Liveblog Oudejaarsdag: Oliebollen, vuurwerkverbod en feest in Brabant
Het is de laatste dag van het jaar. In dit liveblog houden we je op de hoogte van alles wat er gebeurt op deze oudejaarsdag. Van oliebollentips tot vuurwerkshows en het verrassende weer.
Oliebollen opwarmen zonder drama
De oliebollen voor vanavond worden al ingeslagen. Maar hoe warm je ze later op zonder dat ze droog, taai of juist zompig worden? We kregen advies van oliebollenbakker Kai. Lees het hier!
Vuurwerkverbod en feest in Eindhoven
In Eindhoven geldt een vuurwerkverbod. In plaats daarvan is er een feest met een vuurwerk- en lichtshow en muziek: New Years EHVE. Omroep Brabant zendt de vuurwerkshow woensdagavond vanaf tien uur live uit. Lees hier hoe de nieuwjaarsshow gemaakt wordt.
Stilte voor de storm bij de oliebollenkraam
Stilte voor de storm bij deze oliebollenkraam in Son en Breugel, waar ze woensdagochtend nog druk bezig zijn met de laatste voorbereidingen.
Verrassend aangenaam oud en nieuw-weer
De winterjas moet allicht aan tijdens de jaarwisseling, maar verder wordt het weer eigenlijk verrassend aangenaam met oud en nieuw. Benieuwd naar het hele weerbericht? Lees het hier.
Vuurwerkvrije zones in Brabant
Er komt een nationaal vuurwerkverbod, maar in sommige gemeenten in Brabant is het dit jaar al verboden om vuurwerk af te steken. Op het kaartje hieronder zie je om welke plekken het gaat. In dit artikel lees je uitgebreid over de vuurwerkvrije zones.
Israël schrapt tientallen hulporganisaties in Palestijnse gebieden
Vanaf 1 januari mogen tientallen internationale hulporganisaties niet meer werken in Gaza en op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever. De Israëlische overheid heeft dat besloten omdat deze groepen niet zouden voldoen aan nieuwe regels.
Op de lijst, die door persbureau AP is gedeeld, staan bekende namen zoals de Nederlandse tak van Artsen Zonder Grenzen, War Child, Oxfam Novib en de Norwegian Refugee Council. Al deze organisaties zijn eerder kritisch geweest over de manier waarop Israël de oorlog in Gaza voert.
Israël zegt dat de nieuwe regels nodig zijn om te controleren of medewerkers geen banden hebben met Hamas en om de “integriteit van de hulpverlening te waarborgen”. De betrokken hulporganisaties vinden de regels echter willekeurig en waarschuwen dat talloze hulpbehoevende Palestijnen de dupe worden.
“De zoveelste klap”
“Dit is de zoveelste klap in Israëls strijd om hulp te criminaliseren,” zegt Pim Kraan van Save the Children Nederland. “We weten al weken dat we niet meer welkom zijn, maar details over de vervolgstappen ontbreken.” De organisatie werkt al sinds 1953 in de Palestijnse Gebieden en heeft beroep aangetekend tegen het besluit. Ongeveer 300 medewerkers ter plaatse leven in onzekerheid.
Wat houden de nieuwe regels in?
Internationale hulpgroepen voelden zich eerder dit jaar al klemgezet door een nieuwe registratieplicht. Ze zijn bang voor de veiligheid van medewerkers die kritisch zijn over Israël. De regels eisen bijvoorbeeld informatie over adressen, gezinssamenstellingen, sociale media-accounts en andere privacygevoelige gegevens.
Een vergunning kan worden ingetrokken als een organisatie een “delegitimeringscampagne” tegen Israël zou voeren, oproept tot een boycot, het bestaan van Israël als Joodse en democratische staat ontkent, of openlijk steun betuigt aan vervolging van Israëlische militairen bij het Internationaal Strafhof.
Tegenstrijdige verhalen over de impact
Israëlische functionarissen zeggen dat de organisaties zo’n tien maanden de tijd hebben gehad om aan de regels te voldoen. Een woordvoerder beweert dat 99% van de humanitaire hulp aan Gaza ongemoeid blijft.
Artsen Zonder Grenzen, een van de grootste medische hulpverleners in het gebied, vindt dat percentage zeer onwaarschijnlijk. Zij zeggen dit jaar alleen al meer dan 100.000 gewonden te hebben verzorgd en tienduizenden mensen van geestelijke gezondheidszorg te hebben voorzien. De gevolgen voor de Palestijnse bevolking zouden enorm zijn.
Achtergrond: een voortdurende crisis
In Gaza woedt een humanitaire crisis als gevolg van de oorlog. Hoewel er sinds kort officieel geen hongersnood meer is, waarschuwt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dat veel mensen nog steeds met voedseltekorten kampen.
Eerder verbood Israël ook al de cruciale VN-hulporganisatie UNRWA, na beschuldigingen dat sommige medewerkers voor Hamas werkten. UNRWA spreekt van een lastercampagne.
