Gezondheidsraad: laat persoonlijk contact toe bij stamceldonatie
Waar gaat dit artikel over?
Bij een stamceltransplantatie krijgt een patiënt gezonde cellen van een donor. Die cellen vervangen de zieke cellen in het beenmerg. In Nederland krijgen jaarlijks zo’n zes- tot zevenhonderd patiënten zo’n behandeling, meestal vanwege verschillende soorten kanker. Soms helpt een familielid, maar vaak is het een anonieme donor. Vorig jaar gebeurde dat 550 keer, aldus Stichting Matchis, het Nederlands Centrum voor Stamceldonoren. De meeste donoren komen uit het buitenland.
In Nederland is het tot nu toe verboden om met je eigen naam contact te leggen als ontvanger of donor. Dat is om te voorkomen dat een donor en ontvanger kunnen vragen om een tegenprestatie, of dat een ontvanger een donor onder druk zet voor een extra donatie. Het enige wat nu mag, is een anonieme brief sturen via Stichting Matchis.
Maar in de praktijk hebben zowel mensen die stamcellen hebben ontvangen als gedoneerd behoefte aan persoonlijk contact, schrijft de Gezondheidsraad. “De ontvanger kan de donor bedanken en de donor kan zien welk verschil de donatie heeft gemaakt.”
Om druk of misbruik te voorkomen vindt de Gezondheidsraad wel dat persoonsgegevens pas twee jaar na de transplantatie mogen worden uitgewisseld. In die periode is de kans namelijk het grootst dat de ontvanger opnieuw stamcellen van dezelfde donor nodig heeft. Ook moeten donor en ontvanger vooraf goed op de hoogte gesteld zijn van de voor- en nadelen.
Dat de raad dit adviseert komt door nieuwe Europese regels over lichaamsmateriaal. Landen mogen daardoor zelf beslissen over direct contact. Omdat landen als Duitsland en de Verenigde Staten hier al goede ervaringen mee hebben, vindt de Gezondheidsraad dat Nederland ook die stap kan zetten.
Of je binnenkort bij andere donaties ook persoonlijk kan bedanken? De Gezondheidsraad ziet daar niet direct iets in. Bij bloed- of moedermelkdonaties is dat bijvoorbeeld praktisch niet handig. Wel denkt de raad dat het overwogen zou kunnen worden bij mensen die bij leven een nier afstaan aan een onbekende.
Een duikvlucht, noodsignalen en paniek aan boord: wat gebeurde er boven Saudi-Arabië?
Het incident in het kort
Een Flydubai-toestel dat onderweg was van Dubai naar Tel Aviv, heeft boven Saudi-Arabië noodsignalen uitgezonden. Volgens meerdere media zou een van de piloten het vliegtuig expres willen laten neerstorten.
Wat er volgens de berichten gebeurde in de cockpit
De piloot zou eerst zijn collega hebben gestoken. Uiteindelijk wist de bemanning de aanvaller te overmeesteren. Een van de noodsignalen wees erop dat het toestel mogelijk gekaapt was.
Alarmbellen en reactie van Israël
Omdat het vliegtuig ook van de radar verdween, gingen alle alarmbellen af. Israëlische gevechtsvliegtuigen werden de lucht in gestuurd richting het toestel. Premier Netanyahu had spoedoverleg met een paar ministers en het Israëlische luchtruim werd gesloten. Al snel werd duidelijk dat er geen kaping aan de hand was.
De route volgens Flightradar24
Op vluchtgegevens van Flightradar24 was te zien dat het toestel na een rondje boven Jordanië in zuidelijke richting koers zette naar Saudi-Arabië. Kort voordat het noodsignaal werd verstuurd, maakte het een duikvlucht van zo’n 14.000 voet (4267 meter). Niet veel later landde het toestel in de Saudische stad Tabuk, in het noorden van het land.
Wat Israëlische media melden over de piloot
Verschillende Israëlische media melden op basis van passagiers in het toestel dat een van de piloten zelfmoord wilde plegen door het vliegtuig te laten neerstorten. Hij zou de tweede piloot hebben gestoken. Die kreeg uiteindelijk met hulp van passagiers de controle over de cockpit terug.
Paniek en beelden op sociale media
Ooggetuigen melden dat de paniek aan boord groot was. Op sociale media gaan beelden rond van een passagier met een bebloed shirt die geholpen zou hebben. De berichten dat de piloot het toestel wilde laten crashen zijn niet bevestigd.
