Wetenschappers: deze hittegolf was vrijwel onmogelijk zonder klimaatverandering
Een hittegolf als de huidige — met zinderende dagen én nachten, en een lucht die voelt alsof je in een dampende sauna staat — zou vroeger bijna niet kunnen bestaan. Niet zonder klimaatverandering, bedoelen wetenschappers van het internationale netwerk World Weather Attribution (WWA). Hun nieuwe analyse laat zien dat zo’n extreme warmte in juni vijftig jaar geleden nauwelijks voor kwam.
Dat is geen verrassing — maar toch wel, zegt KNMI-onderzoeker Sjoukje Philip, die meewerkte aan het onderzoek. “We zien nu hoe wijdverspreid deze hitte is, en hoe snel de temperaturen de afgelopen jaren omhoog zijn geschoten.”
Vergelijk het eens met 2003, het jaar van de eerste grote hittegolf van dit millennium. Volgens de modellen zou dezelfde hittegolf vandaag overdag zo’n 2 graden warmer zijn dan toen. En ’s nachts? Die zouden ruim twintig jaar geleden nog eens 1,3 graad koeler zijn geweest. “Dat verschil met 2003 is opmerkelijk”, zegt Philip. “Veel mensen hebben 2003 zelf meegemaakt — dus je ziet in één mensenleven wat er in de tussentijd is veranderd.”
En dan die nachtelijke hitte: tegenwoordig komt die ongeveer honderd keer vaker voor dan tijdens de hittegolf van 2003. “Dat is heel bezwaarlijk voor onze gezondheid”, legt Philip uit. “Als je ’s nachts niet kunt afkoelen, wordt de hitte steeds zwaarder te dragen.”
Daar komt nog bij: de luchtvochtigheid is nu hoog — en dat maakt de warmte extra gevaarlijk. De natteboltemperatuur, die aangeeft hoe zwaar de hittestress echt is voor ons lichaam, ligt in 90 procent van de Nederlandse steden deze periode hoger dan ooit eerder gemeten. “Dat we continu records breken, verbaast me niet”, zegt Philip. “Maar soms lijkt het alsof we alleen nog maar ‘bijna-records’ halen — en bij deze temperaturen is ‘bijna’ net zo erg als ‘volledig’.”
WWA onderzoekt regelmatig of extreem weer door klimaatverandering is veroorzaakt of versterkt. Deze keer keken ze ook of El Niño iets met de Europese hitte te maken had. Hoewel meteorologen verwachten dat El Niño vanaf het najaar de wereldgemiddelde temperatuur verder omhoog zal duwen, speelde het bij deze hittegolf in Europa helemaal geen rol.
“Dat klimaatverandering hier de hoofdrol speelt, is geen verrassing”, herhaalt Philip. “Maar het is wel belangrijk om het steeds opnieuw te benoemen.” Ze schrikt nog steeds van de hoge temperaturen — en daaruit blijkt ook iets belangrijks: de maximumtemperatuur in West-Europa stijgt drie keer zo snel als het wereldgemiddelde. Dat komt onder andere doordat land sneller opwarmt dan oceanen (die mee tellen in het wereldgemiddelde), en doordat de zomerse wind vaker uit het zuiden komt — en dus warmere lucht meevoert.
Brand verwoest lunchcafé in Goirle – tientallen appartementen ontruimd
Donderdagnacht ging het mis in het centrum van Goirle: lunchcafé Koffiebakkers werd volledig verwoest door een hevige brand. Het vuur brak rond kwart over twee ’s nachts uit – en dat had direct gevolgen voor de omgeving.
Tientallen appartementen in de buurt moesten met spoed worden ontruimd. Vooral ouderen onder de bewoners kregen hulp van hulpverleners: ze werden opgevangen in het gemeentehuis, waar ze water kregen en tijdelijk onderdak vonden.
Volgens eerste informatie zou de brand zijn ontstaan tegen de gevel van het café. Interessant detail: een paar meter verderop stond ook een prullenbak in brand toen de brandweer arriveerde. Of die twee branden met elkaar te maken hebben, is nog onderwerp van onderzoek.
De schade aan het café is fors – en voor de eigenaar was het een zware nacht. Midden in de nacht stond hij geëmotioneerd naar de puinhopen te kijken.
Wanneer de ontruimde bewoners weer terug mogen naar hun woningen, was vrijdagochtend vroeg nog niet duidelijk.
Dodental na aardbevingen in Venezuela stijgt verder — internationale hulp komt op gang
Het aantal doden door de zware aardbevingen in Venezuela is nu opgelopen tot 235. Daarnaast zijn er al meer dan 4.300 gewonden die medische zorg ontvangen in ziekenhuizen. En het ziet er naar uit dat deze cijfers nog flink zullen stijgen — vooral omdat er nog steeds veel mensen vermist worden en de toegang tot getroffen gebieden beperkt blijft.
