Tsjechische kunstenaar brengt eerbetoon aan Jeroen Bosch met boek en expositie
De fascinatie voor de beroemde Brabantse schilder Jeroen Bosch blijkt een wereldwijde aantrekkingskracht te hebben. Dat bewijst de Tsjechische schrijver Marek Hilna (30). Hij heeft een heel project opgezet, bestaande uit een boek en een fototentoonstelling, dat helemaal in het teken staat van Bosch. “Bosch had me meteen te pakken,” vertelt hij.
Marek komt uit Šternberk, een Tsjechisch stadje dat vooral bekendstaat om een prachtig kasteel. In zijn regio, Olomouc, zijn ze ook wel fan van ‘onze’ Jeroen, die ze daar Hieronymus Bosch noemen. “Ja, Bosch is hier zeker bekend,” zegt Marek vol enthousiasme, waarbij hij ChatGPT gebruikt om zich in het Engels uit te drukken.
Zijn boek, getiteld ‘De laatste tuin der aardse lusten’, laat zich inspireren door Bosch’s beroemde drieluik ‘De tuin der lusten’. “Ik werkte al aan een verhaal over het einde van de wereld, maar ik miste iets. Toen schoot Bosch me te binnen. Ik ben dol op zijn werk, het zit zo vol met symboliek,” legt hij uit. Het verhaal speelt zich af in Olomouc en volgt twee overlevenden van een apocalyps: een fotograaf en een schilderes. Op deze manier probeerde Marek het beeldverhaal van Bosch om te zetten in woorden.
Een reizende expositie op komst
Op dit moment is het boek alleen in het Tsjechisch verkrijgbaar, maar Marek is hard bezig met een Engelse vertaling. Dat is meteen het startschot voor een internationaal project met een reizende fototentoonstelling. “Ik ben naast schrijver ook een gepassioneerd fotograaf,” zegt hij. De expo zal bestaan uit zwart-witfoto’s waarop mensen scènes uit het drieluik van Bosch naspelen.
Het plan is dat deze bijzondere tentoonstelling in het najaar van 2026 de reis naar Nederland maakt, met een stop in onder andere Den Bosch.
Vijf wintersporters komen om bij lawines in Oostenrijk
Het eerste ongeluk gebeurde vandaag rond 12.30 uur. Een reddingsteam uit Bad Hofgastein kreeg een melding van de echtgenoot van een vrouwelijke skiër. Ze was op ongeveer 2200 meter hoogte onder de sneeuw bedolven geraakt. Ondanks dat ze probeerden haar te reanimeren, mocht alle hulp niet meer baten, zo meldt de Oostenrijkse krant Kronen Zeitung.
De tweede lawine kwam rond 14.00 uur naar beneden op de Finsterkopf, vlakbij het Grossarltal op 2150 meter hoogte. Daar werden zeven wintersporters geraakt. Drie van hen konden worden gered, waarvan één zwaargewond raakte. Helaas overleefden vier sporters het niet. De nationaliteiten van de slachtoffers zijn nog niet bekendgemaakt.
De autoriteiten geven aan dat er vandaag gewaarschuwd was voor lawinegevaar. “Deze tragedie laat op pijnlijke wijze zien hoe ernstig de huidige lawinesituatie is”, zei het hoofd van de bergreddingswerkers tegen de Oostenrijkse omroep ÖRF. Meteoroloog Nicolien Kroon van Buienradar legde eerder al uit dat verschillende factoren een lawine kunnen veroorzaken.
Koerdische milities maken plaats voor Syrische regeringstroepen
De door Koerden geleide Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) in Noord-Syrië zijn begonnen met een terugtrekking achter de rivier de Eufraat. Dit is het resultaat van onderhandelingen, waarbij een Amerikaanse gezant en de Koerdische Democratische Partij (KDP) tussenbeide kwamen voor de SDF en het Syrische regeringsleger. De Eufraat ligt ongeveer 75 kilometer van Aleppo, waar de SDF vorige week door het leger onder druk werd gezet om te vertrekken. Na flinke gevechten om de controle in de wijken waar de SDF zat, werd er een staakt-het-vuren afgesproken.
De terugtocht verloopt echter niet soepel. Op verschillende plekken zou nog steeds hard worden gevochten, zelfs met zware wapens. Beide kanten melden beschietingen. Een verslaggever van Al Jazeera zegt dat aan Syrische kant zeker vier soldaten zijn gesneuveld en een onbekend aantal SDF-strijders aan de andere kant. Volgens de SDF houdt het regeringsleger zich niet aan de afspraak; ze zouden dorpen binnenkomen voordat de SDF-milities ze hebben verlaten.
De bewoners van de Arabische dorpen waar de SDF zich terugtrok, zijn opgelucht en blij. “We kunnen niet zeggen hoe blij we zijn,” vertelde een inwoner van Deir Hafer aan persbureau AP. Een ander zei: “Het Syrisch-Arabische leger heeft ons bevrijd van een terroristische organisatie.”