Wat Flydubai zelf zegt
Flydubai meldt vooralsnog alleen dat er een incident aan boord was en dat er een nieuw toestel onderweg is om de passagiers alsnog naar Tel Aviv te brengen. In het Boeing 737-toestel van Flydubai kunnen zo’n 180 passagiers. Israëlische media melden dat er zeker 100 Israëlische staatsburgers aan boord waren.
Hulp nodig?
Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de chat op www.113.nl of telefonisch op 113 of 0800-0113.
Nieuw plan voor box 3: ook kleine spaarders en beleggers gaan betalen
Het kabinet heeft een nieuw plan gepresenteerd voor de belasting op vermogen in box 3. En dat plan raakt niet alleen de grote beleggers – ook mensen met een bescheiden spaarrekening gaan het voelen. Hieronder leggen we uit hoe het zit.
Waar gaat het eigenlijk over?
In box 3 belast de Belastingdienst alles wat je aan vermogen hebt: spaargeld, aandelen, crypto’s, een tweede huis. Hoe dat precies moet gebeuren, is al jaren voer voor discussie. Gisteren presenteerden premier Rob Jetten (D66) en minister Eelco Heinen (Financiën, VVD) een nieuw plan. De kern: er komt een vermogenswinstbelasting. Dat betekent dat je belasting betaalt over de winst die je uit je vermogen haalt – denk aan rente op je spaargeld, dividend, of koerswinst als je aandelen, crypto’s of obligaties verkoopt.
Het belangrijkste verschil met het eerdere plan: je betaalt pas belasting op het moment dat de winst echt op je rekening staat. Dus niet over papieren winst. Iemand met aandelen ASML had in het oude plan moeten betalen over de waardestijging, zelfs als die aandelen niet verkocht waren. Dat is nu dus anders.
Veel meer mensen gaan betalen
Op dit moment hoef je tot 59.357 euro geen belasting te betalen. Voor een echtpaar is dat 118.714 euro. Maar vanaf 2027 wordt dat bedrag bijna gehalveerd: naar 30.846 euro per persoon, of 61.692 euro voor stellen. Het gevolg? Ongeveer 1 miljoen mensen met een vermogen tussen de 20.000 en 100.000 euro gaan straks wél betalen.
Even een rekenvoorbeeld. Stel je hebt 55.000 euro spaargeld. Nu betaal je daar niets over. Maar bij de aangifte over 2027 moet je belasting betalen over 24.154 euro (55.000 min 30.846). Bij 1,28 procent rendement en 36 procent belasting komt dat neer op zo’n 110 euro. In 2028 verandert het weer: dan geldt er een vrijstelling van 1000 euro winst. Bij 2 procent rente levert 55.000 euro spaargeld 1100 euro op. Daarvan is 100 euro belastbaar, en dat kost je 36 euro.
Vanaf 2028 gaat het hele systeem op de schop
Vanaf 2028 kijkt de Belastingdienst alleen nog maar naar de winst. De eerste 1000 euro winst is belastingvrij, om te voorkomen dat mensen met een kleine spaarrekening moeten betalen over hun rente. Dat geldt niet alleen voor spaargeld, maar ook voor dividend en winst bij verkoop van aandelen, obligaties en opties. In eerste instantie geldt de vermogenswinstbelasting voor 90 procent van al het vermogen in box 3. Vanaf 2030 gaan ook crypto’s en vreemde valuta eronder vallen.
Waarom dit plan er komt
In 2021 oordeelde de Hoge Raad dat de oude manier van rekenen in box 3 niet door de beugel kon. De fiscus ging uit van een fictief rendement – winst die je zou kúnnen halen. Dat ging goed toen de rente nog hoog was, maar zodra de rente kelderde, moesten spaarders soms meer belasting betalen dan ze aan rente kregen. Mensen kwamen in verzet en kregen gelijk. Het kabinet-Rutte III paste de methode aan, maar het nadeel daarvan is dat beleggers juist weinig belasting betalen – zeker vergeleken met de enorme winsten door de hoge beurskoersen. Dat kost de schatkist jaarlijks zo’n 3 miljard euro. Het nieuwe plan moet dat compenseren.
