Nationaal Monument op de Dam beklad met rode verf tijdens Dodenherdenking
Het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam is gisteren beklad met rode verf – precies op de dag van de nationale dodenherdenking. Volgens stadsomroep AT5 werd het monument ook voorzien van de woordgroep ‘genocide’. De actie vond plaats vlak voordat vanavond de officiële herdenkingsplechtigheid begon, waarbij Nederland stilstaat bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en andere gewelddadige conflicten.
Schoonmakers zijn al aan de slag om de verf zo snel mogelijk te verwijderen, maar het is nog onduidelijk wie achter de bekladding zit. Er is tot nu toe geen eis of verklaring uitgegaan van een groep of individu.
Doos met valse stempels en papieren van verzetsstrijder opgedoken: ‘Unieke inkijk’
In de KB – de nationale bibliotheek in Den Haag – is onlangs een oude doos boven water gekomen die een heel bijzondere lading bevat: spullen uit het Nederlandse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het gaat om documenten, vervalsingen en andere praktische hulpmiddelen die werden gebruikt om mensen te beschermen, te verbergen of te helpen ontsnappen aan de bezetter.
Onder de inhoud bevinden zich onder meer valse stempels, blanco persoonsbewijzen, voedselkaarten voor concentratiekampen én officiële ontheffingen van de avondklok. Al deze items behoorden ooit aan Wim Oosenbrug, een bekende Haagse verzetsstrijder die een centrale rol speelde in de oorlogsjaren. Hij leidde de zogenoemde falsificatiecentrale: een geheime werkgroep die zich specialiseerde in het vervalsen van officiële papieren – een levensreddende klus in een tijd waarin een foutief bewijsje al genoeg kon zijn voor arrestatie of erger.
Wat ook opvallend is: er zaten contracten in de doos tussen het verzet en bedrijven die tijdens de oorlog flink hadden verdiend aan opdrachten van de Duitse bezettingsmacht. Volgens historicus Crijns probeerden die bedrijven zo hun reputatie te redden. Ze beloofden hun oorlogswinst aan het verzet over te dragen – met als doel dat de verzetsmensen na de bevrijding een goed woordje voor hen zouden doen.
Oosenbrug werd tijdens de oorlog gearresteerd en eind april 1945 opgesloten in de strafgevangenis van Scheveningen – beter bekend als het Oranjehotel. Hij stond op het punt om op 7 mei geëxecuteerd te worden… maar de bevrijding kwam net op tijd.
De doos zelf bleek jarenlang in een archiefkast te hebben gestaan. Hij was rond het begin van deze eeuw afgestaan door Wim Oosenbrug junior, zoon van de verzetsstrijder, toen hij bij de KB werkte. Hij had de doos gevonden tijdens het opruimen van zijn ouderlijk huis.
De spullen blijven niet bij de KB. Ze zullen worden geschonken aan een instelling die zich actief inzet voor het behoud en vertellen van de geschiedenis van het Nederlandse verzet in de Tweede Wereldoorlog.
Abonneer je hierop onze nieuwsbrief.
Binnenland
Deel artikel:
Politie zoekt drie mensen na rode-verf-actie op Nationaal Monument
Gisterenochtend, kort voor halfvijf, werd het Nationaal Monument op de Dam beklad met rode verf – en er stond zelfs het woord ‘genocide’ op gespoten. De Amsterdamse politie is nu op zoek naar drie verdachten die vlak na het incident op de fiets richting de Nes zijn gereden. Ze droegen regenkleding en hadden een witte bigshopper bij zich.
De actie is opgeëist door Palestine Action Amsterdam. Volgens de groep ging het om een protest tegen wat zij ‘de hypocrisie van 4 mei’ noemen: terwijl er op Herdenkingsdag stilgestaan wordt bij slachtoffers van de Holocaust en de Tweede Wereldoorlog, zou er volgens hen onaanvaardbare stilte heersen over wat zij een ‘voortdurende genocide’ noemen. Ze hebben zelfs een video naar Het Parool gestuurd waarop de bekladding te zien is.
Dit is niet de eerste keer dat de groep zulke acties pleegt: eerder werden onder andere het auditorium van de TU Eindhoven en het Paleis op de Dam beklad.
