De Grote Elandentocht: Miljoenen Kijkers Aan De Buis Gekluisterd Voor ‘Slow TV’
De ‘Grote Elandentocht’ (in het Zweeds: Den stora älgvandringen) is een waar kijkcijferfenomeen geworden. Waar de livestream in 2019 nog één miljoen kijkers trok, zijn dat er dit jaar al negen miljoen! Je kunt er wel 20 dagen non-stop naar kijken. Overal in de Zweedse wildernis hangen camera’s, drones en microfoons om de tocht van de elanden vast te leggen. Elk voorjaar trekken deze dieren van hun winterverblijf naar nieuwe, groene weides.
Het spannendste moment? Dat is toch wel wanneer ze de Ångerman-rivier oversteken. Dit is ‘slow tv’ in de puurste vorm: je ziet vooral prachtige natuurbeelden. Soms duurt het uren voordat er een eland voorbijkomt. De uitzending van dit jaar begon afgelopen zaterdag, vier dagen eerder dan gepland omdat de elanden zich al vroeg lieten zien.
‘Heel Rustgevend, Zelfs Zonder Elanden’
Trouwe kijker Jolanda Nijdam, die sinds vier jaar in Zweden woont, heeft er nog geen eland gezien. Toch vindt ze het geweldige tv. “Je ontdekt een ander stukje Zweden,” zegt ze. “Je ziet van alles en de natuurgeluiden zijn heel rustgevend. Je ziet natuurlijk nog steeds meer elanden dan je zelf in het wild ziet.” Zodra ze thuis is, zet ze de livestream aan. Ze kijkt met een half oog, want ze heeft ook andere dingen te doen. “Ik ben niet zoals de senioren hier, die de hele dag écht kijken.”
Waarom Is Deze ‘Slow TV’ Zo Populair?
De grote elandentocht is een klassieker in dit genre. Maar waarom slaat het zo aan? Mediadeskundige Tina Nijkamp legde eerder uit dat het live-gevoel cruciaal is. “Mensen willen het gevoel hebben dat ze erbij zijn. Dat vinden ze fascinerend.” Ze ziet ook een link met ons drukke bestaan. “Juist in een snelle wereld hebben mensen behoefte aan iets langzaams. Met social media moet je altijd ‘aan’ staan. Met dit soort lange programma’s kun je even tot rust komen.” Het doet denken aan de Utrechtse visdeurbel, die ook wereldwijd miljoenen kijkers trok.
De livestream van de elandentocht is 24/7 te volgen via de Zweedse omroep SVT.
Hoe een conflict ver weg onze borden kan beïnvloeden
De oorlog in het Midden-Oosten is niet alleen een regionaal probleem. Experts van de VN en het Kiel Instituut waarschuwen dat het wereldwijde gevolgen kan hebben, vooral voor de voedselzekerheid. Het draait allemaal om twee dingen: de cruciale zeestraat van Hormuz en kunstmest.
De kunstmestkraan die dichtgaat
Kunstmest is onmisbaar voor onze voedselproductie; het zorgt voor ongeveer de helft van alle oogsten wereldwijd. Om het te maken, is veel aardgas nodig. Landen rond de Perzische Golf hebben dat gas en zijn daarom grote kunstmestexporteurs. Normaal gesproken vaart meer dan een kwart van alle geëxporteerde kunstmest door de Straat van Hormuz, maar door het conflict ligt die handel nu stil.
Prijzen die overal voelbaar worden
De gevolgen zijn niet overal hetzelfde:
* Voor Nederland en veel Europese landen zal de impact waarschijnlijk meevallen.
* Landen in het mondiale Zuiden die sterk afhankelijk zijn van import, lopen wel groot gevaar. Zij kunnen te maken krijgen met schaarste en veel hogere kosten.
Ook de al hoge energieprijzen maken de productie van kunstmest op andere plekken duurder. Die hogere kosten werken uiteindelijk door in de prijs van ons voedsel.
Wat als dit langer duurt?
Het Wereldvoedselprogramma van de VN sloeg onlangs alarm. Als het conflict en de blokkade aanhouden, zouden dit jaar wereldwijd 45 miljoen meer mensen met acute honger te maken kunnen krijgen.
Onderzoekers van het Kiel Instituut berekenden wat er gebeurt als de Straat van Hormuz ongeveer een jaar dicht blijft. De voedselprijzen kunnen dan in landen als Zambia met wel 30% stijgen, en in Zuid-Azië met meer dan 10%.