Ook een verlaging voor ondernemers
Een ander onderdeel van het plan: het belastingtarief in box 2 gaat tijdelijk omlaag. Dat is het tarief voor ondernemers die winst aan zichzelf uitkeren. Door dit vier jaar te verlagen, hoopt het kabinet ondernemers te verleiden meer geld uit hun bedrijf te halen. Dat levert naar schatting 4 miljard euro op, rekenen Jetten, Heinen en Eerenberg voor.
Politieke onzekerheid en tijdnood
Of het allemaal doorgaat, is nog maar de vraag. “Vooralsnog is er geen meerderheid”, zegt Irene de Kruif, politiek verslaggever van RTL Nieuws. Partijen op rechts zoals JA21, SGP en BBB zijn blij met de aanpak, maar de manier waarop het kabinet het verlies aan inkomsten wil compenseren, zorgt voor onvrede bij meerdere partijen. Daarnaast is er tijdnood: het kabinet wil het plan als novelle op een eerder box 3-wetsvoorstel door het parlement loodsen. Dat moet voor het einde van het jaar gebeuren – een ambitieus tijdpad.
En dan de uitvoering
Als het plan erdoor komt, ligt de bal bij belastingplichtigen. Banken hebben al aangegeven geen gegevens te kunnen aanleveren die de Belastingdienst kan gebruiken voor de vooraf ingevulde aangifte. Mensen moeten dus hun eigen boekhouding op orde hebben. En de fiscus zelf? Die heeft de handen vol aan achterstallig onderhoud in de ict. Staatssecretaris Eerenberg meldde recent dat vijf grote ict-vernieuwingstrajecten vertraging hebben opgelopen.
Een klap, een leven verwoest: man herkent soms zijn eigen zoon niet meer
Stel je voor: je gaat naar een feest, er ontstaat gedoe bij de bar, en ineens staat alles op zijn kop. Dat overkwam een 55-jarige man tijdens de Nacht van Brabant in de Brabanthallen, waar zo’n 15.000 mensen feestvierden. Een ruzie bij de bar liep compleet uit de hand. Er werd geslagen, geduwd en getrokken. Daarna leek het weer rustig te worden – mensen schudden elkaar zelfs de hand.
Maar een paar minuten later ging het helemaal mis. Jeroen S. (32) uit Den Bosch zag de vader en zoon uit de andere groep opnieuw. Hij dacht dat ze op hem afkwamen en besloot als eerste uit te halen. De vader viel achterover en kwam met zijn hoofd hard op de betonnen vloer terecht. Het gevolg: ernstig hersenletsel, een gebroken kaak en een schedelbreuk. De man lag tien maanden in ziekenhuizen en revalidatiecentra. Zelfstandig functioneren lukt niet meer. Soms herkent hij zelfs zijn eigen zoon niet.
“Je kunt iemand missen terwijl die nog leeft”
Tijdens de rechtszaak vertelde zijn dochter wat dat met het gezin doet. Na de levensreddende operatie hoopte de familie vooral dat hun vader zijn ogen weer zou openen. Dat gebeurde uiteindelijk. Maar volgens haar was de man die ze kenden er niet meer. Eén uitspraak maakte diepe indruk in de rechtszaal: je kunt tegenover iemand zitten en die persoon tegelijkertijd enorm missen.
Noodweer of niet?
Voor de rechtbank draait alles om de vraag wat er precies gebeurde vlak voor die ene klap. Jeroen zegt dat hij richting de mannen liep en bang was dat ze hem iets zouden aandoen. Getuigen zouden echter hebben verklaard dat hij op de vader en zoon afrende en vervolgens uithaalde. Het Openbaar Ministerie vindt dat Jeroen had kunnen weten dat zijn handelen zulke ernstige gevolgen kon hebben. Daarom wordt hem voorwaardelijk opzet verweten. De officier van justitie eiste een gevangenisstraf van dertig maanden.
Miljoenenclaim en beslag
Daar blijft het mogelijk niet bij. De familie van het slachtoffer heeft een schadeclaim ingediend van ongeveer 2,3 miljoen euro. Het gaat onder meer om zorgkosten en inkomen dat het slachtoffer door zijn hersenletsel niet meer kan verdienen. Op bezittingen van Jeroen is voor acht ton beslag gelegd.
Was het één totaal ongelukkig moment met onvoorstelbare gevolgen, of had Jeroen kunnen weten wat één harde klap kon aanrichten? En hoe weegt een rechter dat mee als een slachtoffer voor de rest van zijn leven afhankelijk is van anderen? Luister de volledige aflevering van Misdaad Uitgelegd in de Rechtbank om te horen wat er die avond in de Brabanthallen gebeurde, waarom de verklaringen over de beslissende momenten uiteenlopen en hoe één klap leidde tot een eis van dertig maanden cel én een miljoenenclaim.
