Gelderland pakt als eerste provincie uit met stikstofstroken: BBB-fractie behoorlijk verdeeld
Gelderland gaat de stikstofuitstoot rond kwetsbare natuur aanpakken met zogeheten stikstofstroken. Daarmee is het de eerste provincie die echt concrete regels vastlegt voor dit soort bufferzones. Rond de Veluwe en nog drie kwetsbare gebieden komen stroken van maximaal 500 meter. In die zones moet de stikstofuitstoot de komende tien jaar flink omlaag. De provincie zegt dat stikstof verminderen vlak bij kwetsbare natuur het meest oplevert. Binnen de zones gaan dit jaar nog strenge regels gelden. Zo komt er een verbod op het vestigen van nieuwe veehouderijen. Andere regels, zoals minder gasverbruik door bedrijven, verplichte stalmodernisering en een verbod op kunstmest, gaan vanaf 2030 of uiterlijk 2035 gelden. De Gelderse maatregelen komen naast de landelijke stikstofplannen die er nog aankomen. Gaan die landelijke maatregelen uiteindelijk verder dan het Gelderse beleid, dan gelden de landelijke regels.
Een meerderheid van de Provinciale Staten (37-14) koos ervoor om het maatregelenpakket vast te leggen in de nieuwe omgevingsverordening. Dat ging niet zonder slag of stoot. De BBB bleef als grootste coalitiepartij verdeeld over het voorstel van de eigen gedeputeerde Ans Mol. Lang was onduidelijk hoe er gestemd zou worden. De partij wilde meer duidelijkheid over de effectiviteit en haalbaarheid van het strokenbeleid, omdat het grote gevolgen heeft voor boeren. Uiteindelijk stemden zeven van de twaalf BBB-Statenleden tegen. Coalitiepartners VVD, CDA, ChristenUnie en SGP stemden wel voor. “Ik ben zeer teleurgesteld dat juist de partij die zegt te staan voor boeren niet levert”, zei SGP-voorman Gerrit Averesch, volgens Omroep Gelderland doelend op de BBB. Met steun van GroenLinks, PvdA en D66 kreeg het voorstel een meerderheid, na een Statenvergadering die 14 uur duurde.
De zones komen rondom de Veluwe, landgoederen bij Brummen en de natuurgebieden Bekendellen en Willinks Weust. Volgens gedeputeerde Ans Mol was niets doen geen optie. “Daarmee zouden we juist heel veel risico nemen voor de agrarische sector.” Het beleid is niet alleen nodig om de staat van de natuur te verbeteren, maar ook om de vergunningverlening weer op gang te krijgen. Belangrijke bouwprojecten zoals woningbouw en aanleg van wegen komen volgens de provincie nu niet of moeilijk van de grond. Mol begreep het dilemma van de BBB-Statenleden wel: “Dit zijn mensen die dicht bij degenen staan die het ook raakt.”
Eindelijk licht voor voetballers Brabantia: gemeente gaat bomen snoeien
Na anderhalf jaar lijkt er dan eindelijk een oplossing te komen voor de voetballers van vv Brabantia in Eindhoven. De bomen langs twee velden houden namelijk een flink deel van het licht van de lichtmasten tegen, waardoor het ’s avonds trainen behoorlijk lastig is. De gemeente wilde volgens de club eerst niet weten van snoeien, maar donderdag kwam het verlossende antwoord: er gaat tóch – zij het beperkt – gesnoeid worden.
Grote schaduwvlekken op het veld
De verlichting bij de voetbalvelden moet in dit jaargetijde ’s avonds weer aan. Bij vv Brabantia ontstaan er daardoor enorme schaduwvlekken op het veld, veroorzaakt door de lange takken van de bomen. “We zien bijna niks,” zegt bestuurslid Peter Kruizinga. Hij wijst naar de takken: “Die hangen bijna 4,5 meter binnen het veld. Je kunt hier niet fatsoenlijk voetballen. Overdag zijn onze bomen prachtig, maar bij de avondtrainingen zien we niet alles wat we willen zien. Die takken kunnen ook afbreken.”
