30 jaar na de Herculesramp: het verdriet zit nog steeds diep
Het is deze woensdag precies dertig jaar geleden dat alles op Vliegbasis Eindhoven gruwelijk misging. Toen stortte een Belgisch Hercules-vliegtuig neer — en 34 mensen kwamen daarbij om het leven. Niet alleen de bemanning, maar ook leden van het Fanfarekorps Koninklijke Landmacht zaten aan boord. Een ramp die nooit vergeten mag worden… en ook dertig jaar later nog steeds zwaar weegt.
Samenkomen bij het monument
Woensdagavond kwamen nabestaanden, overlevenden én hulpverleners weer samen op de plek waar het allemaal gebeurde: bij het herdenkingsmonument op Vliegbasis Eindhoven. Stilte, muziek, ingrijpende woorden en het leggen van bloemen — zo werd op een eerbiedige manier stilgestaan bij de slachtoffers. Om 18.03 uur vloog ook een militair vliegtuig over de basis. Dat tijdstip? Precies het moment dat het dertig jaar geleden misging.
“De vergeten ramp”
Journalist Hans Matheeuwsen schreef het boek De vergeten ramp en merkt op dat de Herculesramp zelden wordt genoemd als één van de grote rampen die Nederland troffen. “Nabestaanden en overlevenden hebben daar wel eens last van. Het is ook een gebrek aan erkenning”, zei hij tegen Omroep Brabant.
Carla’s onverwerkte trauma
Carla Auer was verpleegkundige in de tweede ambulance die rond 18.25 uur op de basis aankwam — kort nadat het vliegtuig was neergestort. Ze wist toen nog niet dat er naast de bemanning ook 37 musici aan boord waren. Door de hevige brand overleefden 34 inzittenden de crash niet. Voor Carla blijft het een diep geworteld trauma: ze kon de gewonden destijds niet direct helpen. Ze draagt sindsdien PTSS en vertelde eerder: “Als ik sirenes hoorde, had ik al buikpijn.”
Nathalie: eerst een zus, dan een overlevende
Nathalie de Cloe overleefde de ramp — maar verloor haar broer Eric. “Ik zie mezelf eerst als iemand die haar broer is verloren en daarna pas als een overlevende van de Herculesramp”, zei ze. En het zit ook bij haar ouders: “De lol is er wel vanaf als je als ouders zoiets meemaakt. Dat is uiteindelijk wat je tekent.”
Dochter Bill Gates zit in de nesten met haar AI-kortingsapp — en het ziet er niet best uit
Phia heet de AI-shoppingtool die Phoebe Gates (23) samen met een studievriendin op de rails heeft gezet. Het idee klinkt handig: je installeert een app of browser-extensie, en Phia zoekt automatisch naar kortingscodes, tweedehands opties of gewoon de scherpste prijs — zodat jij mode goedkoper kunt kopen. Het bedrijf verdient daar geld mee: webwinkels betalen een commissie als een klant via Phia een aankoop doet.
Tot zover klinkt het logisch. Maar nu blijkt dat het allemaal wat ingewikkelder ligt — en minder eerlijk dan het leek.
Volgens een onderzoek van Bloomberg heeft Phia commissies geclaimd zonder dat gebruikers de tool daadwerkelijk hadden ingeschakeld. Terwijl het idee was dat je zelf bepaalt wanneer je Phia wilt gebruiken, bleek de extensie stiekem actief te blijven — zelfs als je helemaal geen gebruik van haar wilde maken. Zo opende de app bijvoorbeeld automatisch een achtergrondtabblad zodra je ergens een aankoop ging doen… ook al had je Phia daarvoor géén enkele keer aangeklikt. Gevolg? Phia kreeg toch een commissie — terwijl de klant haar helemaal niet had ingezet. En in sommige gevallen waren die commissies eigenlijk bedoeld voor andere tussenpartijen.
Het bedrijf is in rap tempo gegroeid: begin dit jaar haalde het meer dan 35 miljoen dollar op in een grote investeringsronde. Onder de investeerders zitten namen als Khloe Kardashian, Hailey Bieber en Sydney Sweeney. Interessant: Bill Gates, de beroemde techmiljardair en vader van Phoebe, zou volgens Bloomberg geen geld in het bedrijf hebben gestoken.
