Premier Netanyahu naar de rechter om berichtgeving rond 7 oktober
De Israëlische premier Netanyahu sleept drie mediabedrijven en zes journalisten voor de rechter. Hij vindt dat zij onterecht hebben gemeld dat hij vooraf waarschuwingen zou hebben gekregen over de Hamas-aanval van 7 oktober 2023 – en dat hij die waarschuwingen vervolgens niet zou hebben doorgespeeld aan de Israëlische veiligheidschefs.
Hoe het verhaal naar buiten kwam
Twee journalisten van de Israëlische krant Haaretz brachten het nieuws naar buiten in een boek. Daarna pikten ook andere media het op. De rechtszaak die Netanyahu nu heeft aangespannen, richt zich tegen Haaretz, Yedioth Ahronot, Ynet News en Channel 12. De twee Haaretz-verslaggevers die het verhaal onthulden, staan ook op de lijst van gedaagden.
De twee waarschuwingen in kwestie
Het draait in de zaak om twee onthullingen. De eerste is dat sjeik Mohamed bin Zayed, de president van de Verenigde Arabische Emiraten, Netanyahu eind september 2023 gewaarschuwd zou hebben dat Hamas-leider Yahya Sinwar een grootschalige operatie aan het voorbereiden was. De tweede is dat Abbas Kamel, de toenmalige chef van de Egyptische inlichtingendienst, de Israëlische premier kort voor de aanslag persoonlijk zou hebben gewaarschuwd.
In de berichten over die waarschuwingen werd verwezen naar anonieme bronnen.
Netanyahu ontkent en eist vergoeding
Netanyahu heeft steeds ontkend dat hij waarschuwingen heeft gekregen. In de aanklacht tegen de media stelt hij dat Haaretz het nieuws heeft gepubliceerd terwijl hij dat ontkende. De andere media verwijt hij dat ze het bericht hebben overgenomen of opgeblazen. Een commentator van Haaretz wordt “verraad van binnenuit” verweten.
Eerder vroeg Netanyahu Haaretz al om het gewraakte artikel in te trekken, excuses te publiceren en hem 1 miljoen sjekel (ruim 287.000 euro) schadevergoeding te betalen. Haaretz wees dat af en liet weten dat de berichtgeving het resultaat was van uitgebreid onderzoek op basis van bronnen – en dat de krant bereid is dat voor de rechter te verdedigen.
Via de rechter eist de premier nu minstens 2,6 miljoen sjekel (ruim 747.000 euro) schadevergoeding van de gedaagde media.
Wat de media kunnen aanvoeren
Volgens de Israëlische smaadwetgeving kunnen de mediabedrijven en journalisten zich verweren met het argument dat de berichtgeving waarheidsgetrouw was en over een zaak van algemeen belang ging. Of dat het nieuws te goeder trouw is gepubliceerd na verantwoord journalistiek onderzoek.
De gedaagde mediabedrijven en journalisten hebben 60 dagen om hun verweerschrift in te dienen.
Deel artikel: Advertentie via Ster.nl
Steun voor groen gas-wet van klimaatminister Van Veldhoven hoogst onzeker
Waar gaat het over?
Het meeste gas dat op dit moment door onze leidingen stroomt, is nog altijd fossiel aardgas – allesbehalve duurzaam dus. Groen gas daarentegen wordt gemaakt van bijvoorbeeld bewerkte mest en organisch afval, en kan aardgas vervangen met een flink lagere uitstoot van broeikasgassen. Het probleem: de productie van groen gas komt maar moeilijk op gang. Daarbij is het ook nog eens een stuk duurder dan gewoon aardgas.
Het kabinetsplan
Om de klimaatdoelen te halen wil het kabinet de markt een flinke duw in de rug geven met een nieuwe wet. Vanaf 1 januari 2027 moeten gasleveranciers verplicht een deel groen gas bijmengen. Die verplichting wordt in de jaren daarna steeds strenger, zodat de productie van groen gas in 2031 ruim verdubbeld moet zijn naar 840 miljoen kuub. Een deel van die productie kan bij boeren terechtkomen, die met installaties op hun erf mest kunnen vergisten tot groen gas – mooi meegenomen extra inkomen.
Maar of het plan het haalt?
Dat is dus hoogst onzeker. PRO-Kamerlid Sjoukje van Oosterhout is bang dat het wetsvoorstel een financieel belang creëert om de intensieve veehouderij in stand te houden. PRO wilde dat laten onderzoeken, maar CDA en VVD wilden daar niet in mee. “Zoals het er nu uitziet, zullen wij tegen het wetsvoorstel stemmen”, aldus de partij.
