De wonderlijke wereld van Theo (85): Een paradijs vol verrassingen in Grave
Wie door de poort van Theo Gerrits loopt, belandt in een compleet andere wereld. Tussen de kunstwerken, oude meubels, bewegende figuren en verrassende objecten lijkt achter elke hoek een nieuw verhaal te schuilen. Het is lastig uit te leggen wat de 85-jarige inwoner van Grave precies doet. “Mijn vrouw vraagt het me ook af en toe. Ik kan dat niet vertellen. Je moet het gewoon zien en ervaren.”
Vol trots staat Theo bij de poort van zijn monumentale pand in het hartje van de stad. “Het is een enorm huis. We hebben het een halve eeuw geleden gekocht, bijna voor niets. Grote panden waren in die tijd niet te slijten. Ik had niet veel geld, maar toch lukte het me om het te kopen. Ik ben er heel erg blij mee. Het is een schitterend pand.”
Het is ook maar goed ook dat hij zoveel ruimte heeft, want op iedere centimeter staat wel iets. Dat blijkt wel als hij de tuin laat zien. “Welkom in de Theotrale Takketuin”, vertelt hij terwijl hij naar een enorm kunstwerk wijst. Het is een metershoog mensachtig figuur gemaakt van hout en een klimop. “Het is de Oermens. Hij moet wel naar de kapper, want je ziet zijn ogen niet meer.”
Al snel vervolgt Theo zijn rondleiding. “Het is een pad vol met verrassingen. Je weet niet wat je tegenkomt. Het zijn allemaal gekke dingen”, zegt hij terwijl hij ondertussen een ufo met daarin een ruimtewezen laat zien. Daaronder heeft hij sinds kort een bewegend kunstwerk gecreëerd over de geschiedenis van Grave. “Het is een complete film”, zegt hij trots.
Met behulp van touwtjes brengt Theo het verhaal tot leven. “Er gaat van alles op en neer in het kunstwerk”, vertelt hij onder een camouflagenet met op zijn hoofd een helm. “Ik ga daaronder liggen zodat niemand mij ziet. Dan trek ik aan touwtjes en dan gebeuren de gekste dingen. Het is een soort attractie.”
Het liefst is de excentriekeling de hele dag in zijn tuin aan het werk bij de fantasievolle creaties. “Ik denk dat het mijn grootste roeping is om het kind in de mens terug te laten komen. Ik wilde dat zelf ook altijd het liefst ervaren, maar dat kon niet altijd. Ik moest verdomme geld verdienen.”
Jarenlang zat Theo in de meubelbranche. “Maar ik wilde uitdaging. Toen heb ik het pand in Grave gekocht. Ik restaureerde en verhandelde meubels. Al snel kwam daar ook theater bij, dat heeft me altijd geboeid. Ik deed optredens in de tuin en gaf er rondleidingen. Ik had echt succes. Als de mensen genoten hadden, dan had ik een mooie dag.”
Ondertussen laat Theo de tuin achter zich en loopt hij naar de zolder van het huis. Daar heeft hij een eigen museum gecreëerd vol met kunstwerken en andere schatten. “Het is een museum van de restanten van mijn leven. Ik maak zelf uit wat er staat. Achter alles wat je hier ziet, zit een emotie of verhaal. Als er geen gevoel bij komt, dan gaat het eruit.”
Voor de ondernemer was geld verdienen nooit de belangrijkste drijfveer. “Hoe meer ik verdiende, hoe meer ik mijn eigen gang ging. Nu zit ik hier met een bak vol met spullen, maar daardoor ben ik zo ontzettend gelukkig. Het is mijn eigen wereldje. Het is heerlijk om tegen van alles aan te kijken. Wat heb je aan geld?”
Dat hij nog steeds in goede gezondheid kan genieten van zijn zelfgebouwde paradijs heeft volgens hem te maken met één belangrijke levensles. “Altijd weer opnieuw beginnen. Niet in negativiteit blijven hangen. Er is geen beter medicijn dan doen wat je leuk vindt. Ik denk dat daar heel veel in zit.”