Phia reageert nu met een update waarmee deze ‘achtergrondactie’ niet meer mogelijk is. Het bedrijf erkent dat het probleem zich heeft voorgedaan, maar zegt zich van geen kwaad bewust te zijn geweest — en benadrukt dat het altijd heeft gehandeld binnen de geldende wet- en regelgeving.
(Let op: de laatste zin in de oorspronkelijke samenvatting — “Dit bedrijf knapt vanwege de geopolitieke spanningen met Amerika af op Microsoft: ‘Ik vertrouw Duitsers meer dan Amerikanen’” — lijkt niet relevant voor het verhaal over Phia en Phoebe Gates, en is daarom niet opgenomen. Het past niet bij het onderwerp en wordt vermoedelijk per ongeluk meegenomen uit een ander artikel.)
Waarom steekt iemand expres een stuk bos in brand? Kan uit woede zijn
Je hoort het vaak: “Dat was geen ongeluk — dat was expres.” En ja, soms is dat inderdaad zo. Zoals bij de gigantische bosbrand deze week in het bos van Fontainebleau, net ten zuiden van Parijs. Die brand was waarschijnlijk niet het gevolg van een sigarettenpeuk of een opgeblazen barbecue — maar van mensen die bewust vuur hebben gestoken.
Twee tieners (18 en 19 jaar oud) zijn al gearresteerd. Één van hen werkt zelfs bij de vrijwillige brandweer — en gaf toe dat hij takjes en benzine had gebruikt om brand te maken. De ander gooide gewoon een sigaret weg langs de weg. Daarnaast werd ook een 46-jarige man opgepakt met propjes papier en een aansteker bij zich; toen de politie aankwam, probeerde hij ervandoor te gaan.
Wat dreef ze? Dat weten we nog niet zeker. Maar volgens Lydia Dalhuisen, universitair hoofddocent forensische psychiatrie en psychologie aan de Universiteit Utrecht, is er één motief dat bij veel brandstichters terugkomt: woede. Grote, onbeheersbare woede. Soms gericht op één persoon, soms op de hele wereld — als een soort wraakactie, of als manier om onvrede hard en zichtbaar te maken. Denk aan rellen: daar wordt ook vaak expres brand gestoken, niet omdat iemand van vuur houdt, maar omdat hij kwaad is.
En ja — veel van die daders zijn jong. De Franse minister van Binnenlandse Zaken meldde deze week dat sinds het begin van de zomer al 44 mensen waren gearresteerd voor brandstichting… en een derde daarvan was minderjarig. Dat verbaast Dalhuisen niet: in haar eigen onderzoek tussen 2008 en 2012 bleek bijna de helft van de veroordeelde brandstichters onder de 18 te zijn — de jongste was pas 12.
Maar let op: het gaat hier niet om pyromanen. Pyromanie is een zeldzame stoornis waarbij iemand écht alleen voor het gevoel van vuur brand stookt — en niets anders. Als er een andere reden is (zoals boosheid, wraak of aandacht), dan is het géén pyromanie. Bij de meeste brandstichters speelt juist iets heel menselijks: emotie die uit de hand loopt.
En dan is er nog het ‘praktische’ aspect: tegenwoordig is het makkelijker dan ooit om grote schade aan te richten met weinig moeite — vooral in droge tijden. Een klein vuurtje in een dorre bosschage kan razendsnel uitgroeien. En door de chaos rond grote bosbranden (evacuaties, overbelaste brandweer, drukte) kunnen daders vaak ongemerkt hun ding doen. Zoals een onderzoeker ooit zei: “Het is alsof je een boom in een bos plaatst.”
In Frankrijk riskeren dergelijke daders tot vijftien jaar cel — in Nederland kan het bij opzettelijke brand met doden zelfs levenslang worden. Want hoewel de meeste brandstichters geen psychopaten zijn, is het gevaar van wat ze doen wel heel erg groot. En het begint vaak met iets simpels: een gevoel dat je niet meer kunt vasthouden.