Internationaal is de hulp snel op gang gekomen. Duitse reddingswerkers zijn onderweg naar Venezuela. Volgens een van hen zijn de eerste 72 uur na zo’n ramp cruciaal: “In die tijd kunnen we nog veel levens redden.” Ook Mexico stuurt 250 gespecialiseerde reddingswerkers én speurhonden. De Verenigde Staten hebben 150 miljoen dollar vrijgemaakt voor noodhulp en zenden daarnaast twee militaire schepen, vliegtuigen en helikopters om de reddingsinspanningen te ondersteunen.
Ook Nederland doet mee: minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking kondigde aan dat een Urban Search and Rescue-team (USAR) wordt uitgezonden. Dat team bestaat uit experts van de brandweer, politie en bouwkundigen — allemaal getraind in het lokaliseren en bevrijden van slachtoffers onder puin.
Brabants stroomnet op slot: vanaf 1 juli staan ook nieuwe huizen op de wachtlijst
Je wilt een nieuw huis bouwen in Brabant? Of je hebt al een bestaande woning en wil graag een laadpaal of een zwaardere inductiekookplaat aansluiten? Dan is het goed om te weten: vanaf woensdag 1 juli wordt het elektriciteitsnet in heel Brabant officieel ‘op slot’ gezet. Dat betekent dat alle nieuwe aanvragen van kleinverbruikers — denk aan nieuwbouwprojecten, meterkastuitbreidingen of aansluitingen voor thuislaadpalen — automatisch op een wachtlijst belanden.
Enexis, de netbeheerder voor Brabant, bevestigt het: “Er komt een periode van wachten voor iedereen.” Tot nu toe hield Enexis altijd een klein beetje ruimte vrij voor huishoudelijke aansluitingen, ook al was het net elders al vol. Maar vanaf 1 juli verandert dat. Nieuwe regels zeggen: als het net overbelast is, krijgen alleen ‘congestieverzachters’ (zoals grote batterijen) of vitale functies — zoals ziekenhuizen, drinkwaterbedrijven en brandweerkazernes — voorrang. Alles wat er verder bij komt, moet wachten.
Dat geldt dus ook voor jouw nieuwe woning of die extra kracht in je meterkast. Kleinverbruikers krijgen nog wel iets meer voorrang dan niet-prioritaire bedrijven, maar dat is weinig troost: ze belanden gewoon op dezelfde wachtlijst. En die wachttijd is geen grapje — minimaal drie maanden, maar waarschijnlijk veel langer. Enexis en TenneT zijn nog bezig met berekeningen om te kijken of er op sommige plekken toch nog wat speelruimte is. Die resultaten verwachten ze pas in september of oktober. Tot die tijd: alles op de stapel.
Ondertussen gaan de uitbreidingen van het net gewoon door — maar die zijn gericht op de lange termijn, niet op de korte termijn. Enexis is eerlijk: “Het kan zijn dat het op bepaalde plekken mee gaat vallen. Maar op andere plekken kan het wel eens jaren gaan duren voordat kleinverbruikers geholpen kunnen worden.” Daarom geven ze ook direct een praktisch advies: controleer zelf of je met je huidige aansluiting misschien toch verder kunt dan je dacht.
Voor bewoners en ondernemers in het midden en oosten van Brabant ziet het er extra somber uit. In regio’s als Eindhoven, Helmond, Tilburg en Uden is het net van Enexis simpelweg vol — en dat blijft zo, ook na de komende berekeningen. Geen enkele extra capaciteit op korte termijn.
Staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei probeert intussen een weg te vinden: ze stelde afgelopen maandag voor om in de Brainportregio meer risico’s te nemen met het stroomnet, en er wordt hard gewerkt aan een crisisaanpak om nieuwbouwplannen toch te laten doorgaan — zodat de economische groei van de regio niet stilvalt.
Invallen in Veldhoven en Eindhoven: vier verdachten blijven twee weken langer vast voor zedendelict
Vier van de vijf mannen die maandag zijn opgepakt in verband met een zedendelict, blijven nog eens twee weken langer achter de tralies. Dat heeft de rechter-commissaris beslist. De arrestaties vonden plaats tijdens meerdere invallen in Veldhoven en Eindhoven — allemaal in de vroege uurtjes van maandag.
Wat gebeurde er precies?
Bij een woning aan de Spica in Veldhoven werd de deur opengebroken door tien agenten. “Ze stonden ineens binnen en riepen: politie! Politie!”, vertelde de bewoner later geschrokken. Ze waren op zoek naar zijn zoon — maar die was op dat moment niet thuis.
Tegelijkertijd werd een man uit zijn bed gehaald in een huis aan de Cygnus, ook in Veldhoven. Later op de dag volgde nog een inval bij een woning aan de Grasbloem in Eindhoven.
Vijf mannen aangehouden — één is al weer vrij
In totaal zijn vijf mannen gearresteerd, tussen de 26 en 34 jaar oud. Een van hen, een 34-jarige uit Eindhoven, is inmiddels weer vrijgelaten. Hij mag zijn proces in vrijheid afwachten, maar blijft wel verdachte in de zaak.
De vijfde verdachte was al eerder — in de nacht van zondag op maandag — aangehouden in Overijssel.
Waar gaat het om?
De mannen worden verdacht van een zedendelict dat op 12 maart in Eindhoven zou hebben plaatsgevonden. Het slachtoffer is een jong persoon. Vanwege het lopende onderzoek zegt de politie niets meer over wat er precies is gebeurd.
Op dit moment worden alle verdachten verhoord en zitten ze in volledige beperking: ze mogen alleen contact hebben met hun advocaat.
Tienduizenden huishoudens moeten helpen overbelasting stroomnet op te lossen
Rob Koster, verslaggever Economie
Stel je voor: je warmtepomp, laadpaal of thuisbatterij wordt tijdelijk ‘op afstand’ aangestuurd — niet om jouw comfort te verpesten, maar om het elektriciteitsnet te ontzien. En daar krijg je zelfs geld voor. Dat is de kern van een nieuw landelijk initiatief waarbij netbeheerders en energieleveranciers tienduizenden huishoudens willen betrekken bij het oplossen van stroomnetproblemen.
Hoe werkt dat precies?
In plaats van alleen maar stroom te nemen uit het net, worden deelnemende huishoudens actief mee in het balanceren van vraag en aanbod. Op piekmomenten — vooral ’s middags rond vier uur tot ’s avonds rond negen uur, vooral in de winter — kan het net flink onder druk komen. Dan wordt er automatisch minder stroom geconsumeerd: bijvoorbeeld door je elektrische auto even niet te laten opladen, of door je thuisbatterij stroom terug te laten geven. En als er juist veel zon of wind is (en dus veel goedkope stroom beschikbaar), dan wordt juist meer geladen of verwarmd — bijvoorbeeld rond het middaguur.
Het doel? Een flexibel vermogen van 255 megawatt opbouwen — wat overeenkomt met het stroomverbruik van een stad als Haarlem. En dat moet niet alleen helpen in gebieden waar het al knap vol is (zoals Utrecht, waar momenteel geen nieuwe aansluitingen meer mogelijk zijn), maar ook voorkomen dat andere regio’s in dezelfde situatie belanden.
Wie doet eraan mee?
Het is een gezamenlijk project van netbeheerders Liander, Enexis en Stedin, samen met energieleveranciers zoals Essent, Eneco, Vattenfall, Zonneplan en Frank Energie. Vanaf 1 juli kunnen alle energieleveranciers zich officieel aansluiten. De eerste doelstelling is duidelijk: binnenkort zo’n 50.000 tot 70.000 huishoudens in Gelderland, Flevoland, Utrecht en Noord-Brabant overtuigen — met als einddoel uiteindelijk honderdduizenden.
Wat betekent het voor jou?
Geen zorgen: het gaat niet om ongemak. Je huis blijft lekker warm, je auto is ’s ochtends voldoende opgeladen, en als het écht nodig is, kun je ook rond etenstijd nog laden. Het is wel wellicht wel handig om een dynamisch energiecontract te hebben — want die prijzen variëren per uur, en daardoor ‘volgen’ veel mensen al onbewust de stroomvraag. Maar nu wil men ook klanten met vaste of variabele prijzen meenemen, via een aparte afspraak over wanneer apparaten mogen draaien of stroom teruggeven.
De mogelijke vergoeding? Volgens grote leveranciers als Essent en Vattenfall kan dat oplopen tot meerdere honderden euro’s per jaar, afhankelijk van hoeveel je meedoet en welke apparaten je hebt. Maar of genoeg mensen zich echt laten overtuigen, moet de komende maanden blijken — vooral omdat het doel is om voor de winter al rond de 60.000 deelnemers te hebben.
En wat gebeurt er verder?
Ondanks dit slimme plan blijft investeren in het fysieke net onmisbaar. Netbeheerders benadrukken dat dit initiatief aanvullend is — niet vervangend. Daarom werkt het kabinet ook aan een noodwet om de bouw van kabels, hoogspanningsmasten en transformatorstations te versnellen. Want hoe slimmer we het net gebruiken, hoe harder we het ook moeten versterken.