Zorgen van alle kanten
Klimaatclubs zoals Urgenda en Natuur & Milieu delen die zorgen. JA21-Kamerlid Daniël van den Berg maakt zich vooral druk om de stijgende kosten. Hij waarschuwt voor een opeenstapeling van maatregelen die uiteindelijk door de consument betaald moeten worden. “Na al die verhogingen moet het maar eens klaar zijn. Maak het gas niet nóg duurder met een verplichte bijmenging van groen gas. Uiteindelijk betaalt niet de overheid die rekening, maar gewoon het gezin thuis.”
Deze maand werd al bekend dat de nettarieven volgend jaar met zo’n 19 procent stijgen. De Consumentenbond waarschuwt ook voor die oplopende kosten en stuurde samen met Greenchoice, Essent en Vereniging Eigen Huis vandaag een brandbrief. “Dit voorstel zorgt voor een nóg hogere energierekening voor huishoudens die niet van het gas af kunnen.”
Meer kritiek
Pieter Grinwis van de ChristenUnie noemde het voorstel in een eerder debat ‘ondoordacht en onverstandig’, onder meer omdat de wet niet garandeert dat de productie van groen gas in Nederland groeit. BBB maakt zich zorgen over de gevolgen voor onder meer de glastuinbouw. En ook van de PVV en Groep Markuszower hoeft het kabinet geen steun te verwachten.
Stemming uitgesteld
De Tweede Kamer zou komende donderdag over de wet stemmen, maar dat is op verzoek van een meerderheid met een week uitgesteld. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei laat weten dat het kabinet nog altijd streeft naar invoering per 1 januari 2027. “Dat blijft zo”, aldus een woordvoerder.
Paperclipprobleem: waarom AI-bedrijven bang zijn dat AI de wereld overneemt
Het paperclipprobleem
Het paperclipprobleem is een gedachte-experiment waarbij je een superkrachtig AI-model met onbegrensde mogelijkheden de opdracht geeft om zoveel mogelijk paperclips te produceren. Dit idee werd in 2003 bedacht door Nick Bostrom, hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Oxford.
De kern van het probleem: een AI-systeem denkt niet zoals een mens en heeft geen moreel kompas. Het neemt zo’n opdracht extreem letterlijk en doet er alles aan om meer paperclips te maken. Een autofabriek hacken om het staal te gebruiken voor paperclips. Een energiecentrale overnemen om alle energie in paperclipmachines te stoppen. Een oorlog ontketenen om meer grondstoffen in handen te krijgen. Of de mensheid uitroeien zodat niemand de stekker eruit kan trekken. Zo zou de super-AI langzaam maar zeker de hele planeet overnemen om maar meer paperclips te kunnen maken.
Geen realistisch scenario, wel een waarschuwing
Het is geen realistisch scenario, want zulke krachtige AI-systemen bestaan nog niet. De huidige AI-modellen zijn behoorlijk slim, maar nog lang niet in staat om volledig zelfstandig te opereren. Met de metafoor wil Bostrom vooral laten zien hoe lastig het is om ethische grenzen aan kunstmatige intelligentie te stellen. Een computersysteem kan namelijk niet begrijpen wat wel en niet ‘de bedoeling’ is.
Recente veiligheidsincidenten
Dat blijkt ook uit de recente veiligheidsincidenten bij AI-bedrijven als OpenAI en Anthropic. Bij die incidenten werden AI-modellen getest om erachter te komen hoe goed ze zouden kunnen hacken. Dat testen gebeurt aan de hand van een soort puzzels, in een afgeschermde testomgeving. Maar sommige van die puzzels leverden geen juiste antwoorden. In plaats van het op te geven, gingen de AI-modellen steeds verder op zoek naar een oplossing, tot het hacken van andere bedrijven aan toe.
De schade van die incidenten is tot nu toe beperkt gebleven, en ze hebben weinig gevolgen gehad in de ‘echte’ wereld. Maar het paperclipprobleem ligt op de loer: wat als een model besluit dat de beste manier om tot een antwoord te komen, is om een computervirus te verspreiden, of een échte energiecentrale plat te leggen?
Bij de incidenten van de afgelopen maanden bleken de modellen uit de beveiligde testomgeving te kunnen breken. Ze werden niet goed genoeg afgeschermd en nauwelijks in de gaten gehouden, waardoor het soms weken duurde voor de makers een incident ontdekten.
Oproepen tot betere beveiliging
Daarom zijn er steeds meer oproepen om AI-modellen beter te beveiligen. Tot de VN aan toe: zo’n twintig landen, waaronder Nederland, riepen vorige week op om een onafhankelijke organisatie op te richten die nieuwe modellen controleert voor ze op de markt gebracht mogen worden. En ook de grote AI-bedrijven roepen om regelgeving, om de ontwikkeling van nieuwe modellen te remmen. OpenAI liet gisteren weten hun nieuwste model uit te stellen vanwege zorgen over de veiligheid. Anthropic-topman Dario Amodei gaf een speech bij de vergadering van de VN, waarin hij AI beschreef als ‘het belangrijkste veiligheidsprobleem waar de wereld nu mee te maken heeft’.
Cynische kant aan de oproepen
Maar critici zien ook een cynische kant aan de oproepen van de AI-bedrijven. Die hebben ook een financiële drijfveer om op te roepen tot een rem op de ontwikkeling van AI. De bedrijven investeren namelijk honderden miljarden in nieuwe modellen, om hun concurrenten maar voor te blijven. Als zij weten dat die concurrenten óók afgeremd worden, kunnen die investeringen op een lager pitje worden gezet zonder bang te hoeven zijn dat ze hun voorsprong verliezen. Anthropic wil naar de beurs, maar waarschuwt beleggers voor zijn modellen in de uitgelekte prospectus, zo zie je in deze video.
Vakbond is mishandelingen en bedreigingen in trein zat, stuurt brandbrief
Bond slaat alarm over geweld tegen NS-personeel
Er moet iets gebeuren om NS’ers te beschermen tegen reizigers die zich misdragen. Dat vindt spoorvakbond VVMC, die daarover een brandbrief naar Den Haag heeft gestuurd. Conducteurs worden volgens de bond steeds vaker in elkaar geslagen, bedreigd of bespuugd.
Aantal meldingen rijst de pan uit
Uit cijfers van de NS blijkt dat het aantal meldingen van geweldsincidenten de laatste jaren flink is gegroeid. In 2023 ging het om 2672 meldingen van agressie en geweld tegen medewerkers. In 2024 liep dat op naar 5696, en in 2025 werden er 6442 geteld. Dit jaar staat de teller al op 5088, waarvan 1368 keer sprake was van lichamelijk geweld en 105 keer van bedreiging met een wapen.
Van bewusteloze conducteur tot afgebeten duim
Soms gaat het om behoorlijk heftige incidenten. Zo werd een conducteur in februari dit jaar op Rotterdam Blaak zo hard aangepakt dat hij buiten bewustzijn raakte. Een half jaar later overkwam een conducteur op station Den Dolder hetzelfde. En op 6 augustus raakten meerdere NS-medewerkers en agenten gewond op station Almere Centrum toen een agressieve reiziger werd aangehouden. Een NS’er werd hard gebeten en verloor een stuk van zijn duim, een collega hield er een gebroken pols en gescheurde pezen aan over.
‘Dit zijn geen vervelende situaties meer’
“Dit zijn geen vervelende situaties meer”, aldus de bond. “Dit zijn ernstige geweldsincidenten tegen mensen die hun publieke taak uitvoeren. Dit is een structureel veiligheidsprobleem.”
Boa-bevoegdheid kwijt sinds 2022
De VVMC is ook niet te spreken over het feit dat hoofdconducteurs hun boa-bevoegdheid kwijt zijn. Die verdween in 2022, waardoor ze niet meer zelfstandig een proces-verbaal kunnen opmaken en geen toegang meer hebben tot de Basisregistratie Personen (BRP) om persoonsgegevens te checken. Sinds dit jaar hebben hoofdconducteurs wel een bodycam, maar volgens de bond weegt dat niet op tegen het verlies van die bevoegdheden.
‘Niet langer houdbaar’
De vakbond noemt de situatie “niet langer houdbaar” en vindt dat er actie nodig is. “De politiek kan niet meer volstaan met de constatering dat agressie onacceptabel is. Er is nu actie nodig”, staat in de brandbrief. De VVMC wil snel met de politiek om tafel over de veiligheid op het spoor en “wat nodig is om deze ontwikkeling te keren”. Volgens de bond zijn er “concrete en structurele maatregelen nodig, van vervoerders, politie en justitie, maar nadrukkelijk ook van de politiek”.
Meer boa’s in de trein
De VVMC wil onder meer dat er meer mensen van Veiligheid en Service meelopen in de trein, zegt een woordvoerder tegen het ANP. Die boa’s hebben meer bevoegdheden om in te grijpen. Wel werd gisteren duidelijk dat boa’s in het openbaar vervoer vanaf 1 oktober toegang kunnen krijgen tot het rijbewijzenregister. Het idee: met een pasfoto uit dat register kunnen ze sneller vaststellen wie een zwartrijder of overlastgever is. Werkgevers in het ov kunnen vanaf donderdag een aanvraag doen om hun boa’s die bevoegdheid te geven. Nu moeten zij nog wachten op de politie als iemand geen identiteitsbewijs bij zich heeft, anders kunnen ze geen boete opleggen. Dat kan zorgen voor oponthoud of juist escalatie. Daarom kiezen handhavers er vaak voor om maar geen boete te geven en de overtreder met een waarschuwing te laten gaan.
