Huishoudens vaker in de knel, meeste jongvolwassenen kunnen niet rondkomen
Het gaat steeds slechter met de portemonnee van Nederlandse huishoudens. Maar liefst 38 procent zegt moeilijk rond te kunnen komen. Vooral jongvolwassenen rond de twintig hebben het zwaar, blijkt uit het nieuwe Nibud-rapport Geldzaken in de praktijk 2026. Twee jaar geleden, bij de vorige peiling, gaf nog 32 procent aan moeite te hebben met rondkomen.
“Door de jaren heen zien we dat een steeds grotere groep jongvolwassenen moeilijk kan rondkomen”, zegt Mattias Gijsbertsen, directeur van het Nibud. Bij jongeren van 18 tot en met 30 jaar steeg het percentage van 40 naar 54 procent. Daarmee is deze groep het hardst geraakt. Ook vallen de verschillen op tussen huurders en kopers, en tussen mensen met een vast of wisselend inkomen.
Consultant Deloitte ziet in eigen onderzoek dezelfde kwetsbare groepen. De grootste struikelblokken zijn de wisselende kosten voor kinderen, vervoer, inboedel en boodschappen. Die zijn minder voorspelbaar dan huur of hypotheek, die vaak via vaste incasso lopen. “Mensen proberen altijd de vaste lasten te betalen en lopen dan aan tegen prijsstijgingen op andere vlakken”, legt Gijsbertsen uit.
Door geopolitieke spanningen stijgen de prijzen in winkels en de energiekosten. Van de huishoudens die het moeilijk hebben, zegt 81 procent geld tekort te komen voor boodschappen, 78 procent voor vervoer en inboedel, en 77 procent voor zorgkosten.
Vorig jaar was er nog een lichte koopkrachtstijging, maar toch heeft een groter deel moeite met de dagelijkse kosten. Dat komt deels doordat koopkrachtcijfers gemiddelden zijn en geen rekening houden met persoonlijke omstandigheden. Begin dit jaar werd de verwachte koopkrachtstijging voor 2026 al bijgesteld, en het Centraal Planbureau meldde dat de koopkracht kan dalen door stijgende energieprijzen. “Ook de onzekerheid over verdere prijsstijgingen door spanningen in het Midden-Oosten speelt mee”, zegt Gijsbertsen.
De zorgen blijven niet bij gevoelens alleen: 25 procent van de huishoudens kon dit jaar rekeningen niet betalen, tegen 17 procent twee jaar geleden. Ook rood staan en het treffen van betalingsregelingen komen vaker voor.
Huishoudens die wel uitkomen, kunnen terugvallen op spaargeld in moeilijke tijden. Maar veel mensen hebben het gevoel dat ze niet genoeg achter de hand hebben voor onverwachte gebeurtenissen zoals scheiding, baanverlies of ziekte. “Dat gevoel klopt wel, want bijna een derde van de huishoudens heeft 2500 euro of minder op de spaarrekening en bijna een kwart heeft zelfs minder dan 1000 euro”, zegt Gijsbertsen. Daarmee kun je financieel niet veel opvangen.
Volgens de Nibud-directeur zijn er veel uitdagingen die niet alleen over inkomen gaan, maar ook over uitgaven – zoals hoge vaste lasten en het gebrek aan betaalbare huisvesting voor jongvolwassenen. “De dringende vraag is met welke structurele oplossingen huishoudens hieruit kunnen gaan komen.”
Chaos bij kapotte liften: Brandweer moet gewonde vrouw van trap redden in Eindhoven
Bewoners van de voormalige Philips Bedrijfsschool in Eindhoven zijn woedend. De liften in hun complex aan de Kastanjelaan zijn al jarenlang kapot, en afgelopen weekend was het hek helemaal van de dam. Alle vier de liften deden het niet, waardoor bewoners en bezoekers een snikhete trap op moesten. Het liep gruwelijk mis: een vrouw viel op de zevende verdieping en moest door de brandweer worden gered. “Ik ben heel erg boos en teleurgesteld”, zegt bewoner Matthia.
Jarenlang problemen, nu een rampzalig weekend
Het appartementencomplex van Holland2Stay telt meer dan vierhonderd woningen. Abhilash Chadhar woont er al drie jaar en is er helemaal klaar mee. Zondag ging het echt mis. “Een schoonmoeder van een bewoner is op de zevende verdieping van de trap gevallen”, vertelt hij. Omdat de liften stuk waren, moest ze de trap nemen. En dat had grote gevolgen: “Ambulancepersoneel kon haar niet naar beneden krijgen. De brandweer moest komen om haar vanaf grote hoogte naar beneden te takelen.” De vrouw ligt nog altijd in het ziekenhuis.
