Het raadsel rond de overblijfselen van Anton Mussert
In 1956 was er op een kerkhof in Den Haag, waar NSB-leider Anton Mussert begraven lag, een enorm gat te zien van meer dan anderhalve meter diep. Dit gebeurde tien jaar na zijn executie. Heel Nederland was in de war: waren de botten van de grootste verrader uit de Tweede Wereldoorlog verdwenen? Voor veel mensen is Mussert de belichaming van het kwaad. Hij stak tijdens de oorlog de Duitsers een handje toe via zijn Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) en kreeg daarvoor de titel Leider van het Nederlandse volk.
Maar als je kijkt naar zijn jeugd, wijst niets erop dat hij zo zou ontsporen. Mussert werd in 1894 geboren in Werkendam, als zoon van een geliefde onderwijzer. Hij was een stille jongen, zag zijn vader als beste vriend en had bijna geen vrienden, zo staat in het boek Mussert, reis naar het kwaad van Auke Kok. Op de middelbare school had hij moeite om het af te ronden. Op zijn 18e probeerde hij bij de marine te komen, maar werd afgewezen. Waarom is nooit duidelijk geworden. Daarna ging hij studeren aan de Technische Universiteit en meldde zich aan bij het leger, maar een nieraandoening stak een stokje voor die plannen. Die nierproblemen brachten hem ook zijn vrouw: de halfzus van zijn moeder, zijn tante dus, die voor hem zorgde. In 1917 trouwden ze, tot groot verdriet van de familie. Anton was toen 23, Rie 41. Ze bleven bij elkaar tot zijn dood, al had hij later een relatie met zijn 30 jaar jongere achternichtje Marietje. Het bleef lekker in de familie, zeg maar.
Mussert rondde zijn studie af, werd architect bij Rijkswaterstaat en later bij de provincie Utrecht. Hij was ambitieus, ontwierp bruggen en sluizen, en sloot zelfs vriendschap met een Joodse collega. Maar in 1931 richtte hij de NSB op en schoof hij steeds meer op naar fascisme en Jodenvervolging. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte hij openlijk met de Duitsers samen. Na een rechtszaak van een jaar kreeg hij de doodstraf en werd op 7 mei 1946 in de duinen bij Den Haag doodgeschoten. Om te voorkomen dat zijn graf een bedevaartsoord werd, belandde zijn lichaam in een massagraf met andere geëxecuteerde landverraders. En op die plek was in 1956 dus dat grote gat. In rechtse kringen ging het verhaal van Operatie Wolfsangel: het opgraven en herbegraven van de Grote Leider. Dat zou gelukt zijn. Een extreemrechtse Belg vertelde in 2004 aan TweeVandaag dat het lichaam naar de tuin van een oud-strijder was gebracht en later naar Vlaanderen. Waar precies? Dat geheim nam hij mee in zijn graf. Jan Meyers, die in 1984 een biografie over Mussert schreef, dacht tijdens die uitzending dat het verhaal authentiek was. Maar de gemeente laat weten dat Mussert nooit het kerkhof heeft verlaten en dat het graf in 195ie gewoon is geruimd. Zijn overblijfselen zijn uitgestrooid op het knekelveld. En zo blijft het voor altijd een raadsel wat er echt is gebeurd.
Bultrug Timmy vaart nu in de Noordzee: “Hij kan zijn vrijheid opzoeken”
De reis van walvis Timmy zit er bijna op. Het drijvende aquarium waarin hij wordt vervoerd, heeft gisteravond de meest noordelijke punt van Denemarken gepasseerd. Daarmee heeft het konvooi de Noordzee bereikt.
De overtocht ging niet helemaal soepel. Bij de overgang van het Kattegat naar de zeestraat Skagerrak moest de boot gisteren nog even stoppen. De golven sloegen namelijk 2 meter hoog, en dat had de bultrug verder kunnen verwonden. De reddingswerkers overwogen kort om Timmy dan maar bij de uitgang van de Oostzee vrij te laten, maar uiteindelijk besloten ze toch door te varen.