Vijf jaar later: het water is weg, maar de pijn blijft
Vijf jaar geleden stonden rivieren en beken in Limburg plotseling buiten hun oevers – na drie dagen non-stop regen. In sommige delen van Duitsland en Limburg was het nog veel erger: meer dan tweehonderd mensen kwamen om, gelukkig geen doden in Nederland, maar wel massale evacuaties. Mensen moesten in een paar uur hun huizen verlaten, vaak zonder tijd om zelfs maar spullen mee te nemen.
Maar nu, vijf jaar later, is het water lang weg… terwijl de schade nog steeds niet overal is hersteld. En dat is precies waarom burgemeester Daan Prevoo van Valkenburg aan de Geul spreekt van een ‘ramp na de ramp’.
“Iedereen zei destijds: ‘we zijn ruimhartig en laten jullie niet in de steek’”, zegt Prevoo.
“Maar het tegendeel werd werkelijkheid: we doen moeilijk over het schadeherstel, stellen complexe voorwaarden, en daardoor haken veel mensen gewoon af.”
De vergoedingen? Vaak onvolledig en onduidelijk
Na de ramp konden gedupeerden terecht bij allerlei fondsen, potjes en regelingen – van giro 777 tot de Wet Tegemoetkoming Schade bij Rampen (WTS). Maar volgens Prevoo bleef bij veel mensen een restschuld van 15 tot 45 procent hangen. Want: er werd nooit meer dan 85 procent uitgekeerd. En tuinschade? Die werd simpelweg niet vergoed. “Als je die nu opnieuw moet aanleggen, kost dat je zo’n paar duizend euro”, legt hij uit.
En dat is nog maar het begin. In de Emmalaan in Valkenburg kijken bewoners al een jaar tegen een bouwval aan. Daar had het waterschap een voormalige garage en woning gekocht om kademuren te herstellen – maar het werk werd vorig jaar stilgelegd nadat verblijfsresten van een gierzwaluw én een dwergvleermuis werden gevonden. “We willen geen procedures als waterschap, we willen geen fouten maken”, aldus een woordvoerster.
“Zelfredzaamheid” = eigen risico, eigen rekening
Stefan en Paulien Pinckaers uit Epen kennen het verhaal ook maar al te goed. Zij kochten eind 1999 een oude watermolen langs de Geul en maakten er een gastvrije plek van – totdat in 2021 de molen meer dan een meter onder water kwam te staan. De schade was enorm.
Maar toen begon pas echt de tweede fase van de ramp: hun locatie viel onder een zogenoemde nul-normering. Een provinciale norm die inhoudt dat het waterschap géén verplichting heeft om overstromingen daar te voorkomen. En dan komt het woordje zelfredzaamheid.
“Als dat woord valt, ben je de pineut”, zegt Paulien.
“Dan liggen alle verantwoordelijkheden, alle risico’s én alle financiële gevolgen helemaal op jou.”
Om de molen te beschermen, lieten zij zelf een dijk bouwen, een muur oprichten én mobiele schotten installeren bij de ingang en uitgang. Totaal: bijna 300.000 euro – waarvan een groot deel uit eigen zak.
Hoeveel schade was er eigenlijk?
Volgens Deltares bedroeg de totale schade in Limburg rond de 433 miljoen euro – voor particulieren, bedrijven én overheden. Bijna de helft daarvan werd door verzekeraars vergoed. Daarnaast kwam er geld via giro 777 (12 miljoen), andere fondsen en de WTS-regeling.
Maar bij ondernemers ging het met die WTS flink mis. Van de 21 miljoen euro die het Rijk specifiek voor bedrijven vrijmaakte, werd slechts 5 miljoen via de provincie uitgekeerd. De rest – ruim 15 miljoen – ligt nog steeds op een rekening, in de hoop dat het ooit nog naar ondernemers in Limburg gaat.
Burgemeester Prevoo wordt er alleen maar bozer van:
“De intentie van de regelingen was vooral om niet uit te keren.”
“Ondernemers werden strenger beoordeeld dan particulieren – ze moesten bijvoorbeeld omzetschade aantonen ten opzichte van het eerste coronajaar, toen er nauwelijks omzet was. Dan valt meteen veel af. En met zoveel regels en voorwaarden was het eerder een ontmoedigingsbeleid dan een steunmaatregel.”
Corsowagens in de game: een digitale bloemencorso die echt bloeit!