Verpleegkundige knock-out geslagen en gewurgd door patiënt
Een geweldsexplosie op de luchtplaats
Een verpleegkundige van GGZ-instelling Huize Padua in Boekel is door een patiënt knock-out geslagen. En daar bleef het niet bij. Jan kreeg naar schatting zo’n twintig klappen, zijn hoofd werd tegen een marmeren bank geslagen en uiteindelijk probeerde de patiënt hem ook nog te wurgen. Hoe kon het zo vreselijk misgaan? En hoe straf je iemand die ernstig psychisch ziek is? Daarover gaat de nieuwe aflevering van de podcast Misdaad Uitgelegd in de Rechtbank.
Verslaggever Cor Bouma was bij de rechtszaak tegen Patrick H. (51), de patiënt die Jan bijna een jaar geleden mishandelde. Het geweld begon op de luchtplaats van Huize Padua. Patrick gedroeg zich volgens Bouma opstandig, waarna verpleegkundige Jan hem naar binnen riep. Met presentator Koen Wijn bespreekt de verslaggever de zaak in de podcast.
“Vrijwel meteen ging het mis”
Vrijwel direct toen Jan de patiënt riep om naar binnen te komen, ging het fout. Jan kreeg een harde klap tegen zijn hoofd en raakte buiten bewustzijn. Patrick H. stopte daarna niet. Hij sloeg hem volgens Bouma nog vele malen, sloeg zijn hoofd tegen een marmeren bank, schopte hem en probeerde hem uiteindelijk met twee handen te wurgen.
Een vrouwelijke collega was erbij en probeerde alarm te slaan, maar juist op dat moment werkte de alarmknop niet. De collega rende daarom weg om hulp te halen. Uiteindelijk waren er vier mensen nodig om Patrick van Jan af te krijgen. Jan zelf kreeg daar vrijwel niets van mee: hij was buiten bewustzijn.
Grote gevolgen voor Jan en zijn gezin
De mishandeling had grote gevolgen. Bijna een jaar later heeft Jan er nog altijd last van en hij werkt inmiddels niet meer bij Huize Padua. Ook voor zijn gezin was de impact groot. Zijn vrouw en dochter schrokken enorm toen ze hem na de mishandeling in het ziekenhuis zagen.
Al tientallen jaren in instellingen
Patrick verblijft al tientallen jaren in psychiatrische instellingen en heeft onder meer schizofrenie. Inmiddels zit hij in de gevangenis in Den Haag, waar hij volgens Bouma veel minder behandeling krijgt dan in een psychiatrische instelling.
Op de dag van de mishandeling zat Patrick in een isoleercel nadat hij personeel met een schaar had bedreigd. Hij was boos omdat hij geen televisie kreeg. Toen hij vervolgens een uur mocht luchten en roken, bleef die boosheid volgens de verklaringen aanwezig. Op het moment dat Jan hem naar binnen riep, barstte de bom.
Ook tijdens de rechtszaak was die boosheid volgens Bouma nog merkbaar. Patrick gaf toe dat hij Jan heeft mishandeld, maar vond nog altijd dat hij destijds ten onrechte geen televisie kreeg. Spijt was er volgens Bouma wel, maar die kwam afstandelijk over.
Celstraf én tbs
Het Openbaar Ministerie eiste 28 maanden cel en tbs met dwangverpleging. Daarmee draait deze zaak niet alleen om de vraag welke straf past bij extreem geweld tegen een verpleegkundige, maar ook om de vraag hoe de samenleving moet omgaan met iemand die gevaarlijk gedrag vertoont én ernstig psychisch ziek is.
In de podcast wordt daarnaast een opvallende vergelijking gemaakt met een andere zaak: een gevangenismedewerker in Vught werd met een zelfgemaakt mes in zijn nek gesneden door een gedetineerde met psychische problemen. Ook in die zaak werd een combinatie van gevangenisstraf en tbs met dwang geëist.
Luister de volledige aflevering van Misdaad Uitgelegd in de Rechtbank om te horen hoe de mishandeling bij Huize Padua kon gebeuren, waarom een cruciale alarmknop het juist op dat moment liet afweten en waarom de rechtbank moet zoeken naar een balans tussen straf en behandeling.