Voor veel bewoners is dit de druppel. Al jaren zijn er problemen met de liften, blijkt uit online reviews. Maar sinds begin dit jaar is het extreem. “Drie van de vier staan altijd stil, de andere lift blijft vaak tussen twee verdiepingen hangen. De afgelopen dagen werkte geen enkele lift”, somt Abhilash op.
Klachten worden genegeerd
Het trappenhuis is bovendien snikheet omdat de zon er de hele dag op staat. “Het is bijna onmogelijk om de trap te nemen”, zegt een bewoner. “Laat staan als je spullen bij je hebt of wat ouder bent.” Bewoners melden hun klachten bij verhuurder Holland2Stay, maar die worden niet serieus genomen. Uit documenten die Omroep Brabant heeft gezien, blijkt dat bewoners automatische reacties krijgen en dat klachten worden ‘gesloten’ terwijl ze nog niet zijn opgelost. “Als ze al reageren, maken ze maar één van de vier liften”, zegt Abhilash, die maandelijks 1600 euro huur en 200 euro servicekosten betaalt.
Verhuurder reageert
Freek Willems van Holland2Stay laat weten dat ze naar oplossingen kijken. “Wij vinden het niet acceptabel dat bewoners al zo lang hinder ondervinden van een voorziening die essentieel is voor het dagelijks gebruik van hun woning. De problemen worden voornamelijk veroorzaakt door defecten aan de deuraandrijvingen en andere verouderde onderdelen.” In de herfst van dit jaar worden de liften volledig gerenoveerd.
Hoge kosten, geen service
“Ik ben heel erg boos en teleurgesteld”, verzucht Matthia. “Vooral omdat de huur en de servicekosten heel hoog zijn. Het is gewoon weggegooid geld, we krijgen geen service en ze negeren onze klachten. Het is echt heel frustrerend.” Willems reageert daarop: “Wij realiseren ons dat sommige bewoners het gevoel hebben onvoldoende geïnformeerd te zijn of niet tijdig een reactie te hebben ontvangen.” Volgens hem hebben bewoners vorige maand te horen gekregen dat er een renovatie komt. “Achteraf gezien hadden wij tussentijds vaker kunnen communiceren over de voortgang van het traject. Die feedback nemen wij serieus.” Op het incident met de gewonde vrouw wil Willems niet reageren ‘vanwege de privacy’.
Bewoners willen weg
De problemen stapelen zich op, zeggen bewoners: entreedeuren die niet werken (waardoor ze via een restaurant naar binnen moeten), gestolen pakketjes en fietsen, lekkages en zorgen over brandveiligheid. Abhilash gaat volgende maand verhuizen vanwege alle ellende. Bewoonster Tia wil ook weg. “Het liefst morgen nog, maar dat is onmogelijk in deze huizenmarkt. Ik betaal 1900 euro huur per maand, dat is veel te veel voor een gebouw zonder goed werkende liften, zonder goede ventilatie, met lekkende ramen en al die andere problemen.”
Na boetelawine en klachtenregen kraakt ombudsman elektronische tolweg: onduidelijk en discriminerend
De ombudsman heeft een brief gestuurd naar minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat. Daarin roept hij op om de ‘onevenredige’ betalingsherinneringen van 9 euro af te schaffen en deze weer gratis te maken.
Volgens Van Zutphen moet het kabinet ook lessen trekken uit de vele klachten van burgers over Nederlands eerste elektronische tolweg. Die weg, ook wel de Blankenburgverbinding genoemd, heeft een tolverplichting: iedereen die er rijdt, moet betalen. Maar er zijn geen tolpoortjes. Camera’s registreren het kenteken, waarna automobilisten zelf online moeten betalen. Dat kan vooraf of uiterlijk drie dagen na hun rit. Wie wil, kan ook een abonnement afsluiten, waarmee de tol automatisch wordt afgeschreven.