Soms een wolkje, maar vooral aangenaam zomers weer
Vandaag begint de dag lekker zonnig, al trekken er vanuit het zuiden af en toe wat hoge sluierwolken voorbij. Het blijft overal droog. We startten de ochtend met zo’n 15 graden aan de kust en 10 graden in Drenthe. Tegen het einde van de ochtend is het al snel een graad of 19. De wind komt uit het oosten en is matig, met aan zee een vrij krachtige bries, windkracht 3 tot 5.
Vanmiddag schijnt de zon volop, af en toe geholpen door wat sluierbewolking, en het blijft droog. De temperatuur loopt op naar een aangename 25 of 26 graden. In het Waddengebied blijft het wat koeler met ongeveer 22 graden. De oostenwind blijft matig, maar aan zee kan het stevig doorwaaien.
Vanavond is het vrij zonnig met hoge bewolking, al wordt het in het zuidoosten wat dikker bewolkt. Het blijft droog. In de nacht zien we in het noorden en midden de minste wolken, terwijl het zuiden wat meer bewolking heeft. Ook daar blijft het droog. De temperatuur zakt naar een minimum van 17 graden in Zeeland en 11 graden in het noordoosten. De wind neemt af, behalve in het Waddengebied waar het juist harder gaat waaien.
Morgen zijn er flinke perioden met zon, maar er trekken ook wolkenvelden voorbij. In het zuiden, vooral in Zeeland en Limburg, is in de ochtend een regenbui niet helemaal uitgesloten, maar verder blijft het droog. Het wordt opnieuw 25 of 26 graden, met in het Waddengebied een graad of 24. Het voelt wat vochtiger aan, waardoor het een beetje drukkend kan zijn, vooral aan de westkust. De wind blijft matig, met aan de noordkust soms een stevige bries.
Donderdag is er af en toe zon en is er kans op een lokale regen- of onweersbui. In de avond en nacht naar vrijdag neemt die kans flink toe, met mogelijk stevige buien, hagel en windstoten. Waar die precies ontstaan, is nog lastig te zeggen. Donderdag is het nog benauwd met temperaturen tussen 25 en 29 graden, maar vrijdag is het een stuk minder warm met maxima van rond de 23 graden.
In het weekend wordt het wisselvalliger: af en toe zon, maar ook buien, waarbij nog steeds onweer mogelijk is. De temperatuur ligt dan rond de 22 graden.
Al acht jaar op een camping: kermisfamilie wil dolgraag terug naar Breda
Stel je voor: je woont al acht jaar op een camping, terwijl je hart en je werk in de bruisende binnenstad liggen. Dat is de realiteit voor Marco en Nathalie van der Tuin. Dit Bredase kermisexploitanten-echtpaar wil maar één ding: terug naar hun stad, naar een plek waar zowel hun woonwagen als hun kermisattracties een thuis kunnen vinden. Maar de gemeente Breda geeft ze vooralsnog geen gehoor.
Het stel is diep geworteld in de kermiswereld. Marco is opgegroeid tussen de attracties in een echte Bredase kermisfamilie, terwijl Nathalie uit een circusfamilie komt. Voor hen zijn de woonwagen, het reizen en het sleutelen aan de attracties onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het is niet zomaar een baan; het is een complete levensstijl. Marco vertelt: “Voor ons is de kermis meer dan een beroep, het is onze manier van leven.”
Noodgedwongen op de camping
Het stel trekt door het land met onder andere twee zweefmolens en een prachtige, ouderwetse draaimolen. Vooral in de winter, wanneer het onderhoud aan de attracties centraal staat, is het cruciaal dat wonen en werken op dezelfde plek zijn. Tot 2018 hadden ze die ideale situatie op het terrein van Marco’s familie in Breda. Helaas moest dat terrein, na een sterfgeval, verkocht worden. Sindsdien wonen ze op een camping en staat hun kostbare kermismaterieel noodgedwongen elders opgeslagen.
Het contact met de gemeente
Sinds die verhuizing probeert Nathalie bij de gemeente een nieuwe woon-werkplek te realiseren. Haar aanpak is alles behalve vrijblijvend: talloze telefoontjes, eindeloze e-mails en zelfs inspreken bij de gemeenteraad. Er waren ooit plannen voor een tweede woon-werklocatie voor kermisexploitanten in het gebied Baarschot, tussen Breda en Dorst. Maar die plannen ketsten uiteindelijk af.
Begin dit jaar gloorde er hoop: een ambtenaar zou twee bestaande locaties onder de loep nemen. Maar daarna bleef het, tot grote frustratie van Nathalie, wederom stil. “Een nee is ook een antwoord. Maar er is helemaal geen contact meer geweest. We worden compleet genegeerd en ongelijk behandeld. Ik vind dat vreselijk”, vertelt ze geëmotioneerd.
De onzekerheid loopt op
De situatie wordt steeds nijpender. De camping waar ze nu wonen, is inmiddels namelijk ook verkocht. Wanneer ze er weg moeten, is volstrekt onduidelijk. Deze jarenlange onzekerheid eist zijn tol. Nathalie heeft er inmiddels de huisarts voor bezocht. “Ik ben er echt wel depressief door geworden, omdat je gewoon niet verder komt.” De aanhoudende strijd vreet energie. “Ik wil gewoon de rust hebben om weer verder te kunnen.”
En dan is een gewoon huis kopen geen oplossing, legt Nathalie uit. Voor de woonwagen, de attracties en alle benodigde werkruimte heb je veel grond nodig, en dat is voor hen simpelweg niet te betalen. Bovenop dat financiële aspect komt de culturele waarde. Het reizen vanuit de woonwagen is essentieel voor hun bestaan. “Als een kermisexploitant niet meer vanuit zijn woonwagen kan reizen en werken, is het ook niet meer haalbaar voor ons.” Ze benadrukt dat de kermiscultuur is erkend als immaterieel erfgoed. “Dit hoort bij onze cultuur en daar moeten gemeentes ook gewoon in voorzien.”
Steun van de SP
De SP in Breda, met fractieleider Inge Verdaasdonk voorop, steunt de familie. Verdaasdonk, die zich al jaren hardmaakt voor woonwagenbewoners en kermisexploitanten, vindt dat de gemeente tekortschiet. “Naar mijn idee wordt deze groep achtergesteld.” Ze wijst erop dat er wel concrete plannen zijn voor nieuwe standplaatsen voor woonwagenbewoners, terwijl kermisexploitanten volgens haar uit beeld zijn geraakt. Dat is volgens haar moeilijk te rijmen met het landelijke woonwagenbeleid uit 2018, waarin gemeenten worden opgeroepen om perspectief te bieden.
Natuurlijk betekent dit niet dat Marco en Nathalie automatisch recht hebben op een specifieke plek, maar de uitzichtloosheid is volgens Verdaasdonk duidelijk: “Er is geen toekomstperspectief voor Marco en Nathalie, het is uitzichtloos.” Ze vindt het bovendien vreemd dat Breda voor andere ondernemers wel de rode loper uitrolt. “Als je wel bedrijventerreinen blijft creëren, kan het niet dat je geen woon-werkkavel kunt creëren voor mensen die op de kermis werken.”
Mogelijk naar de rechter
De maat is voor Nathalie inmiddels vol. Ze heeft een klacht ingediend bij de Bredase ombudsman en sluit een gang naar de rechter niet uit. “Ik wil gerechtigheid en gewoon een eerlijke behandeling.” De gemeente Breda laat voorlopig niets inhoudelijks van zich horen. Er zijn inmiddels raadsvragen over de kwestie gesteld en de gemeente geeft aan persvragen pas te beantwoorden zodra die zijn afgehandeld.
Huiswerk Middelbare Scholen Flink Op de Schop Door AI
En dat is niet zo gek, zegt docent Bram Tigchelaar van het Noordik Lyceum in Almelo. Hij ziet dat sommige leerlingen de opdrachten die hij ze meegeeft niet eens meer lezen. “Ze kopiëren en plakken het in ChatGPT en laten AI de antwoorden formuleren. Die antwoorden kloppen dan misschien, maar je hebt het leren, juist een doel van huiswerk, overgeslagen.”
Tigchelaar, die naast docent ook AI-expert is op zijn school, kijkt regelmatig met zijn leerlingen mee hoe zij een chatbot gebruiken. “Ze kijken vooral naar het eindproduct. Ze zoeken een antwoord en zijn vervolgens niet benieuwd naar hoe de chatbot bij dat antwoord is gekomen. Dat vind ik zorgwekkend. Je hebt als docent een bepaald idee met een opdracht. Je wilt je leerlingen er iets van leren wat ze in hun latere leven kunnen gebruiken.”
Tigchelaar staat niet alleen. De vraag hoe met huiswerk om te gaan, speelt op bijna alle middelbare scholen. De VO-raad, die middelbare scholen vertegenwoordigt, ziet dat bijna alle scholen bezig zijn met hoe generatieve AI het onderwijs en de vorm van huiswerk beïnvloedt. “Hoe ze daarmee bezig zijn, verschilt per school”, zegt een woordvoerder.
Afschaffen doet Tigchelaar huiswerk in elk geval niet. Hij gaat er tegenwoordig wel anders mee om. “Ik ben voorzichtiger in wat ik meegeef. Eerder kregen leerlingen bepaalde leesopdrachten mee naar huis, en werden ze daar tijdens de volgende les over bevraagd. Nu moeten ze het artikel tijdens een blokuur op school lezen en krijgen ze er na dat uur meteen vragen over.” Dat is niet voor iedere leerling fijn, erkent de docent. “Wie een wat langzamere lezer is, krijgt de leesopdracht mogelijk niet af en wie een snelle lezer is, zit tijdens dat blokuur drie kwartier iets anders te doen omdat de rest nog niet klaar is.”
Ook als docent is hij kostbare tijd kwijt, omdat hij toezicht moet houden en in die tijd niet iets anders kan doen. “Ik zit er sowieso veel meer bovenop. Ik lees elke week mee met de vorderingen van langer lopende opdrachten. Als ze elke week exact een hoofdstuk inleveren, helemaal foutloos, dan ga ik vragen stellen. Zo verloopt een schrijfproces namelijk niet.”
De zorgen van docenten als Bram Tigchelaar lijken terecht. Er zitten risico’s van het gebruik van generatieve AI in het onderwijs. Uit recent onderzoek van de Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) blijkt onder andere dat de prestaties van leerlingen verbeteren door het gebruik van generatieve AI, maar dat ze er niet van leren. Volgens het onderzoek geven leerlingen wel correcte antwoorden en maken ze mooie verslagen, maar ontwikkelen ze geen nieuwe kennis en vaardigheden. Het uitbesteden van huiswerk aan generatieve AI vermindert het denkwerk van leerlingen en heeft daarmee negatieve gevolgen voor hun ontwikkeling.
Geschiedenisdocent op het Udens College Puk van der Zwalum ziet dat de rol van huiswerk onder druk staat. “Over het algemeen is huiswerk niet iets waar je op zit te wachten als leerling. De verleiding om AI te gebruiken is extreem groot. Het is aan ons docenten leerlingen het nut te laten inzien van huiswerk.” Ook Van der Zwalum is dan ook niet voor het afschaffen van huiswerk, en ook niet voor alles vervangen door mondelinge overhoringen. “Daarmee test je namelijk een andere vaardigheid dan met huiswerk.”