Hier vind je alle verhalen over misdaad en criminaliteit. Wil je meer afleveringen beluisteren van onze podcast Misdaad Uitgelegd – In de rechtbank? Ga dan naar je favoriete podcast-app (Spotify, Apple of Podimo) of kijk hier voor alle podcasts van Omroep Brabant.
Feest in Irak, stilte in de VS: Amerikaanse militairen na 23 jaar weg uit Irak
Het laatste hoofdstuk van een lange militaire aanwezigheid
Vandaag zijn de laatste Amerikaanse troepen uit Irak vertrokken. Daarmee komt er een einde aan 23 jaar Amerikaanse militaire aanwezigheid in het land. Irak viert dit groots: de regering heeft 30 september uitgeroepen tot ‘dag van de soevereiniteit’. Premier Al-Zaidi laat weten dat het Iraakse leger nu zelf de veiligheid van het land kan garanderen. Maar er liggen nog flinke uitdagingen op de loer, vooral vanwege de door Iran gesteunde milities die nog steeds actief zijn in Irak.
Van 170.000 naar een paar honderd
Op het piekmoment van de Irak-oorlog waren er zo’n 170.000 Amerikaanse militairen in het land. In 2011 trokken de Amerikanen zich terug, maar in 2014 begon een nieuwe missie: ‘Inherent Resolve’. Die operatie was gericht tegen terreurbeweging Islamitische Staat (IS) in Irak en Syrië. Van de ongeveer 5200 Amerikanen die daarvoor naar Irak kwamen, waren er uiteindelijk nog maar een paar honderd over. Vanaf 2014 hielpen de Amerikanen lokale partijen in de strijd tegen IS, dat op dat moment een derde van Irak in handen had en een kalifaat wilde stichten.
De rol verandert
Door de jaren heen veranderde de missie van karakter. Na 2017 had IS bijna geen grondgebied meer in Syrië en Irak, en richtte de organisatie zich vooral op terreuraanvallen via lokale cellen. De Amerikaanse militairen kregen daarna vooral de taak om het Iraakse leger op te leiden. In september 2024 besloot president Biden dat de missie op 30 september 2026 zou eindigen.
Milities blijven een probleem
In Irak zijn meerdere milities actief die door Iran worden gesteund. Als onderdeel van de deal om de Amerikanen te laten vertrekken, zouden deze milities ontwapend moeten worden. Sommige groepen werken daaraan mee, maar hardliners zoals Kataib Hezbollah en Harakat al-Nujaba weigeren hun wapens op te geven. In de oorspronkelijke deal zou de VS Irak pas verlaten als de milities waren ontwapend. Dat is dus niet gelukt. De regering-Trump heeft de deadline voor de ontwapening verschoven naar de zomer van 2027, maar die operatie moet nu wel zonder Amerikaanse steun in Irak verder.
Stilte in de VS, ongemakkelijke waarheid
De Amerikaanse regering besteedt weinig aandacht aan het vertrek uit Irak. Dat is opvallend, want het stoppen van de zogenoemde “oneindige oorlogen” in het Midden-Oosten was een van Trumps campagnebeloftes. Of, zoals hij het zelf zei: “we kunnen niet miljarden blijven uitgeven om mensen te beschermen die ons niet eens mogen”. Maar ondertussen is Trump zijn eigen oorlog in het Midden-Oosten begonnen.
Gevaar voor de bases verdwijnt
De twee bases die de VS nog in Irak had, waren de afgelopen maanden regelmatig doelwit van Iraanse luchtaanvallen. De dreiging dat Iran of de pro-Iraanse milities de Amerikanen op deze bases zouden raken, wordt door het vertrek weggenomen.
Koerden achtergelaten
Eén bondgenoot van de VS wordt hierdoor wel achtergelaten: de Koerden in het noorden van Irak. Sinds het begin van de oorlog tegen Iran is Iraaks Koerdistan al ruim duizend keer aangevallen. In het gebied wonen veel gevluchte Iraanse dissidenten die tegen het Iraanse regime willen vechten. De VS werkte eerder nauw samen met Koerdische strijdgroepen, onder meer met financiële steun. De angst bestaat nu onder de Koerden dat deze steun wegvalt, net als eerder in Syrië gebeurde. Daar sloot de Koerdische SDF een deal met de Syrische regering, waardoor ze de autonomie in de regio verloor.