Het systeem is goed voor de doorstroming, maar veel mensen weten niet dat ze moeten betalen. Dat bleek uit honderdduizenden boetes en betalingsherinneringen in het eerste jaar. Sinds de invoering van de digitale tolheffing op de A24 tussen Vlaardingen en Rozenburg in december 2024 regent het klachten. RTL Nieuws ontdekte dat de opbrengsten van boetes en betalingsherinneringen een belangrijke post waren in de kabinetsbegroting. De tolweg moet namelijk geld opleveren om de aanleg te bekostigen. In de eerste prognoses kwam de helft van de opbrengsten uit boetes en herinneringen. Maar de opbrengsten vielen tegen, mede doordat de weg in het eerste jaar minder werd gebruikt.
Ondanks de honderdduizenden boetes levert de weg dus niets op, maar kost het juist geld. Dat gat kan alleen maar groter worden nu de ombudsman pleit om geen geld meer te vragen voor een betalingsherinnering. Nu krijgen mensen die vergeten zijn te betalen een herinneringsbrief van 9 euro, terwijl een ritje maar 1,57 euro kost. De ombudsman vindt dat niet in verhouding staan en noemt het ‘onevenredig’, zeker omdat er alleen digitaal kan worden betaald en er geen papieren alternatief is.
“Als iemand een publieke voorziening niet kan gebruiken omdat het systeem alleen digitaal werkt, is dat geen keuzevrijheid maar uitsluiting,” schrijft Van Zutphen. “Een systeem moet zo worden ingericht dat burgers niet worden afgerekend op onduidelijkheid en/of beperkte vaardigheden.”
Vanmiddag staat er een debat in de Tweede Kamer gepland, waarbij de problemen bij de tolverbinding van de A24 worden besproken. Ook de toekomstige ViA15, waarbij hetzelfde systeem is beoogd, is onderwerp van gesprek.
Grote brand in Den Hoorn onder controle, deel pand verwoest
In een pand op een bedrijventerrein in het Zuid-Hollandse Den Hoorn heeft vannacht een enorme brand gewoed. Een groot deel van het bedrijfsgebouw is door het vuur verwoest, meldt de veiligheidsregio. “Het ziet er naar uit dat het pand niet meer te redden is”, zegt een woordvoerder. De brand is inmiddels onder controle. Het pand wordt met een sloopkraan opengemaakt om de laatste brandhaarden te blussen.
Het is nog niet duidelijk hoe de brand is ontstaan. De brandweer kreeg rond 02.00 uur melding over de brand in het gebouw van een bedrijf dat mechanische skibanen ontwikkelt. Daarop rukte de brandweer uit met onder meer zes bluswagens en twee hoogwerkers. Brandweermensen vanuit de hele regio waren bezig de brand te blussen. Ze probeerden te voorkomen dat het vuur overslaat op andere panden op het bedrijventerrein, wat lijkt te zijn gelukt.
Voor zover bekend was er niemand in het pand aanwezig toen de brand uitbrak. De snelweg A4 is vanwege de rook die vrijkomt bij de brand in beide richtingen afgesloten. Volgens een regionaal persbureau trokken zwarte rookwolken richting het Westland.
Nooit meer scholen dicht? Onderwijsorganisaties zijn duidelijk: ‘De impact was enorm’
De discussie over schoolsluitingen steekt deze week weer de kop op. In de Tweede Kamer wordt met de parlementaire enquêtecommissie corona onderzocht hoe beslissingen tijdens de pandemie zijn genomen en wat de gevolgen waren. Eén van de zwaarste maatregelen toen: het sluiten van scholen. Dat heeft volgens de onderwijswereld diepe sporen nagelaten.
Henk Hagoort van de VO-raad (voortgezet onderwijs) zegt dat het welzijn van leerlingen nog steeds niet helemaal hersteld is. “Dat is nog altijd niet terug op het niveau van voor corona. Daarnaast heeft het geleid tot leerachterstanden en vertragingen.” Basisonderwijs, mbo, hbo en universiteiten zijn het erover eens: schoolsluitingen waren een te zware maatregel. In de toekomst moeten scholen bij crises in principe gewoon openblijven.
RTL Nieuws sprak de afgelopen weken met tientallen oud-leerlingen uit het examenjaar 2020. Zij herkennen dit beeld. Eenzaamheid komt steeds terug in hun verhalen. Veel jongeren zeggen dat ze de gevolgen daarvan, zes jaar later, nog steeds voelen. Examenleerling Rachel vertelt: “Doordat ik in die belangrijke jaren weinig contact had, vind ik het soms nog moeilijk om nieuwe mensen te leren kennen. Daarom vind ik dat scholen zo lang mogelijk open moeten blijven.”
