Drama op zee: Boot met Rohingya-vluchtelingen zinkt in Andamanse Zee
Een ontluisterend ongeluk heeft zich afgespeeld in de Andamanse Zee, vlak voor de kust van Myanmar. Daar verdwenen ruim 250 mensen toen hun boot – een gammele vluchtelingenboot – omsloeg en zonk. Het overgrote deel van de opvarenden zijn Rohingya-vluchtelingen, aangevuld met een groepje Bengaalse staatsburgers.
Opgepropt op een schip dat veel te klein bleek, wilden ze andermaal de wanhoopsroute varen: van Bangladesh, waar ze in miserabele kampen zitten opgesloten, naar Maleisië, ruim tweeduizend kilometer verderop. De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR waarschuwt al langer dat dit soort overtochten te vaak uitlopen op een ramp. Harde wind en hoge golven deden de boot op een gegeven moment kapseizen.
Wat er daarna gebeurde, blijft vooralsnog vaag. UNHCR spreekt van ‘onduidelijkheid’ over het aantal geredden. Zelfs de exacte datum waarop het schip zonk, is nog niet met zekerheid vastgesteld.
Waarom Rohingya opnieuw de zee op gaan
De Rohingya zijn al generaties lang een vervolgde moslimminderheid in het overwegend boeddhistische Myanmar. De VN heeft herhaaldelijk geconstateerd dat het leger systematisch probeert de groep uit hun thuisland te verdrijven. Meer dan een miljoen Rohingya zijn daarom al gevlucht naar buurland Bangladesh, waar ze in kraaknette kampen leven zonder enig uitzicht op een toekomst.
Veel vluchtelingen kiezen uiteindelijk toch voor een levensgevaarlijke tocht over zee om elders een bestaan te vinden. Malaysia, met een meerderheid van moslims, klinkt dan als een logische bestemming. Tot dusver neemt het land vluchtelingen nog op, maar de laatste jaren laat de kustwacht steeds vaker gammele boten met Rohingya omkeren, terug de open zee op.
184 zwembaden aan slib eruit: Brabantse rivieren klaar voor de toekomst
Waterschap Brabantse Delta heeft in vier jaar tijd een berg bagger uit de provinciale vaarwegen gehaald: 460.000 kuub, goed voor 184 olympische zwembaden. Daarmee liggen de Mark, de Dintel en het Markvlietkanaal er weer piekfijn bij en kunnen schepen blijven varen zonder problemen.
Verhalen uit de diepte
Vooraf werd 35 kilometer waterbodem uitgekamd door duikers. Geen saai klusje: ze stuitten op 5.600 objecten. “We vonden alles, van een blikje cola tot complete auto’s”, zegt Ben Brans van het waterschap. “En heel, heel veel autobanden.”
400 jaar oud kanon duikt op
De klapper van het project kwam in september: een kanonsloop van vier eeuwen oud, gevonden in de Mark bij Standdaarbuiten. Het staat nu in een geheime waterbak te wachten op een opknapbeurt. Daarna krijgt het een ereplaats bij Landgoed Bouvigne in Breda.
Oorlogsschatten in de modder
Naast het kanon spoelden er nog meer schatten uit de Tweede Wereldoorlog op: twee helmen, een munitiekist, een pistool en een brisantgranaat. De explosieven gaan naar de EOD, het pistool is al bij de politie. De Duitse helm is overgedragen aan de Bredase archeologen; een Engelse helm, de munitiekist en een oud Persil-bordje liggen nog op het kantoor – nog geen nieuwe bestemming.
Als tiemer klapte een kwart van ons al tegen gewelddadige porno aan
Stel je voor: je bent veertien, zit nog op de middelbare school en opeens verschijnt er op je scherm een filmpje waarin iemand wordt verkracht of gewurgd. Niet omdat je ernaar zocht, maar omdat een vriend het doorstuurde of een algoritme dacht dat je het wel leuk zou vinden. Uit recent onderzoek blijkt dat dit precies gebeurde bij één op de vier jongvolwassenen toen ze veertien waren. Zes procent zocht die extreme beelden zelfs expres op.
Waar komen die clips dan vandaan? Niet alleen van pornosites, maar ook via WhatsApp, Telegram, Snapchat, TikTok, Insta én game-platforms als Roblox. Kinderen krijgen ze dus binnen via dezelfde plekken waar ze gewoon een spelletje doen of een dansvideo kijken. Defence for Children waarschuwt dat de algoritmes van die diensten steeds extremere content voorschotelen, ook als je daar niet om vraagt. Het gevolg: een doorgifte-bandje van ongewenste en vaak strafbare filmpjes.
