Als het nu al heet is, wacht maar tot morgen: nog geen einde aan vlammen in Zuid-Frankrijk
Pfff, slapen zit er voor veel mensen in Zuid-Frankrijk de laatste nachten niet echt in. De branden die er al dagenlang woeden, liggen officieel sinds gisteravond “onder controle”, maar dat klinkt mooier dan het is. Het vuur smeult nog op honderden plekken én er komt een stevige hittegolf aan. Morgenmiddag tikken de thermometers in het zuiden al snel 37 tot lokaal 40 graden aan. Heel even ademhalen kan dus nog niet.
Code oranje op bijna dertig plekken
Door die opstuivende temperaturen heeft Météo-France voor 28 departementen code oranje afgekondigd. Ook het zwaar getroffen Aude staat op die lijst. Daar vechten ruim 2000 brandweerlieden momenteel een zenuwslopende strijd tegen de vlammen. Vanmorgen stond het blusteam in de hoogste paraatheid: één fikse windvlaag en het vuur slaat weer om zich heen.
17.000 hectare, één dodelijk slachtoffer, 23 gewonden
De balans tot nu toe is fors: bijna 17.000 hectare natuur en bos is al verwoest. Een vrouw die haar huis woensdag niet wilde verlaten, overleed, terwijl het aantal gewonden is opgelopen tot 23. Daaronder zitten 18 brandweermannen en -vrouwen plus vijf bewoners – mensen die alles op alles zetten om anderen te redden.
Toegangswegen dicht, snelweg naar Spanje weer open
Wie nog denkt even te gaan kijken, kan het vergeten: alle wegen naar het rampgebied blijven dicht tot zondag. Te gevaarlijk, zeggen autoriteiten; losgeslagen elektriciteitskabels zijn maar één van de risico’s. Als er al iets positiefs te melden is: de snelweg tussen Frankrijk en Spanje is inmiddels weer vrij voor het verkeer.
“Er is nog veel werk te doen”
Dat zegt ook Christian Pouget, de prefect van Aude. Volgens hem gaat het “zeker nog enkele dagen” duren voor het hele gebied veilig is. Intussen zitten ruim 2000 evacués nog steeds in buurthuizen en gymzalen. Thuis slapen zit er voorlopig niet in.
Meeste geweld sinds de jaren ’70
Met 25 beschadigde of afgebrande huizen, 35 verkoolde auto’s en de omvang van 17.000 hectare – dit is de grootste natuurbrand die Frankrijk in ruim een halve eeuw heeft meegemaakt. Hoe het vuur precies is ontstaan, is nog onbekend; een team gaat daar nu onderzoek naar doen.
Tijdens het feestdrukte van Sneekweek stoten we op een absolute Lampegat-act: een hobby-ambulance
Sneekweek, het feest waar Friesland zich elk jaar dubbel op uitgaat. Duizenden mensen, muziek, drank, en nu dus ook een zelfverklaard reddingsteam dat gewoon via Marktplaats een busje heeft opgeknapt. De afgelopen zondagnacht — vlak nadat iedereen de hakken uit de grond had gehaald — gebeurde er iets dat pas nu naar buiten komt.
“Hé, wij brengen haar wel even weg”
Het was druk, zo druk dat de mussen al flauwvielen van de decibels. Tussen al dat volk lag een vrouw flauw. Zomaar op straat, midden in de chaos. Terwijl waarnemend vrijwilligers van EHBO-bedrijf Faber uit Leeuwarden alles netjes in goede banen aan het leiden waren, stopt er ineens een knalgele bestelbus met de naam ‘Gelderland’ op z’n zijkant. Twee jongens stappen uit alsof ze Netflix-acteurs in Trauma zijn en proberen de dame zonder blikken of blozen mee te nemen.
David Faber zelf zag het hele tafereel via de poltie-cam en dacht: “Die bus hoort hier echt niet.” Gevolgd door: “En sinds wanneer staan er zulke oude brandcard-pakken op hun rug?”
Tussenfakehelden én echte hulpverleners
Hoe kan het dat een nepambulance zomaar de feestzone inrolt? De vrijwilligers rookten onmiddellijk onraad en belden de bikers in blauw. Even later was duidelijk: hier kwam geen hulpverleningsdiploma aan te pas, alleen een gezonde dosis lef. De twee schijnwerkers werden beleefd (of toch minstens met enige autoriteit) weggestuurd. Geen arrestanten, maar het onderzoek is in volle gang.
Sietze Kijlstra van de Regionale Ambulance Voorziening Fryslân schudt hoofdschuddend zijn hoofd: “Een wondertje van ego. Alsof een geverfde strepenstreep je opeens tot held maakt.”