Landen zoals Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Canada roepen Israël op om noodhulp onbelemmerd toe te laten en noemen de situatie catastrofaal. Israël heeft deze oproep afgedaan als eenzijdige kritiek.
ROC Mondriaan moet zieke docent kwart miljoen euro betalen na tegenwerken re-integratie
Dat blijkt uit een onlangs openbaar geworden uitspraak van de rechtbank Den Haag. De docente werkte sinds 2005 voor het ROC Mondriaan, waar ze online lesgaf. ROC Mondriaan is een grote mbo-opleider in de regio Den Haag met zo’n 2400 medewerkers.
In oktober 2021 moest de docente thuisblijven vanwege corona. Dat was het begin van een lange periode waarin ze vooral ziek thuis zat. Haar kansen om terug te keren werden kleiner toen de school een jaar later besloot te stoppen met online onderwijs, waardoor haar functie verdween. In maart 2023 zei het ROC, ondanks de grootte van de organisatie, geen interne plek meer voor haar te zien. Ze wilden haar liever helpen bij het vinden van een baan ergens anders.
In de zomer van dat jaar kon ze toch aan de slag bij een tijdelijk project van het ROC: Datarijk Werken. Dat ging goed, want al snel werkte ze weer 20 uur per week. Maar eind augustus liep het mis. Ze had – tegen de instructies van haar baas in – een openbaar rapport van de Onderwijsinspectie doorgestuurd naar de stuurgroep van het project. Daarop werd ze geschorst. Hoewel ze haar excuses aanbood en het rapport geen geheime info bevatte, strafte het ROC haar zwaar. Ze werd niet alleen van het project gehaald, maar mocht ook niet meer over het project praten, contact hebben met collega’s of de schoolgebouwen in. Ook werd er geld van haar salaris ingehouden.
Tijdens de eerste twee ziektejaren kreeg het ROC herhaaldelijk kritiek van het UWV en de bedrijfsarts. Volgens het UWV deed de school veel te weinig om de docente te helpen bij haar terugkeer. In de herfst van 2023 kreeg het ROC daarom een loonsanctie. Ze moesten haar ook in het derde ziektejaar in dienst houden en doorbetalen.
In de eerste helft van 2024 solliciteerde de docente meerdere keren, maar zonder succes, op functies binnen het ROC. In de tweede helft van dat jaar sleepte ze haar werkgever voor de rechter om de schorsing ongedaan te maken en weer terug te mogen komen. Vorig jaar november kon ze daarom een nieuwe poging doen om terug te keren bij ROC Mondriaan. Ze ging aan de slag bij de afdeling Bouw & Infra, om te beginnen met twee uur per week. In maart van dit jaar maakte de werkgever hier echter abrupt een einde aan, vanwege ‘haar manier van werken en communiceren’. Wel kreeg ze een baan als schoonmaakster aangeboden, maar die sloeg ze af.
Twee maanden eerder had het ROC al toestemming gevraagd aan het UWV om het contract van de docente te beëindigen vanwege langdurige arbeidsongeschiktheid. In april kreeg de school daarvoor groen licht, waarna ze haar ontsloeg. Het ROC betaalde haar een transitievergoeding van bijna 35.000 euro. Daar nam de docente echter geen genoegen mee. Ze stapte naar de rechter en eiste een schadevergoeding van 186.000 euro en bijna 10.000 euro aan onterecht ingehouden loon.
Uit de onlangs openbaar gemaakte uitspraak blijkt dat de rechtbank Den Haag haar volledig gelijk geeft. Volgens de rechter blijkt alleen al uit de eerdere oordelen van het UWV dat de werkgever in het eerste anderhalf jaar van haar ziekte ‘ernstig tekortschoot’ in de plicht om haar te begeleiden. Ook daarna deed het ROC volgens de rechter veel te weinig om haar terugkeer mogelijk te maken. “Het is evident dat door dit geheel aan handelen en nalaten re-integratiekansen verloren zijn gegaan”, staat in de uitspraak.
Ook de schorsing in 2023 krijgt ervan langs. De rechter noemt die ‘zeer disproportioneel en onredelijk’ en ‘desastreus voor de re-integratie’. Ten slotte stelt de rechter vast dat het ROC ook in het derde ziektejaar geen serieus werk maakte van haar terugkeer. Dat de werkgever vlak na haar start bij Bouw & Infra al een ontslagaanvraag indiende, is daar een teken van. Volgens de rechter bleef het ROC de re-integratie zelfs structureel tegenwerken.
Daarom is het ROC volgens de rechter verantwoordelijk voor de uitval van de docente, die daardoor flinke inkomensschade lijdt. De school moet haar de geëiste schadevergoeding van 186.000 euro betalen. Ook het gevraagde achterstallige loon, inclusief een verhoging (zo’n 12.000 euro), krijgt ze toegewezen. Samen met de in juni al betaalde transitievergoeding krijgt ze dus ongeveer 233.000 euro. Omdat de docente ook nog drie jaar en acht maanden grotendeels ziek thuis zat, is de totale kostenpost voor het ROC nog veel hoger. Aan salaris, eindejaarsuitkeringen en vakantiegeld kostte dat de school zo’n 224.000 euro. Daarmee komt de totale schade voor ROC Mondriaan op ruim 4,5 ton.