Ondertussen zijn er al voorbereidingen getroffen voor een mogelijke vrijlating. Het vangnet en luchtkussen die de walvis op zijn plek hielden, zijn verwijderd. Ook is de duwbak lager in het water gezet. De Duitse deelstaatminister van Milieu, Backhaus, houdt de operatie nauwlettend in de gaten. Volgens hem kan Timmy nu ‘zijn vrijheid opzoeken’. Zolang hij dat nog niet doet, vaart het schip verder de Noordzee op. Elke kilometer extra helpt het dier op weg.
Waar de definitieve bestemming precies ligt, is nog niet bekendgemaakt.
De bultrug, 12 meter lang, strandde eind maart bij de Duitse badplaats Timmendorfer Strand. Sindsdien kreeg hij de naam Timmy. Zijn doodsstrijd haalde wereldwijd het nieuws. Het dier kwam de afgelopen weken meerdere keren los, maar raakte daarna telkens weer vast. De reddingsacties gingen door, al vonden sommige wetenschappers dat Timmy met rust gelaten moest worden – volgens hen wees het herhaaldelijk stranden op ziekte.
Toch gaf minister Backhaus toestemming voor een nieuwe reddingspoging, dit keer door particulieren. Met touwen en een tuig wisten reddingswerkers Timmy in een stalen bak van 50 bij 13 meter te krijgen. In die boot is hij nu onderweg naar de Noordzee.
Halverwege de reis liet de organisatie al weten dat het goed met hem ging. Hij was “erg levendig” en zou veel voor zichzelf hebben gezongen.
Denemarken heeft inmiddels laten weten dat er géén nieuwe reddingspoging komt als Timmy na deze actie voor hun kust strandt. De Deense regering noemt zo’n stranding “een natuurlijk voorkomend fenomeen” en grijpt niet in.
Twee dagen na het nieuws in Moerdijk draaide minister Keijzer ineens bij
In Den Haag waren alle betrokken ministeries het er kortgeleden nog over eens: het opheffen van het dorp Moerdijk was de beste manier om ruimte te maken voor nieuwe energiestations. Maar op één na: het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) van Mona Keijzer. Kort nadat de gemeente Moerdijk de inwoners informeerde over dit plan, veranderden ze plots van gedachten. Dat blijkt uit documenten die Omroep Brabant heeft opgevraagd met een Woo-verzoek. Het besluit werd uitgesteld, tot grote frustratie van het gemeentebestuur.
Op 11 november liet het college van Moerdijk aan haar inwoners weten dat het opheffen van het dorp op termijn onvermijdelijk is. De verwachting was dat de provincie en het Rijk op 1 december dit voornemen zouden volgen, maar het liep anders: er kwam een half jaar uitstel. Zowel de provincie als het Rijk wilden wachten, terwijl die laatste een dag eerder nog zeer eensgezind was. Omroep Brabant bekeek hoe er precies tot dit besluit is gekomen en wat de rol was van de verschillende betrokken partijen.
Maart: ‘Verdwijnen beste optie’
Het verdwijnen van het dorp leek ‘niet alleen de beste optie voor het Rijk, maar ook voor de regionale leefbaarheid’, zo schreven ambtenaren van alle betrokken ministeries, waaronder dat van VRO, op 27 maart al in een beslisnota. Het standpunt van het Rijk was toen nog kraakhelder, terwijl de gesprekken met bewoners nog moesten beginnen. Wethouder Danny Dingemans gebruikte op 11 november in het dorpshuis dezelfde argumenten tegenover de inwoners van Moerdijk. Als je ‘om het dorp heen’ bouwt, is dat funest voor de leefbaarheid, waarvan de Moerdijkers juist aangeven dat die bewaard moet blijven. De conclusie was helder: het college pleitte voor het op termijn opheffen van het dorp en rekende erop dat de provincie en het Rijk ze daarin steunen.
‘Om het dorp heen?’
Maar twee weken later, op 1 december, bleek dit niet zo te zijn. Het Rijk en de provincie lieten weten nog geen keuze te kunnen maken. Uit de documenten die Omroep Brabant heeft opgevraagd, blijkt dat de provincie al langer twijfelde en eerst garanties over een goede financiële vergoeding wilde hebben. Het standpunt van het Ministerie van VRO bleek daarnaast wel erg flexibel en veranderde bovendien, vlak nadat het college van Moerdijk hun voornemen kenbaar maakte aan de inwoners.