Die eenzaamheid ontstond toen jongeren ineens hun dagelijkse sociale leven kwijtraakten. Op 15 maart 2020 besloot het kabinet om scholen toch te sluiten, terwijl het Outbreak Management Team (OMT) drie dagen eerder nog adviseerde dat niet te doen. De sluiting duurde uiteindelijk maanden. Daarna volgde nog een tweede periode waarin scholen dichtgingen.
“Voor een grote groep kinderen had dit hele zware gevolgen”, zegt Merel Doeser van de PO-Raad (basisonderwijs). “Denk aan kinderen in kleine woningen, grote gezinnen of onveilige thuissituaties.” De VO-raad ziet dat bestaande ongelijkheden hierdoor groter werden. “Juist die groep is extra benadeeld”, zegt Hagoort.
Ook mbo-studenten hadden het zwaar. Jessy Burgers van de MBO Raad: “We moeten koste wat kost voorkomen dat scholen in de toekomst weer dichtgaan. Onze studenten hadden er veel last van, zeker omdat wij praktijkonderwijs geven. Een timmerman kan niet leren timmeren via een scherm.”
De Onderwijsinspectie zag dat het niveau van taal en rekenen op basisscholen en middelbare scholen tijdens corona achteruitging. Inmiddels is het op bijna alle gebieden weer terug op het oude niveau, maar dat heeft een paar jaar geduurd. “Het gaat beter met jongeren dan direct na corona, en de resultaten zijn bijna hersteld”, zegt Hagoort. “Maar we zijn er nog niet. Het welbevinden van leerlingen speelt nog steeds een rol. Als leerlingen niet lekker in hun vel zitten, presteren ze ook minder.”
Onderwijsorganisaties willen dat schoolsluitingen in de toekomst worden voorkomen. “Het zou het allerlaatste middel moeten zijn”, zegt Doeser. “Bij de eerste sluiting was er veel begrip, omdat er nog weinig bekend was over het virus. Maar later werden scholen ook gesloten om thuiswerken van ouders te stimuleren, volgens de Onderzoeksraad voor de Veiligheid. Dat viel bij veel scholen slecht.”
Studentpsycholoog Sietske Sibie van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) vindt dat jongeren onevenredig hard zijn geraakt. Ze begrijpt dat het kabinet in het begin lastige keuzes had, maar de latere sluitingen waren volgens haar moeilijker te rechtvaardigen. “Op een gegeven moment was duidelijk dat jongeren zelf weinig risico liepen. Achteraf was dit een te zware maatregel. Jongeren zijn op een cruciale leeftijd beperkt in hun sociale en persoonlijke ontwikkeling.”
Na de pandemie is scholen gevraagd zich beter voor te bereiden op toekomstige crises. Alleen in het meest extreme scenario zouden scholen weer dichtgaan. Hagoort: “Alleen in het allerzwartste scenario zou je daar nog aan moeten denken.” Scholen werken samen met het ministerie van Onderwijs aan plannen voor noodsituaties. Daarbij gaat het niet alleen om pandemieën, maar ook om cyberaanvallen, stroomuitval of klimaatverandering. “Je kunt beter voorbereid zijn, ook al weet je niet precies welke crisis er komt”, zegt Hagoort.
Doeser vult aan: “Je kunt nooit uitsluiten dat scholen nog een keer dicht moeten. Maar we weten nu veel beter wat de gevolgen zijn voor kinderen.”
Oefening Fighter Lion: Met paraplu en visnet de strijd aan met drones
De koninklijke landmacht zit al weken volop in de oefening Fighter Lion, de grootste in jaren. Overal zie je pantserwagens en zelfs tanks in het veld, met drones die erboven cirkelen. De brigade uit Oirschot speelt een belangrijke rol, maar de echte hoofdrol is weggelegd voor drones in alle soorten en maten die ze uitproberen. “Als je die drone-space niet beheerst, ben je gewoon dom bezig. Niks zo dom als de Russen onderschatten,” zegt commandant landstrijdkrachten, luitenant-generaal Jan Swillens. “Het is een kwestie van detecteren, identificeren en uitschakelen.”
Nederland loopt voorop met drones. Door de oorlog in Oekraïne leert de krijgsmacht wat je met drones kan doen en wat je ertegen kan doen. Als een van de eerste NAVO-landen kreeg Nederland op 1 april drone-teams. Fighter Lion is de eerste grote test, op de uitgestrekte bos- en heidevelden tussen Hannover en Hamburg.
