Twee doden bij Griekse bosbranden, vuur nog niet onder controle
Een flinke bosbrand heeft in het noorden van Griekenland al aan twee mensen het leven gekost. Het vuur brak gisteren uit door een nog onbekende oorzaak en is nog steeds niet onder controle. Het eerste slachtoffer werd gevonden vlak bij het dorpje Liti, dat een paar kilometer van de stad Thessaloniki ligt. Zijn vrouw is met brandwonden naar het ziekenhuis gebracht, maar ze zou inmiddels stabiel zijn. De nationale omroep ERT meldt dat het 12-jarige kind van dit echtpaar nog wordt vermist. Later op de dag vond de brandweer nog een tweede lichaam. Er zijn nog geen details bekend over wie dit slachtoffer is.
Er zijn ruim honderd brandweerlieden ingezet om de vlammen te bestrijden. Daarbij worden een tiental bluswagens en meerdere blusvliegtuigen gebruikt. In Griekenland was al gewaarschuwd voor bosbranden. Door de droge natuur en de harde wind is het vuur heel moeilijk onder controle te krijgen.
Buitenland
Deel artikel:
Nieuwe invoerheffing op goedkope pakketjes: zo kun je besparen
Wat verandert er vanaf 1 juli?
Pakketjes onder de 150 euro uit landen buiten de EU, zoals China, het Verenigd Koninkrijk, Japan of de VS, waren tot nu vrijgesteld van invoerrechten. Maar vanaf 1 juli is dat afgelopen: de Europese Unie heeft die vrijstelling geschrapt. Dit raakt vooral bestellingen bij webshops als Temu en Shein, maar ook andere buitenlandse aankopen. Je betaalt dan 3 euro per ‘productgroep’. Denk aan één groep voor textiel en één voor elektronica. Een powerbank, USB-kabel en SD-kaartje vallen allemaal onder elektronica.
Hoe bespaar je op deze kosten?
Wil je geld besparen? Bundel dan producten uit dezelfde categorie in één bestelling. Koop je bijvoorbeeld alleen elektronica, dan ben je maar 3 euro kwijt. Maar bestel je in één keer een USB-kabel, een jas en lippenstift? Dat zijn drie verschillende productgroepen, dus betaal je 9 euro (3 x 3 euro) aan invoerkosten. Let ook op waar het magazijn van de webshop zit. Veel internationale winkels hebben een distributiecentrum in Europa, zodat pakketjes sneller aankomen. Omdat het pakket dan al binnen de EU is, gelden de nieuwe regels niet. Houd er wel rekening mee dat de verkoopprijzen soms iets hoger liggen, omdat de winkel bij import al invoerkosten moest betalen.
Hoe werkt het betalen?
Grote webshops zoals Temu en Shein regelen de betaling van de heffingen zelf, blijkt bij PostNL, DHL en DPD. Je betaalt dan tijdens het afrekenen in de winkel. Als de winkel het niet regelt, betaal je via de vervoerder. Om te voorkomen dat de bezorger aan de deur met een pinautomaat staat, krijg je vooraf een digitaal betaalverzoek. Pas als je betaald hebt, gaat het pakketje op weg. Betaal je niet? Dan blijft het in het magazijn van bijvoorbeeld DHL liggen. Wat er daarna gebeurt, hangt van de afspraken met de verzender af: soms gaat het retour, soms wordt het vernietigd.
Waarom doet de EU dit eigenlijk?
De EU wil de enorme stroom buitenlandse pakketjes indammen. Die zorgt namelijk voor oneerlijke concurrentie: een Nederlandse winkel kan een t-shirt of powerbank vaak niet zo goedkoop aanbieden als een Chinese webwinkel. Daarnaast zijn er risico’s voor consumenten. Europese producten worden streng gecontroleerd op bijvoorbeeld brandgevaar of schadelijke stoffen, maar bij directe verzending uit China ontbreekt die controle vaak. Ook ontbreken dan vaak Nederlandstalige veiligheidsinstructies. Overigens verdient de EU eraan mee: 75 procent van de geïnde douanerechten gaat naar de EU-begroting.