Zo adviseerden de ambtenaren van Minister Keijzer op 12 november, één dag na de bekendmaking in het dorpshuis, om een voorkeur voor het opheffen van het dorp uit te spreken. Een dag later leek het alsof het ministerie nog lang niet toe was aan het maken van een keuze: ‘Het ministerie is niet blij met de plotselinge besluitvorming en stelt vragen als “kan de uitbreiding ook kleiner, om het dorp heen?”’, zo rapporteerde een ambtenaar.
180 graden draai
Die vraag is opvallend, want het gaat dan al jaren over de energieplannen in Moerdijk. Er zijn meerdere scenario’s de revue gepasseerd en in maart was ook het ministerie van VRO ervan overtuigd dat het het beste is als het dorp verdwijnt. Maar op 13 november leek alles anders. Waar drie andere ministeries een voorkeur uitspraken voor het opheffen van het dorp, wilde VRO dat niet meer. Een week voor het ‘beslismoment’ op 1 december hadden ambtenaren op het ministerie hun eerdere advies 180 graden gedraaid: de bedoeling was nu om geen besluit te nemen en het over te laten aan het nieuwe kabinet. En dat is precies wat Minister Sophie Hermans op 1 december vertelde aan de aanwezige pers. Opvallend: in de documenten lezen we dat afgesproken was om dit te doen ‘zonder de reden hiervoor te detailleren’.
‘Genaaid’
‘Nu Rijk en provincie geen uitspraak willen doen over een voorkeursrichting, voelt de gemeente zich in de steek gelaten’, zo vatte een ambtenaar de situatie een dag later samen. De burgemeester van Moerdijk koos andere woorden. Hij voelde zich ‘genaaid’ door het Rijk en de provincie, zo zei hij in februari tijdens de talkshow Spraakvermaak in Terheijden. Gevolg is dat de inwoners van Moerdijk nog langer in onzekerheid zitten. De provincie en het Rijk doen op dit moment meer onderzoek, al wordt de andere locatie (ten Zuidoosten van het dorp) nergens in de stukken serieus besproken. Over dik een maand, in juni, moet duidelijk zijn of alle betrokken partijen nu wel kunnen leven met het op termijn laten verdwijnen van het dorp Moerdijk.
Reacties
De gemeente Moerdijk laat weten op de hoogte te zijn van de plotselinge draai van het ministerie van Mona Keijzer. “We vinden dat teleurstellend. De afspraak was dat er een ontwikkelrichting zou worden gekozen”, aldus een woordvoerder. Het Ministerie van VRO wil niet ingaan op vragen over de draai van 13 november. Wel meldt een woordvoerder dat ‘het huidige kabinet zo snel mogelijk duidelijkheid wil bieden over de toekomst van het dorp en de te volgen procedure. Hiervoor is echter nog nadere informatie nodig.’ Mona Keijzer kon niet reageren op vragen van Omroep Brabant.
Grote brand bij toetjesfabriek in Ermelo, NL-Alert voor rookoverlast
Bij een dessert- en patisseriebedrijf in Ermelo is vannacht een enorme brand uitgebroken. Het pand van het bedrijf is volledig verwoest door de vlammen. Omdat er veel rook vrijkomt, heeft de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland een NL-Alert verstuurd.
Mensen in Ermelo en bijna heel Harderwijk krijgen het advies om ramen en deuren dicht te houden. De rook kan ook overlast geven voor het verkeer op de A28, waarschuwt de veiligheidsregio. Voor nu is er echter geen reden om de snelweg af te sluiten.
De brand begon vannacht rond 01.30 uur bij dessert- en patisseriebedrijf Edough op een bedrijventerrein in Ermelo. Die breidde zich snel uit tot een zeer grote brand. In het begin probeerde de brandweer het vuur van binnenuit te blussen, maar door de enorme hitte was dat al snel niet meer mogelijk. Twee brandweerlieden kregen ter plaatse last van oververhitting en zijn nagekeken door een ambulance. Daarna is besloten om de brand van buitenaf te bestrijden. Verschillende brandweerkorpsen werken samen om het vuur onder controle te krijgen.
Vrijlating Bultrug Timmy in de Noordzee
De bultrug die twee maanden geleden in Duitsland strandde, is vrijgelaten op de Noordzee. Rond 09.00 uur meldde het reddingsteam dat het dier was weggezwommen uit de duwbak waarin hij was vervoerd. Het konvooi van de walvis voer gisteravond via het Kattegat de Noordzee op. De schepen hadden eerder die dag nog voor het noordelijkste puntje van Denemarken halt moeten houden vanwege hevige golfslag. De golven van 2 meter hoog hadden de walvis in de duwbak verder kunnen verwonden. Er werd nog even overwogen om het dier dan maar vrij te laten in de zeestraat Skagerrak, de uitgang van de Oostzee, maar uiteindelijk is toch besloten door te varen. Wel werden er vast voorbereidingen getroffen om de bultrug vrij te laten. Zo werden een vangnet en luchtkussen verwijderd die de walvis in de bak hielden en is de duwbak waarin hij werd vervoerd lager in het water geplaatst. “Als hij nu zijn vrijheid wil opzoeken, kan dat”, zei deelstaatminister Backhaus van Milieu daarna. Zolang dat niet gebeurde, koerste het schip verder de Noordzee op, omdat elke kilometer volgens de reddingswerkers helpt het dier goed op weg te brengen. Hij werd nu vrijgelaten op zo’n 70 kilometer van de plaats Skagen. Het team achter het transport beschouwt de redding nog niet als voltooid. Eerst zal moeten blijken dat walvis helemaal gezond is en zichzelf kan redden. Omdat hij zolang vastgezeten heeft, is het de vraag of hij nog goed kan zwemmen, duiken en zichzelf van voedsel voorzien. Er is een gps-zender aangebracht, maar het was in de eerste momenten na de vrijlating nog niet duidelijk of die goed werkt. De bultrug van 12 meter lang strandde eind maart bij de badplaats Timmendorfer Strand. Vandaar dat het dier de naam Timmy kreeg. Zijn doodsstrijd werd breed uitgemeten in de Duitse pers en wereldwijd. Het dier kwam in de afgelopen weken meerdere keren los, waarna het kort daarna weer vast kwam te zitten. De reddingsacties gingen door, hoewel sommige wetenschappers vonden dat Timmy met rust gelaten moest worden. Dat hij meerdere keren gestrand was, zou erop wijzen dat hij ziek is. Toch gaf minister Backhaus toestemming voor een nieuwe reddingspoging door particulieren. Reddingswerkers kregen Timmy met touwen en een tuig in een stalen bak met water van zo’n 50 bij 13 meter. In die boot werd de bultrug vervolgens vervoerd naar de Noordzee. Halverwege de reis liet de organisatie weten dat het goed leek te gaan met het dier. Hij was “erg levendig” en zou veel voor zichzelf hebben gezongen. Denemarken heeft al laten weten dat als Timmy na deze reddingspoging voor hun kust strandt, er geen nieuwe redding wordt ondernomen. De regering grijpt niet in bij strandingen en noemt dat “een natuurlijk voorkomend fenomeen”.
Bultrug Timmy eindelijk vrij in de Noordzee
Volgens de krant Bild kwam Timmy na de vrijlating nog kort boven water om een waterstraal te spuiten en zwom hij daarna weg (‘Timmy zwemt de goede kant op!’). Het dier zou nog wel te zien zijn op dronebeelden. Timmy strandde eind maart in de buurt van het Noord-Duitse Timmendorfer Strand, en dankt daar zijn naam aan. Hij wist een aantal keer los te komen uit het ondiepe water, maar kwam daarna telkens weer vast te liggen. Dinsdag werd de bultrug overgeladen in een bak met water die door een schip naar de Noordzee moest worden gebracht. Experts hadden kritiek op de actie omdat de reis ook zwaar zou zijn voor het verzwakte dier. Walvissen kunnen bijvoorbeeld slecht tegen het lawaai van een schip. In deze video zie je hoe de bultrug met een speciaal schip naar de Noordzee wordt gebracht: Als eerste op de hoogte van het laatste nieuws
