Hoe zwaar voelt 30 graden écht? Vanaf vandaag geeft het KNMI antwoord met ‘hittekracht’
Vanaf vandaag staat er in de buien- of weer-app die je checkt niet alleen een getalletje in graden, maar ook een nieuwe score: hittekracht. Het KNMI voegt deze index toe om precies te laten zien hoe zwaar de warmte voor je lijf is. De schaal loopt net als bij pepers of spiciness van 0 tot en met 10; hoe hoger, hoe intenser je de hitte ervaart.
Wat zit er eigenlijk in dat getal?
Het cijvertje wordt berekend aan de hand van vier dingen die je met je blote ogen niet altijd even goed ziet:
- Luchttemperatuur – uiteraard
- Luchtvochtigheid – zweterig of droge warmte, groot verschil
- Windkracht – een zuchtje kan al verkoelend werken
- Zonnestraling – felle zon of zwaar bewolkt
Knippen en plakken van al die factoren levert een score op. “30 graden is dus écht niet altijd gelijk aan dezelfde 30 graden”, zegt KNMI-woordvoerder Jet van Paassen. “Op je gemak in de schaduw met een windje erbij, lijkt het prima. Maar met hoog vocht-gehalte of volle zon op je hoofd tijdens dakwerk, voelt het echt als een pak hitsiger.”
Waarom is dit nú relevant?
We hebben simpelweg vaker te maken met warmte. “In mei hebben we al evenveel warme dagen als 60 jaar geleden in juni”, aldus Van Paassen. Omdat ons lichaam in het voorjaar nog niet helemaal gewend is, valt een 25-graders-dag in april zwaarder dan eenzelfde temperatuur in september.
Daarnaast helpt het bij het maken van praktische keuzes. Stel: je kijkt om twee uur in de middag en ziet dat de hittekracht al op 7 staat. Dan is het misschien slim om je rondje hardlopen maar vanochtend te doen. Of om als kwetsbare oudere de koele bieb op te zoeken.
Komt dit ineens in jouw app terecht?
Niet meteen. Sven Koch van Buienradar laat weten dat ze het eerst even aankijken. “Als mensen het handig vinden, kunnen we de index natuurlijk invoegen. Maar het KNMI moet dan wel de technische gegevens beschikbaar stellen – dat is nog even afwachten.”
Wél bestaat de kans dat meteorologen in de tussentijd in hun tv- of online-weerbericht al over de hittekracht beginnen. Best logisch, omdat de bestaande weercodes (geel, oranje en rood) nu alleen naar luchttemperatuur kijken, terwijl hittekracht dus méér meeweegt.
Hitte en sport: een gevoelig punt
Extreme warmte zorgt regelmatig voor medische problemen tijdens sportevenementen. Afgelopen maand kwam een 15-jarig meisje tijdens een halve marathon in Leiden om het leven. En dit weekend gebeurde hetzelfde in Groningen, Utrecht en Amersfoort: meerdere lopers in de problemen, één deelnemer moest gereanimeerd worden. De knipoog naar een betere waarschuwingsindex is dus meer dan symbolisch.
“Ongeneeslijk ziek? Nog lang niet klaar!” Claudia beklimt Alpe d’Huez voor het levensbelangrijke kankeronderzoek
Een klap uit het niets
Vorig jaar kreeg Claudia te horen dat haar baarmoederhalskanker is uitgezaaid. “Onwerkelijk, bizar, verschrikkelijk – er zijn geen woorden voor.” De eerste gedachte? Haar man en haar twee dochters. “Het breekt mijn hart als ik hun verdriet zie. Zij kunnen niets voor me doen en ik kan hun verdriet niet wegnemen. De pure machteloosheid is het ergste.”
Positiviteit = overlevingsdrang
En toch knipoogt ze een seconde later. “Mijn huisarts zegt altijd dat positiviteit in míjn DNA zit, en dat kan ik niet ontkennen.” Ze lacht – ja, echt – door de tranen heen. “Slechts twintig procent leeft nog vijf jaar na deze diagnose. Maar ik heb goede hoop dat immuuntherapie en nieuwe trials me nog een poosje extra geven. Een paar jaar meer, dat wil ik écht nog.”
Geen fiets, wel bepakking van hoop
Claudia fietste Alpe d’Huez al twee keer eerder, maar dit jaar gaat ze lopen. Samen met 85 dorpsgenoten – een team dat haar dochters Juultje en Freeke letterlijk ‘de Beek’ noemden – trekt ze donderdag richting die beruchte Franse berg. De 14 kilometer met gemiddeld 8% stijging? Afzien geblazen. “Maar mensen met kanker zien voortdurend af. Ik maar even.”
Een dorp dat voor haar klaarstaat
Base-schoolkinderen legden 1.300 tekeningen aan; die gaan mee in de rugzakken. Een lokale sportclub draaide 24 uur-lang een marathon. En er was wijn – zoveel wijn dat haar huis even een minislijterij leek. Resultaat: 270.000 euro en tellen. “Geweldig, hè? Iedereen steekt de handen uit de mouwen zodat we zoveel mogelijk centjes voor onderzoek ophalen.”
Donderdag: tijd om te knallen
Vraag haar donderdag hoe ze die helling doorkomt en Claudia antwoordt zonder aarzelen: “Dan denk ik aan mijn familie. Dat ik wil blijven leven. En aan alle mensen die hetzelfde meemaken. Voor hen ga ik echt knallen!”
Wilders wil knokken voor motie van wantrouwen nadat vertrouwen in kabinet-Jetten kelderde
Nieuwe cijfers RTL-hoopje: een op de vijf kiezers gelooft er nog in
Toen minister-president Jetten met zijn ploeg net van start ging, zei 33% van de kiezers: ‘ik vertrouw jullie wel’. Véél hè? Nou, drie maandjes verder is het gevoel omgeslagen: nu nog amper 22%. Voor een pasgeboren minderheidscoalitie is dat een flinke tik, net als het toetje dat het vorige kabinet-Schoof exact nul stress van dat verlies leek te krijgen – zij kolkten slechts 1 procentpunt weg in dezelfde tijd.
Wilders pakt z’n microfoon en roept: “Jullie liggen eruit!”
Volgens politiek verslaggever Frits Wester is het vooral retoriek: “Wilders zorgt ervoor dat iedereen weet dat hij vindt dat het niet klopt.” Letterlijke vertaling: ‘jullie kunnen beter je biezen pakken’. Maar een écht debat? Niet zo snel. Wilders moet eerst een verzoek indienen in de Tweede Kamer. Krijgt hij een meerderheid mee? De regeringspartijen gaan hem niet helpen, dus hij moet híj oppositie bij elkaar schrapen. Slim en sluw, succes gewenst.
Waarom het saampjes-gevoel bij Jetten nog niet klopt
Wester noemt het eerlijk: “Struikelstart deluxe.” De eerste week nog maar net beklonken, en toen kwam Trump al schoppend over Iran. Benzineprijzen omhoog, inflatie erbij, en de portemonnee knettert. Daarbij is Jetten een minderheidsregering beland: krap, wisselvallig, en altijd die zoektocht links of rechts om een meerderheid te strikken. Resultaat: een kabinet zonder échte stempel. De boodschap die langs de keukentafel gaat: we kijken ernaar, maar horen en voelen het niet.
Groeien als premier mag, maar het is geen stagespot
Wester knipoogt: elke nieuwe premier moet leren. Zelfs Lubbers, Kok, Balkenende en Rutte schurken eerst tegen de muren. Het verschil: het is geen stageplaats. Kees of Klaas van de straat betaalt geen entree. “Je moet coördineren, moet een team smeden.” Jetten krijgt tijd – maar voorlopig ligt dat vertrouwen in een vriesvak.
Wachttijden ziekenhuizen: van 30 dagen tot één jaar voor dezelfde behandeling
Stel: je krijgt buikpijn en hoopt snel geholpen te worden op de maag-darm-leverpoli (MDL). In Maastricht heb je binnen een maand een afspraak, maar rijd tien kilometer verder naar Zuyderland en je komt pas een jaar later aan de beurt. Die schrijnende verschillen bestaan niet alleen bij MDL – ook voor oogheelkunde en dermatologie wisselt de wachttijd per ziekenhuis van ‘volgende week’ tot ‘over een jaar’.
Waarom duurt het soms zo lang?
MDL-artsen zitten in de knel
De NVMDL had het al zien aankomen: er worden te weinig MDL-artsen opgeleid. Tien jaar geleden waren dat er veertig per jaar, nu maar twintig. Intussen stromen méér patiënten binnen (dankzij de Westerse leefstijl met te veel vlees, te weinig vezels) en blijven ze langer onder controle (betere medicijnen en minder rigoureuze operaties). Resultaat: een lange rij voor de deur.
Oogartsen krijgen een goudgerand pensioen
Ook oogartsen hebben het drukker dan ooit. Mensen worden ouder, ouderen krijgen nu eenmaal staar en andere oogziekten. De techniek kan steeds méér, maar zonder extra oogartsen dreigen de afspraken uit te lopen tot meer dan twee jaar. In Zwolle, Kampen en Meppel zit je bijvoorbeeld al langer dan 730 dagen in de wachtkamer.
Huidartsen kunnen de zon niet terugdraaien
We gingen massaal op zonvakantie en namen de zonnebank mee naar huis. Nu is huidkanker – klassiek werk voor de dermatoloog – de meest voorkomende kankersoort geworden. Er zijn landelijk meer dan dertig vacatures open staan voor dermatologen, maar jonge dokters komen er niet doorheen. In regio’s zoals Goeree-Overflakkee en de Achterhoek tik je al snel de honderd dagen wachten aan.
Kleine kliniek naast het ziekenhuis: uitkomst of valkuil?
Particuliere behandelcentra, waar je verzekering wel voor betaalt, nemen simpele zorg graag van het ziekenhuis over en hanteren kortere wachttijden. Dermatoloog Dirk Jan Hijnen juicht het toe, maar waarschuwt: “Breuken en agressieve tumoren komen alsnog bij ons terecht.” Dus hoe handig die centra ook zijn, ingewikkelde gevallen blijven bij het ziekenhuis zelf liggen.
De cijfers – gemeten tussen 14 april en 26 mei – zijn geanalyseerd door regionale omroepen en tweewekelijks bijgewerkt. Niet elk ziekenhuis of elke kliniek levert even trouw data aan, dus op sommige plekken op de interactieve kaart zie je niks. Maar één ding is glashelder: als je de keus hebt, loont het om even rond te bellen voordat je ergens op de wachtlijst belandt.
Vannacht opnieuw veel slachtoffers na Russische luchtacties boven Oekraïne
De nacht werd weer onrustig. Elf mensen kwamen om en tientallen raakten gewond toen Russische raketten en drones over meerdere steden vlogen. In Kyiv barstten brandjes uit in een paar flatgebouwen, een polikliniek en zelfs een tankstation.
Gebouwen instorten, mensen onder puin
Twee torenflats – 20 en 24 verdiepingen hoog – liepen flinke schade op. Nog erger: een gebouw van negen verdiepingen stortte gedeeltelijk in. Reddingswerkers werkten in de vroege ochtend heel voorzichtig om mensen onder het puin vrij te krijgen, terwijl de sirenes nog bleven loeien. In heel Kyiv zochten duizenden inwoners dekking in metrostations en andere schuilplaatsen.
Veel afgevuurd, veel afgeschoten (maar lang niet alles)
Volgens de Oekraïense luchtmacht schoot Rusland 73 raketten en 656 drones af. 40 raketten en 602 drones zijn onschadelijk gemaakt, maar de rest kwam dus wel door. De grootste klappen vielen in Kyiv, Dnipro, Poltava, Charkiv en Zaporizja.
Ongerust en voorbereid
Gisteren waarschuwde president Zelensky al dat er een grote aanval dreigde. Hij riep iedereen op om direct schuilkelders in te duiken bij het minste luchtalarm. Helaas kregen sommige mensen geen kans: zo raakte een meisje van 11 gewond in Charkiv.
Vorige week ging het ook al mis
Ruim een week geleden overleefden vier mensen de Russische aanval op Kyiv niet en vielen er weer tientallen gewonden. Toen meldde Zelensky dat Bila Tserkva werd getroffen door een supersnelle hypersonische Oresjnik-raket, iets dat het Russische ministerie van Defensie later bevestigde.
Code geel: dinsdagmiddag kan het flink knallen met onweer
Pak even een paraplu mekraam, want KNMI heeft net code geel afgegeven voor stevige onweersbuien. Vanmiddag kunnen er plaatselijk bakken water tegelijk uit de lucht vallen, soms vergezeld van hagel, aldus Weerplaza’s Berend van Straaten gisterenochtend bij KEIgoeiemorgen!.
“Het is echt een kwestie van je postcode bepalen hoe erg het wordt. Bezoek je de verkeerde straat, dan krijg je het flink voor je kiezen.”
Van sluimer naar slagregen
De ochtend begon slap met wat miezer, maar in de loop van de middag rollen er vanuit het zuiden nieuwe, flink feestelijke onweerswolken binnen. Die plensbuien:
- Duren hooguit één tot twee uur
- Leveren kortstondig water op straat op
- Maken wegdek glad en parkeerplaatsen tijdelijk tot zwembad
- Kunnen gepaard gaan met knallende ontladingen
Als de storm rond is, blijft het water natuurlijk even liggen, maar stevig onweer hoor je daarna voorlopig niet meer.
Wisselvalligheid zet door
• Woensdag: een paar spatten, max 20 °C maar geen echt onweer
• Donderdag: 18 °C, stevige zuidwestenwind, mogelijk een donderknal
• Vrijdag: een enkel zonnetje-foutje plus een extra buitje
Pas vanaf het weekend schijnen de wolken wat uit elkaar te walsen en kruipt de thermometer geleidelijk omhoog. Heerlijke zomer? Nog even geduld.