De SDF had de afgelopen jaren, tijdens de strijd tegen terreurgroep IS en het regime van Assad, een groot deel van Noordoost-Syrië in handen. Eind 2024 kwam Assad ten val. In Damascus zit nu een interim-regering onder leiding van de voormalige jihadist Ahmed al-Sharaa. Hij wil het land herenigen en heeft met de Koerden afgesproken dat het SDF-gebied uiteindelijk weer onder het gezag van Damascus komt. In ruil daarvoor beloofde hij dat de grote Koerdische minderheid in Syrië meer rechten zou krijgen. Onder Assad werden Koerden gediscrimineerd en vervolgd.
Gisteren werd een eerste stap gezet. Sharaa tekende een decreet waarin hij de Koerden erkent als staatsburgers en de Koerdische taal als een nationale taal, naast het Arabisch. Ook wordt de dag van een traditioneel Koerdisch lentefeest nu een officiële vrije dag. De autoriteiten in het Koerdische gebied willen verder gaan en eisen dat deze rechten in de grondwet worden vastgelegd. Ze benadrukken dat decreten makkelijk ongedaan gemaakt kunnen worden.
De ludieke stunt met dialect-stickers op plaatsnaamborden
Die grappige actie van Collectie Woeste Grond, waarbij ze stickers met dialectnamen over plaatsnaamborden plakten, sloeg goed aan. Zo’n naam in het dialect straalt gewoon trots uit, zeggen experts. In Waalwijk sprong de lokale VVD er zelfs op in en vroeg zich af of zulke borden niet permanent kunnen blijven hangen.
Even terug naar afgelopen dinsdag. In tien Brabantse plaatsen dook opeens de oude schrijfwijze van de plaatsnamen op. In Waalwijk zag je ‘Wolluk’ en in Valkenswaard stond ‘Valkeswird’ op het bord. Dit was het werk van journalisten van collectief Woeste Grond. Zij ergeren zich eraan dat dialect op plaatsnaamborden ontbreekt, terwijl je dat in Friesland en Limburg juist wel veel ziet.
Tweetalige borden in Waalwijk? De VVD stelt vragen
Die stickeractie was voor de VVD in Waalwijk aanleiding om het college van burgemeester en wethouders het hemd van het lijf te vragen. De partij vindt dat de gemeente trotser mag zijn op het dialect en de Brabantse identiteit, en dat dit ook op straat zichtbaar moet zijn. Daarom vraagt de VVD of het gemeentebestuur bereid is de plaatsnaamborden in de gemeente tweetalig te maken.
Hoogleraar Diversiteit in taal en cultuur Jos Swanenberg snapt dat wel. “We spreken naast Nederlands een interessant dialect. Daar zijn we trots op en dat mag iedereen weten”, zegt hij. “Nu er raadsvragen zijn gesteld, kan Waalwijk de discussie aangaan: vinden we dit belangrijk en willen we dat uitstralen?” Swanenberg legt uit dat dialect-borden een bepaald ‘wij-gevoel’ versterken, maar zonder anderen buiten te sluiten, want de plaatsnaam staat er ook nog in het Nederlands bij. “Anders denken mensen misschien wel: ‘Waar rijd ik in hemelsnaam binnen?’”
Meer dan alleen een bord: het gaat om identiteit
Het draait dus om de cultuur en identiteit van een gemeenschap, weet ook Ineke Strouken, oud-directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur. Volgens haar geeft het passeren van zo’n tweetalig bord ook aan dat je een gemeenschap binnenkomt met eigen kenmerken en tradities.
In sommige plaatsen kan zo’n tweede naam wel voor discussie zorgen, want wat is nou de juiste schrijfwijze? Neem Valkenswaard. Is het ‘Valkenswird’ of ‘Valkeswird’?
Verschillende schrijfwijzen horen erbij
Volgens de deskundigen hoort dat nu eenmaal bij dialecten. Het zijn spreektalen met veel variaties, die weinig worden opgeschreven. “Er is geen echte Brabantse taal met vastgestelde spellingsregels. Het is een verzameling van dialecten”, zegt taalonderzoeker Kristel Doreleijers.
Maar hoe los je dat dan op in gevallen zoals Valkenswaard? “Dan moet je misschien een peiling houden binnen de gemeente. En de schrijfwijze met de meeste stemmen wordt het”, zegt Doreleijers met een lach.
Mercosur-deal eindelijk rond: wat betekent dit voor de prijs van ons vlees?
In Paraguay hebben de Europese Unie en vier Zuid-Amerikaanse landen na maar liefst 25 jaar onderhandelen een groot handelsverdrag getekend. Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay werken al lang samen in de handelsunie Mercosur. Hun nieuwe akkoord met Europa heeft vooral gevolgen voor de vleesimport. Het roept de vraag op: wordt biefstuk of kipfilet hierdoor goedkoper in de Nederlandse supermarkt? Het Europees Parlement moet nog wel instemmen, en het is nog spannend hoe die stemming later dit jaar uitpakt.
