VN-baas slaat alarm: kernwapenverdrag VS-Rusland loopt af, wereldwijde spanningen lopen op
De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, António Guterres, maakt zich grote zorgen. Het laatste belangrijke kernwapenverdrag tussen de Verenigde Staten en Rusland, New START, is vandaag verlopen. Volgens de VN-chef is dit een directe bedreiging voor de wereldwijde vrede en veiligheid, en hij dringt er bij beide landen op aan het verdrag nieuw leven in te blazen.
“Voor het eerst in meer dan vijftig jaar leven we in een wereld zonder enige bindende afspraken over de strategische kernwapens van Rusland en de VS”, waarschuwde Guterres. “Dat zijn juist de twee landen die veruit de meeste nucleaire wapens ter wereld hebben.” Hij vindt de timing extra zorgelijk en stelt dat het risico op het inzetten van een kernwapen de afgelopen decennia niet zo groot is geweest.
Het verdrag dat er niet meer is
Het New START-verdrag stamde uit 2010 en was het laatste overgebleven wapenakkoord tussen de twee grootmachten. Destijds spraken de toenmalige presidenten Barack Obama en Dmitri Medvedev af de aantallen te beperken: maximaal 700 langeafstandsraketten, 1550 kernkoppen en 800 lanceerinrichtingen of bommenwerpers.
De geschiedenis van zulke verdragen gaat terug tot 1972, midden in de Koude Oorlog. Na dat eerste akkoord volgden er nog zes. New START was de laatste die nog standhield. Rusland had eerder aangegeven het verdrag met een jaar te willen verlengen of zich in ieder geval aan de afspraken te houden, maar stopte wel met het delen van informatie en het toestaan van inspecties. President Poetin zei vorig najaar nog voor verlenging te zijn, maar een reactie vanuit Washington bleef uit.
Experts: geen directe oorlog, wel meer onzekerheid
Betekent dit dat de wereld nu plotseling veel gevaarlijker is geworden? Kernwapenexpert Paul van Hooft van denktank RAND Europe denkt van niet. “Geen enkel land heeft baat bij een kernoorlog, vanwege de verwoestende gevolgen”, zei hij gisteren. Toch voorspelt hij wel problemen. Andere kernmachten, zoals India en Frankrijk, kunnen zich nu gaan afvragen of ze hun eigen wapenarsenaal moeten uitbreiden. “Dat terwijl de druk om legers te vergroten nu al hoog is. Zonder dit verdrag wordt de wereld weer wat onberekenbaarder.”
Ook veiligheidsexpert Tim Sweijs van het Haagse HCSS denkt niet dat er nu direct een kernoorlog uitbreekt. Toch noemde hij de ontwikkeling gisteren “zorgelijk”. Hij wees erop dat er inmiddels een hele reeks kernmachten is, zoals China, Pakistan, India, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Israël en Noord-Korea. “Veel van deze landen zijn hun arsenalen niet alleen aan het uitbreiden, maar ook aan het moderniseren”, aldus Sweijs. “Het gaat niet alleen om meer kernkoppen, maar ook om betere raketten die verder, sneller en wendbaarder vliegen. De geopolitieke competitie is fel; landen zoeken naar manieren om met kernwapens een voordeel te behalen.”
Restauratie Grote Kerk Breda loopt voor op schema: kraan verdwijnt dit jaar
Eindelijk goed nieuws uit het hart van Breda! Na jaren van steigers en een enorme hijskraan is de grote restauratie van de Grote Kerk eerder klaar dan gedacht. Het project, dat tien jaar zou duren, loopt nu flink voor op schema. En dat betekent concreet nieuws: die imposante kraan en de bouwschuttingen zijn dit jaar nog verleden tijd.
Slimmer werken zorgt voor voorsprong
Hoe kan zo’n groot project nu sneller klaar zijn? Dat komt door slimmer plannen. Tijdens de coronaperiode en na de Brexit is er goed gekeken hoe werkzaamheden gecombineerd konden worden. Fases werden samengevoegd en efficiënter ingepland. “Normaal hoor je alleen maar dat projecten uitlopen, dus dit is een mooie meevaller”, aldus Marieke Wiegel, directeur van de kerk. En het mooie is: het blijft ook nog eens binnen het budget.
De kraan maakt plaats voor het zicht
Sinds de start in 2018 is er hard gewerkt aan het deel van de kerk langs de Grote Markt. Die grote hijskraan was nodig om zware natuurstenen blokken over het dak te tillen. “Ik snap heel goed dat mensen blij zijn als hij weg is”, zegt Wiegel. En dat moment komt dus eerder: de kraan en de schuttingen verdwijnen dit jaar, zodat de 97 meter hoge kerk weer in volle glorie te zien is.
Een parel van zes eeuwen oud
De Onze-Lieve-Vrouwekerk is meer dan 600 jaar oud en een van de oudste gebouwen van de stad. Door weer, wind en vervuiling was het natuursteen ernstig aangetast. “Dan moet je ingrijpen, anders raak je onherstelbaar erfgoed kwijt”, legt de directeur uit. Bij de restauratie is alles tot in detail aangepakt. Oude versieringen zijn waar mogelijk behouden, en onherstelbare onderdelen zijn vervangen door exacte kopieën, gemaakt met 3D-scans.
Feestelijke afsluiting in het vooruitzicht
Een monument is eigenlijk nooit helemaal ‘klaar’, want onderhoud blijft nodig. Maar het grote restauratiewerk krijgt wel een feestelijk slotakkoord. In februari 2027 wordt het einde groots gevierd met een licht- en geluidsshow. “Deze kerk is de parel van Breda. Dat we die nu weer zo kunnen laten zien, maakt iedereen hier ontzettend trots”, sluit Wiegel af.
België blijft vasthouden aan plannen voor tolvignet, ondanks kritiek uit Nederland
Het is nog niet officieel, maar de plannen voor een Belgisch tolvignet zorgen nu al voor flinke spanning tussen Nederland en onze zuiderburen. Bezorgde reacties uit Nederland brengen de Belgen nog niet op andere gedachten. Dit voorjaar moet er een concreet plan liggen. Eind vorige maand kwamen de eerste ideeën naar buiten. Het vignet moet ingaan vanaf 1 januari 2027 en zou jaarlijks ongeveer 100 tot 120 euro gaan kosten. De onderhandelingen lopen nog, maar de verwachte opbrengst van 130 miljoen euro staat al wel op de Vlaamse begroting voor volgend jaar. De bedoelingen zijn dus serieus.
Nederlandse politiek maakt zich zorgen
Een groot deel van de Tweede Kamer is niet blij met deze plannen. Kamerleden willen dat demissionair staatssecretaris Tieman (BBB) er alles aan doet om het Belgische plan van tafel te krijgen. Tieman heeft tegen de NOS gezegd dat de Nederlandse ambassadeur in België al contact heeft met de Vlaamse regering. Hij wil zelf ook snel in gesprek met de verantwoordelijke Vlaamse minister.
Wat vinden Nederlanders aan de grens?
“Belachelijk”, “Veel te duur, hoe komen we daar nog vanaf?” en “Laten ze eerst die slechte snelwegen maar eens verbeteren”. De reacties van Nederlanders bij het laatste tankstation voor de Belgische grens zijn voorspelbaar. Ze worden wat milder als ze horen dat het geld bedoeld is voor het verbeteren van de snelwegen in Vlaanderen en Wallonië. Iedereen die wel eens de grens overrijdt, weet het: de gladde Nederlandse snelwegen maken plotseling plaats voor matig of zelfs slecht onderhouden wegen.
Waarom wil België dit vignet?
Belgen vinden het niet eerlijk dat alleen zij betalen voor hun snelwegen. “Diegenen die er ook volop gebruik van maken, de 6,5 miljoen buitenlanders die massaal over onze wegen razen, dragen niets bij”, zei Vlaams minister van Financiën Ben Weyts onlangs. De plannen om via buitenlanders meer te kunnen investeren, krijgen in Vlaanderen brede politieke steun, van links tot rechts.
Steun, maar ook twijfels over haalbaarheid
“Ik snap de heisa in Nederland”, zegt Jasper Pillen, parlementariër voor de Vlaamse liberale oppositiepartij Anders. “Het is logisch, niemand betaalt graag mee aan het gebruik van wegen in een ander land.” Hij steunt het idee, maar heeft twijfels over de geplande invoeringsdatum over tien maanden. “In politieke termen is dat overmorgen. Ik betwijfel of het de minister echt zal lukken om een volledig sluitend plan te maken.”
Juridische hobbels op de weg
Er zitten allerlei juridische problemen aan het tolvignet vast. Duitsland probeerde in 2017 ook een tolvignet in te voeren, maar Oostenrijk klaagde met steun van Nederland aan en kreeg gelijk van het Europese Hof van Justitie. Volgens Europese regels mag je buitenlanders niet laten betalen via een vignet als de eigen inwoners een compensatie krijgen. Dat is discriminatie. In België wil niemand dat Vlamingen en Walen zelf meer moeten betalen, dus zij zouden gecompenseerd moeten worden. Maar om daar juridisch houdbare wetgeving voor te maken, is niet eenvoudig.
Eerdere poging en huidige vastberadenheid
In 2007 probeerden de Belgen al eens een tolvignet in te voeren, wat toen ook tot spanning leidde. Toenmalig premier Jan Peter Balkenende overtuigde zijn Belgische collega Yves Leterme, die het plan uiteindelijk “ouderwets” vond. Het plan verdween. Maar bijna twintig jaar later staat het weer op de agenda. Voorlopig lijkt minister Ben Weyts van de Vlaams-nationalistische partij N-VA niet onder de indruk van het Nederlandse protest. “Er wordt gestaag verder gewerkt aan de plannen”, zei hij gisteren in het Vlaams Parlement. In het nieuwe plan moet ook de optie komen voor een goedkoper vignet voor bijvoorbeeld een dag of tien dagen.
Mogelijke tegenmaatregelen uit Nederland
Als het vignet er komt, pleit de fractie van Denk voor tegenmaatregelen. Dan zouden Belgen die Nederland inrijden ook moeten betalen. Demissionair minister Tieman sluit dat niet uit, maar zijn opvolger moet daarover beslissen. Niet iedereen aan de grens is daar voor te porren. “Dit is al zo’n kinderachtige actie van de Belgen, tot dat niveau moeten wij ons niet verlagen.”
De verdeling van de ministeries in het nieuwe minderheidskabinet
D66, als grootste partij, krijgt het premierschap, terwijl de VVD als tweede partij het ministerie van Financiën in handen krijgt. D66 krijgt zes ministers, de VVD vijf en het CDA vier. Er komen ook negen staatssecretarissen bij. Politiek verslaggever Fons Lambie geeft aan dat dit minderheidskabinet voor alle ministers een politiek uitdagende klus wordt. Vooral de ministers die flink moeten bezuinigen, zoals op Volksgezondheid en Sociale Zaken, hebben het extra moeilijk. Welke oppositiepartijen gaan immers bezuinigingen op sociale zekerheid en zorg steunen? Van de nieuwe ministers wordt veel politieke stuurmanskunst verwacht. De drie coalitiepartijen hebben de ‘moeilijkere’ ministeries eerlijk verdeeld, zodat de politieke pijn niet alleen bij één partij terechtkomt.
Gisterochtend zei beoogd premier Rob Jetten dat hij voor zijn minderheidskabinet ministers zoekt ‘zonder een al te groot ego’. Zij moeten bereid zijn om ook andere partijen iets te gunnen, zei de D66-leider vlak voordat hij als formateur begon. Volgens Jetten zijn D66, VVD en CDA al ‘vrij ver’ met de onderlinge verdeling van de posten. De bewindspersonen in het kabinet-Jetten moeten ‘inhoudelijk gedreven types’ zijn die ‘iets willen oplossen’, benadrukte hij. Daarbij moeten zij beseffen dat zij moeten samenwerken met de oppositie. De drie coalitiepartijen komen samen tien zetels tekort voor een meerderheid in de Tweede Kamer. In de senaat is nog meer steun vanuit de oppositie nodig.
Palestijnen delen schrijnende verhalen over terugkeer naar Gaza: “Een reis vol verschrikkingen”
Palestijnen keken er lang naar uit: na vele maanden eindelijk hun familie in Gaza weer in de armen sluiten. Sinds mei vorig jaar was de grensovergang bij Rafah zo goed als dicht. Het is de enige plek waar Palestijnen Gaza in en uit kunnen. Maandag mocht de eerste groep de grens tussen Egypte en Gaza passeren. Maar meerdere Palestijnen omschrijven hun reis terug naar Gaza als een nachtmerrie.
“Blinddoek, boeien en urenlange verhoren”
In onderstaande video deelt de 56-jarige Huda haar ervaring: “Het was een reis vol verschrikkingen, vernederingen en onderdrukking”, vertelt Huda Abu Abed. Zij verbleef sinds maart vorig jaar met haar dochter in Egypte om medische redenen.
Het groepje Palestijnen moest eerst door een checkpoint aan de Egyptische kant van de grens. Die wordt gecontroleerd door Europese grenswachten. Zo goed als alle spullen werden in beslag genomen. Zo verbiedt Israël het om digitale apparaten, deodorant en water mee te nemen. Zelfs medicijnen en speelgoed moeten worden ingeleverd. “We mochten alleen een tas per persoon meenemen en de kleren die we droegen”, zegt een vrouw.
Daarna reed de bus met Palestijnen naar de Israëlische zone. Daar werden ze één voor één in een kamer geroepen. “Het leger blinddoekte me en bond mijn handen vast”, zegt Abu Abed. Daarna, vertelt ze, werd ze ruim twee uur ondervraagd, met name over wat ze kon vertellen over Hamas. Vervolgens was haar dochter aan de beurt. Zij zag bij binnenkomst hoe haar moeder geblinddoekt was, geknield op de grond zat met haar handen vastgebonden op haar rug. De dochter zegt hetzelfde te hebben ondergaan. “Ze sloegen me niet, maar wel beledigden en bedreigden ze me.”
Verhalen bevestigd door anderen en hulporganisaties
Hun verhaal wordt bevestigd door een andere vrouw, Sabah al-Raqeb. Zij kreeg eveneens te maken met lange verhoren en vernederingen. Soldaten wilden ook weten waarom ze is teruggekeerd. “De soldaat zei dat Gaza verwoest is. Ik vertelde hem dat ik terug wil voor mijn kinderen.”
“Palestijnen worden blootgesteld aan intimiderende verhoren, soms wel vijf uur lang”, zegt Midden-Oostencorrespondent Pepijn Nagtzaam. “Mensen zeggen te zijn uitgescholden. En we lezen over mensen die meer dan elf uur lang aan de grens hebben staan wachten.”
Persbureau DPA en Save the Children bevestigen de incidenten. “Palestijnen vertellen ons hoe ze uren geblinddoekt werden”, zegt Nadia, programmadirecteur van Save the Children in Egypte. Uit veiligheidsoverwegingen wordt alleen haar voornaam gebruikt. De hulporganisatie heeft veel contact met Palestijnen in Gaza. “Vrouwen vertellen daarnaast dat ze geslagen zijn en hun gezicht besproeid werd met water.” Het Israëlische leger ontkent de aantijgingen.
Extreem moeizame gang van zaken bij de grens
De vrouwen waren onderdeel van de groep die op maandag als eerste de grens mocht oversteken. Aanvankelijk was het plan dat vijftig Palestijnen Gaza in konden. Uiteindelijk is het twaalf Palestijnen gelukt om de grens te passeren. Dinsdag zouden veertig Palestijnen zijn aangekomen in Gaza.
“Alles rondom Rafah gaat tot nu toe extreem moeizaam”, zegt Nagtzaam. “De aantallen in en uit Gaza zijn vooralsnog minimaal. Eigenlijk kan je met zulke strenge voorwaarden niet spreken van een open grens.” In totaal wachten tienduizenden om terug te keren naar hun thuisland.
Tegelijk blijven de aantallen Palestijnen die Gaza willen verlaten ook achter. Van de vijftig mensen die Gaza uit wilden, lukte het maandag slechts vijf om Egypte te bereiken. Dinsdag mochten zestien patiënten en veertig familieleden uit Gaza vertrekken. Het gaat met name om gewonde Palestijnen die medische hulp in het buitenland nodig hebben. Gisteren is de grensovergang voor patiënten vooralsnog dicht gebleven, melden Palestijnse bronnen en Save the Children.
Aanvallen gaan door ondanks bestand
De opening van de grensovergang is onderdeel van het bestand tussen Israël en Hamas. Maar ook gisteren gingen de aanvallen door. Zeker 24 Palestijnen werden bij beschietingen gedood, waaronder vijf kinderen. Volgens Israël was het een reactie op een Palestijnse schutter.
Ondanks de enorme verwoesting in Gaza, is Huda Abu Abed blij om weer thuis te zijn. “Ik zou de hele wereld over kunnen reizen, maar ik zal nooit iets mooiers tegenkomen dan Gaza. Ik weet dat ik in een tent zal wonen en water moet halen. En toch wil ik graag in Gaza blijven.”
Dieven stelen 2500 jonge bomen bij kwekerij in Wernhout
Bij een boomkwekerij in Wernhout zijn deze week maar liefst 2500 jonge planten verdwenen. De diefstal werd woensdag ontdekt door medewerkers van Boomkwekerij Daems-van Wijk aan de Grote Heistraat.
Het gaat om rode beukjes van maximaal een meter hoog. Volgens David Bömer van de branchevereniging Treeport Zundert waren het “gesorteerde planten”. Dat betekent dat ze al netjes waren klaargemaakt voor de verkoop en opgeslagen lagen in de voorraadruimte, klaar voor de klant. “Daar zijn ze weggehaald”, zegt Bömer donderdagochtend.
Hij vergelijkt het een beetje met het meenemen van pakken wasmiddel uit de supermarkt: het ligt er netjes, maar wel voor het grijpen. “En dat is het risico van de land- en tuinbouw. Ons kapitaal staat buiten.” Toch is de schade aanzienlijk groter dan bij boodschappen. De gestolen beukjes zijn samen enkele duizenden euro’s waard. “Het kost een paar duizend euro én een hoop chagrijn, want je hebt er wel werk aan gehad”, aldus Bömer.
Wie informatie heeft over de diefstal of de rode beukjes ergens ziet, wordt gevraagd contact op te nemen met de kwekerij.