Zowel een woordvoerder van ROC Mondriaan als de advocaat van de docente wilde niet reageren op verzoeken om commentaar.
Vrijwel droge jaarwisseling, maar nieuwjaarsdag wordt nat en winderig
Het is de vraag die velen bezighoudt in deze tijd van het jaar: wat doet het weer tijdens de jaarwisseling? De aanloop is in elk geval niet overal droog en ook nieuwjaarsdag laat de nodige nattigheid zien.
Om met de aanloop te beginnen: woensdag is het in het zuiden overwegend droog en de zon schijnt af en toe. Het noorden daarentegen heeft vrij veel bewolking en er vallen enkele buien. Mogelijk krijgt ook het midden van het land met een bui te maken. Daarbij staat er een matige tot vrij krachtige wind uit een westelijke richting. De meeste wind staat in het Waddengebied. Na een frisse start van de dag wordt het maximaal 4 tot 7 graden.
Tijdens de jaarwisseling is het met een beetje geluk overal droog. Alleen voor het uiterste noorden van het land is dat niet helemaal zeker. De temperaturen liggen in het zuiden in de buurt van het vriespunt, in het noorden is het een graad of 5. Het waait daar ook wel door, met windkracht 4 tot 5 uit het westen. In het midden en zuiden van het land staat minder wind; matig, rond kracht 3 uit het zuidwesten.
Op nieuwjaarsdag staat er meer wind. Uit een westelijke richting waait het matig tot krachtig, met windkracht 3 tot 6, en in het noordelijk kustgebied mogelijk hard, kracht 7. Het is overwegend bewolkt en er vallen stevige buien. In de loop van de middag is er vooral in het oosten ook kans op natte sneeuw. Het wordt maximaal 4 tot 6 graden, maar tijdens een felle bui is het kouder.
Loonstijgingen slaan inflatie: koopkracht neemt toe
Goed nieuws voor je portemonnee! Dit jaar zijn de lonen harder gestegen dan de prijzen. Dat betekent dat de gemiddelde Nederlander er in koopkracht op vooruit is gegaan. De cao-lonen stegen met gemiddeld 5,0 procent, terwijl de inflatie op 3,4 procent uitkwam.
Die 1,6 procent voorsprong is nog niet helemaal definitief, want het volledige inflatiecijfer met december erbij is pas begin volgend jaar bekend. Toch is het een betrouwbare schatting. Het CBS durft daarom te zeggen dat de lonen en consumentenprijzen tussen 2020 en 2025 vrijwel even hard zijn gestegen (respectievelijk 25,1 en 25,0 procent).
“Ook komend jaar verwachten we dat de lonen hard blijven stijgen, harder dan de inflatie. De koopkracht van Nederlanders zal dus stijgen”, zegt econoom Wouter Remmen van de Rabobank.
Nog steeds een historisch hoge stijging
Die stijging van 5 procent (zonder inflatie-correctie) is wel lager dan in de twee voorgaande jaren. Toen bedroeg de loonstijging 6,1 procent (2023) en 6,5 procent (2024). Toch gaat het volgens het CBS nog steeds om één van de hoogste loonstijgingen in veertig jaar tijd! Bovendien sloeg de inflatie in 2023 veel harder toe, waardoor mensen er toen niet op vooruitgingen. Dit jaar dus wel.
Verschil tussen overheid en bedrijfsleven
Niet overal stegen de lonen even hard. Bij de overheid ging het om de kleinste stijging, gemiddeld 3,9 procent. In het bedrijfsleven lagen de cao-lonen met 5,3 procent een stuk hoger dan vorig jaar.
Discussie over het tempo
Werkgeversorganisaties pleitten eerder deze maand nog voor minder forse loonsverhogingen. Zij zijn bang dat ondernemers anders te weinig geld overhouden om te investeren. Ook zouden de hoge loonkosten ervoor zorgen dat Nederland steeds onaantrekkelijker wordt voor bedrijven.
Econoom Remmen ziet dat de hoge loonstijgingen in sommige sectoren, zoals de chemie, ongunstig uitpakken omdat de lonen daar harder stijgen dan de arbeidsproductiviteit. In andere sectoren gaat het volgens hem echter goed en kan er nog steeds concurrerend geproduceerd worden. Wel maakt hij zich zorgen: Europa, en dus ook Nederland, loopt op het gebied van arbeidsproductiviteit achter op Amerika.
De vakbonden FNV en CNV mikken juist op vergelijkbare of zelfs hogere loonsverhogingen dan afgelopen jaren. Lisette van Breugel van de AWVN wijst op de moeilijkheden in bepaalde sectoren en de gevolgen daarvan voor de lonen. “Uiteindelijk zullen werknemers en werkgevers tot een afspraak moeten komen. Over het algemeen komt de arbeidsmarkt in evenwicht en passen de lonen zich zo aan dat zowel de werkgever als de werknemer tevreden is. Dit zal komend jaar ook zo zijn.”