Je hoeft niet eens naar Zundert te reizen om mee te doen aan het grootste bloemencorso van Nederland – want sinds deze week rijden de prachtige corsowagens ook digitaal! In de game Carnaval Simulator kun je nu zelf bloemencorsowagens bouwen, optochten leiden én met een virtuele menigte meekijken terwijl de wagens langsrijden. En ja, het is écht indrukwekkend: duizenden uren werk zitten erachter.
Jeffrey van der Wal (26) uit Zevenbergen is de brein achter het hele gebeuren. Vanuit zijn slaapkamertje – naast zijn baan als programmeur én zijn echte carnavalswagenbouwprojecten in Breda – heeft hij de game tot stand gebracht. “Echt heel trots”, zegt hij over de nieuwe bloemencorso-update. En dat is begrijpelijk: zelfs de beroemde badeendjes-wagen van ’t Kapelleke – die al drie jaar geleden gesloopt werd – rijdt weer rondjes, maar dan wel in pixels en kleurrijke animaties. Met een laaiend enthousiast (digitale) publiek, uiteraard.
“Je kunt alles aanpassen wat je wil”, toont Jeffrey trots. Van kleurcombinaties tot bewegende onderdelen – niets is te gek. En dat is niet de eerste keer dat hij carnaval digitaal op de kaart zet: eerder maakte hij al ‘s werelds eerste carnavalsgame, die niet alleen in Brabant werd gevierd, maar ook internationaal aansloeg – van België en Duitsland tot Italië en zelfs de Verenigde Staten. “Daar hebben ze Mardi Gras”, legt hij glimlachend uit.
Cultuur in code
Carnaval Simulator is inmiddels veel meer dan een spel – het is geworden tot een soort levend archief van Brabantse carnavalscultuur. Duizenden spelers zijn er dol op, en sinds deze week is er een gratis update beschikbaar: de officiële bloemencorso-versie. “Het is echt cultuur. Ik kreeg heel vaak vragen van mensen die corsowagens wilden bouwen. Nu kan het”, zegt Jeffrey met twinkelende oogjes.
Alle wagens zijn gemaakt met toestemming van de echte bouwers – sommigen hebben zelfs hun eigen wagen in het spel gebouwd. En dus doet Jeffrey nog een oproep: Dahlia-tikkers, wagenbouwers en corso-enthousiastelingen – wie wil dat zijn of haar wagen digitaal blijft leven? “Iedereen mag zich melden.”
Lennart Schrauwen van Corso Zundert reageert enthousiast: “Hoe leuk is dit! Dit kunnen we alleen maar toejuichen. Creativiteit zit bij de jeugd, leuk als ons corso ook gamers inspireert.”
En rusten? Dat is voor Jeffrey geen optie. Nieuwe updates, nieuwe wagens, nieuwe ideeën – het publiek vraagt erom. Hij lacht: “Je bent nooit klaar.”
Meerdere houtskeletwoningen in brand in Nieuwegein
In Nieuwegein is gisteren een heftige brand uitgebroken waarbij minstens drie woningen volledig in de vlammen stonden. Wat het gevaar verder vergrootte: alle betrokken huizen zijn gebouwd met een houtskelet — een constructie die het vuur extra snel kan laten verspreiden. Daarom was de situatie al snel zeer kritiek, en waarschuwde de veiligheidsregio meteen voor de risico’s van overslaan.
Om de brand onder controle te krijgen, kwamen vier bluswagens en twee ladderwagens ter plaatse. De brandweer richtte zich vooral op het isoleren van de getroffen woningen, zodat het vuur niet zou doordringen naar andere huizen in het blok. Omdat de rookontwikkeling in eerste instantie erg hevig was, werden meerdere woningen preventief ontruimd. Gelukkig is er tot nu toe geen melding van gewonden — dat is een enorme opluchting.
Hoe de brand precies is ontstaan, is nog onduidelijk. Dat onderzoek loopt nog. Voor omwonenden gold het advies om ramen en deuren dicht te houden, vooral vanwege de rook. Die was aanvankelijk massaal aanwezig, maar rond 15.30 uur was de rookontwikkeling aanzienlijk afgenomen — zo meldde een woordvoerder van de veiligheidsregio.
Binnenland Deel artikel:
