Na 75 jaar excuses voor Molukkers — maar Marjet wil meer dan woorden
Premier Rob Jetten heeft zondag namens de Nederlandse regering officieel excuses aangeboden voor de manier waarop Molukse migranten zijn behandeld na de onafhankelijkheid van Indonesië. Het was een emotionele moment op de Lloydkade in Rotterdam, waar het eerste schip met Molukkers in 1951 aanmeerde. Daar werd ook het nieuwe nationale monument onthuld ter ere van de eerste generatie Molukse migranten.
Maar voor Marjet Pals (66), actief in de Molukse gemeenschap in Tilburg, is dit nog geen reden om voluit te vieren. “Ik wil niet ondankbaar klinken, maar ik durf niet echt blij te zijn — want teleurstelling doet zo’n pijn.”
Waarom deze excuses nu écht zwaar wegen
Toen Indonesië onafhankelijk werd, vluchtten veel Nederlanders terug naar huis. Ook Indonesische militairen die aan Nederlandse zijde hadden gevochten — vaak afkomstig uit de Molukken — kwamen mee. Aan hen werd beloofd dat ze snel weer naar huis konden terugkeren. Dat beloofde vertrek bleef jarenlang uit.
“Mijn vader was KNIL-militair”, vertelt Marjet. “Hij had altijd een ingepakte koffer in huis staan, klaar voor de terugreis. Die reis is nooit gekomen.” Voor haar vader komen de excuses te laat: hij overleed elf jaar geleden.
Jetten sprak in Rotterdam over “het harteloze en eerloze ontslag als militair bij aankomst”, over “gebrekkige opvang en huisvesting”, over “niet gezien en in de steek gelaten worden”, en over “het onvervulde verlangen naar thuis”. En over “het verdriet en de pijn in zoveel Molukse gezinnen”.
“Eindelijk worden we gezien” — maar het is pas het begin
“Natuurlijk is de erkenning fijn en mooi”, zegt Marjet. “Eindelijk worden we gezien, gewaardeerd en gerespecteerd. Over het leed wat ons is aangedaan is zo lang gezwegen — en daardoor is het decennia en verschillende generaties blijven schuren.”
Die pijn voelde ze pas echt toen in april in Vught een monument werd onthuld voor Chris Soumokil, Molukse vrijheidsstrijder en president in ballingschap. “Toen zag ik al die mensen bij elkaar die op mij leken, die dezelfde zwaarte voelden, die ook die pijn herkenden. Ik moest eerder weggaan omdat het me te veel emotioneerde. Tot die dag keek ik met afstand, met mijn verstand naar onze geschiedenis. Nu kwam die binnen — en dat deed pijn.”
Twee concrete stappen die Marjet wil zien
Marjet ziet de excuses als een eerste stap — maar niet als het einde van het verhaal. Ze heeft twee duidelijke vervolgacties in gedachten:
-
De teruggave van het lichaam van Chris Soumokil
Soumokil werd op 12 april 1966 geëxecuteerd door een vuurpeloton op het Indonesische eiland Obi. Zijn stoffelijke resten zijn tot op de dag van vandaag niet teruggevonden — en de begraafplaats is nooit vrijgegeven. Zijn weduwe, Nonja Soumokil, is 92 jaar oud en wacht al 61 jaar op deze humanitaire daad. -
Pensioen voor weduwen van KNIL-militairen
Marjet pleit ervoor dat alle weduwen van KNIL-militairen alsnog een pensioen ontvangen. Niet als gunst, maar als erkenning voor het werk dat hun mannen destijds voor Nederland hebben verricht.
John Wattilete, president van de niet-erkende Republiek der Zuid-Molukken (RMS), drukte in Rotterdam dezelfde oproep kracht bij: “Haar verlangen is puur humanitair en gelet op haar leeftijd is deze situatie zeer urgent.”
Premier Jetten erkent de twijfels en zegt: “De excuses krijgen pas betekenis door de daden die erop volgen.” Hij wil eerst goed onderzoek laten doen — en de Molukse gemeenschap daarbij betrekken.