Minister wil wonen op vakantiepark toestaan, maar gemeenten negeren die oproep
Een oproep met weinig effect
De minister hoopte dat gemeenten permanente bewoning op vakantieparken soepeler zouden toestaan, maar daar is in de praktijk weinig van terechtgekomen. Voor de mensen die op zo’n park wonen, betekent het niet dat er meer zekerheid komt. Gemeenten blijven namelijk tegen permanente bewoning en gaan gewoon door met handhaven. Dat blijkt uit onderzoek van Omroep Brabant, de andere regionale omroepen en de NOS. “Vakantieparken bieden geen gezonde, veilige leefomgeving.”
De brief van de minister
Begin juli stuurde minister van Volkshuisvesting Elanor Boekholt O’Sullivan een brief naar alle gemeenten. De huidige coalitie wil het makkelijker maken om permanent op een vakantiepark te wonen en vroeg gemeenten daarom om voorlopig terughoudend te zijn met handhaving.
Gemeenten zijn niet enthousiast
Maar onder gemeenten is daar dus weinig animo voor. Van de gemeenten die Omroep Brabant sprak, is er maar één voorstander van permanente bewoning. Veruit de meeste gemeenten zijn dus tegen en bijna driekwart handhaaft hier ook daadwerkelijk op. Sowieso heeft de brief weinig effect gehad: slechts één gemeente geeft aan dat er sinds de brief van de minister iets is veranderd in het beleid.
Naar schatting wonen in Nederland minstens 60.000 mensen op een recreatiepark. In Brabant ging het volgens het CBS in 2024 om zo’n 9.200 mensen. Alleen in Gelderland woonden toen meer mensen op een park: zo’n 10.500.
Wat de minister eigenlijk wilde
De bedoeling achter de brief van juli was duidelijk. “Omdat de woningnood nog altijd hoog is, zijn sommige mensen aangewezen op een recreatiewoning. Zij leven vaak in onzekerheid”, zo begint de minister. Daarom moeten er eind dit jaar afspraken liggen die het deze bewoners makkelijker maken. Tot die tijd is de oproep: wees terughoudend met handhaven.
Maar dat zien gemeenten anders. De meeste handhaven op permanente bewoning en blijven dat doen. Al gaan gemeenten hier wel verschillend mee om. Veel van hen komen alleen in actie als ze signalen of een verzoek tot handhaving krijgen. Een deel van de gemeenten die tegen permanente bewoning zijn, maakt er serieus werk van en controleert structureel.
Eersel en Oisterwijk
De enige gemeente die haar beleid veranderde door de brief is Eersel. Ook daar zijn ze in principe tegen permanente bewoning op de vier parken die de gemeente rijk is, maar de handhaving is sinds de brief op een lager pitje gezet, laat een woordvoerder weten.
Alleen in Oisterwijk is de gemeente niet per se tegen permanente bewoning. Voor vier van de zeventien parken ziet de gemeente hier geen probleem in. Het is ook een van de weinige gemeenten die aangeeft niet te handhaven.
‘Leisuregemeente’
Opvallend is de stelligheid waarmee gemeenten permanente bewoning afwijzen. Zo komt het ‘risico op ondermijning’ vaak terug. Gilze en Rijen: “Het zicht op wat zich op een recreatiepark afspeelt, is anders (veelal minder goed) dan in een reguliere woonwijk. In combinatie met permanente bewoning neemt het risico op ondermijning en verstoring van de openbare orde en veiligheid toe.”
Waalre vindt permanente bewoning “geen structurele oplossing voor de woningnood. Daarbij spelen onder meer ruimtelijke kwaliteit, toerisme, voorzieningen en veiligheid een rol.” Meerdere gemeenten melden dat de parken bedoeld zijn voor toerisme: “De gemeente Loon op Zand is een leisuregemeente. Wij zijn daarom tegen permanente bewoning.”
Twee kanten
In Zundert (“Vakantieparken an sich bieden geen gezonde, veilige leefomgeving”) wordt de roerige geschiedenis met park Fort Oranje aangehaald. Hier was in het verleden veel gedoe: “Vanwege de enorme sociaal-maatschappelijke problemen hebben we in 2017 het beheer moeten overnemen en de camping moeten sluiten”, memoreert de gemeente.