Wat staat er nog te gebeuren?
In de herfst komen er mogelijk extra kosten bij. De EU overweegt een handling fee in te voeren om de kosten van de douane te dekken, maar hier is nog geen besluit over genomen.
Hoeveel pakketjes worden er gecontroleerd?
De douane kan niet alle pakketjes controleren, de aantallen zijn veel te groot. Vorig jaar werden er 5,9 miljard pakketjes ter waarde van minder dan 150 euro van buiten de EU naar een EU-land verstuurd. In Nederland verwerkt de douane 2,4 miljoen ‘aangifteregels’ (iedere productgroep is een regel) per dag. Ze controleren de pakbonnen en doen steekproeven, waarbij ze de inhoud bekijken. Gaat een bedrijf regelmatig de fout in, dan wordt het vaker gecontroleerd en kan het een hoge boete krijgen.
Box 3 Uitstel: Eerste Kamer Stemt Pas Na Zomer, Nieuw Plan Komt
Het blijft nog even spannend hoe we vanaf 2028 belasting gaan betalen over spaargeld, beleggingen en een tweede huis. De politiek is al jaren aan het praten over een nieuwe box 3-regeling en de Tweede Kamer heeft al groen licht gegeven. Maar nu heeft de Eerste Kamer in een laatste poging de stemming uitgesteld tot na de zomer. Staatssecretaris Eerenberg (Financiën, D66) kan even opgelucht ademhalen. Zijn wetsvoorstel leek geen meerderheid te halen in de Eerste Kamer, en zelfs coalitiepartijen VVD en CDA dreigden tegen te stemmen. Nu heeft Eerenberg tijd gekregen om met een nieuw plan te komen waarin een aantal pijnpunten worden opgelost.
Het wetsvoorstel is een politiek compromis tussen twee manieren van belasting heffen: over het rendement op spaargeld en beleggingen betaal je elk jaar belasting (vermogensaanwasbelasting), terwijl je op een tweede woning of aandelen in startups pas bij verkoop afrekent (vermogenswinstbelasting). Vooral die vermogensaanwasbelasting zit veel politieke partijen dwars. Beleggers moeten dan al belasting betalen terwijl de winst nog ‘vastzit’ in aandelen. Een meerderheid van de partijen wil daarom volledige vermogenswinstbelasting, zodat je pas betaalt als je de aandelen verkoopt.
De Belastingdienst gebruikte lange tijd één geschat, fictief rendement voor iedereen, maar de Hoge Raad zette in 2021 een streep door die methode. Sindsdien zoekt de politiek naar een manier om belasting te heffen op het werkelijke rendement. Die zoektocht staat onder flinke tijdsdruk, omdat er nu tijdelijk op een andere manier belasting wordt geheven in box 3. Daardoor krijgt de staatskas 2,4 miljard euro per jaar minder binnen dan gepland.
Onder dit alles ligt de fundamentele discussie over hoe je vermogen eerlijk belast. Partijen als Pro en ook D66 voelen meer voor een vermogensaanwasbelasting. Partijen als VVD, CDA, PVV, BBB en JA21 zijn voor een volledige vermogenswinstbelasting. Omdat de ict-systemen van de Belastingdienst volgens het kabinet nog geen volledige winstbelasting aankunnen, stemde de Tweede Kamer met tegenzin in met de wet die nu voorligt. Het kabinet beloofde wel om intussen te werken aan een plan voor volledige vermogenswinstbelasting.
Toch groeide de afgelopen maanden de weerstand tegen het compromis. Ook minister Heinen (Financiën) zag het niet meer zitten. Staatssecretaris Eerenberg heeft daarom een aantal voorstellen gedaan om tegemoet te komen aan de kritiek. Een optie is bijvoorbeeld om beleggers verliezen te laten verrekenen met winsten in een ander jaar. “Wij zijn nog steeds hoopvol dat de staatssecretaris met een oplossing komt”, zegt VVD-senator Marjolein van der Linden. De Tweede Kamer gaat nu weer naar de nieuwe voorstellen kijken. Die kunnen dan via een novelle (een aanvulling op de wet) naar de Eerste Kamer worden gestuurd.