Een onzekere toekomst
Experts zijn het niet helemaal eens over hoe groot de impact precies zal zijn. De Rabobank denkt dat stijgende voedselprijzen vooral door de energiecrisis komen, terwijl het Kiel Instituut het kunstmesttekort ziet als een extra, ingrijpende schakel in de keten.
Eén ding is duidelijk: zelfs als de zeestraat snel weer opengaat, is de schade niet direct hersteld. Het duurt dan nog maanden voordat de handel weer op het oude niveau is. De VN probeert toestemming te krijgen voor een humanitaire corridor voor kunstmest, maar de situatie blijft onzeker.
Auto in brand gestoken in Waalwijk: politie zoekt twee mannen
De politie is op zoek naar twee mannen die in januari een auto in brand hebben gestoken in Waalwijk. Het incident vond plaats aan de Burgemeester Teijssenstraat. In het opsporingsprogramma Bureau Brabant zijn beelden te zien waarop de mannen doelgericht op de auto af lopen en deze in de fik zetten.
De brand werd aangestoken in de nacht van vrijdag op zaterdag, tussen tien voor drie en drie uur. De auto stond vlakbij het huis van de eigenaar en brandde helemaal uit.
Twee mannen op camerabeelden
Op de camerabeelden is te zien hoe rond tien voor drie twee mannen aankomen lopen. Eén van hen kijkt al snel richting de camera. De politie denkt daarom dat hij de buurt kent of uit de omgeving komt. Deze man droeg een blauwe jas met capuchon en een lichte broek. De andere man had een donkere jas aan en een pet op. Op de beelden is te zien dat hij omlaag kijkt en iets in zijn handen lijkt te hebben.
De twee lopen recht op de auto af, waar ze wat lijken te rommelen totdat één van de mannen bukt. Kort daarna verschijnt er licht aan het einde van zijn hand. De mannen rennen weg, waarna de auto in brand vliegt.
Auto volledig verwoest
De brandweer kon de brand snel blussen, maar niet voorkomen dat de auto helemaal verwoest werd. Gelukkig voorkwamen ze wel dat het vuur oversloeg naar andere auto’s. Later bleek ook dat er een ruit van de auto kapot was gemaakt.
“Waarom moest deze auto in brand?”, vraagt de politie zich af in Bureau Brabant. Ze roept getuigen en mensen uit de buurt met een camera op om zich te melden. Bureau Brabant wordt elke maandag om 17.15 uur uitgezonden.
Tragisch steekincident in Blerick: minderjarig meisje overleden
In Blerick is een minderjarig meisje om het leven gekomen na een steekincident in een woning. De politie in Limburg meldt dat het gebeurde in een huis aan de Elzenstraat. Hoe oud het meisje precies was, is niet vrijgegeven.
De politie heeft ter plaatse een man en een vrouw aangehouden. Zij zijn de bewoners van het pand, maar of zij de ouders van het meisje zijn, kan de politie op dit moment nog niet bevestigen.
De melding van het ernstige incident kwam ’s ochtends vroeg, rond 06.30 uur, binnen. Het meisje raakte zwaargewond. Er werd direct grootschalige hulp ingeschakeld, waaronder meerdere ambulances en zelfs een traumahelikopter. Helaas bleek alle hulpverlening tevergeefs en overleed het slachtoffer. De omgeving van de woning is door de politie afgezet voor onderzoek.
Zorgen over DigiD bij mogelijke Amerikaanse overname
Het liefst had de Tweede Kamer de hele overname van IT-bedrijf Solvinity door een Amerikaans bedrijf willen tegenhouden, maar dat kunnen ze niet. Het kabinet wacht eerst nog een onderzoek af voordat er een beslissing valt. Dit is belangrijk omdat Solvinity de servers beheert waar DigiD op draait. Met DigiD loggen we in bij allerlei overheidsdiensten, zoals de Belastingdienst en je gemeente.
Er is al maanden onrust over deze mogelijke deal. Experts waarschuwen voor grote risico’s, vooral omdat de relatie met de VS niet meer zo hecht is. De Amerikaanse overheid zou bijvoorbeeld toegang kunnen eisen tot gevoelige gegevens van Nederlanders, zoals namen, adressen en inkomens. Ze zouden zelfs de stekker uit DigiD kunnen trekken, wat voor enorme problemen zou zorgen.
Omdat de overname zelf blokkeren lastig is, doet de Kamer nu een andere oproep. Ze willen dat het kabinet het contract met Solvinity in 2028 niet verlengt. Dit staat in een motie die door een grote meerderheid is gesteund. Als het contract afloopt, moet DigiD verhuizen naar een Nederlands techbedrijf.
De overname is trouwens nog niet definitief. Een toezichthouder bekijkt nog wat de risico’s zijn voor de nationale veiligheid en geeft advies. De minister van Economische Zaken beslist uiteindelijk of de deal doorgaat.
Imker René verklaart de oorlog aan de Aziatische hoornaar
In de wijk Maaspoort in Empel is geen Aziatische hoornaar meer veilig voor imker René Witlox. Een paar weken geleden heeft hij zelf tientallen vallen opgehangen om de indringer te lijf te gaan, en dat blijkt een schot in de roos: de vallen zitten vol met gevangen hoornaarkoninginnen. Hij heeft ongeveer 50 vallen geplaatst en de vangst is meer dan geslaagd.
René doet ook een beroep op buurtbewoners om zelf de eerste, kleine nestjes (die vaak op bolletjes lijken) in de gaten te houden. ‘Ik heb al tientallen meldingen van mensen die zo’n bolletje hebben gevonden,’ zegt hij. Hij is met de gemeente in gesprek gegaan om te kijken hoe ze volgend jaar de hoornaarpopulatie kunnen terugdringen. Voor de gemeente is het een makkelijke en effectieve methode om een imker de vangst te laten doen.
Toch zou René het liefst gewoon met zijn bijen bezig zijn. ‘Ik heb het liefste dat iemand anders het doet, of de gemeente. Maar als ik het niet doe, doet niemand het.’ Gelukkig vindt hij het geen straf: ‘Ik vind het prima om rond te fietsen en vallen te zetten.’
De val: selectief en effectief
De vallen die René gebruikt, haalt hij bij Good for bees. Het zijn selectieve vallen waar andere insecten niet in vliegen. Alleen wespen en hoornaars komen erop af, maar wespen kunnen er ook weer uit. Als de hoornaars eenmaal binnen zijn, gaat de val in de diepvries. Daardoor gaan de hoornaars in een soort winterslaap en worden ze helemaal versuft, waarna je ze kunt verwijderen en doden.
Waarom de hoornaar zo’n gevaar is
René heeft met zijn imkerij, waar zo’n 750.000 bijen rondvliegen, veel last van de Aziatische hoornaar, vooral aan het einde van de zomer. Dit exotische beest is een echte bedreiging voor zijn honingbijen, omdat het ze gewoon opeet. Grote bijenvolken kunnen hierdoor snel slinken. Ook voor mensen zijn ze niet ongevaarlijk: als hun nest verstoord wordt, kunnen ze venijnig steken.
Waarom de koningin de sleutel is
De imker raadt mensen af om zelf nestjes te gaan vangen. Het is cruciaal om een nest mét koningin te pakken te krijgen, anders bouwt zij gewoon ergens anders een nieuw onderkomen. In het voorjaar maken deze koninginnen een klein ‘bolletje’, een embryonest, voor hun larven. Dat kan uitgroeien tot een kolonie van wel 3000 hoornaars. ‘Dat kun je voorkomen door de Aziatische hoornaarkoninginnen in het voorjaar te vangen,’ legt René uit.
Toekomstplannen: van wijk naar stad?
René is niet van plan om zelf op nog meer plekken vallen te gaan zetten, maar hij wil andere imkers wel helpen aan vallen, zodat ook zij hun bijen kunnen beschermen. Op dit moment wordt bekeken of de vallen goed werken. ‘Als het echt een succes is, dan wil ik met de gemeente kijken of we niet heel Den Bosch van vallen kunnen voorzien. Het is een goedkope en makkelijke manier om de Aziatische hoornaar te bestrijden,’ aldus René. Ter vergelijking: een nest door een professioneel team uit een boom laten halen kost al snel 700 euro.
Meer weten over de hoornaar?
Boswachter Frans Kapteijns gaat in zijn wekelijkse podcast Stuifmail regelmatig in op vragen over de natuur. Ook de Aziatische hoornaar is daar eerder ter sprake gekomen. Kapteijns geeft antwoord op vragen als: hoe gevaarlijk is dit beestje nu echt? En wat kunnen we ertegen doen?