Onschuldige opmerking of sneer naar de FIFA? ‘Koning durft meer dan de KNVB’
Willem-Alexander was tijdens de WK-wedstrijd niet alleen aanwezig als staatshoofd van Nederland — hij zat ook pal naast FIFA-baas Gianni Infantino op de tribune. En toen een NOS-journalist hem na afloop vroeg of hij Infantino ‘nog een beetje had kunnen bewerken’, kwam er een antwoord dat meteen in de verf stond:
“Ja, ik ben te gast hier bij de FIFA. En als Infantino dan aanwezig is, dan zit je naast de gastheer. Ik heb misschien nog een paar suggesties gedaan voor de vredesprijs voor de komende jaren.”
Een simpele zin — maar één die veel luister kreeg, juist omdat die ‘vredesprijs’ zo’n gevoelig onderwerp is. De prijs, door Infantino zelf ingesteld, ging eerder dit jaar naar Donald Trump — een keuze die flink tegen de borst stuitte bij veel mensen in de voetbalwereld. Critici noemden het een publiciteitsstunt en wezen erop dat Infantino zelf vaak zegt dat politiek en voetbal gescheiden moeten blijven… terwijl hij juist nauwe banden onderhoudt met de Amerikaanse president.
En dan komt de koning, zittend naast Infantino, met een luchtige, bijna speelse opmerking over ‘suggesties voor de komende jaren’. Geen harde kritiek — maar wel een duidelijke knipoog. Zoals RTL-nieuwsverslaggever Sander Paulus het formuleert: “Je zag de twinkeling in zijn ogen. Binnen de kleine marges die hij als koning heeft, haalde hij eruit wat erin zat.” Misschien bedoelde hij simpelweg: ‘Laat volgende keer eens iemand krijgen die de prijs écht verdient.’
Sporthistoricus Jurryt van de Vooren ziet het ook zo: de koning is geen gewone gast. Hij heeft jarenlang in het internationale sportbestuur gezeten — lid van het IOC, betrokken bij de Winterspelen van Sotsji — en weet dus precies hoe de molen draait. Infantino wist dat hij naast iemand zat met échte kennis, niet alleen protocollaire status. En dat maakt de opmerking pas écht interessant: terwijl veel voetbalbonden zwijgen, durft Willem-Alexander — met een knikje, een glimlach en een zachte formulering — toch iets te zeggen wat anderen achter gesloten deuren fluisteren.
Opvallend is ook dat er bijna niemand in de voetbalwereld openlijk kritiek durfde uiten… behalve Lise Klaveness, hoofd van de Noorse voetbalbond. Van de Vooren vindt dat zo opvallend dat hij bijna grappig zegt: “Ik hoop dat de Koning haar zou aandragen voor de nieuwe FIFA-vredesprijs.”
En dan is er nog de context van macht binnen de FIFA: elke bond heeft één stem — of je nu de KNVB bent of de voetbalbond van Curaçao, Luxemburg of Somalië. Dat betekent dat Europa relatief weinig zeggenschap heeft. Geopolitieke spanningen, reisbeperkingen, diplomatieke wrijvingen — dat alles speelt mee achter de schermen. En de koning, die eerder al bier dronk met Poetin tijdens een gevoelig moment in 2014, weet daar waarschijnlijk meer van dan veel mensen denken.
Dus: onschuldige opmerking? Of een zachte, maar duidelijke sneer naar een systeem dat steeds vaker op zijn handen wordt gelegd? Je mag zelf beslissen — maar één ding is zeker: de koning zei meer dan hij letterlijk zei.
Jeffrey Herlings pakt de dagzege in Italië — maar wat een baan!
Motorcrosser Jeffrey Herlings heeft de Grote Prijs van Italië in de MXGP gewonnen — en dat was écht geen makkie! De 31-jarige renner uit Oploo liet op het circuit in Montevarchi zien waarom hij nog steeds één van de grootste namen in de sport is: in de eerste manche schoot hij meteen naar voren bij de start en reed rustig weg met de overwinning. In de tweede manche moest hij zich uiteindelijk tevredenstellen met plaats twee, achter de Sloveense ster Tim Gajser. Maar omdat hij in de eerste manche wist te winnen én in de tweede manche goed bleef scoren, was de dagzege uiteindelijk toch van hem.