Dat alles is reden voor de senatoren om nu nog niet over de huidige wet te stemmen. Zij willen eerst zien wat er verandert en hoe dat betaald wordt. “Het moet duidelijk zijn welk voorstel wij beoordelen”, zegt Van der Linden. Pro-senator Ferd Crone is het daar mee eens: “Je stemt over het totaalpakket.” Meerdere senatoren vinden het proces te chaotisch. BBB-senator Bart Kroon noemt het een “gotspe” dat de wet al maanden gewijzigd gaat worden door de indiener zelf.
De verwachting is dat in het najaar de spanning rond box 3 opnieuw zal stijgen. Op Prinsjesdag wordt bekend welke wijzigingen het kabinet wil doorvoeren. Daarna wordt duidelijk of de Eerste en Tweede Kamer die goed genoeg vinden. Het prijskaartje dat aan al die aanpassingen hangt is hoog; het gaat al snel om miljarden. Volgens de richtlijnen van het kabinet moet de dekking daarvoor op de begroting van Financiën worden gevonden, bijvoorbeeld door andere belastingen te verhogen.
Het Einde van de Staldeadline in Brabant: Is het Nu Echt Klaar of Begint het Pas?
Bijna tien jaar lang was de staldeadline een groot onderwerp in de politiek van Brabant. De datum waarop boeren in deze provincie hun verouderde stallen moesten aanpassen om minder stikstof uit te stoten, zorgde vanaf het begin voor verzet bij boeren en politici. Dat leidde tot hevige protesten en zelfs tot het vallen van politieke coalities.
Afgelopen woensdag is die deadline van 1 juli eindelijk gepasseerd. Maar betekent dat nu echt dat het klaar is? Of zijn er toch nog uitzonderingen en uitstel mogelijk?
Op dit moment is de rechter nog aan het kijken of de landelijke stikstofplannen extra problemen opleveren voor boeren die ook aan de Brabantse regels moeten voldoen. Afgelopen vrijdag maakte de rechter zich zorgen dat boeren die al geld hebben gestoken in duurzamere stallen, later misschien aan nog strengere eisen moeten voldoen omdat hun bedrijf dicht bij een kwetsbaar natuurgebied ligt. Volgende week vrijdag wordt duidelijk of de rechter vindt dat die landelijke plannen meegenomen moeten worden in de rechtszaak. Als dat zo is, kan dat betekenen dat boeren in de buurt van natuurgebieden een uitzondering krijgen.
Vaak Uitgesteld
Het zou niet de eerste keer zijn dat er aan de staldeadline wordt gesleuteld. Sinds de invoering in 2017 is de datum al meerdere keren verschoven en zijn er uitzonderingen gemaakt. Hier is een overzicht:
- 2017: De provincie beslist dat veehouders hun stallen voor 1 januari 2022 moeten verduurzamen.
- 2019: Het CDA laat de coalitie vallen na hevige boerenprotesten tegen het stikstofbeleid. De partij wil af van de Brabantse staldeadline, maar krijgt geen meerderheid.
- 2021: Een nieuwe coalitie (VVD, Forum voor Democratie, CDA en Lokaal Brabant) schuift de deadline twee jaar op, naar 1 januari 2024.
- 2022: De rechter verbiedt een aantal veelgebruikte systemen om stikstofuitstoot te verminderen, omdat ze niet goed werken. Er komt een halfjaar uitstel, tot 1 juli 2024, voor een onderzoek van het ministerie van Landbouw.
- 2023: Na de provinciale verkiezingen komt er geen coalitie met de BBB, omdat andere partijen aan de staldeadline vasthouden. Wel krijgen melk- en kalverhouders opnieuw uitstel, tot 1 januari 2026. Voor andere sectoren blijft 1 juli 2024 de deadline.
- 2025: De onzekerheid over innovatieve systemen voor melkveehouders blijft, dus willen de coalitiepartijen de deadline nog een half jaar opschuiven, naar 1 juli 2026.
