Nederlandse gadgets op reuzen-ijsplaat: zo checkt Utrecht hoe snel de zeespiegel gaat stijgen
Jawel, er ligt nu Nederlandse meetinstrumentatie op een ijsschijf ter grootte van, jawel, gewoon ons eigen landje. Het Instituut voor Marien en Atmosferisch Onderzoek (IMAU) in Utrecht heeft de spullen netjes neergezet op Larsen C, en dat is best een dingetje: met wat ze daar uitlezen, kunnen ze preciesere berekeningen maken over hoe snel de zeespiekel straks omhoog knalt.
Via satelliet van Zuidpool naar Utrecht-centraal
De metingen vliegen letterlijk via satelliet rechtstreeks richting Utrecht. Leuk detail: die kastjes zijn eerst vorig jaar zomer nog in de Zwitserse bergen uitvoerig getest voordat ze de lange bootreis naar het zuiden namen – RTL Nieuws was er destijds al bij.
Waarom natte sneeuw superbelangrijk is
De apparatuur houdt oog op de zogenoemde sponswerking van verse poeder. In gewoon Nederlands: meten hoe smeltwater zich gedraagt. Blijft dat water lekker hangen en bevriest het weer, of zoekt het een smeltgang en jaagt het zo een ijsplaat in tweeën? Als het laatste gebeurt, krijgen de gletsjers achter de ijsschijven ineens vrij spel en schieten ze sneller de oceaan in – tot grote ellende voor onze dijken.
Reëel gevaar voor laag Nederland
Als alleen de Thwaites- en Pine Island-gletsjer eraan gaan, schiet de zeespiegel al minstens één meter omhoog – langs de Hollandse kust zelfs 1,25 meter. Voor een land waar veel mensen al onder NAP wonen is dat geen fijn vooruitzicht.
Uitstappend op Larsen C: een koud avontuur
Onderzoeker Maurice van Tiggelen, verbonden aan de Universiteit Utrecht, had als “thuisbasis” de Britse Rothera-station in West-Antarctica. Van daaruit moest hij met een klein propellertje naar Larsen C.
“Ik had bijna continu pech met het weer – te veel wolken voor zo’n klein vliegtuig,” vertelt hij.
Uiteindelijk was er maar één dag met blauwe lucht. En dan werkte halve oude installatie al bevroren dicht. Krijgen twee uur lang ijs kap- en bijlbewerken erbij.
Ondertussen stond de piloot continue te checken dat z’n ski’s niet vastvroren op de gletsjer, anders geen vertrek meer. En ja, opstijgen was spannend met mistflarden die uit het niets opdoemnen.
Grootste ‘Doomsday-gletsjer’ ook aan de beurt
Larsen C is niet het enige ijs dat wordt ondervraagd. Begin dit jaar ferstuurden 40 wetenschappers – waaronder de Brit Peter Davis – een stuk of wat warmwater-boortaart naar de Thwaites-gletsjer, zo groot als heel Groot-Brittannië.
Doel: uitzoeken hoe snel de onderkant van die reus smelt. Davis legt uit: “Tussen ons en de gletsjer ligt een drijvend ijsplateautje dat fungeert als dam, maar dat brokkelt af. We willen weten waarom en hoe hard.”
De crew sliep een week lang in tentjes op het ijs, gehopt met helikopters die van een ijsbreker opstegen – op plekken waar vroeger nooit schepen konden komen.
“Een voorrecht om hier te zijn,” zegt Davis, “maar ontnuchterend als je bedenkt dat bijna niemand ooit op diezelfde plek is geweest – en nu het ijs weg is, zie je verandering in real time.”
Drijvend schip op weg naar Zuid-Korea.
Zit jij op een vast contract? Dit jaar kun je gratis opzeggen!
Hu, dit is best een fijne mededeling: tienduizenden huishoudens die sinds de energiecrisis een vast energiecontract hebben afgesloten, mogen dit jaar boetevrij overstappen. Dat geldt voor iedereen die zit bij een leverancier die lid is van Energie-Nederland – en dat zijn er inmiddels een kleine 90 procent van de markt.
Waarom mag dat nu opeens zonder boete? De branchevereniging heeft de Algemene Voorwaarden aangepast. Heel praktisch: je leverancier moet je wel eerst even mailen of appen om te zeggen dat de regels veranderen. Doe je niks, dan stem je automatisch in met de nieuwe voorwaarden. Doe je wél wat, dan ben je binnen no-time vrij om naar een goedkopere aanbieder te kiezen.
Wanneer moet ik echt iets doen?
- Vandebron-klanten: je hebt tot 28 februari de tijd om boetevrij op te zeggen.
- Essent-klanten: staat er niets van je te horen tot 12 maart? Dan gelden de aangepaste voorwaarden automatisch.
- Vattenfall: voor nieuwe klanten geldt het einde van februari; bestaande klanten volgen later in maart.
- Eneco: nog geen datum, maar “we volgen de wet tot op de letter”, dus ook zij komen met een melding.
Even goed kijken of overstappen loont
Een gratis opzegmogelijkheid klinkt altijd goed, maar of het echt scheelt, verschilt per situatie. Draai de klok terug:
- December 2024: een meerjarig gascontract toentertijdstond je 17 cent per kuub meer – nu kun je dus goedkoper weg.
- November 2023: wie toen stroom binnenhaalde voor 35 cent per kWh, kijkt nu tegen 22 cent aan, plus tot 400 euro welkomstcadeau bij overstappen.
Tip: check bij vergelijkingssites of jouw huidige tarief hoger ligt dan het actuele aanbod. Extra interessant als je pas na 1 juni 2023 een vast contract aanging; daarna is de opzegvergoeding namelijk veel hoger dan de oude 50-euro-boetetjes van vroeger.
Heb je dus die mail of app nog niet gehad? Even geduld – komt binnenkort. Maar zodra-ie binnen is, is dit hét moment om rond te kijken of je energierekening een stuk omlaag kan zonder dat het je een cent extra kost.
Sneeuw gooit roet in het eten: carnavalspret in Zuid-Limburg verstoord
In het zuiden van Limburg kreeg carnaval gisteren een onverwacht pak sneeuw op z’n dak – letterlijk. Feesttenten in Heerlen, Kerkrade, Eygelshoven én Sittard werden uit voorzorg ontruimd toen het witte spul het dak te zwaar maakte. In Heerlen begon het feest al om 20.00 uur met een hard “iedereen eruit”: de sneeuw had de tent op het Pancratiusplein zo wankel gemaakt dat de brandweer geen risico wilde nemen. Twee uur later gaf het zeil het toch nog voor bewust: met een sierlijke scheur zakte het doek naar beneden. Gelukkig viel er niemand onder.
Ook in Kerkrade moesten feestgangers hun danspasjes tijdelijk parkeren. De tent op de Markt kreeg een lint “verboden toegang” en in Kerkrade-West en Eygelshoven gebeurde hetzelfde. In Sittard klom de brandweer op een hoogwerker om met een straal water sneeuw van het podiumzeil te spoelen, alsof het een dikke laag ijs op de barbecue was.
De kou en de witte chaos dreef menigeen al vroeg naar huis, schrijft L1 Nieuws. Niet alleen Limburg had last: in Zeeuws-Vlaanderen ging de optocht in Hulst volledig op de pof. Een van de voorste wagens slipte weg en kreeg vervolgens geen sneeuwketting meer aan z’n vering. Resultaat: twaalf megagrote carnavalswagens staan nu de hele nacht als besneeuwde ijspegels in de binnenstad te glanzen. “Een bizar zicht”, zegt Rob Lambert van De Neuters tegen Omroep Zeeland. “Dit hebben we in al die jren nog nooit meegemaakt.”
Een jacht van zestig jaar: de Lac La Belle is eindelijk gevonden!
Na bijna zestig jaar speuren ligt het luxe 19e-eeuwse stoomschip Lac La Belle eindelijk in het vizier van wrakkenjager Paul Ehorn (80). Het wrak werd al in oktober 2022 gevonden in het Amerikaanse Michiganmeer, maar nu pas maakt zijn organisatie Shipwreck World het grote nieuws wereldkundig.
Van tienerdroom tot pensioenproject
Paul begon al als vijftienjarige jongen met het zoeken naar vergane schepen. De Lac La Belle – ooit een chique stoomboot van 66 meter lang – verdween spoorloos in 1872 en werd sindsdien zijn witte walvis. Pas dankzij een tip van collega-wrakkenjager Ross Richardson kon hij bijna 3,5 jaar geleden het zoekgebied flink inkrimpen. Een visser had net iets te specifieks gevonden: een onderdeel dat alleen op 19e-eeuwse stoomboten voorkomt. “Het is net een gigantische legpuzzel,” lacht Paul. “En eindelijk past het laatste stukje!”
Diep onder de mosselen
De Lac La Belle ligt ongeveer 32 kilometer uit de kust van Wisconsin, op de westkant van het meer. Tot afgelopen zomer bleef de aankondiging uit, omdat slecht weer en roerig water duikers telkens in de weg zaten. Onlangs slaagden ze er toch in een 3D-video van het wrak te maken. Wat blijkt: de romp is nog intact, het eikenhouten interieur verkeert in “verrassend goede staat”, maar de bovenste hutten zijn verdwenen en de buitenzijde is betimmerd met een dik tapijt van mosselen.
Een oktobernacht vol drama
Het schip werd in 1864 gebouwd in Cleveland en voer eerst jaren zonder problemen op Lake Superior. In 1872 krijgt de Lac La Belle echter fatale lekkage, twee uur na vertrek vanuit Milwaukee richting Grand Haven. Met 53 mensen en een lading gerst, bloem, varkensvlees en whiskey aan boord, slaat het noodlot toe. De kapitein probeert nog te keren, maar golven smijten de ketels stil. Rond 05.00 uur klinkt het onvermijdelijke “iedereen eraf!”. Het schip zinkt achterstevoren, een reddingsboot kiepert om en acht opvarenden verliezen het leven. De rest bereikt de wal.
Op naar nummer 16
Voor Paul is dit alweer zijn vijftiende wrak. Maar hij is nog lang niet uitgezocht. “De makkelijke liggen er al uit, nu wordt het pas echt lastig,” zegt hij. Volgende maand toont hij de 3D-beelden aan het publiek tijdens het Ghost Ships Festival in Wisconsin. Wie weet ligt daarna alweer puzzelstukje één van volgende klus klaar.
Verdwaalde bocht: twee mensen uit auto geplukt uit sloot na nachtmerrie op de A59
Het was nog net geen zonsopgang zondagnacht toen het op de Veerweg in Sprang-Capelle flink misging. Rond vier uur ’s nachts verloor een bestuurder bij de oprit van de A59 de macht over het stuur en gleed in een rechte lijn de sloot in – een val van zo’n vier meter naar beneden. De auto kwam een klets nat en met flink wat deuken door de kuil terecht. De twee inzittenden waren na de klap flink gehavend, reden genoeg om ze meteen per ambulance naar het ziekenhuis te brengen.
Omdat de wagen eerst nog uit het water getakeld moest worden, besloot Rijkswaterstaat de afrit naar Sprang-Capelle vanuit de richting Waalwijk tijdelijk te sluiten. Een takelbedrijf sleurde het wrak uit de sloot en voerde het mee; daarna kon het verkeer weer gewoon gebruikmaken van de op- en afrit.