Daarmee bleef hij ook klassementsleider Lucas Coenen (België) net voor — en zette hij weer wat extra druk op het wereldkampioenschap. Herlings haalde 47 punten op dit raceweekend, Coenen 40. In het algemene klassement staat Coenen nu met 449 punten aan kop — 56 punten voorop op Herlings. Van de negentien geplande raceweekends zijn er tot nu toe negen geweest.
Na afloop liet Herlings weten dat hij in de tweede manche wel degelijk probeerde door te zetten: “Ik heb het geprobeerd in de tweede manche, veel stenen geraakt en op een gegeven moment nam ik genoegen met de tweede plaats, ik wist dat die mij de dagzege zou opleveren.”
En over die baan? Die vond hij ronduit extreem: “Dit is de gevaarlijkste baan waarop ik ooit heb gereden, met de rotsen en het stof.” Zijn overwinning in de eerste manche was trouwens zijn eerste manchewinst in bijna een maand — en tegelijkertijd zijn vijfde van het seizoen.
Drijvende kunst tijdens de Bosch Parade: ‘Ik verheug me er al eeuwen op’
Van een boot vol flessenpost tot een drijvende draaimolen die langzaam ronddraait in de Dommel — zondag was de laatste dag van de Bosch Parade, en het publiek stond met open mond te kijken. De drijvende kunstoptocht trok bezoekers van overal langs de oever: sommigen zaten in het gras, anderen op een gevouwen stoeltje of gewoon op de rand van een steiger, allemaal gefascineerd door wat er voorbijgleed.
“Ik verheug me er al eeuwen op. Eindelijk ben ik erbij. Het absurdistische, het feeërieke… Fantastisch!” riep één toeschouwer enthousiast terwijl een nieuw kunstwerk de bocht om kwam.
Deze week staat Den Bosch helemaal in het teken van varende kunst — geïnspireerd door niemand minder dan Jeroen Bosch zelf. En ja, dat betekent: niets is voor de hand liggend, niets is alleen wat het lijkt.
Een SOS in glas
Fenna Koot en Emmie Liebregts varen zondag mee met hun werk Sending out an SOS. Hun bootje bestaat vooral uit glazen flessen — handgeblazen, met een knipoog naar middeleeuwse glaskunst. “In de middeleeuwen werd veel glas gemaakt met uranium”, legt Fenna uit. “Sinds de Tweede Wereldoorlog wordt uranium niet meer gebruikt voor kunst, maar juist voor wapens. Wij wilden dat contrast weer op het water brengen.”
En wat zit er in die flessen? Hartenkreetjes — verzameld dit voorjaar bij patiënten én medewerkers van het Jeroen Bosch Ziekenhuis. “Het is een noodkreet aan de wereld”, zegt Emmie. “De wereld van vandaag laat genoeg te wensen over.”
Vanaf de kant wordt geklapt, gezwaaid, en af en toe hardop gelachen — want kunst op het water is nooit alleen serieus.
Een koude kermis, een lelijk eendje en heel veel humor
Even verderop komt er iets wat op een draaimolen lijkt — maar dan wel een die traag en onzeker over het water glijdt. Het heet Van een koude kermis, en combineert ongemak, knulligheid, verwarring én humor in één drijvende ervaring.
En dan, vanaf een ander vlot, een roep door de lucht:
“Dit was niet de bedoeling, maar vergeef ons. Pardon voor dit lelijke eendje. Niets is perfect — en een lelijk eendje accentueert juist de schoonheid van de rest.”
Kunst die je écht ervaart — vanuit heel Nederland én de wereld
De Bosch Parade trekt niet alleen Bosschenaren. Langs de Dommel zitten mensen uit alle hoeken van Nederland — en ver daarbuiten. Een Amerikaan, rustig zittend op zijn stoel, vertelt dat hij speciaal voor deze parade is gekomen: “Het is praktische kunst. Je bekijkt het niet alleen — je ervaart het.”
Twee dames uit Frankrijk zijn vanuit Parijs afgereisd: “We zijn blij dat we er zijn.” En een groepje vrouwen uit New York knikt instemmend: “Het is heel mooi. Dit zijn echt kunstwerken met een duidelijke bedoeling.”
Vrouw verdronken tijdens poging om kinderen te redden in de Waal
Een 42-jarige vrouw uit Lunteren is vanmiddag verdronken in de Waal bij Ochten — terwijl ze probeerde een groepje kinderen in veiligheid te brengen. De kinderen bevonden zich op of bij een krib, een plek waar het water vaak ondiep lijkt maar snel gevaarlijk kan worden door stroming en onzichtbare diepteveranderingen.
Rond 13.50 uur werd alarm geslagen toen de vrouw plotseling uit het zicht verdween. Direct daarna begon een grote reddingsactie: er werden boten ingezet, een duikteam opgeroepen én zelfs een drone ingeschakeld om het gebied grondig af te speuren.
Na ongeveer een uur werd de vrouw gevonden en uit het water gehaald. Ter plaatse werd direct met reanimatie begonnen, maar helaas kon haar leven niet meer worden gered.
VS en Iran zitten in Zwitserland aan tafel — maar de spanning knapt bijna
Een informele, opgemaakte samenvatting van wat er écht gebeurde
Wat is er nou eigenlijk afgesproken?
Woensdag ondertekenden de Verenigde Staten en Iran een memorandum van overeenstemming — een soort ‘we gaan proberen’-akkoord dat uiteindelijk moet leiden naar een volledige vredesdeal. Tussen die regels stond onder andere: Iran zou de Straat van Hormuz openen, en Israël (dat samen met de VS tegen Iran in oorlog is) zou Libanon niet meer aanvallen. Maar… dat laatste blijft toch gebeuren.
En dan komt het weer los
Gisteren vielen Israëlische luchtaanvallen in Zuid-Libanon — volgens het Libanese staatspersbureau NNA kwamen daarbij minstens achttien mensen om het leven. Hezbollah, de Libanese beweging die Iran steunt, reageerde direct: leider Naim Qassem zei vandaag dat ze zich blijven verdedigen. En Iran? Die sloot de Straat van Hormuz opnieuw, als reactie op die aanvallen.
Wie praat er nu eigenlijk met wie?
Donald Trump was er niet bij. Hij stuurde vicepresident J.D. Vance naar Zürich. Tijdens de gesprekken dreigde Trump via zijn team met nieuwe aanvallen op Iran — als het land Hezbollah blijft steunen. De Iraanse hoofdonderhandelaar Mohammad Baqer Qalibaf antwoordde scherp: de VS moet voorzichtig zijn met wat het zegt, want de Iraanse strijdkrachten staan klaar om te reageren. Door die dreigementen verliet de Iraanse delegatie zelfs even de onderhandelingslocatie. De gesprekken zijn dus gepauzeerd, niet afgelopen.
“Historisch” — maar wel van welke kant?
Vance sprak vandaag over een ‘historische ontmoeting’ en noemde de 80-minutige bijeenkomst ‘zeer positief’, met ‘grote vooruitgang’ in de relatie tussen de VS en Iran. Maar hij benadrukte ook duidelijk: de VS wil een betere band — mits Iran haar nucleaire ambities stopt. Volgens Iraanse staatsmedia was het kernprogramma vandaag echter niet ter sprake gekomen. Wel ging het over het beëindigen van de oorlog, het versoepelen van sancties en het vrijgeven van bevroren Iraanse gelden.
En de olie? Die blijft stromen
Hoewel Iran gisteren claimde de Straat van Hormuz te hebben afgesloten, voeren er volgens Bloomberg dit weekend nog miljoenen vaten olie doorheen — gebaseerd op echte scheepvaartgegevens. Dus: de retoriek is fel, maar de praktijk houdt soms een beetje in.
Wie helpt er nog meer mee?
Naast de VS en Iran zitten ook Pakistaanse en Qatarese delegaties aan tafel. Zij fungeren als bemiddelaars — geen kleine rol, gezien de spanning.