Wat houdt de deal precies in?
Met het Mercosur-akkoord worden de importtarieven stapsgewijs verlaagd. Het doel is om de handel tussen de EU en Zuid-Amerika makkelijker te maken. Voor Europa wordt het bijvoorbeeld eenvoudiger om auto’s en medicijnen te exporteren, en soja en rundvlees te importeren uit Zuid-Amerika.
Waarom maken boeren zich zorgen?
Met name de agrarische sector is niet blij. Volgens LTO Nederland leidt het akkoord tot oneerlijke concurrentie voor onze boeren. Zij zijn vooral bang voor de gevolgen voor de kippen- en rundveehouderijen. De grootste zorg is de omvang van de deal. LTO zegt dat er grote hoeveelheden rundvlees op de Europese markt komen die niet voldoen aan onze strenge regels voor dierenwelzijn en bestrijdingsmiddelen. Als reactie heeft de Europese Commissie beloofd meer te controleren en zijn er maximale hoeveelheden afgesproken voor de import van kip en rund. Maar LTO vindt dit niet genoeg, omdat de Commissie pas kan ingrijpen als de markt al in de war is. “Het kwaad is dan al geschied,” zegt de organisatie.
Maar heeft de Nederlandse boer er echt last van?
Onderzoekers van de Wageningen Universiteit denken van niet. Zij zeggen dat Nederlandse boeren weinig tot geen effect zullen merken. Dat komt omdat het inkomen van onze boeren maar voor een heel klein deel afhangt van koeien die voor het vlees zijn bestemd. “De zorgen van boeren dat ze minder geld voor hun vlees krijgen, worden niet door onze studie bevestigd,” legt onderzoeker Siemen van Berkum uit. Het meeste geld wordt hier verdiend met melkkoeien; de slacht is maar een bijzaak.
En wat betekent het voor de prijs in de winkel?
De impact is waarschijnlijk klein. Er mogen straks jaarlijks maximaal 99.000 ton rundvlees en 180.000 ton kippenvlees uit de Mercosur-landen tegen een lager tarief de EU in. Een vleesimporteur vergelijkt het extra aanbod met “een hamburger per jaar per persoon – dat is gewoon niet zoveel.” Het effect op de prijs hangt veel meer af van andere zaken in de keten, zoals de personeelskosten in een restaurant of supermarkt. Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel verwacht ook weinig verandering in de schappen. De tariefverlaging geldt namelijk maar voor beperkte hoeveelheden.
Conclusie: geen revolutie in het vleesschap
Experts zijn het erover eens: verwacht geen grote verschuiving. “Als je kijkt naar het totale extra vlees dat wordt toegelaten, is dat straks minder dan 1 procent van wat we in de EU allemaal eten. Dat is gewoon te weinig om echt iets te merken,” zegt Corne Wendt van de Dutch Meat Importers Association. Bovendien worden de nieuwe regels geleidelijk ingevoerd. Dus ook al mag er over een paar jaar iets meer vlees komen, de verwachting is dat de prijs in de winkel er niet spectaculair door zal veranderen.
Museveni opnieuw winnaar van Oegandese verkiezingen, oppositie spreekt van fraude
Volgens de kiescommissie heeft president Yoweri Museveni, die al veertig jaar aan de macht is, de verkiezingen gewonnen met ruim 70% van de stemmen. Zijn belangrijkste rivaal, de zanger en politicus Bobi Wine, zou ongeveer 24% hebben behaald. Wine houdt vol dat er op grote schaal gefraudeerd is.
De verkiezingsperiode verliep allesbehalve soepel. Een paar dagen voor het stemmen begon, trok de overheid de internetstekker eruit. Officieel was dat om nepnieuws en verkiezingsfraude tegen te gaan. Daarna waren er ook nog eens technische problemen met de stemcomputers. De oppositie denkt dat die vertraging expres is veroorzaakt.
Op de verkiezingsdag zelf beschuldigde Bobi Wine de regering van massale stembusfraude. Hij schreef ook dat soldaten en politieagenten zijn huis hadden afgegrendeld, zodat niemand meer naar binnen of buiten kon. Vandaag meldde hij dat hij is ontsnapt aan een inval van de politie, nadat er geruchten gingen dat hij ontvoerd zou zijn.
Er is nu veel onrust in het land. Volgens RTL-Nieuws correspondent Sophie van Leeuwen in Afrika is er grote angst voor geweld. “Mensen zijn bang dat boze kiezers de straat op gaan om te protesteren, en dat de regering dan keihard terugslaat.” Iets soortgelijks gebeurde vorig jaar in buurland Tanzania, waar honderden mensen om het leven kwamen. De hoop is dat Oeganda diezelfde bloedige weg niet inslaat.
Van Leeuwen zegt ook: “Veel Oegandezen willen gewoon een beter bestaan. Ze hebben vaak geen werk en moeten rondkomen van een paar euro per dag. Na veertig jaar onder Museveni hebben ze alle hoop verloren.”