Meerdere politici reageerden scherp. Minister-president Jetten noemde het een ‘idiote en volstrekt onacceptabele actie’ en riep op tot gezamenlijk, respectvol herdenken.
Binnenland
Grafkruizen van gesneuvelde bevrijders zijn weer thuis — ‘dit doet je wat’
Harry, George, Frank en Joe sneuvelden tijdens de bevrijding van Nederland in de Tweede Wereldoorlog — jonge soldaten uit Engeland en Canada, die nooit meer thuiskwamen. Op hun tijdelijke graven in Brabant stonden toen metalen veldkruizen: eenvoudig, haastig afgewerkte herdenkingsobjecten met een naam of soms alleen een nummer. Ruim tachtig jaar later zijn vier van die zeldzame kruizen weer boven water gekomen — bij Tonnie Ebben uit Groeningen.
Maandag droeg hij ze over aan het bezoekerscentrum van de oorlogsbegraafplaats in Bergen op Zoom. “Ik heb er goed voor gezorgd, en nu zijn ze weer terug thuis”, vertelt hij. En ja — het doet hem wat. Terwijl hij één van de kruizen nog even stevig vasthoudt, is duidelijk: dit is geen gewoon stuk metaal.
De kruizen lagen eerst op een schroothoop in Sint Anthonis, totdat iemand ze eruit haalde en aan Tonnie’s oorlogsmuseum Van Postzegel tot Tank gaf. Na schoonmaken zag hij meteen dat het om bijzondere stukken ging — want echte oorlogstijdse metalen veldkruizen zijn nagenoeg verdwenen. Ze werden destijds massaal meegevoerd door geallieerde troepen om gesneuvelde kameraden snel te kunnen begraven. Later, na de oorlog, werden de lichamen verzameld en herbegraven op militaire erevelden — en de kruizen gingen mee. Tot de jaren ’50 stonden ze nog boven de graven, totdat ze langzaam werden vervangen door de natuurstenen monumenten die we vandaag kennen.
De vier kruizen die nu zijn overgedragen, zijn van George Davison (32), Frank Pratt (31) en Joe Flannagan (20) uit Engeland, en Harry MacDonald (24) uit Canada. Vanaf nu maken ze deel uit van de permanente expositie in het nieuwe bezoekerscentrum — dat over twee weken open gaat.
“Onze dank is groot aan Tonnie”, zegt Giel Janssen, voorzitter van het bezoekerscentrum. “Dit maakt het verhaal dat we hier vertellen écht tastbaar. Je moet je voorstellen dat deze kruizen letterlijk boven de lichamen van soldaten stonden die pas net waren gevallen. Dat brengt de geschiedenis heel dichtbij.”
En Tonnie? Hij vindt het mooi dat het precies op 4 mei gebeurde: “Dit is de plek waar ze thuishoren. Ik kom best nog wel eens terug om ze te bekijken… en misschien nog wel even te knuffelen.”
Wat weten we over de zieken en doden op het Nederlandse cruiseschip Hondius?
Er is nog veel onduidelijk over wat er precies aan de hand is met de passagiers en bemanningsleden aan boord van het Nederlandse expeditieschip Hondius, dat momenteel voor anker ligt voor de kust van Praia, de hoofdstad van Kaapverdië. Het schip was onderweg van Argentinië naar Kaapverdië toen meerdere mensen plotseling ernstig ziek werden — en sommigen overleden.
Tot nu toe zijn er drie overlijdens gemeld. Tijdens de reis overleden twee passagiers aan boord. Een derde persoon stierf nadat ze eerder was afgelost in Zuid-Afrika. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken, die gisteravond uitsprak, waren de twee eersten Nederlanders: een 70-jarige man en een 69-jarige vrouw — vermoedelijk partners. Het lichaam van de man werd aan land gebracht op het afgelegen eiland Sint-Helena in de zuidelijke Atlantische Oceaan. De vrouw overleed op een vliegveld in Zuid-Afrika, waar ze op weg was naar Nederland, meldt persbureau AP. Over de identiteit van het derde slachtoffer is bij de NOS nog niets bekend.
Ook is er een ernstig zieke passagier die in Zuid-Afrika aan land werd gebracht en nu op de intensive care ligt in Johannesburg. Volgens Sky News is het een Britse man, bij wie wel het hantavirus is vastgesteld. Bij de andere overleden en zieke personen is dat tot nu toe niet bevestigd — dus of het virus daadwerkelijk de oorzaak is van de ziektes en overlijdens, is nog helemaal niet zeker.
Aan boord van de Hondius zijn ook twee ernstig zieke bemanningsleden. Dat bevestigde de rederij gisteravond in een persbericht. De Kaapverdische autoriteiten hadden toen nog geen toestemming gegeven om hen van boord te halen of medische hulp te verlenen — maar dat zou mogelijk later vandaag kunnen gebeuren. Wel zijn al gezondheidsfunctionarissen van Kaapverdië aan boord geweest om de situatie te beoordelen. Vermoedelijk hebben deze twee zieke bemanningsleden de Nederlandse nationaliteit.
De rederij, Oceanwide Expeditions, zegt dat Nederland bereid is om de “repatriëring” te regelen van de twee zieken, én van een overledene aan boord én een “nauw betrokkene”. Ze benadrukken ook dat ze in nauw contact staan met alle betrokken partijen: familieleden van de getroffenen, lokale autoriteiten, de WHO, het RIVM, ambassades en het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.
De Hondius vertrok drie weken geleden met zo’n 150 passagiers op een langdurige expeditiecruise naar de Zuidpool, de Falklandeilanden en andere bestemmingen. Het hantavirus wordt normaal gesproken overgedragen via knaagdieren (zoals muizen en ratten), bijvoorbeeld via een beet, urine of uitdrogende poep. Ook kan men het virus inademen als besmette stofdeeltjes in de lucht komen. Vorig jaar overleden de Amerikaanse acteur Gene Hackman en zijn vrouw aan de gevolgen van een hantavirusbesmetting. Mogelijke klachten zijn koorts, vermoeidheid, hoofdpijn, misselijkheid en problemen met longen, nieren of lever. Hoewel zeldzaam, kan het virus in sommige gevallen ook van mens op mens overspringen — vooral via luchtwegtransmissie — en leiden tot ernstige ademhalingsklachten, aldus de WHO.
4 mei: een dag van respect én een dag van de Force
Op maandag staat Nederland stil voor de Nationale Dodenherdenking — een moment van nederigheid en herinnering aan alle mensen die sinds het begin van de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen of vermoord, zowel in Nederland als elders ter wereld. Maar wat veel mensen misschien niet weten: 4 mei is wereldwijd ook Star Wars Day. Dat komt door een grappige woordspeling op de beroemde zin “May the Force be with you”, die in het Engels klinkt als “May the 4th be with you” — oftewel: “Moge de vierde (mei) met je zijn.” De traditie bestaat al sinds 1979, maar in Nederland blijft het een delicate balans tussen vieren en respecteren.
Joost Dirkx uit Tilburg is een fan tot in zijn tenen: hij draagt regelmatig een Darth Vader-pak, heeft zijn vrouw Laura leren kennen via de Nederlandse Star Wars-kostuumgroep, en trouwde zelfs in stijl — in september, met volledige Star Wars-thema. “Voor mij is elke dag een beetje Star Wars-dag”, zegt hij met een knipoog. Toch vindt hij de samenloop met de dodenherdenking ongelukkig. “Het zou fijn zijn als we op 4 mei wel Star Wars Day konden vieren, op 5 mei Bevrijdingsdag en op 6 mei de dodenherdenking. En ja — ik weet dat het extra gevoelig ligt, want de kostuums van de slechteriken in de films zijn duidelijk geïnspireerd op Duitse militaire uniformen.”
Dit jaar wordt Star Wars Day internationaal op grootse schaal gevierd: in Berlijn is er bijvoorbeeld een exclusieve voorvertoning van The Mandalorian & Grogu, de nieuwste film uit de reeks, die pas op 22 mei 2026 in de bioscoop komt. “Ik had er graag bij willen zijn”, zegt Joost, “maar Berlijn is helaas net te ver voor een spontane dagtrip.”