Niet zijn eerste keer: man moet voor de rechter komen toen-ie was gepakt als nepbobby
Plotwending of niet: de bestuurder is geen groentje in het kliederen met functietitels. Hij kreeg eerder al een rood kaartje voor zich uit te geven voor een politieagent. In november staat die zaak opnieuw op de rol. Tot die tijd blijft hij buiten schot, maar wie weet rijdt hij straks rond als nepbrandweerman met een nepbrandbom. Geen grap, lijkt me.
Uitvaart Viktoria Rosjtsjyna: elf maanden na haar dood krijgt ze eindelijk haar afscheid
Vandaag werd de Oekraïense journaliste Viktoria Rosjtsjyna in haar geboortestad Kyiv begraven. Bijna elf maanden geleden zou ze volgens de Russen zijn gestorven, maar pas nu kan haar familie echt afscheid nemen.
Het plein voor de Sint-Michielskathedraal stroomde vol met collega’s uit binnen- en buitenland, die allemaal stil wilden staan bij het verlies van een ongelooflijk gedreven en leftrouwe collega.
Zoveel meer dan een naam in het nieuws
Viktoria werkte al tien jaar als verslaggever – onder andere voor Ukrainska Pravda en Hromadske. Na de Russische inval in februari 2022 ging ze keer op keer de bezette gebieden in om verhalen te halen die niemand anders durfde te vertellen: het nep-referendum in Donetsk, het leven op de Krim na de oorlog, het puin van Marioepol.
In maart 2022 werd ze al tien dagen vastgehouden door de Russen – een voorproefje van wat later zou komen.
De verdwijning en het lange zwijgen
Augustus 2023. Viktoria is 26 en reist opnieuw af naar bezet gebied, deze keer voor een undercover-onderzoek naar geheime FSB-detentiecentra in Zaporizja. Ze wil documenteren waar Oekraïners worden gemarteld én is bezig met een lijst van verantwoordelijke agenten.
Een maand later is er spoorloos.
Er gaan geruchden dat ze bij een gevangenenruil in september 2024 zou verschijnen, maar de bus komt zonder haar aan in Kyiv. Haar vader krijgt een kille e-mail van het Russische ministerie van Defensie: “Uw dochter is overleden op 19 september 2024”. Waaraan? Geen woord.
Stil bewijs én gruwelijke feiten
Begin dit jaar krijgt Oekraïne 757 lichaamszakken van gesneuvelde militairen terug. Eén daarvan staat op de lijst als “onbekende man”, maar heeft een label met Viktoria’s naam.
Wat het forensisch onderzoek vervolgens blootlegde is weerzinwekkend: tientallen botbreuken, nekletsel, bloedingen, organen die compleet ontbreken. Collega’s van het internationale collectief Forbidden Stories spreken met ex-gevangenen: volgens hen kreeg Viktoria maandenlang elektrische schokken en werd ze gemarteld in meerdere Russische gevangenissen.
De officier van justitie meldt dat verstikking de klap mogelijk heeft toegebracht.
De eerste aanklacht – en een oproep
Gisteren liet het Oekraïense OM weten dat het de voormalige directeur van het detentiecentrum gaat vervolgen wegens de marteling en de dood van Viktoria – én tientallen andere burgers. Bij verstuk riskeert hij twaalf jaar cel.
De boodschap van de collega’s die vandaag meeliep in de rouwstoet is luid en duidelijk: “Er zitten nog minstens dertig Oekraïense journalisten ergens in Russische cellen. Laat ze vrij.”
Sinds de grote invasie van 2022 zijn al 126 media-medewerkers door Rusland om het leven gebracht, aldus de Nationale Unie van Journalisten.
Viktoria’s verhaal draait niet alleen om haar. Het is een waarschuwing én een aansporing: we mogen dit soort waakzaamheid en moed nooit vergeten.
Van werk bij de F1 naar 24/7 voor katten knuffelen in de jungle
Een vrijwilligersverslag van een Brabantse ziel die niet meer weg wil uit Costa Rica
Hoe een Belgisch strandhuisje een jungle-asiel werd
Stel je voor: je zit lekker op vakantie in Costa Rica en twee weken later beslist de overheid de grenzen dicht. De wereld staat stiller dan een F1-pitstop zonder geluid. Juist ja, begin maart 2020. Je kunt naar huis vliegen naar je ouders in Ommel, óf blijven hangen op het strand van Puerto Viejo. Marlies de Louw koos voor optie 2 en tikte zonder het te weten “aanmelden” voor een nieuw leven vol sproetneusjes en vachtverwen.