Andere Eisen
Niet alleen de datum, maar ook de regels rond de staldeadline zijn veranderd. Zo hoeven boeren die al geïnvesteerd hebben in onzekere systemen tot ten minste 2030 geen extra aanpassingen te doen. Wel moeten ze onderzoeken hoe hun systeem precies werkt. Die uitzondering geldt bijvoorbeeld voor biologische combi-luchtwassers, die met meerdere onderdelen stikstof uit de stal filteren. Ook systemen voor legkippen en vleeskuikens vallen onder deze regeling.
Daarnaast hoeven boeren geen vergunning meer aan te vragen om hun stal aan te passen. Ze hoeven alleen nog bij de provincie te melden hoe ze dat gaan doen. Boerenbelangengroepen zijn hier niet blij mee, omdat het voor juridische onzekerheid zorgt. Daarom zijn ze naar de rechter gestapt.
En zo kan het dus gebeuren dat, zelfs nu de staldeadline verstreken is, er met terugwerkende kracht nog aan wordt gesleuteld.
Martin verhuist, maar anderen willen niet weg: ‘In Moerdijk heb ik ruimte’
Martin Brusse en zijn vrouw hebben een knoop doorgehakt: ook al blijft hun dorp Moerdijk misschien wel bestaan, ze vertrekken. In juli gaan ze naar België, dus zijn ze nu druk met inpakken. “Ik vind het vooral erg voor de mensen die willen blijven. Weer is er extra onzekerheid gecreëerd.”
“Afgelopen week hebben we ons huis verkocht, maar het voelde vooral alsof ik naar mijn eigen begrafenis ging. Geen feestelijk gevoel”, vertelt Martin in de nieuwste aflevering van de serie Ondertussen in Moerdijk.
Geen coulance van de gemeente
Ook de medewerking van de gemeente zorgt voor een weinig feestelijk gevoel. Martin vindt dat hij niet genoeg terugkrijgt voor zijn huis. “We dachten wat spullen mee te nemen, zoals de oven en de pelletkachel. Maar een makelaar die voor de gemeente kwam kijken dreigde met een boete als we dat zouden doen. Er is geen enkele coulance vanuit de gemeente.”
Andere dorpsgenoten zijn nog niet zo ver om Moerdijk te verlaten. Ze zijn bang dat ze nergens anders een woning vinden die in de buurt komt bij wat ze nu hebben. Zo ook Liesbeth de Kroon. Ze is dierenarts en gespecialiseerd in paarden. “We hebben hier de ruimte om paarden te houden. Daarom willen wij helemaal niet weg uit Moerdijk. De voorkant van ons huis is midden in het dorp en de achterkant is helemaal vrij. Een plek als deze vind ik nergens meer.”
Spookdorp
Ook Jacques van IJsseldijk hecht veel waarde aan de ruimte die hij nu heeft voor zijn verzameling stadsbussen. “Hier in Moerdijk heb ik er de ruimte voor”, zegt hij terwijl hij een oude bus start. “Heerlijk om daar soms een rondje mee te rijden.”
Tijdens een ritje merkt hij op dat al aardig wat mensen het dorp hebben verlaten. “Je ziet nu al dat hele rijen huizen leegstaan. Als we niet uitkijken wordt het een spookdorp.”
Nadat de gemeente in november 2025 aangaf dat het dorp moest verdwijnen om plaats te maken voor industrie, zouden alleen het Rijk en de provincie de plannen moeten goedkeuren. Maar de verantwoordelijke staatssecretaris, Jo-Annes de Bat, twijfelt, zeker nu er ook een scenario op tafel ligt waarbij het dorp toch kan blijven bestaan. Waar de oorspronkelijke deadline voor het besluit eind juni was, is deze nu voor de tweede keer ‘enkele maanden’ vooruitgeschoven.
