Opluchting bij Europese leiders over voorzichtige stap in Groenlandkwestie
Europese leiders zijn voorzichtig optimistisch over een raamovereenkomst die de weg vrijmaakt voor een deal rond Groenland en de intrekking van Amerikaanse importheffingen voor betrokken landen, waaronder Nederland. Toch gaat een extra EU-top vanavond in Brussel gewoon door.
Demissionair minister van Buitenlandse Zaken Van Weel is opgelucht dat er een einde lijkt te komen aan de rel rond Groenland. “Dit zat in de weg in de trans-Atlantische relatie,” zei hij. “Die steen is nu uit de schoen. Dat betekent dat we vandaag hopelijk een succesvolle ontmoeting tussen president Zelensky en president Trump kunnen hebben. We kwamen eigenlijk hier naar Davos om te praten over de echte oorlog op ons continent tegen Rusland. En daar moet ook een einde aan komen.”
Eerder woensdagavond noemde demissionair premier Schoof het “positief dat de weg naar de-escalatie is ingeslagen.” De NAVO-landen zullen gezamenlijk Groenland en het Noordpoolgebied verdedigen, en dat vormt de basis voor komende gesprekken tussen de VS en Denemarken, zo verduidelijkte NAVO-topman Rutte. Dit volgde nadat president Trump sprak over een raamwerk voor “een toekomstige overeenkomst met betrekking tot Groenland.”
Reacties uit Denemarken en Duitsland
De Deense minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, reageerde ook opgelucht. “De dag is beter geëindigd dan hij is begonnen,” zei hij in een interview. Eerder liet hij zich ontvallen “dat het nieuws zich sneller ontwikkelt dan ik kan bijhouden.”
Aan Duitse zijde temperde minister van Financiën Lars Klingbeil de verwachtingen. “Het is goed dat Denemarken en de VS met elkaar in dialoog zijn, maar we moeten nog even afwachten en niet te snel te hoopvol worden,” zei hij.
Inhoud en doelen van de komende gesprekken
Volgens NAVO-chef Rutte gaan de VS en Denemarken nu “onderhandelingen voeren die ertoe moeten leiden dat Rusland en China nooit een voet aan de grond krijgen in Groenland, economisch noch militair.” Rutte benadrukte dat de kwestie of Groenland bij Denemarken blijft, niet ter sprake kwam tijdens zijn gesprek met Trump.
Extra EU-top gaat door
De ingelaste EU-top over Groenland gaat gewoon door, bevestigde een woordvoerder van de voorzitter van de Europese Raad, António Costa. De bijeenkomst met de leiders van de EU-landen vindt vanavond plaats in Brussel.
Achtergrond: waarom is Groenland zo in de belangstelling?
President Trump heeft vaker aangegeven Groenland te willen hebben. Hij stelt dat het eiland strategisch belangrijk is voor de verdediging van de VS en dat het belaagd wordt door China en Rusland. Rond Groenland liggen belangrijke vaarroutes en het gebied is rijk aan zeldzame grondstoffen, zoals uranium. Deskundigen zien dit als een belangrijke drijfveer voor de Amerikaanse interesse. Groenland is een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken.
Rechter behandelt vergisaanslag: vrouw verliest been, buurvrouw was eigenlijk doelwit
In de rechtbank van Den Bosch begint donderdag de strafzaak tegen drie mannen. Ze worden ervan verdacht betrokken te zijn bij een explosie bij een huis in Nieuwkuijk. Door die aanslag raakte de bewoonster van het huis in november 2024 zwaargewond en gehandicapt; ze verloor een onderbeen.
Het gebeurde in de nacht van 15 op 16 november 2024. De bewoonster werd rond half drie wakker van een vreemd geluid en liep naar de voordeur om te kijken. Wat ze niet zag, was dat Gerrit de J. (34) aan de andere kant van de deur bezig was met het afsteken van zwaar vuurwerk, een zogenaamde lawinepijl. Dit veroorzaakte een enorme ontploffing.
De gevolgen waren enorm: ruiten sprongen, de voordeur werd vernield en dakpannen vlogen naar beneden. De vrouw liep zware lichamelijke en mentale letsels op, waaronder het verlies van haar been. Na tips via tv-programma’s als Bureau Brabant en Opsporing Verzocht, hield de politie op 26 november een eerste verdachte aan: Gerrit de J. uit Den Bosch. Later werden ook Otman H. (32) uit Den Bosch en Max. V. (57) uit Rosmalen aangehouden als vermoedelijke opdrachtgevers.
Het Openbaar Ministerie vermoedt dat de aanslag eigenlijk voor de buren bedoeld was. Een buurvrouw van het slachtoffer is namelijk de ex-vriendin van verdachte Otman H. Gerrit de J. verklaarde eerder dat hij het explosief plaatste als een waarschuwing om angst aan te jagen.
De inhoudelijke behandeling van de zaak start donderdag. Dan wordt duidelijk welke straffen tegen de drie mannen worden geëist. Gerrit de J. wordt verdacht van poging tot moord. De andere twee verdachten worden vervolgd voor poging tot moord in vereniging, wat betekent dat ze volgens justitie samenwerkten bij het plegen van het misdrijf.
Nederland loopt achter: extreme regen wordt een steeds groter probleem
Het is een zorgwekkend signaal van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV): Nederland is niet klaar voor de gevolgen van extreme regenbuien. Niet nu, en ook niet voor de toekomst. Door klimaatverandering komen dit soort hoosbuien vaker voor, maar onze voorbereiding blijft daar ver bij achter. De OVV maakt zich grote zorgen.
Het probleem wordt simpelweg onderschat, zegt de raad. Daardoor staat het niet hoog genoeg op de politieke en bestuurlijke agenda. Er moet veel meer bewustzijn komen bij overheden, bedrijven en ook bij onszelf als burgers. De maatregelen die nu worden genomen zijn vaak te kleinschalig en er ontbreken duidelijke, landelijke doelen. Het blijft te vaak bij praten zonder harde afspraken.
Ook wetswijzigingen, die het KNMI zouden toestaan om sneller lokale weerswaarschuwingen te geven, blijven maar uit. En dat terwijl het probleem al jaren groeit. Onze steden worden steeds voller gebouwd, waardoor water minder goed weg kan. En het veranderende klimaat zorgt voor meer extreem weer. De combinatie is gevaarlijk.
Echte voorbeelden laten de risico’s zien
De OVV heeft niet alleen gekeken naar de grote lijnen, maar ook naar concrete incidenten. Die laten zien hoe kwetsbaar we zijn.
- Een ziekenhuis dat onderloopt: Tijdens een extreme bui op 21 juli 2024 liep de spoedeisende hulp van het Slingeland Ziekenhuis in Doetinchem onder water. De afdeling moest ruim zeven uur sluiten. Gelukkig viel de impact mee, maar het had zomaar anders kunnen zijn. Stel je voor dat er tegelijk een groot ongeluk was geweest, en het ziekenhuis niet bereikbaar was?
- Stroomuitval door regen: Eind 2023 viel bij Nijverdal een stroomverdeelstation uit door hevige regen. Meer dan 11.000 huishoudens en bedrijven zaten ruim vijf uur zonder elektriciteit. De netbeheerder had de risico’s van zulke buien veel te laag ingeschat.
- Een wijk die ontruimd moet worden: Op diezelfde 21 juli 2024 werd Enschede getroffen. De wijken Pathmos en Stadsveld liepen volledig onder. Bij tientallen huizen kwam rioolwater binnen, met enorme schade en gezondheidsklachten tot gevolg. Een jaar later moesten 57 huishoudens nog steeds ergens anders wonen. De gemeente kon geen snelle oplossing garanderen, dus de huizen worden niet hersteld. Mensen kunnen niet terug.
Deze wijken zijn extra kwetsbaar
Het verhaal van Pathmos is helaas geen alleenstaand geval. Nederland telt maar liefst 47 wijken die net zo kwetsbaar zijn. Het zijn vaak buurten die lager liggen, met oudere huizen en waar mensen wonen die zichzelf minder goed kunnen redden bij een ramp. Voor deze wijken moet echt een speciale aanpak komen, vindt de OVV.
Wat moet er nu gebeuren?
De Onderzoeksraad heeft een duidelijke boodschap: we moeten nu in actie komen. Er zijn genoeg ideeën, zoals:
* Het riool verbeteren en meer ruimte maken om water op te vangen (bijvoorbeeld met groene daken en waterpleinen).
* Vitale punten zoals stroomvoorzieningen en ziekenhuizen beter beschermen.
* Snellere en betere weerwaarschuwingen mogelijk maken.
* Informatie over waterstanden en risicotests beter delen.
* Duidelijke regels stellen voor klimaatbestendig bouwen, zowel voor huizen als voor belangrijke infrastructuur.
“Het is nú al een probleem,” benadrukt Erica Bakkum van de OVV. “De buien komen vaker voor, dat is een duidelijke stijging. We kunnen niet alles voorkomen, maar we moeten wel heel hard ons best doen om de ontwikkelingen bij te benen.”
Reconstructie: Hoe zeven PVV’ers de fractie verlieten
Vlak voor het kerstreces kon PVV-Kamerlid René Claassen het niet meer aan: “Een gevoel, er moet echt iets veranderen.” Er was veel ontevredenheid over hoe de partij werkte: te veel focus alleen op het anti-islamgeluid, een gebrek aan interne democratie (want er is maar één PVV-lid – Geert Wilders) en een weigering om echt samen te werken met andere partijen.
Claassen besprak dit met zijn collega’s Gidi Markuszower en Hidde Heutink. Later kwam ook Annelotte Lammers erbij. Dat proces verliep langzaam en ‘fluïde’, zoals Claassen het noemt. “Het begint met wie je vertrouwt. Het leeft bij mij, en je zegt tegen een ander: ik heb het ook van die gehoord. Het is een fluïde proces geweest waarin mensen elkaar wisten te vinden.”
PVV’er Markuszower beaamt dat: “Ik denk dat dat organisch is gegaan. Soms sprak je met die en soms sprak je met die. Er wordt natuurlijk heel veel gesproken in zo’n fractie.” Als fractiesecretaris was hij voor velen een vertrouwenspersoon.
Voor Markuszower was 9 januari een belangrijk moment. Toen werd duidelijk dat er iets moest gebeuren. De Kamer was met reces, maar D66, VVD en CDA hadden net bekendgemaakt een minderheidskabinet te willen vormen. Markuszower was blij, want de onderhandelaars staken hun hand uit naar de oppositie – en dus ook naar de PVV. Hij wilde dit bespreken in de eerste fractievergadering na het reces, de dinsdag erna. Maar door een vertraagde vlucht miste hij dat deel van de vergadering. In zijn afwezigheid besloot de fractie niet te praten met de toekomstige coalitie.
Het volgende moment was de fractievergadering een week later. Markuszower: “Ik vond dit een goed moment. Ik vond dit eigenlijk het laatste moment om dat te kunnen doen.” Hij vond het onverstandig om nu nog “nee, nee” te zeggen tegen samenwerken, zeker in combinatie met de andere problemen. Voor hem was het alsof een bakkerij geen broodjes meer bakte.
De vergadering begon later dan normaal omdat Wilders bij de koning op bezoek was. Toen het rondje vragen begon, legde Markuszower meteen zijn vier punten op tafel. Wilders reageerde woedend, zeggen Claassen en Markuszower. Hij weigerde erover te stemmen en zei dat hij het toch niet zou doen, wat de uitslag ook was.
Daarna mocht iedereen zijn zegje doen. Verschillende fractieleden steunden Wilders, zoals Marjolein Faber en Dion Graus. Volgens bronnen noemde Faber de critici “verraders” en Graus had het over “matennaaiers, ratten”. Wilders was zo kwaad dat hij fluisterde dat Markuszower hem een mes in de rug stak, en benadrukte dat hij als fractievoorzitter bepaalde wat er gebeurde. Markuszower antwoordde dat Wilders dan misschien maar geen voorzitter meer moest zijn. Wilders reageerde volgens hem gebeten: “Wát zei jij?”
Na de vergadering vertelde Wilders aan de pers dat er inderdaad over het voorzitterschap was gestemd. Vervolgens werd er gestemd over het bespreken van de vier punten. Zeven mensen staken hun hand op: Gidi Markuszower, René Claassen, Hidde Heutink, Tamara ten Hove, Annelotte Lammers, Nicole Moinat en Shanna Schilder. Het voorstel werd verworpen.
Wilders wilde doorgaan, maar Heutink vroeg om een pauze omdat hij niet zeker wist of hij zo verder kon. Martin Bosma probeerde die pauze nog te voorkomen, zeggen bronnen. Na de pauze was de sfeer heel vijandig. Opnieuw klonken scheldwoorden als ‘verraders’. Alle zeven stonden op en liepen weg. Ze verzamelden zich in de kamer van Heutink. Ze hadden zich afgesplitst van de PVV. Wilders noemde hun vertrek later een zwarte dag voor de partij.
Aardverschuiving op camping Nieuw-Zeeland na extreme regenval
Een camping aan de voet van de populaire Mount Maunganui op het Noordereiland is vanmorgen getroffen door een aardverschuiving. De politie meldt dat er “niet meer dan tien” mensen worden vermist, maar kon geen verdere details geven. De zoektocht naar overlevenden moest tijdelijk worden stopgezet omdat het risico op nieuwe aardverschuivingen te groot was.
Op beelden is te zien dat meerdere caravans onder de modder en aarde liggen. Omstanders vertelden aan The New Zealand Herald dat ze na de verschuiving hulpgeroep hoorden. Ook een toiletgebouw en een nabijgelegen zwembadcomplex zijn geraakt. Een Australische man die in het zwembad was, ontsnapte maar net. Hij noemde het “het engste wat ik in mijn leven heb meegemaakt”.
Minister van Noodsituaties Mark Mitchell sprak over een “zeer moeilijke en ingewikkelde situatie” en bevestigde dat onder meer een jong meisje wordt vermist. Een wandelpad naar de top van de berg is op verschillende plekken weggeslagen.
De regio kampte gisteren met code rood vanwege extreme regenval. In de stad Tauranga, vlakbij de berg, viel in 30 uur tijd bijna 300 millimeter regen. De minister zei dat sommige delen van het Noordereiland nu “op een oorlogsgebied” lijken. Er geldt op meerdere plaatsen de noodtoestand en helikopters hebben mensen van daken gered.
Hoewel Nieuw-Zeeland (waar het nu zomer is) vaker zware regen kent, zeggen bewoners tegen lokale media dat dit “de ergste regenval is die ze in 20 jaar hebben gezien”.