Hij onderzoekt nu in hoeverre hij zijn leerlingen ‘huiswerk’ kan laten maken op school. “Je hebt dan in elk geval meer zicht op wat ze doen. We zullen als docenten onze toolbox om leerlingen hun hersenen te laten ontwikkelen moeten uitbreiden.”
Er is niet één oplossing voor dit vraagstuk, zegt lector didactiek aan de Hogeschool van Amsterdam Izaak Dekker. “Een draconisch middel zou zijn: stoppen met huiswerk en álles klassikaal doen. Dan moet iedereen elke dag van 9 tot 17 uur op school aanwezig zijn. De vraag is of dat haalbaar is met dit lerarentekort. Daarnaast is het ook niet per se wenselijk, want je wil dat leerlingen zelfstandig kunnen leren.”
Toetsing van huiswerkopdrachten moet op de schop, dat staat vast, zegt Dekker. “Die moet ‘AI-robuust’ zijn. Denk aan minder essays en verslagen, want die kan AI ook maken. En meer mondelinge overhoringen en klassikale opdrachten. Maar bij vakken als Nederlands, Engels en Geschiedenis ontkom je niet aan geschreven huiswerkopdrachten.”
De grote uitdaging voor docenten en ook opvoeders is volgens Dekker: hoe helpen we leerlingen gedisciplineerd om te gaan met verleidingen? “Je moet je kind daarin ondersteunen, een omgeving creëren waarin het concentratie kan opbrengen en niet in de verleiding komt om AI hun huiswerk te laten maken.”
“Onderwijs en AI staan eigenlijk lijnrecht tegenover elkaar in hun doel”, vervolgt hij: “Onderwijs is moeilijke dingen leren, AI is bedoeld om dat leerproces over te slaan en je meteen het antwoord te serveren. Ik heb het dan over de AI die er nu is, de ChatGPT’s van deze wereld, niet de AI die ontwikkeld wordt voor het onderwijs.”
Veel scholen zijn zoekende als het gaat om AI, ziet ook de VO-raad: “Daarom wordt er door onder andere Kennisnet (een partij die scholen ondersteunt als het gaat om digitale vraagstukken, red.) hard gewerkt aan richtlijnen voor gebruik van AI in het onderwijs”, zegt een woordvoerder. “We vinden daarin onderzoek naar effectieve inzet van AI die helpt bij het bevorderen van de onderwijskwaliteit erg belangrijk.”
Deze meiden racen 24 uur lang op een solex en winnen van heel veel mannen
Ze racen pas een jaar, rijden in felroze pakken en dromen nu al van een plek bij de top tien: de meiden van Pink Power Crossi uit Almkerk. Vorig jaar moesten ze zich bij de 24-uurs Solex-race in Heeswijk-Dinther nog flink bewijzen. Nu krijgen ze een hoop respect.
“Al die mannen inhalen voelt echt kicken”, zegt Nienke Duister-Dubbelman. “Dat willen we dit jaar nog meer. Vol gas er voorbij!” Na een jaar trainen en sleutelen zijn de meiden helemaal klaar voor de 24-uurs Solex-race van komend weekend.
Het idee van de wedstrijd is simpel: met een team van drie coureurs en een monteur zoveel mogelijk rondjes rijden op een solex. Niet over de weg, maar over en om een festivalterrein. Terwijl duizenden mensen een biertje wegtikken en staan te hossen, scheuren de meiden met hun roze solex onder meer dwars door een feesttent. In hun felroze pakken zijn ze niet te missen.
“Maar geen zachtroze”, vertelt Tessa van der Meijden, “want daar zijn we niet zo van.” Aan dat roze op het parcours moesten sommige mannen vorig jaar even wennen. “Een man zei tegen me: heb je de achterkant van m’n shirt al gezien? Want dat is het enige wat je ziet vandaag”, vertelt Tessa grinnikend. Uiteindelijk wist ze hem voor te blijven.
“Het was heerlijk om van de solex af te stappen en te denken: nou, ik heb mooi van je gewonnen.” Ook Nienke moet er wel om lachen. “Laat ze maar kletsen over ons. Vorig jaar verwachtten ze van ons geen concurrentie. Maar na zo’n vijf uur racen kwamen ze erachter dat we toch wel wat kunnen.”
Hun harde werk werd beloond met een vijftiende plek. “Daar waren we supertrots op! Maar een plek bij de top tien zou nu wel heel vet zijn!”
Uitputtingsslag
Wie denkt dat de brommer het werk doet bij zo’n race, heeft het mis. Volgens de meiden is het een ware uitputtingsslag en kom je jezelf echt wel tegen. Het begint met een goede conditie, “want anders red je het niet”, legt Nienke uit. “Je moet in de bochten heel hard meetrappen zodat je zo snel mogelijk weer op snelheid zit.”
Slapen doen ze in die 24 uur nauwelijks, maar dat hebben de meiden ook niet nodig. “Het geeft een kick om 24 uur lang door te gaan en dat vol te houden”, zegt Hester van Drunen-Aanen trots. “Als het festivalterrein ’s nachts stil wordt, zijn wij met z’n allen nog gewoon aan het rijden. Dat is echt heel gaaf! Toen ik hier vorig jaar mee begon, dacht ik: hoe moet ik dit overleven? Maar je gaat gewoon door op adrenaline. Zelfs als je net klaar bent met rijden, heb je nog zoveel energie. Pas daarna komt de uitputting. De week erna doet heel je lichaam pijn”, lacht ze.
Bier uit de schoen
De meiden van Pink Power Crossi zijn dus niet alleen serieuze concurrentie voor de andere deelnemers, ze hebben het ook nog eens heel gezellig met elkaar. Bij monteur Erik straalt de trots ervanaf, maar nuchter blijft hij wel. “Ik moet het allemaal maar zien of die meiden echt een plek bij de top tien weten te behalen.” Voor hem zou het maar beter zijn als het ze niet lukt, “want ik heb beloofd dat ik dan een biertje drink uit de schoenen van de meiden…”
Twee VN-Blauwhelmen Gedood in Zuid-Sudan
Aanval tijdens patrouille
In Zuid-Sudan zijn gisteren twee blauwhelmen van de Verenigde Naties om het leven gekomen. Ze werden in een hinderlaag gelokt terwijl ze op patrouille waren in de staat Jonglei, in het oosten van het land. Naast de twee dodelijke slachtoffers raakten er ook zeven mensen gewond: drie blauwhelmen, twee politieagenten en twee ambtenaren. Alle vredestroepen die bij het incident betrokken waren, komen uit Ethiopië, zo meldt de VN-missie in Zuid-Sudan, Unmiss.
Stijgend aantal slachtoffers
Sinds het begin van dit jaar zijn er door toedoen van milities nu in totaal negen blauwhelmen gedood. De aanval van gisteren is overigens nog door niemand opgeëist.
Reactie van de VN
VN-secretaris-generaal Guterres heeft de hinderlaag “in de sterkst mogelijke bewoordingen” veroordeeld. Hij dringt aan op een spoedig onderzoek, zodat de daders voor het gerecht kunnen worden gebracht.
Achtergrond van het conflict
In Zuid-Sudan speelt al jarenlang een conflict tussen troepen van het regeringsleger, die loyaal zijn aan president Salva Kiir, en een militie die in verband wordt gebracht met de voormalige vicepresident Riek Machar. De twee zijn gezworen vijanden en vochten eerder een burgeroorlog uit, waarbij zo’n 400.000 mensen om het leven kwamen. Die oorlog werd in 2018 beëindigd, en twee jaar geleden werd er een vredesovereenkomst getekend. De vrede werd echter nooit goed geïmplementeerd.
In december vorig jaar werd Machar opgepakt vanwege zijn vermeende rol bij een aanval op een militaire kazerne. Sindsdien zijn er opnieuw gevechten uitgebroken tussen gewapende groepen, met name in de staat Jonglei, waar gisteren de blauwhelmen werden gedood.