Mi odo taki so: De taal van Surinaams verzet maakt een comeback
Elke week deelt Aedan Mekdessi (25) een TikTok-video over Surinaamse odo. Ze begint altijd met “Mi odo taki so” en vertelt dan een spreekwoord of gezegde. Haar liefde ervoor begon bij haar oma, die ooit zei: “Prei prei feti e kiri stondoifi” – wat betekent dat kleine ruzies grote gevolgen kunnen hebben.
Mekdessi, die nu in Nederland woont, ontdekte later dat veel van deze odo een geschiedenis hebben die teruggaat tot de tijd van de slavernij. Odo-deskundige Rudy Uda weet daar alles van. Hij schrijft de gezegden al sinds zijn jeugd op in schriftjes. “Mensen werden vanuit alle delen van Afrika naar Suriname gehaald,” legt hij uit. “Ze spraken elkaars taal niet en creëerden daarom een nieuwe taal: het Sranantongo. De odo werden de software van die taal. Het is een prachtige taal van verzet.”
Die gezegden waren eigenlijk een overlevingsmethode. De onderdrukkers snapten de diepere betekenis niet, vertelt Uda. Stonden mensen op de plantage te klagen en kwam er een opzichter aan? Dan kon je fluisteren: “Mi na tongo mi de mindri tifi” (Ik ben de tong tussen scherpe tanden). Dat was het teken om snel over iets anders te praten. Naast waarschuwingen gaven mensen via odo elkaar advies en moed. Daarom noemt Uda de spreekwoorden een vorm van verzet. “Ondanks alle dehumanisering en onderdrukking is het een krachtige taal gebleven. Dat vind ik misschien wel het mooiste. Het is revolutionair. Eigenlijk zijn odo geschiedenis in oneliners.”
Geschiedenis in een zin
Sommige odo herinneren direct aan de gruwelijkheden op de plantages. Uda vertelt hoe tot slaaf gemaakten probeerden te vluchten naar het binnenland van Suriname. Als ze werden gepakt, volgden er vreselijke verminkingen: hun hielen of oorlellen werden afgesneden als waarschuwing voor de rest. Hieruit ontstond de odo: “Mi na koti yesi, mi no abi bisi nanga linga trobi” (Omdat mijn oorlellen zijn afgesneden, bemoei ik me niet met ruzies over oorringen). Het was een manier om te zeggen: ik bescherm mezelf en bemoei me daarom niet met ruzie.
Tegenwoordig overleven odo vooral in Surinaamse muziek, toneelstukken, cabaret en in het dagelijks taalgebruik in wijken zoals de Bijlmer. “Als je Surinaams spreekt, spreek je odo en andersom,” zegt Uda. Maar veel mensen gebruiken de gezegdes zonder de historische betekenis te kennen. Volgens Uda wordt de achtergrond te weinig doorgegeven, doordat er in de Surinaamse politiek weinig besef is van de culturele waarde. Kinderen worden op school bijvoorbeeld niet verplicht om erover te leren. “En in Nederland verbaas ik me over de stilte rondom deze wrede onderdrukking van 350 jaar.”
Via TikTok naar een nieuwe generatie
Via TikTok probeert Mekdessi daar verandering in te brengen. Ze gebruikt een boekje met Surinaamse wijsheden. Ze merkt dat veel leeftijdsgenoten de spreekwoorden herkennen van hun opa of oma, maar de betekenis nooit hebben geleerd. “Ze zeggen: deel alsjeblieft meer. Wij vinden dit zo leuk, maar weten weinig.”
Dat komt volgens haar omdat veel leeftijdsgenoten geen Sranantongo spreken. “Ik deed dat niet thuis, want dat was niet netjes. Wij spraken alleen Nederlands. Er werd gezegd dat als je Sranan sprak, je Nederlands slecht zou worden.” Ze wil het zelf anders doen en haar kinderen later odo kunnen uitleggen. “Ik ben van Afrikaanse afkomst. Het is een deel van mijn cultuur en dat wil ik delen.” En volgens haar zitten er wijsheden in die nog altijd gelden, zoals haar favoriet: ‘sakafasi sa de na krosi fu yu skin’ – eenvoud siert de mens.