Het A-team van de landmacht: zelf drones bouwen in het veld
Specialisten van een nieuwe landmachteenheid, Tech Dev, zorgen dat de drones vliegen. “Eigenlijk proberen we hier gewoon The A-team te zijn, met lassen en bouwen,” grapt een van de militairen. Hun trucks en tentjes staan verspreid onder de bomen van ‘Kamp Mike’. Kapitein Max van de brigade in Oirschot heeft een verzameling drones: groot, klein, eentje om te observeren, eentje om aan te vallen en een rijdende drone. “Onze mensen zijn vindingrijk en ze vinden het leuk.”
Hun creativiteit kunnen ze met de soldeerbout kwijt in gepantserde mobiele werkplaatsen. Een nieuw type maken ze gewoon in het veld met een laserprinter. “We bouwen een drone in anderhalf uur, als het echt moet bouwen we er tien in die tijd.” Meteen al op de eerste dagen van de oefening kregen ze veertig drones binnen, of ze die even snel gereed konden maken. “We krijgen ook kapotte drones binnen. Of we er dan weer chocola van kunnen maken. Als het niet te repareren is, halen we de nog goede onderdelen eraf,” vertelt de kapitein.
Het gezoem van drones: nooit meer veilig
“Gisteravond kregen we een belletje uit het veld. Of we een controller hadden. Nou die hebben we naar het front gebracht.” Of ervaring met gamen handig is? “Het helpt wel. Die hebben het wat eerder in de vingers,” zegt kapitein Max. Dat constante gezoem boven je doet iets met je. Kenners noemen het gekmakend. Het zit ook in de oefening. “Mannen en vrouwen worden hier constant onder druk gezet. Je bent eigenlijk nooit meer veilig,” legt kolonel Henk Ouwenhand uit. Misleiding en spreiding van mensen en materieel helpen. “We zijn aan het leren en we vechten anders dan jaren geleden.”
Nieuwe snufjes: van paraplu tot visnet
Nieuwe snufjes hebben ze meegenomen. Zoals een gewone paraplu, op het eerste gezicht, met legercamouflage. ‘Een wonderlijk ding’ noemt de Oirschotse bataljonscommandant Marcel Kerstens de plu als hij hem uitklapt. Je gaat er onder zitten en een drone ziet je bijna niet, ook je warmtestraling niet. En dan zijn er ook nog visnetten waar je een drone in kan laten vliegen, zodat hij verstrikt raakt en crasht. Ze proberen hier van alles uit, de ontwikkelingen gaan razendsnel.
Doof en blind maken: de elektronische oorlog
‘Onze’ drones zelf zijn ook een doelwit van vijandelijke drones en elektronische oorlogsvoering. De landmacht probeert verdachte radiosignalen op te vangen. Overal antennes: metershoge masten, sprietjes op pantserwagens en soms een gek bolletje. “We voeren verstoringen uit om de vijand doof en blind te maken,” zegt brigadegeneraal Jos Dirkx, oefenleider. Maar de buurtbewoners mogen geen last hebben, zo is afgesproken.
Simulatietraining: tanks besturen als een game
Tussen de heidevelden ligt de Niedersachsenkazerne. Tijdelijk werkterrein van Nederlandse militairen, in twee enorme tenten. Binnen lopen dikke kabels langs de wanden. Er hangen foto’s met Russische voertuigen. Militairen van 17 Pantserinfanteriebataljon uit Oirschot besturen achter beeldschermen pantserwagens en tanks, alsof het een game is. “Vroeger lieten we honderdduizend man in het veld trainen. Dat zelf ervaren is goed maar dit is een alternatief, we doen het met simulaties,” legt kolonel Ralf Goossens uit. Hij is de commandant van het Land Training Centre en oud-bataljonscommandant in Oirschot. “Mensen zitten niet te wachten op tanks die door de straten rijden.”
Trainen is noodzakelijk volgens generaal Swillens. Hij waarschuwt dat het misschien een kwestie van tijd is voor NAVO-landen echt onder vuur komen te liggen. “Er zijn zes-, zevenhonderdduizend man aan de grens van Oekraïne. Rusland kan bij een bestand zo tweehonderd-, driehonderdduizend militairen losweken van de frontlijn. Vroeg of laat gaat dat gebeuren.”