Anderhalf jaar aandringen
Peter is bijna dagelijks op de club te vinden en is al zo’n anderhalf jaar bezig om bij de gemeente aan te geven dat er iets moest gebeuren. “Het is te gek voor woorden dat wij hier de huur betalen, de lampen aandoen en dan niets zien. De energierekening krijgen we uiteraard ook.” Hij klaagde eerder bij Omroep Brabant en na het verschijnen van een artikel kwam de gemeente maandagavond met eigen ogen kijken wat er speelde.
Lampen verstopt tussen het groen
Bij de verschillende lichtmasten moet je even goed kijken waar de lamp is gebleven – ze zijn verstopt tussen het groen. Dat zag de gemeente ook. “Het bezoek heeft opgeleverd dat we de bomen op korte termijn beperkt laten snoeien,” laat een gemeentewoordvoerder weten. “Waarbij we rekening houden met de gezondheid van de boom.” Het snoeien gaat ’s avonds plaatsvinden, zodat meteen het effect te zien is. “En zodat er geen onnodige takken worden verwijderd,” zegt de woordvoerder. “Op welk moment dit precies gedaan wordt, is afhankelijk van de beschikbaarheid van de aannemer.”
Blij, maar nog niet helemaal gerust
Peter is blij, maar helemaal zonder zorgen is hij nog niet. Het is namelijk een tijdelijke oplossing en de bomen gaan nog groter worden. “Voor de toekomst is het niet gewaarborgd dat we in de volle verlichting kunnen voetballen. Misschien ligt de oplossing in andere verlichting.” De gemeente laat weten inderdaad naar een structurele oplossing te zoeken. “Zoals het verplaatsen van de verlichting, zodat er goed gevoetbald kan blijven worden én we zorgdragen voor de gezondheid van de bomen.”
Muggen straks in winterslaap, maar westnijlvirus verdwijnt daar niet mee
Het einde van het muggenseizoen nadert
“Ik verwacht tot half oktober nieuwe gevallen”, zegt de medisch entomoloog. De dagen worden korter en de temperaturen dalen, waardoor muggen een plekje gaan zoeken om te overwinteren. De gewone mug – een belangrijke verspreider van het westnijlvirus – houdt straks winterslaap, dus daarna zal het aantal besmettingen flink afnemen. Maar voorlopig loopt het aantal besmette mensen nog op.
Nieuwe besmettingen en sterfgevallen
Sinds de vorige RIVM-update van vorige week zijn er 16 nieuwe patiënten met het westnijlvirus gemeld. Daarmee komt het totaal in Nederland op 44 meldingen. Eén van die nieuwe patiënten is overleden, waardoor het dodental nu op vijf staat. Alle nieuwe patiënten kregen het virus door de beet van een besmette mug.
Ook dieren raken besmet
Bij dieren worden nog steeds besmettingen gevonden. De NVWA meldt dat er afgelopen week 48 positief geteste paarden bij kwamen, waarmee het totaal op 136 paarden staat. Ook werden afgelopen week 71 vogels positief getest, goed voor een totaal van 171 vogels.
Overleeft het virus de winter?
De vraag is of het virus de winter doorstaat. Harde conclusies kunnen we daar nog niet over trekken, maar in Frankrijk is er wel een eerste onderzoek naar gedaan. Bijna alle onderzochte muggen testten negatief op het virus. “Dat lijkt erop te wijzen dat het virus de winter niet overleeft in de mug.”
Muggen krijgen het virus door bloed te zuigen van wilde vogels die besmet zijn. Bij vogels kan het virus lang overleven, omdat veel vogels er niet ziek van worden. In 2022 werd in Noord-Holland het westnijlvirus vastgesteld bij een blauwe reiger. Genetisch onderzoek wees uit dat het virus nauw overeenkwam met het virus uit 2020 dat acht mensen had geïnfecteerd. “Dat is een indicatie dat het virus bij vogels blijft circuleren”, legt Knols uit.
Winterslaap betekent niet weg
In de winter blijft het virus dus niet rondwaren, omdat de muggen in een soort winterslaap zitten. Ze verstoppen zich en laten zich nauwelijks zien. In de lente en vroege zomer start het virus op een laag pitje. Pas midden in de zomer, wanneer besmette muggen vogels steken en die vogels weer nieuwe muggen besmetten, gaat het virus zich sneller vermenigvuldigen. In de late zomer en het vroege najaar bereikt het aantal besmette muggen een piek. Vooral in die fase raakt dat de mens, maar bijvoorbeeld ook paarden.
“Het seizoen gaat stoppen, maar je kan ervan uitgaan dat het virus weer zal terugkomen”, waarschuwt Knols.
Klimaat speelt een grote rol
Het veranderende klimaat speelt daarbij een belangrijke rol. “Warme zomers zorgen ervoor dat larven in het water zich sneller ontwikkelen tot volwassen muggen en dat ziekteverwekkers zich sneller vermenigvuldigen in een mug. Door de mildere winters zullen meer muggen de winter succesvol overleven, waardoor de startpopulatie in het voorjaar aanzienlijk groter is.”
Het voorjaar begint ook steeds vroeger. “Het seizoen dat muggen het virus kunnen overdragen wordt dus langer: het start vroeger én loopt langer door in het najaar.”
Meestal geen klachten
De meeste mensen krijgen geen klachten van het virus. Ongeveer 19 procent van de besmette mensen krijgt griepklachten en slechts 1 procent wordt ernstig ziek. Mensen kunnen elkaar niet besmetten met het westnijlvirus.
“Het risico dat je het loopt, is niet groot, en de kans dat je er vervolgens ziek van wordt ook niet. Maar als je er ziek van wordt, kunnen de consequenties wel heel groot zijn”, zei een woordvoerder van het RIVM eerder tegen RTL Nieuws. Denk bijvoorbeeld aan een hersenvliesontsteking.
Zuid-Europa als voorbode
Knols ziet Zuid-Europa als ons voorland. “We zien een toename in aantal besmettingen, met nu vijf dodelijke slachtoffers. Vooral ouderen zijn gevoelig voor het virus en daar hebben we er steeds meer van in Nederland.”
“Wetenschappers verwachtten al langere tijd dat het westnijlvirus zich in Nederland zou gaan vestigen vanuit het zuiden en daar werd lang weinig rekening mee gehouden. De situatie in Zuid-Europa is onze voorbode”, stelt Knols.
We wisten het al, maar dit is het populairste dialectwoord van Nederland
Houdoe met afstand de winnaar
Nou, daar is ie dan: het populairste dialectwoord van Nederland is… houdoe! En dat wisten wij in Brabant natuurlijk allang, maar nu is het dus ook nog eens wetenschappelijk bewezen. In totaal deden zo’n 4600 mensen mee aan de grote dialectvragenlijst en daarvan gaven 143 mensen ‘houdoe’ op als hun favoriete dialectwoord. De vraag was simpel: wat is volgens jou het mooiste dialectwoord van Nederland?
De officiële uitslag wordt vrijdag pas echt wereldkundig gemaakt, tijdens de presentatie van de Atlas van het dialect in Nederland. Kristel Doreleijers uit Geldrop is één van de vier auteurs van dat dikke, rijk geïllustreerde boek. “143 keer lijkt misschien niet zoveel, maar als je bedenkt dat iedereen eigenlijk een uniek favoriet woord heeft en veel woorden maar één of twee keer genoemd werden, is 143 best heel veel,” legt ze uit.
Onmeunig op plek twee
Op ruime afstand eindigde het Twentse/Achterhoekse onmeunig (dat ‘enorm’ of ‘geweldig’ betekent) met 67 stemmen op de tweede plek. Andere Brabantse woorden die populair waren: durske (meisje), petazzie (stamppot) en krek (precies).
Patat of friet?
Het boek telt 232 pagina’s en heeft vijftig hoofdstukken over allerlei dialectgerelateerde onderwerpen. Eén van de belangrijkste: zeg je patat of friet? Doreleijers: “Ik ben zelf van team friet, maar het is interessant om er eens in te duiken: waar komt dat nou vandaan?” In de atlas lees je de uitleg, compleet met een kaartje van de patat-frietgrens, die grofweg langs de Maas loopt. Boven de rivier zeggen ze patat, onder de rivier bestel je friet.
Harde of zachte g?
Ook de kwestie van de harde en zachte g komt uitgebreid aan bod. Volgens Doreleijers was de zachte g er eerder dan de harde. “Misschien moeten de mensen in Amsterdam ook eens overwegen om af en toe de zachte g te gebruiken. Iemand met een zachte g komt toch vaker gemoedelijk, zachter en gezelliger over.”
Het Brabants dialect bestaat niet
Volgens Doreleijers bestaat hét Brabants dialect niet. Het Brabants in Oost-Brabant klinkt heel anders dan dat in West-Brabant. “Als je alleen al naar het woordje houdoe kijkt: in West-Brabant wordt de ‘h’ niet uitgesproken. In Eindhoven zeggen we: houdoe hè. In Bergen op Zoom: oudoe hee, meer richting het Zeeuws.”
Jongeren en dialect
Tussen het dialectgebruik van jongeren en ouderen zitten ook grote verschillen. “Jongeren kennen petazzie niet, maar zijn wel fan van woordjes als houdoe en kei.” Over de toekomst van het dialect maakt Doreleijers zich dan ook minder zorgen. “Dialecten zitten in een neerwaartse spiraal omdat steeds minder jongeren van huis uit dialect leren spreken, maar ze pikken het wel op steeds meer andere plekken op.”
Series als Bovensloters en de films van New Kids zorgen volgens haar voor een herwaardering van het Brabants dialect. Ook sociale media spelen een belangrijke rol. “We dachten heel lang dat social media de doodsteek zouden zijn voor dialecten, maar ze kunnen ook juist de redding zijn.” Zo verschijnen er steeds meer social media-accounts die het dialect juist cultiveren. Doreleijers: “Als het dialect niet meer zou veranderen, moeten we ons pas echt zorgen maken, want dan wordt het niet meer gebruikt.”
Marokko: PAM grote winnaar, forse klap voor partij van premier
PAM pakt de meeste zetels
De Partij voor Authenticiteit en Moderniteit (PAM) is de grote winnaar van de parlementsverkiezingen in Marokko. De liberaal-centristische partij sleepte 97 van de 395 zetels in de wacht. Daarmee laat PAM de RNI (66 zetels) en de Istiqlal-partij (65 zetels) achter zich. De officiële voorlopige uitslagen komen van het ministerie van Binnenlandse Zaken.
RNI levert flink in
Voor de RNI, de partij van huidige premier Aziz Akhannouch, draaide het vooral om de vraag hoe groot de schade zou zijn. De partij ging de vorige verkiezingen in als grootste met 102 zetels, maar raakt er nu flink veel kwijt. De steenrijke zakenman Akhannouch stond de afgelopen vijf jaar aan het hoofd van de regering, maar was tijdens zijn termijn nauwelijks populair onder de Marokkaanse bevolking.
PJD maakt comeback
De Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (PJD) klimt weer op. Vijf jaar geleden stortte de partij in van 125 naar 13 zetels. Nu staat de partij voorlopig op 54 zetels. Vijf jaar geleden was de afkeer van de PJD voor veel Marokkanen zelfs een reden om te gaan stemmen, zo groot was de teleurstelling in de partij die had beloofd de corruptie in Marokko aan te pakken. Bij deze verkiezingen lijkt het er wederom op dat de grootste partij ook de grootste prijs moet betalen.
Laagste opkomst in bijna twintig jaar
De parlementsverkiezingen noteerden het laagste opkomstpercentage in bijna twintig jaar tijd. Vooral jongeren lieten de stembureaus links liggen. “Het opvallendste van deze parlementsverkiezingen is het opkomstpercentage van 38,02 procent. Marokko telt 27 miljoen stemgerechtigden, van wie 16 miljoen zich als kiezer hebben geregistreerd. Hiervan hebben ongeveer 6 miljoen Marokkanen daadwerkelijk hun stem uitgebracht. Dit laat duidelijk zien hoe weinig vertrouwen de Marokkaanse bevolking nog heeft in de democratie. Alleen in 2007 was de opkomst nog lager, met een percentage van 37,12.”
Coalitie en premier
Als koning Mohammed VI de huidige leider van de PAM, Fatima Ezzahra El Mansouri, benoemt tot regeringsleider, dan zou zij de tweede vrouwelijke premier in de Arabische regio worden na Najla Bouden uit Tunesië. PAM zal een coalitie moeten vormen, ook al hebben de leiders een nieuwe samenwerking met RNI uitgesloten. Beide partijen hebben elkaar over en weer beschuldigd van mislukt beleid, meldt persbureau Reuters.
Machtsverhoudingen blijven waarschijnlijk gelijk
De verwachting is niet dat de parlementsverkiezingen de machtsverhoudingen in Marokko fundamenteel zullen veranderen. De koning behoudt immers verregaande bevoegdheden. Marokkanen brachten gisteren twee stemmen uit: één op een lokale kandidatenlijst en één op een regionale lijst. Van de 395 zetels in het parlement worden er 305 verdeeld via de lokale kiesdistricten. De overige 90 zetels werden via regionale lijsten verdeeld en waren dit jaar uitsluitend voor vrouwen gereserveerd. Daarmee moet de vertegenwoordiging van vrouwen in het parlement worden vergroot. Marokko is een constitutionele monarchie waarin koning Mohammed VI veel macht heeft. Na de verkiezingen benoemt hij de regeringsleider uit de partij die de meeste zetels heeft behaald. De koning speelt daarnaast een belangrijke rol op terreinen als buitenlandse zaken en binnenlandse veiligheid.
Xi ontmoet Trump op een uitgelezen moment: ‘China staat er ijzersterk voor’
Een warm onthaal met veel vertoon
Het begon allemaal met een hartelijk welkom van Trump, waarmee drie dagen vol koninklijke pracht en militaire show werden ingeluid. Tijdens de welkomstceremonie voor Xi vlogen er twee Amerikaanse B1-bommenwerpers over, en op vliegbasis Joint Base Andrews stonden maar liefst twee rijen van zes gevechtsvliegtuigen klaar. Trump en first lady Melania gaven Xi en zijn echtgenote Peng Liyuan meteen een handje op de rode loper die voor de Chinese delegatie was uitgerold. Beelden waar de Chinese staatstelevisie maar wat graag mee pronkte, want Xi kon zo laten zien hoe deftig hij werd ontvangen door de leider van de ‘westerse wereld’.
Contrast met de Amerikaanse media
Maar hoe anders is het in Amerika zelf? Daar weigerden grote tv-zenders om de aankomst van Xi te filmen. Ze doen dat uit solidariteit met hun collega’s van CNN, MS NOW en Politico, die door de regering-Trump zijn geboycot omdat zij nepnieuws zouden verspreiden. Een besluit dat waarschijnlijk in strijd is met de Amerikaanse grondwet, zo oordeelde de rechter.
Een gunstig moment voor Xi
Het is het eerste officiële staatsbezoek van Xi aan de VS sinds september 2015. Voor de Chinese president komt het op een gunstig moment: hij zit stevig in het zadel, terwijl de populariteit van Trump is gezakt naar het laagste punt in diens politieke carrière. Dat hij Xi zo groots ontvangt, is opvallend, zegt Amerika-verslaggever Raquel Schilder vanuit New York. “Het zegt iets over de manier waarop hij Xi wil vleien. Amerika wil graag toegang tot Chinese zeldzame aardmetalen en China blijft dat blokkeren. Maar zo’n ontvangst toont ook aan hoe Trump de wereld ziet: een wereld waarin grote machtsblokken als de VS en China met elkaar de dienst uitmaken. Wij zijn het belangrijkste land hier, en jullie daar.”
Amerika’s afbrokkelende imago
Tegelijkertijd toont de oorlog in Iran aan dat Amerika misschien niet meer zo machtig is, vervolgt Schilder. “Trump is die oorlog begonnen, maar kan hem niet winnen. Dat is veelzeggend voor China. Daar zien ze het beeld van dat grote, machtige Amerika waar we allemaal bang voor moeten zijn, toch wel afbrokkelen.”
Staatsontvangst en gespreksonderwerpen
In het Witte Huis krijgt de Chinese president vandaag een feestelijke staatsontvangst met erewacht. De hele dag staan gesprekken gepland tussen de twee wereldleiders en hun entourage, met als afsluiting een groots staatsdiner in het Witte Huis. Trump en Xi bespreken tijdens het bezoek een aantal netelige kwesties. De belangrijkste zijn de onderlinge handelsoorlog, de gevaren van AI, de oorlog in Iran, en het bewapenen van Taiwan. Ook hoopt Trump een klap te geven op een grote vliegtuigdeal, waarbij China 200 toestellen van de Amerikaanse fabrikant Boeing zou afnemen. Over die mega-order wordt al hardop gesproken sinds Trumps bezoek aan Peking in mei. Het zou een enorme boost betekenen voor Boeing, dat het zwaar heeft in de strijd met zijn Europese concurrent Airbus. Andersom hopen de Chinezen dat zij een deal kunnen sluit met Trump over de verkoop van Chinese elektrische auto’s in de VS. Trump zou daar wel voor openstaan, mits deze auto’s in Amerika gebouwd worden.
Waarom Xi blij is met Trump
“De Chinese president is in principe wel blij met Trump als president”, zegt China-correspondent Roland Smid. “Trump daagt hem namelijk niet uit op kwesties die China écht belangrijk vindt. Zoals dat China een dictatuur is waar mensenrechten worden geschonden, en de dreiging richting Taiwan. Trump begint nooit over de Oeigoeren of Tibet, in tegenstelling tot zijn voorgangers Obama en Biden. Trump maakt daar geen punt van en lijkt zelfs respect te hebben voor de autocratische manier waarop Xi zijn land leidt.” China staat juist sterk op punten waarop de VS het land wel aanvalt, zoals bij handel, zegt Smid. “Toen Trump met hoge importheffingen kwam voor China, gaf Xi hem telkens lik op stuk. Tot Trump moest buigen en de twee landen een handelsbestand sloten op een top in Zuid-Korea. Al die Amerikaanse heffingen hebben China geen pijn gedaan, hun export is zelfs sterker geworden. Het verlies van de Amerikaanse markt vangen ze elders op, zoals in Europa.”
AI als groot twistpunt
Bij het staatsdiner vanavond schuiven ook prominente figuren uit het Amerikaanse zakenleven aan, onder wie topmannen Jensen Huang van chipmaker Nvidia en Sam Altman van ChatGPT-maker Open AI. De twee Amerikaanse bedrijven staan centraal in de veelbesproken en gevreesde AI-race. Amerika en China voeren een technologische concurrentiestrijd over AI, waarvan wordt verwacht dat het niet alleen economisch, maar ook militair voor een aardverschuiving zal zorgen. De afgelopen weken regent het incidenten met AI-modellen die inbreken bij bedrijven en organisaties. Amerikaanse techbazen vinden daarom dat de ontwikkeling moet worden beteugeld, maar de Chinezen zien dat niet zitten. De Chinese regering is vooral bang dat AI een bedreiging vormt voor de strenge controle van het Chinese volk.