Maar het kan ook anders: “Anderzijds hebben we op park Wernhoutsburg het permanent wonen deels gelegaliseerd, een traject dat in 2015 is gestart. De afgelopen zestien jaar kenden we veel uitdagingen bij het beheer en onderhoud, de leefbaarheid en de voorzieningen aldaar. De gemeente en de VvE werken hier nog altijd samen aan.”
Een veilige plek voor kwetsbare kinderverhalen
Een regenboog op het raam, knuffels op de vensterbank en felle kleuren op de muren: de verhoorstudio voor kinderen en andere kwetsbare slachtoffers op het politiebureau in Eindhoven is allesbehalve een standaard verhoorkamer. Marja de Louw neemt er kinderen onder haar hoede die seksueel misbruik hebben meegemaakt – gevoelige zaken die met uiterste zorg worden behandeld. “Hier mogen kinderen alles zeggen”, aldus Marja.
Een specialiste in kinderverhoren
Niet elke agent mag zomaar een kind ondervragen. Daarom begon Marja in 2005 met een opleiding om zich te specialiseren in kinderverhoren in zedenzaken. Sinds 2006 verhoort ze kinderen in de kleurrijke studio in Eindhoven. “We laten kinderen van tevoren een foto zien en ze krijgen vaak ook een rondleiding voor het verhoor. De regenboog op het raam is iets dat ze dan herkennen en dat het minder bureau-achtig maakt”, vertelt ze.
Camera’s, microfoons en een regiekamer
In de studio liggen niet alleen knuffels. In bijna iedere hoek hangen camera’s en microfoons. “We vertellen de kinderen dat alles opgenomen wordt, zodat we het terug kunnen kijken als we nog vragen hebben. De ouders van de kinderen mogen niet meekijken. Als kinderen dit weten, vertellen ze vaak meer.” Collega’s van Marja kijken wel mee in de regiekamer en als ze een vraag vergeet te stellen, wordt er een briefje door de brievenbus de verhoorkamer ingeschoven. “Dan leg ik het kind uit dat ik iets vergeten ben te vragen. Alles in de kamer gaat heel kinderlijk”, vertelt ze.
Praten, tekenen en voordoen
Zedenzaken vragen om een speciale verhoorstrategie, zeker als het om kinderen gaat. “Het horen van kinderen is specialistisch werk. Als je geen woorden voor kinderen invult en ze op een open manier benadert, is hun verklaring heel betrouwbaar”, vertelt Marja. Door open vragen te stellen en niks in te vullen voor het kind probeert Marja een beeld te krijgen van wat het kind is overkomen. “Kinderen mogen hier alles zeggen. Ze mogen ook tekenen, aanwijzen of voordoen wat er is gebeurd. We vragen naar details. Een kind dat iets echt heeft meegemaakt, zit in een soort film en kan details voor de geest halen.”
Alles mag er zijn
Bij Marja in de verhoorstudio mogen kinderen niet alleen alles zeggen. Ze mogen ook alles voelen. “Als een kind in huilen uitbarst zeg ik: ik zie dat je huilt. Waarom is dat? We hangen geen oordeel aan de emotie”, legt Marja uit. De verhoorspecialist legt de kinderen ook duidelijk uit dat ze geen straf krijgen als ze over het misbruik vertellen. “Vaak hebben kinderen toch de associatie dat de politie alleen maar straft dus het is belangrijk om dat erbij te zeggen.”
Een last die van je afwaait
De kinderen die Marja ziet, lopen vaak al jaren met een groot geheim rond. Zodra ze het politiebureau in Eindhoven verlaten, zijn ze vaak opgelucht. Het is voor Marja dé drijfveer om te doen wat ze doet. “De kinderen kunnen het hier achter zich laten en verdergaan met hun leven. Natuurlijk heeft zo’n ervaring de rest van hun leven impact op het kind, maar het is fijn om ze dit gevoel te geven na alles wat ze hebben meegemaakt”, zegt ze trots. Ook Marja zelf probeert haar werk achter te laten op het politiebureau. “Ik kan goed met collega’s over het werk en wat het met me doet praten. Maar aan het einde van het gesprek vraag ik altijd wat de kinderen ervan vonden, dat geeft mij ook de kans om het een plekje te geven. Als ik dan na het werk terug naar huis fiets, kunnen alle verhalen even letterlijk van me afwaaien.”
Wil je het hele verhaal van Marja horen? Luister hieronder naar de podcast Benno L. zat aan mijn Kind. Lees hier al onze verhalen over Benno L.
