Björn: van klasclown tot zelfverzekerde dramadocent met Tourette
Het valt niet meteen op, maar als je goed kijkt, zie je af en toe zijn kaak een vreemde beweging maken. Ook tijdens ons gesprek in een Tilburgs park is de tic van Björn van Duren (24) soms zichtbaar. Dat komt door zijn Gilles de la Tourette. Zondag is de Landelijke Contactdag Tourette.
Björn werd ermee geboren, maar vanaf zijn twaalfde kreeg hij er zelf echt last van. “Mijn ouders gingen uit elkaar, ik verhuisde en ging naar een nieuwe school.” Die stress zette zijn tics aan. “Vroeger had ik vooral vocale tics. Dan maakte ik geluid. In de klas riep ik steeds: ‘Yes!’, en dan balde ik mijn vuisten. Of ik schreeuwde heel hard iets als ‘kut, kut, kut’. Zo hard dat iedereen in dit park het nu zou horen.”
Om zijn Tourette te verstoppen, speelde Björn een rol. “Ik werd superdruk en kon m’n energie nergens kwijt. Ik werd de grapjas van de klas, en die rol nam ik maar aan. Ik haalde zoveel mogelijk streken uit. Het was een manier om de tics te verbergen achter de lach. Ik hoopte stiekem dat niemand het doorhad.” Maar vanbinnen voelde hij dat het niet klopte. “Wat moet je anders op die leeftijd? Je bent juist bezig uit te vinden wie je bent. En als je je eigen lijf niet in de hand hebt, wordt dat heel lastig.” Zijn puberteit noemt hij dan ook een pittige tijd.
Gelukkig heeft Björn nu rust en zelfacceptatie gevonden. Voor zijn studie dramadocent kwam hij in Tilburg terecht, waar hij op zichzelf ging wonen. “Er was niemand meer die over je schouder mee keek of je lessen aan het leren was. Ik werd losgelaten.” Dat gaf hem de ruimte om zichzelf te worden. Tegenwoordig geeft hij dramales op een middelbare school in Oss.
Door de bioscoopfilm I Swear, die over Gilles de la Tourette gaat, wordt het onderwerp voor hem makkelijker bespreekbaar. “Leerlingen zeggen weleens dat ze het bij mij nooit hebben gezien. Dan is het gaaf dat ik het gesprek met ze aan kan gaan.”
Ook staat hij regelmatig op de planken, ook al heeft hij podiumvrees. Vorig jaar deed hij bijvoorbeeld mee als solozanger aan Holland’s Got Talent en treedt hij op met een rockband. “Tien minuten voor ik op moet, slaan de tics vaak toe en kan ik soms zelfs even ‘vastzitten’. Dan begin ik te zweten, helemaal te trillen en denk ik: waarom doe ik mezelf dit steeds aan? Maar terugtrekken gaat niet meer. Dus haal ik één keer diep adem. Dan stap ik het podium op, vallen de spots op m’n gezicht en: let’s roll. Dan gaan we ervoor. Iemand met Tourette hoeft echt niet bang te zijn om de wereld in te gaan en gezien te worden.”
Bouw van Trumps Witte Huis-balzaal mag voorlopig verder
Goed nieuws voor president Trump: hij mag voorlopig doorbouwen aan de megadure balzaal in het Witte Huis. Een federaal hof van beroep heeft beslist dat de bouw niet meteen stil hoeft, ook al had een lagere rechter dat vorige maand wel bevolen.
Het hele gedoe begon afgelopen herfst toen Trump de oostvleugel liet slopen voor de nieuwe zaal. Dat schoot monumentenbeschermers in het verkeerde keelgat. Volgens hen heeft de president toestemming van het Congres nodig voor zo’n ingrijpende verbouwing. Een rechter gaf hen eind vorige maand gelijk en legde een bouwstop op.
Het Witte Huis kwam hiertegen in verweer en voerde aan dat een bouwstop midden in Washington de nationale veiligheid in gevaar zou brengen. De rechter ging hier deels in mee: ondergronds doorbouwen mocht, maar het werk aan de enorme balzaal zelf bleef verboden. “Nationale veiligheid is geen excuus om illegaal door te gaan,” vond hij.
Nu heeft het hof van beroep die volledige stop tijdelijk opgeschort. Dat betekent dat de bouw in elk geval door kan gaan tot 5 juni, de dag van een nieuwe hoorzitting. Voor Trump is dit een overwinning. Hij vindt dat hij het volste recht heeft om deze zaal te bouwen, zeker omdat rijke donateurs de kosten zouden betalen. Alleen de beveiliging komt wel op het bordje van de belastingbetaler terecht.
Reddingsvest van de beruchte ‘geldboot’ Titanic onder de hamer
Het Britse veilinghuis Henry Aldridge & Son veilde een uniek stukje maritieme geschiedenis: het enige reddingsvest van een overlevende van de Titanic dat ooit op een veiling is aangeboden. Het vest bracht maar liefst 770.000 euro op!
Een vest vol handtekeningen en een omstreden verhaal
Het geveilde reddingsvest was van Laura Francatelli. Zij en andere overlevenden die in reddingsboot 1 zaten, hebben hun namen op het vest geschreven. En dat maakt het verhaal extra bijzonder, want reddingsboot 1 staat bekend als de omstreden ‘geldboot’. De veilingdirecteur vertelde dat er maar twaalf mensen in ontsnapten, terwijl er plek was voor veertig. Dit schrijnende moment is ook te zien in de wereldberoemde film over de ramp.
Veiling overschrijdt alle verwachtingen
Voor de veiling dachten ze dat het vest tussen de 250.000 en 350.000 pond zou opbrengen, maar het eindbedrag lag dus veel hoger! Bij dezelfde veiling gingen ook andere Titanic-schatten onder de hamer. Zo werd bijvoorbeeld een zitkussen van een reddingsboot verkocht voor 390.000 pond.
Titanic-voorwerpen blijven populair
Het veilen van spullen van het iconische schip is niets nieuws. Vorig jaar ging een zakhorloge van een passagier nog voor een recordbedrag van 2 miljoen euro van de hand. Dat was het hoogste bedrag ooit voor een voorwerp dat met het schip is gezonken.
De tragische ondergang
De Titanic zonk in de nacht van 14 op 15 april 1912, nadat het op zijn eerste reis een ijsberg raakte. Bij de ramp kwamen ongeveer 1500 mensen om het leven.
Pedro Sánchez: de linkse superster die ‘Nee tegen de oorlog’ zegt
Barcelona is dit weekeinde in de ban van twee sterren. Aan de ene kant is daar zangeres Rosalía, die een uitverkochte arena trekt. Op loopafstand is de andere ster te vinden: premier Pedro Sánchez. Hij trok zoveel mensen naar het grootste congrescentrum van de stad, dat de deuren dicht moesten vanwege de enorme drukte. Honderden fans keken zonder klagen mee via een groot scherm op het plein.
Jonathan, een veertiger met een Colombiaanse vlag om zijn schouders, is duidelijk: “Welke politicus krijgt nog een zaal vol, laat staan een heel congrescentrum?” Over zijn reden om erbij te zijn, twijfelt hij geen moment. “Eindelijk geeft iemand weerwoord aan Trump. Daarom vind ik Pedro Sánchez een held.”
De weg naar heldendom
Sánchez bouwt al een tijdje aan zijn imago als linkse held. In Europa liep hij voorop met de erkenning van Palestina. Hij noemde Israël en genocide in één zin, nog voordat andere westerse leiders dat deden. Door dwars te liggen over defensie-uitgaven testte hij de grenzen tegen Donald Trump. Maar dat alles valt in het niet bij de impact van zijn anti-oorlogstoespraak van begin maart.
Toen andere wereldleiders zich in bochten wrongen om op de net begonnen Iran-oorlog te reageren, was Sánchez kraakhelder: “Het standpunt van de Spaanse regering is samen te vatten in vier woorden: No a la guerra – Nee tegen de oorlog.”
Een dappere leider
Marjolein Moorman, Tweede Kamerlid voor PRO (de nieuwe naam van de fusiepartij GroenLinks-PvdA), noemt Sánchez in de gangen van het congrescentrum “een dapper politicus”. “Hij is een progressieve leider die heel duidelijk is over waar hij voor staat. Hij krabbelt niet terug als wat hij zegt niet goed valt in de rechtsere wereld om ons heen. Dat toont leiderschap: dingen durven en soms risico nemen.”
Sánchez en zijn adviseurs merkten meteen dat de ‘Nee tegen de oorlog’-speech iets losmaakte. Het markeerde een links momentum. Meer dan 60% van de Spanjaarden juichte de speech toe, volgens sommige peilingen zelfs rond de 70%. Progressieven van over de hele wereld lieten weten geïnspireerd te zijn. Dat leidde tot het evenement dit weekeinde in Barcelona, bedoeld om links te verenigen en Sánchez te laten schitteren.
Schitteren terwijl de problemen thuis oplopen
Dat schitteren kan Sánchez goed gebruiken. Hoewel de progressieve wereld aan zijn voeten ligt, zit hij in Spanje zelf flink in de problemen. Met nog anderhalf jaar tot de volgende verkiezingen kan zijn regering weinig meer uitrichten. Een cruciale gedoogpartner heeft zich afgekeerd. Vervroegde verkiezingen zijn geen aantrekkelijk idee, zeker niet nadat zijn partij bij recente regionale verkiezingen een flinke nederlaag leed.
Het meest pijnlijk zijn de corruptiezaken in zijn directe omgeving. Zijn voormalige rechterhand, een oud-minister, zijn broer en zijn echtgenote staan voor de rechter of komen daar te staan. Tegen zijn vrouw is net ruim 10 jaar cel geëist, precies toen de bijeenkomst in Barcelona van start ging. Binnen de muren van het congrescentrum had echter niemand het daarover.
Omringd door fans en lof
Toen Sánchez halverwege zaterdagmiddag het gebouw binnenkwam, werd hij omringd door een dichte mensenmassa. Overal werden hem mobieltjes aangereikt voor selfies. Fans ontdekten al snel dat Sánchez alleen op de foto gaat als hij zelf de knoppen bedient. De mensenmassa hield ook journalisten op afstand – vragen over de zaak tegen zijn vrouw waren onmogelijk.
Vanaf het podium kwam de lof van linkse leiders van over de hele wereld. De Italiaanse Elly Schlein bedankte hem voor zijn leiderschap. De secretaris-generaal van de Partij van Europese Socialisten zei dat Sánchez ‘de ziel van Europa heeft gered’. De Braziliaanse president Lula prees hem omdat hij laat zien ‘dat niemand zich hoeft te schamen om progressief te zijn’. Ook Jesse Klaver bedankte Sánchez vanaf het podium voor het bijeenbrengen van iedereen.
“Hier bij elkaar zijn, in een afgeladen gebouw, is belangrijk,” zegt Marjolein Moorman. “In een tijd waarin links in een hoek wordt geduwd, geeft dit energie. Dit doet goed en geeft motivatie.”
Wat nu?
Moorman gaat terug naar Nederland. De andere ster van het weekeinde, Rosalía, gaat daar ook naartoe voor een concert. Wat Sánchez na ‘Barcelona’ gaat doen, is onzekerder. Sommige media zeggen dat hij aast op een hoge internationale positie, maar op dit moment zijn er geen vacatures die hem op het lijf geschreven zijn. Met Spaanse verkiezingen uiterlijk in augustus 2027, is de vraag of Sánchez eind volgend jaar nog wel premier is. De enige zekerheid voor nu: maandag staan gewoon weer nationale afspraken op de agenda.
Bulgarije kiest: komt er een pro-Russische leider aan de macht?
Stemden de Hongaren een week geleden nog hun premier Viktor Orbán weg, in een ander EU-land kan er vandaag toch weer een pro-Russische leider aan de macht komen. De Bulgaren gaan naar de stembus, en voormalig president Roemen Radev gaat aan kop in de peilingen. Hij wil de banden met Rusland aanhalen om de oorlog in Oekraïne te stoppen.
Intussen is het al de achtste keer in vijf jaar tijd dat er parlementsverkiezingen in Bulgarije zijn. In 2021 trad toenmalig premier Bojko Borisov af na in totaal negen jaar aan de macht te zijn geweest. Aanleiding waren de massale protesten tegen de wijdverbreide corruptie in het land. Sindsdien zijn er dus al zeven keer verkiezingen geweest, waarvan er meerdere gewonnen werden door partijen die uit het niets opkwamen en als voornaamste belofte hadden de corruptie aan te pakken. Maar geen enkele keer is het tot nu toe gelukt een stabiele coalitie te smeden in het gefragmenteerde Bulgaarse landschap.
Afgelopen december waren opnieuw massale protesten die de regering ten val brachten, en weer gingen die over de wijdverspreide wanpraktijken binnen de overheid.
De onverminderd populaire oud-president
Al die tijd bleef één politicus onverminderd populair: president Radev. Hij trad in januari af om te kunnen meedoen aan de parlementsverkiezingen. Nog voor de naam van zijn beweging bekend was, schoot hij omhoog in de peilingen. Daar staat hij nog steeds bovenaan, met volgens de laatste schattingen ruim 30 procent van de stemmers achter zich. Ook hij belooft schoon schip te gaan maken in wat nu nog het meest corrupte land van de Europese Unie is.
Radev was als president formeel neutraal, maar kon dankzij de aanhoudende cyclus van vallende kabinetten gevolgd door nieuwe verkiezingen toch flinke macht uitoefenen. Volgens de Bulgaarse grondwet mag de president namelijk naar eigen inzicht een interim-regering benoemen. Volgens critici bestuurde Radev op die manier in feite het land.
Een pijnlijk bezoek en de roep om vrede
En zo weten de Bulgaren dat hij voor het hervatten van de dialoog met Rusland is. Wie daar ook op een pijnlijke manier achterkwam, is de Oekraïense president Zelensky. Hij bezocht drie jaar geleden de toen zittende pro-Europese regering in Sofia om te vragen om wapensteun. Uit beleefdheid ging Zelensky ook langs bij Radev.
“We horen steeds ‘overwinning’, maar we willen liever het woord ‘vrede’ horen en daar moeten alle inspanningen op gericht zijn”, hoorde Zelensky uit de mond van zijn Bulgaarse ambtgenoot. Daarop ontplofte de Oekraïense president, tijdens een op tv uitgezonden bijeenkomst. “God verhoede dat er een tragedie plaatsvindt en jij in mijn positie zit. Als anderen niet te hulp schieten, wat doe je dan? Zeg je: Poetin, pik maar Bulgaars grondgebied in?” Radev stuurde de cameraploegen daarop de vergadering uit.
Veel Bulgaren zien wel wat in Radevs oproep tot dialoog in de Oekraïne-oorlog. Zij willen bovenal vrede en een einde aan de economische schade die het armste land in de EU lijdt. De afgelopen jaren kwamen meerdere, uiterst rechtse pro-Russische partijen in het parlement, maar die zijn voor veel Bulgaren te extreem. Radev stelt zich gematigder op, zuigt volgens de peilingen die rechtse partijen vrijwel leeg en weet daarnaast kiezers in het midden aan te spreken.
Een lastige keuze voor pro-Europese kiezers
Voor de pro-Europese kiezer wordt het vandaag lastig. Die heeft grofweg de keus tussen de partij van oud-premier Borisov, en een jonge liberale partij die bij de oprichting als belangrijkste doel had Borisov en zijn beleid te bestrijden. Eenmaal aan de macht kwam daar weinig van terecht en de partij vormde vervolgens zelfs een coalitie met Borisov. Voor veel Bulgaren heeft de partij daarom afgedaan.
Een nieuwe Orbán of een neutrale koers?
Mocht Radev aan de macht komen, dan is de vraag of hij zich net zo hard zal opstellen als Orbán in het verleden. Borjana Dimitrova van onderzoeks- en peilingbureau Alpha Research heeft haar twijfels. “Meer dan 60 procent van de Bulgaren steunt de Europees gerichte oriëntatie van hun land. Met Radev aan de macht gaan we mogelijk zien dat Bulgarije zich neutraal probeert op te stellen. Niet uitgesproken pro-Russisch, maar ook niet elke beslissing uit Brussel steunen over bijvoorbeeld sancties tegen Moskou.”
Dat Radev gaat winnen, staat volgens haar wel vast. De grote vraag is of hij een regering kan vormen. “Misschien haalt hij met zijn beweging een meerderheid in het parlement. Dat hangt onder meer af van het aantal partijen dat de kiesdrempel haalt. Als hij coalitiepartners nodig heeft, en die kans is groot, dan wordt een stabiele regering vormen opnieuw een lastig verhaal.”
Filip’s bijzondere metaaldetectorvondst: een persoonlijke missie naar de familie van een Britse soldaat
Al 35 jaar speurt Filip uit Westerhoven met zijn metaaldetector, maar nog nooit trof hij zoiets bijzonders als begin april. Na zijn eigen speurwerk blijkt het zilveren voorwerp van een gesneuvelde Britse soldaat te zijn. De grote vraag is nu: om wie gaat het precies? Filip heeft één duidelijke missie: het voorwerp persoonlijk ‘thuis’ brengen.
Meestal vindt Filip met zijn detector vooral rommel langs de weg. Af en toe een muntje, maar nooit iets spectaculairs. Dat veranderde begin april plotseling toen zijn apparaat aansloeg op een veld in de gemeente Bergeijk. “Het zag eruit als een stuk blik,” vertelt hij.
Meteen naar huis
Het voorwerp voelde alleen een stuk zwaarder aan. Toen hij beter keek, ontdekte hij een zilvermerk en een gegraveerde tekst. Het leek op een stuk van een doosje of een deksel. Hij ging meteen naar huis om zijn vondst goed te bekijken. Na wat poetswerk werd het duidelijk: de naam ‘Stan Drew’ staat erop. Ook staat erin gegraveerd dat de boksvereniging uit Penarth in Wales het zilverstuk heeft uitgereikt.
“Ik had zoiets van ‘wow’. Je komt ineens bij iets tastbaars uit. Een persoon gaat weer leven,” zegt Filip. Vervolgens ging hij zelf op onderzoek uit.
Het onderzoek begint
Hij vond de site ‘BoxRec’ met de boksprestaties van Stan Drew uit de jaren dertig. De naam ‘Stanley Drew’ kwam hij ook tegen op verschillende oorlogsmonumenten. Volgens hem zou het weleens om dezelfde persoon kunnen gaan. “Er zijn meerdere links met hem.”
Hoe kwam het hier terecht?
Stanley Drew was soldaat en zou tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gesneuveld in Normandië in juli 1944. Maar hoe belandde zijn zilverwerk dan in Bergeijk? “Misschien hebben zijn kameraden het meegenomen naar Nederland en het hier verloren,” speculeert Filip. “Het leger waarin hij vocht, is via de Corridor door Bergeijk naar Den Bosch getrokken.”
Toch is er nog een ander mogelijk scenario. Dat ontdekte Filip toen hij contact zocht met de heemkundewerkgroep in Penarth. Hij deelde zijn verhaal in de hoop nabestaanden te vinden. Zijn bijzondere vondst kwam zo ook bij het lokale nieuwsmedium Penarth Daily News terecht.
Twee Stanley’s?
Dat nieuwsmedium schrijft echter dat het doosje van soldaat Stanley James Drew is. Die Stanley zou met een vliegtuig zijn neergestort in Hank, zo’n tachtig kilometer van de vindplaats in Bergeijk. Opvallend: beide mannen heten Stanley, komen uit Penarth en deden aan boksen. “Allebei bijzondere verhalen, maar wat is waar? Ik weet het nog niet,” zegt Filip.
Een persoonlijke terugkeer
Eén ding staat voor hem vast: zijn vondst moet terug naar Groot-Brittannië. En dat gaat hij niet per post doen. “Dit moet persoonlijk teruggebracht worden. Naar huis.” Welk ‘huis’ dat precies is, moet nog blijken. Filip is al goed op weg: na een Facebookbericht van de Britse heemkundewerkgroep hebben familieleden zich gemeld. “Maar ik weet niet van welke Stanley,” geeft hij toe. “Ik ga erachter komen. Dat weet ik zeker. Ik zit er bovenop.”