“Eén berichtje, daarna ging de telefoon roodgloeiend”
Via een simpele oproep op sociale media meldt zich een kitten aan dat ergens naast een bar werd aangetroffen. Nummer-doorspelen is blijkbaar iets wat mensen heel goed kunnen; binnen de kortste keren lag haar huis vol poezenplots en snorokkers. Want van 2 naar 20 gaat snel als iedereen denkt “ach, bij haar kan het toch wel even”. Twee weken werd meteen drie maanden: haar vakantie-adresje veranderde in een mini-dierenhotel.
Antibiotica, infuus, zweeftekst en extensief online Googlen
Boerderij-ervaring? Check – ze groeide op in Ommel met twee katten en één labrador. Dierenarts-kennis? Minuscheck. Gelukkig heeft ze een dierenarts als beste vriendin én een nichtje dat dat ook is, dus via WhatsApp-filmpjes leerde ze hoe ze een poot spalkt of een infuus prikt zonder de boel te verkloten. Ongewenste zwangerschappen? Voor haar hoeft defcon 0: iedere nieuwkomer gaat naar de knippraktijk (of knipperbus, want rijden zit er niet altijd in en soms duurt het uren).
Dagindeling van een junglecat-lady
Ze staat rond 7.00 op, schenkt 100-tallen pelletbakken vol, doseert verbandjes, lacht met een pup die denkt dat hij een kangoeroe is en schakelt rond 9.00 over naar haar werk als online klantenservice-medewerker in pjs onder de palmboom. Korte shift: 2 uurtjes, want daarna wacht een tweedehands-laden-tour om extra voerbudget bij elkaar te klikken. Maandag buurman-helpday: dan draait hij mee met waterbakken verversen. Ze zegt het zelf: “Dit voelt geen seconde als werk. Het is meer een continue knuffelparadijs waar ik betaald word in kopjes kauwgomgeurige snorren.”
80 plekken, 100 opvangers – en toch blijven de regels streng
Help alleen de allerkleinsten, zwangere moeders of extreem zieke exemplaren. “Volwassenen met party skills worden gesteriliseerd en weer losgelaten; dat is hier vaak veiliger dan een nieuw baasje zoeken.” Daar wint ze dus bonuspunten bij de lokale ratpopulatie. Adoptie is goedkoop (20 euurtjes), maar moet met plan B: ben je niet stabiel, blijf je op zero katers. Kat als rattenval? Prima, maar dan krijg je een schuchtere huismus die sowieso liever kluifjes eters mijdt.
Van Canada tot Mexico – overal zit een beetje Talamanca-thuis
Er lopen inmiddels katten rond in zes landen die ooit dachten “even op reis” maar nu in krasbomen logeren bij mensen die blijkbaar ook niet meer wisten hoe normaal leven eruitzag. Elk jaar vliegt Marlies een week naar Nederland om familie te knuffelen, maar na twee dagen op Schiphol houdt ze het weer voor gezien. “Te veel mensen, te weinig hondendans in de tuin.”
Droom: nog véél meer land
Eigen grond hebben ze nu: zes hectare, een boerderijtje, eigen terrarium vol kangoeroe-hondenpups. Maar stiekem heeft ze ene oog op een grotere lap jungle zodat er nog meer speelvelden zijn én minder “nee” hoeven verkopen bij nieuwe noodkreten.
Boeken blijven staan, maar hun kastje is weg: ‘Dit snapt toch niemand?’
Breda –
Dit is het trieste tafereel dat ik zag toen ik vanochtend langs De Bries liep: een handvol boeken in de voortuin van Pascal en Daan, zomaar op het muurtje gegooid. Hun minibieb – waar normaal tientalen titels stal staan – is sinds vannacht spoorloos. Geen greintje verstand ervoor nodig om te zien dat er iemand met het hele kastje is vandoor gegaan.
Een minibieb met vier jaar succes, ineens kaal
Het begon allemaal met Daan, nu een echte misdaadboekenfan. Vier jaar geleden dacht hij: “We hebben zoveel boeken thuis die we niet meer lezen, laat ik een plek creëren waar buren ze kunnen ruilen.” Die plek werd een oud vogelhuisje met een spits dakje en een paar flappen tegen de regen, pal voor hun huis in een straat tussen drie scholen. Sindsdien kwamen kindjes, oma’s, voorbijgangers en hondenuitlaters dagelijks even snuffelen.
Nu liggen enkel nog een verloren “Briefgeheim”, een paar “Madelief”-exemplaren en een brave “Dummie de Mummie” opgestapeld. De rest van de collectie? Die bungelde vannacht nog ergens onder de arm van een dief op de Singel.
Buurt is verbijsterd
Mensen stoppen nog steeds, ze bukken om een kijkje te nemen en schudden dan hun hoofd.
“Belachelijk,” zegt een vrouw terwijl haar hond aan de riem trekt.
