiliging van president Poetin is de afgelopen maanden flink opgevoerd — sinds de invasie verblijft hij regelmatig langdurig in moderne bunkers.
En dan nog dit: Zelensky liet gisteren doorschemeren dat Kyiv mogelijk drones naar Moskou zou sturen. Rusland reageerde direct met een dreigement: een “enorme raketaanval op het centrum van Kyiv”, mocht Oekraïne het bestand schenden.
🌍 Buitenland
Deel artikel:
