Instagram en Facebook houden tijdlijn zonder algoritme: Meta trekt hoger beroep in
De tijdlijnen op Instagram en Facebook worden normaal gesproken gevuld door een algoritme — dat wil zeggen: het systeem beslist wat jij ziet, op basis van wat het denkt dat je leuk vindt of waar je aandacht voor hebt. Maar volgens de Europese Digital Services Act (DSA) moet Meta ook een niet-algoritmische tijdlijn aanbieden: een versie waarin je simpelweg alleen berichten ziet van accounts die je zelf volgt, in chronologische volgorde — geen trucs, geen voorspellingen, gewoon wat er gebeurt.
Bits of Freedom vond dat Meta daar niet aan voldeed, vooral met oog op de verkiezingen, en spande daarom een kort geding aan. De rechter gaf de privacy-organisatie gelijk — waardoor Meta per 1 januari moest zorgen dat een algoritme-vrije tijdlijn makkelijk toegankelijk is voor gebruikers. En dat is ook gebeurd: op beide apps kun je nu eenvoudig overstappen naar een ‘volg-tijdlijn’.
Maar Meta ging wel in beroep tegen die rechterlijke uitspraak — en dat hoger beroep zou vandaag behandeld worden. Tot grote verrassing liet het bedrijf ‘last minute’ weten het beroep grotendeels in te trekken. Volgens Bits of Freedom betekent dat: Meta erkent dus effectief dat het de DSA eerder niet voldeed — en dat de huidige, algoritme-vrije optie blijft bestaan.
“Zij behouden de controle over hun tijdlijn”, zegt de organisatie — en noemt het “goed nieuws voor gebruikers”. Ze zijn wel verbaasd over de ommezwaai van Meta, maar blijven positief. Er is nog wel een zitting gepland, omdat Meta zich niet akkoord verklaart met hoe de procedure is verlopen. Een reactie van Meta op vragen van RTL Z is tot nu toe uitgebleven.
Yvonne (75) werd aangerand en gewurgd — Elias M. krijgt 18 jaar cel én tbs
Elias M. moet achttien jaar de gevangenis in voor het aanranden en doden van de 75-jarige Yvonne uit Halsteren. Na die straf begint hij een tbs-behandeling met dwangverpleging. Hij viel haar aan op een bospad bij het Wasven, wurgde haar en verstopte haar lichaam onder bladeren en takken. Verkrachting is niet bewezen — daarom viel de straf iets lager uit dan wat het Openbaar Ministerie had gevraagd. Maar wel is duidelijk: hij heeft haar eerst aangerand, daarna gedood, en daarna geprobeerd het spoor te verdoezelen.
De rechtbank in Breda stelde maandag dat Yvonne ‘ongekende angst en pijn’ moet hebben doorgemaakt. “De laatste minuten uit haar leven moeten verschrikkelijk zijn geweest”, aldus de rechters. Ze was op 10 oktober zoals gewoonlijk gaan wandelen in de bossen buiten Halsteren — haar man was net eerder afgehaakt en was alvast naar huis gegaan. Op dat moment kwam ze Elias M. (33) tegen. Hij woonde op het aangrenzende landgoed Vrederust, waar hij ook onder behandeling stond bij de GGZ.
Geen verklaring, geen empathie
Elias M. gaf tijdens het proces geen duidelijke uitleg over wat er precies gebeurde — ook niet nadat nabestaanden hem daar herhaaldelijk om vroegen. De rechtbank noemde dat ‘manipulatief en berekenend’. Zelf had hij wel gezegd dat hij wel een verklaring zou afleggen… maar deed dat uiteindelijk niet. Dat gebrek aan openheid ziet de rechter als een duidelijk gebrek aan empathie.
Waanideeën, maar toch verminderd toerekeningsvatbaar
Tijdens de rechtszaak bekende M. dat hij Yvonne wurgde. Hij sprak over ‘stemmen’ en een ‘duivel of demon in zijn lichaam’, en noemde het zelf ‘waanideeën’. Zijn advocaat pleitte voor volledige ontoerekeningsvatbaarheid en wilde direct tbs zonder straf. Het OM zag het anders: volgens hen was M. zich wel degelijk bewust van zijn daden, maar probeerde hij zich te verschuilen achter zijn stemmen. De rechtbank oordeelde uiteindelijk dat hij verminderd toerekeningsvatbaar was — en dat tbs met dwangverpleging ‘noodzakelijk’ is om de samenleving te beschermen.
Een lang psychiatrisch verleden
M. heeft een zwaar psychisch verleden: psychoses, schizofrenie, antisociale trekken én problematisch wietgebruik. Deskundigen schatten de kans op herhaling hoog in als hij niet wordt behandeld. In 2022 was hij al eens veroordeeld tot tbs met dwangverpleging voor een verkrachting in Amsterdam. Daarna leek het beter te gaan — het gerechtshof liet hem zelfs met beperkte vrijheid behandelen op landgoed Vrederust. Maar daar ging het mis.
Elias M. was niet aanwezig bij de uitspraak — hij bleef achter in de gevangenis in Zaanstad. Yvonne’s weduwnaar wel. Na afloop zei hij alleen: “Dank u voor alle moeite.” De rechtbankvoorzitter wenste hem sterkte. De andere nabestaanden wilden na afloop geen reactie geven.
Het Openbaar Ministerie had in december 20 jaar cel én tbs met dwangverpleging geëist — voor verkrachting én gekwalificeerde doodslag (dus doodslag met het doel om niet betrapt te worden). Die gekwalificeerde doodslag is wel bewezen. De verkrachting niet.
46 SGP-vrouwen op de kieslijst – in 9 gemeenten voor het eerst!
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart staan in minstens achttien gemeenten vrouwen op de kandidatenlijst van de SGP. En dat is nog niet eens het meest opvallende: in negen gemeenten is dat écht nieuw – het is de allereerste keer dat kiezers daar überhaupt op een vrouw van de SGP kunnen stemmen!
Totaal zijn er 46 verkiesbare vrouwen, wat neerkomt op bijna een verdubbeling vergeleken met de verkiezingen in 2022. Dat blijkt uit een telling door het Reformatorisch Dagblad.
De gemeenten waarvoor het voor het eerst mogelijk is om op een SGP-vrouw te stemmen? Dat zijn: Deventer, Enkhuizen, Hardenberg, Kapelle, Lisse, Rotterdam, Soest, Stadskanaal en Zuidplas. Let op: in Deventer en Stadskanaal doet de SGP zelfs voor het eerst helemaal mee aan de gemeenteraadsverkiezingen – dus niet alleen met vrouwen, maar met een volledige lijst.
En dan zijn er nog negen andere gemeenten waar SGP-vrouwen wel terugkeren op de lijst: Houten, Vlissingen en Voorst, waar de partij zelfstandig meedoet, én Dordrecht, Leiderdorp, Nissewaard, Noordoostpolder, Westland en Zoetermeer, waar de SGP samen met de ChristenUnie op een gezamenlijke lijst staat.
Overigens doet de SGP in totaal mee in 101 van de 340 Nederlandse gemeenten – dus ruim een derde.
Deze stijging is geen toeval: sinds een statutenwijziging in 2013 mag de SGP vrouwen officieel kandidaat stellen voor alle functies – lokaal, nationaal én Europees. Hoewel het beginselprogramma van de partij dat idee nog steeds niet volledig omarmt, laat het wel ruimte voor lokale keuzes. Op de website van de SGP staat: “Volgens het klassiek-christelijke denken hebben vrouwen en mannen beiden een eigen eerste roeping.” Maar belangrijk: “Vrouwen mogen niet puur om hun geslacht worden afgewezen voor een functie.”
Peter wil zijn trompetten terug – maar niemand weet waar ze zijn
Echte Roosendalers kennen hem wel: Peter Matthijssen (63), de man met de trompet die sinds 1 januari weer mag spelen in drie stadsparken. Zijn muziek brengt kleur naar straten en pleinen – zo’n beetje als een levende soundtrack van Roosendaal. Daarom noemen veel mensen hem ook gewoon ‘de stadstrompettist’.
Maar achter de vrolijke tonen zit een behoorlijk knagend raadsel: waar zijn al die trompetten gebleven die de boa’s en de politie in de afgelopen jaren van hem afpakten? Niet één of twee, maar liefst zeventien instrumenten – waaronder zijn allerliefste: een Yamaha-cornet die hij als kind van zijn ouders kreeg. Die cornet speelde hij meer dan veertig jaar lang – tot het op een dag in het najaar (zo’n drie of vier jaar geleden) helemaal misging.
Peter herinnert zich het moment nog scherp: hij was net klaar met spelen in de binnenstad, liep rustig buiten het centrum, toen er opeens een politieauto naast hem stopte. Een agent kwam op hem af, greep zonder waarschuwing naar zijn rugzak – en haalde de cornet eruit. Peter probeerde nog te voorkomen dat het instrument werd meegenomen, maar had geen kans. Door de kracht waarmee het gebeurde, brak de cornet… en ook Peters hart. “Het voelde alsof een stukje van mijn leven werd weggehaald”, zegt hij.
De gemeente en politie reageerden op klachten over geluidsoverlast – maar volgens Peters advocaat Ziya Yeral was dat overdreven. “Er waren slechts een paar bewoners die steeds hun beklag deden. En telkens als Peter werd gevraagd om te stoppen, deed hij dat ook direct.” Toch leek het op een soort ‘heksenjacht’: boa’s die hem vanachter bomen in de gaten hielden, een nacht in de cel omdat hij gewoon trompetteed… “Waar gaat dit over? In een stad waar andere dingen veel urgenter zijn, is dit buiten alle proportie”, vindt de advocaat.
En nu? De grote vraag blijft: waar zitten die zeventien trompetten? Bij Domeinen Roerende Zaken – de instantie die beslaggoederen voor de politie opslaat – wordt daarover niets losgelaten: “Wij doen over individuele zaken geen mededelingen.” Ook tijdens een recente hoorzitting kon niemand van de gemeente uitsluitsel geven. Om ze officieel terug te krijgen, zou Peter eigenlijk een proces-verbaal nodig hebben – maar die heeft hij niet. Toen de inbeslagnames plaatsvonden, had hij geen vaste woon- of verblijfplaats, dus de papieren konden nergens heen worden gestuurd.
Advocaat Yeral hoopt nu op een gebaar van de politie: “Dat wordt dus allemaal nog best ingewikkeld. Ik hoop dat ze uit eigen beweging iets doen voor Peter.” En Peter zelf? Die houdt hoop. Vooral voor zijn cornet. “Het was mijn kindje. Het voelt alsof een stukje geschiedenis is verdwenen.”
Nieuw pak sneeuw onderweg: in Groningen kan het flink wit worden
In Groningen staat een nieuwe sneeuwbui op het punt te beginnen — en die wordt niet licht. Volgens het KNMI kan het sneeuwpak op sommige plekken tot wel 10 centimeter dik worden. Op andere locaties valt waarschijnlijk ‘maar’ 3 tot 8 centimeter, maar dat is ook al genoeg om wegen, fietspaden en stoepen glad te maken. Daarom geldt er code geel voor winterse weersomstandigheden — niet alleen in Groningen, maar ook in Drenthe en Friesland, inclusief de Waddeneilanden.
Meteoroloog Marc de Jong van Buienradar legt uit dat het noordoosten van Nederland momenteel echt de ‘winterse hotspot’ is: “We hebben blijvende last van winterse perikelen, maar dan vooral in het noordoosten van het land.” Terwijl daar sneeuw en vorst aan de orde van de dag zijn, blijft de rest van Nederland vooral regen krijgen — dankzij zachtere luchtstromen.
Precies waar de meeste sneeuw terechtkomt? Dat is lastig te voorspellen tot op de meter nauwkeurig, zegt De Jong. Maar één gebied springt wel duidelijk uit de bus: “Denk aan het gebied ten noordoosten van de stad Groningen — dus Winschoten, Uithuizen, Winsum en Delfzijl. En ook langs het oosten, vlak bij de Duitse grens, zitten de grootste kansen op een flinke laag.”
En terwijl het in het noorden wit wordt, is het in het zuidwesten bijna herfstachtig: temperatuur rond de 5 à 6 graden. Dat komt doordat er al dagenlang een soort ‘weergrens’ boven Nederland hangt — koude lucht uit Rusland trekt samen met zachte, vochtige lucht vanaf de Atlantische Oceaan. Het resultaat? Een land met twee weerswerelden naast elkaar.
Gek op winters weer? Dan vraag je je misschien af of er ooit nog eens een Elfstedentocht komt. Uit recente berekeningen blijkt dat er — hoe onwaarschijnlijk het ook lijkt — nog ééntje mogelijk is. Meer daarover zie je in deze video:
Obama noemt dood Alex Pretti ‘wakkerwordmoment’, Trump belooft onderzoek
De dood van Alex Pretti, een ic-verpleegkundige uit Minneapolis die door grensagenten werd neergeschoten terwijl hij agenten aan het filmen was, heeft flink wat ophef veroorzaakt in de Verenigde Staten. Vooral de reacties van voormalige en huidige Amerikaanse leiders laten zien hoe gevoelig dit ligt.
Barack Obama, voormalig president en niet bepaald iemand die zich vaak nog zo direct mengt in actuele politiek, reageert ontzet. Hij noemt de dood van Pretti een “hartverscheurende tragedie” en zegt dat het een echte wake-upcall moet zijn – voor iedereen, ongeacht politieke kleur. “Onze kernwaarden als natie staan steeds onder meer druk”, waarschuwt hij. Het is opvallend dat Obama zo duidelijk van zich laat horen, gezien zijn gebruikelijke afstandelijke houding sinds zijn presidentschap.
Ook Bill Clinton sluit zich aan bij de kritiek. Hij spreekt zijn afschuw uit over de dood van Pretti, maar ook over die van Renée Good, een vrouw die kortgeleden in dezelfde stad door een ICE-agent werd gedood. Volgens Clinton had hun dood vermeden kunnen worden. Hij schaamt zich voor de manier waarop de regering-Trump heeft gereageerd: “Ze hebben ons voortdurend voorgelogen, ze ontkenden wat we met eigen ogen zagen, en blokkeerden zelfs onderzoeken door lokale autoriteiten.” Harde woorden.
Het ministerie van Binnenlandse Veiligheid beweerde na de schietpartij dat Pretti “gewelddadig verzette” tegen ontwapening, waarna agenten noodgedwongen schoten. Maar beelden van omstanders vertellen een ander verhaal. Er is niets te zien dat erop wijst dat Pretti naar zijn wapen greep – hij hield alleen zijn telefoon vast.
In het geval van Renée Good noemde veiligheidsminister Kristi Noem de doding “binnenlands terrorisme”, omdat ze haar auto zou hebben gebruikt als wapen. Ook Trump verklaarde destijds dat de betrokken ICE-agent handelde uit zelfverdediging.
Intussen heeft Trump aangekondigd dat er nu onderzoek komt naar wat er precies gebeurd is rond de dood van Pretti. “We kijken alles na en zullen een oordeel vellen”, zei hij. Toch bleef hij kritisch over Pretti zelf – vooral omdat die een wapen bij zich droeg. Volgens Trump ging het om een “zeer gevaarlijk, onvoorspelbaar wapen” dat “kan afgaan zonder dat mensen het weten”. Terwijl autoriteiten bevestigen dat Pretti een vergunning had voor zijn 9mm semiautomatisch pistool, blijft Trump twijfels zaaien.
Tijdens een gesprek met The Wall Street Journal liet Trump ook doorschemeren dat immigratieagenten mogelijk uit Minneapolis worden gehaald – hoewel hij niet wilde zeggen wanneer of hoe snel dat zou gebeuren. “Op een gegeven moment vertrekken we. Ze hebben fantastisch werk gedaan.” Hij benadrukte wel dat zijn regering niet volledig weggaat, maar een andere groep zal achterlaten, gericht op het bestrijden van financiële fraude.
Vandaag begint er bovendien een hoorzitting in een juridische strijd tussen de staat Minnesota en de steden Minneapolis en St. Paul enerzijds, en het ministerie van Binnenlandse Veiligheid anderzijds. Ze vragen rechter Kathleen Menendez om federale agenten te dwingen hun aantal terug te brengen naar het niveau vóór de grote ICE-operaties van december.
Menendez oordeelde eerder al dat federale agenten geen vreedzame demonstranten mogen arresteren of traangas mogen gebruiken als ze niemand hinderen – inclusief mensen die agenten observeren. Maar dat besluit is tijdelijk geschorst door het hof van beroep. Het ministerie van Justitie vindt dat de uitspraak “onwerkbaar en te breed” was.