“Onbegrijpelijk zonde,” vult haar buurman aan, de hals van zijn jack nog dichtgeknoopt van de kou.
Recht tegenover hun tuin woonde Simon, die zich rond drie uur ’s nachts gereedmaakte voor een vakantie naar Frankrijk. Even later stond hij met zijn hoofd uit het raam:
“Ik zag die vent met het hele huisje onder zijn arm, schrok van mij en fietste weg. Even later kletterde het ergens, waarschijnlijk viel hij op het fietspad met dat ding nog onder zijn arm.”
Pascal: “Dit kastje was alleen waard voor de boeken”
De waarde van dat kastje? Nul euro, benadrukt Pascal.
“Helemaal niets, gewoon een oud vogelhuisje dat we ombouwden. Maar de boeken gaven het betekenis.”
Geïrriteerd tikt hij op een bordje in de tuin waar “Vannacht is onze minibieb gestolen!” op staat.
“Je leent boeken, joh, niet het meubelstuk. Waarom pak je het kastje? Het slaat toch nergens op.”
Plan B: een nieuw en nóg leuker kastje
Intussen hebben boa’s ter plaatse foto’s gemaakt, zijn camerabeelden bij buurtbewoners opgevraagd én is er aangifte gedaan. Maar Pap en Daan wachten niet rustig: ze zoeken nu een nieuw kastje, hopelijk nóg gezelliger dan het oude.
“Zolang mensen met een glimlach voor onze tuin staan, komt er sowieso weer een minibieb,” belooft Pascal.
Laat maar komen met die nieuwe boekenrij, denk ik – en met toch vooral wat extra boekgordijnen om die boekendief vanavond buiten te houden.
Wat is die blauw-paarse knop opeens in je WhatsApp?
Je opent WhatsApp, en tadaa: een vreemde blauw-lila cirkel prijkt helemaal bovenaan. Tik je erop? Dan krijg je “Meta AI” te zien. Maar wat is dat nou precies, leest Meta straks mee met ál je appjes, en kun je die knop überhaupt wegkrijgen?
Dit is Meta AI in een notendop
Meta AI is de slimme chatbot van Meta – dus van het moederbedrijf achter WhatsApp. Het ding “praat” met je via kunstmatige intelligentie. De ene gebruiker heeft ‘m al maanden zitten, de ander ziet ‘m pas nu, en weer iemand anders moet nog even wachten. Volgens Meta rolt de functie langzaam uit naar álle Nederlanders, maar hoe lang dat duurt, houden ze stil.
Twee manieren om Meta AI te gebruiken
- Een gewoon één-op-één-gesprek – net of je met een vriend zit te kletsen.
- In een bestaande chat begin je je bericht met @Meta AI, tikt het blauwe balkje aan, en klaar is Kees.
Tip van de dag: vraag eens wat pizza-toppings voor vanavond – de AI gooit er prompt pepperoni, champignons en paprika tegenaan.
Kun je meteen plaatjes laten maken?
Nog niet. Afbeeldingen genereren moet er later bij komen, maar die knop staat voorlopig nog op grijs.
Leest Meta nu al mijn privéchats?
Nee. Tenminste, niet zomaar. Als je de bot opent, zie je meteen de melding dat Meta AI alleen de berichten mag lezen die jij zelf naar haar stuurt; de rest blijft onbereikbaar. Ter bevestiging zegt Meta zelf nog eens dat je volledige gesprekken dichtblijven – pas wanneer jíj actief een berichtje richting de AI slingert, weet Meta wat je daarin zegt. Overigens gebruikt Meta die chatjes niet om de AI slimmer te maken; ze leren vooral van openbare posts op Facebook en Instagram.
Kan ik die cirkel weer wegmoffelen?
De cirkel zélf blijft staan – die verdwijnt niet. Wel kun je per chat aangeven dat niemand Meta AI mag aanspreken.
– Stap 1: open het chatgesprek.
– Stap 2: tik op de naam bovenaan.
– Stap 3: schakel “Geavanceerde privacy voor chats” in.
Let op: je moet dit dus handmatig voor iedere groep of één-op-één-chat doen.
De zoekbalk is ook opeens een AI-venster
De normale zoekbalk bovenaan WhatsApp is nu óók een plek waar je vragen kunt stellen aan Meta AI. Volgens AI-onderzoeker Cynthia Liem (TU Delft) is dat best “opdringerig”: het lijkt alsof je geen keuze hebt, terwijl je die keuze wél degelijk hebt. Je kunt Meta AI negeren of – iets rigoureuzer – een andere chat-app kiezen. Lastig, want de hele familie, voetbalteam en yogaclub zit op WhatsApp… maar als je echt wil, kun je altijd overstappen.