De politie trok vorig jaar al aan de bel over Roblox, waar steeds meer Nederlandse kinderen slachtoffer worden van seksueel misbruik. Het kabinet kijkt nu of het platform de regels overtreedt. Volgens Defence for Children is het tijd dat techbedrijven hun verantwoordelijkheid nemen. “Een kind kan zichzelf nou eenmaal niet beschermen tegen agressieve algoritmes en misbruikmateriaal”, zegt directeur Carrie van der Kroon. De organisatie pleit voor strenger toezicht op sociale media, chats, games en websites en wil dat schadelijke algoritmes worden aangepakt. Want, zo stelt ze, “zulke content hoort simpelweg nergens thuis.”
Van ziekenhuisafval tot designerlamp: Rolphs fietsmachines maaien plastic fijn
Ziekenhuisafval omtoveren tot lampen? Rolph Adriaansen laat zien hoe dat werkt – mét de hulp van een groep Tilburgse scholieren.
Een omgebouwde hometrainer, een handvol leerlingen en stapels plastic verpakkingen uit het ziekenhuis: het klinkt als een vreemde mix, maar bij Van Pet naar Pret is dat dé formule voor een frisse blik op afval. In het atelier trappen de leerlingen van Parcours zich suf terwijl ze plastic operatiespullen kleinmalen. Het zweet druppelt, de benen trillen, maar de lol is eraf. “Ik ben er helemaal kapot van, maar wel wijs geworden”, lacht Djenna terwijl ze op adem komt.
Rolph kijkt tevreden toe. “Ik wil laten zien dat ‘afval’ een veel te dik etiket is. Het is gewoon een stapel grondstoffen die wacht op een tweede leven.” Z’n missie begon tien jaar geleden, geïrriteerd door alle plastic flesjes op straat. Inmiddels werkt hij samen met het ETZ-ziekenhuis. “Deze plastic kokers bevatten eerst een nietmachine voor operaties. Nu worden ze knalgroene bolletjes die niemand meer herkent.”
Slim klein, groot resultaat
Het geheim? Kleine snippertjes van drie millimeter. Die gaan de oven in, draaien rond en rollen eruit als unieke bollen – glad aan de buitenkant, ruw vanbinnen. Geen enkele lamp is hetzelfde. De LocHal in Tilburg lijdt er al aan: zijn kroonluchter schittert met Van-Pet-naar-Pret-lampen. Ook tijdens lichtjesfestival Glow hingen ze in Eindhoven. En het ziekenhuis zelf? Onderhandelingen lopen: wie weet hangen straks in de operatiekamers lampen gemaakt van… eigen rotzooi.
Leerlingen leren: weggooien is zooo 2020
Voor de kids is het een sport én een les. “Ik scheid thuis al m’n afval, maar dit is next level”, zegt Xanthe terwijl ze weer op de fiets springt. Ritchy grinnikt: “Nee, echt, ik fiets echt niet nog een rondje… oké, misschien één.” Elke trap is een hak in de plastic-soep – en een stap richting een schonere planeet.
Rolph heeft er nog meer ideetjes bij: shampooflesjes, tennisbalkokers, zelfs plastic Schrobbelèr-shotjes kregen al een lamp-make-over. “Zolang het maar in de oven past en mensen denken: hey, dat gooide ik net weg.” Bekijk origineel artikel
Chipgekte trekt aan: ASML ziet orders als warme broodjes over de toonbank vliegen
De wereld heeft een onstilbare honger naar chips. Niet alleen je smartphone of elektrische auto, maar vooral de servers die AI-diensten draaien, vragen om steeds meer rekenkracht. En die rekenkrust zit nu eenmaal in hoogwaardige chips. Daardoor staan de fabrieken die die chips maken, ook wel chip-fabs genoemd, met de mond vol tanden: er gaat letterlijk meer vraag de deur uit dan ze kunnen produceren.
Voor ASML is dat een luxe probleem. De Veldhovense machinemaker levert de lithografiemachines waarmee chipfabrikanten als TSMC en Intel die minuscule structuren op silicium wafers printen. En nu iedereen zijn productielijnen wil uitbreiden, bellen ze massaal bij ASML aan. “De vraag naar chips overtreft het aanbod”, zegt topman Christophe Fouquet droogjes. Zijn klanten schroeven daarom hun uitbreidingsplannen voor dit jaar en daarna flink op. Resultaat: meer orders voor ASML-machines en dus een dikker orderboek.
Grappig detail: sinds kort houdt ASML de exacte grootte van dat orderboek geheim. Vroeger kregen analisten nog een nette lijst met ingeboekte orders, maar nu maken ze het zichzelf makkelijker met een omzetverwachting. Voor 2026 denken ze aan minimaal 36 miljard euro en maximaal 40 miljard euro omzet. Dat is zelfs meer dan de vorige schatting van 34 tot 39 miljard euro. Kortom: de koek wordt alleen maar groter.
Recordkwartal en een klein voetnootje
De cijfers over het eerste kwartaal onderstrepen die optimistische toon. ASML haalde bijna 8,8 miljard euro omzet binnen – een miljard meer dan vorig jaar rond deze tijd. De nettowinst klokte af op ruim 2,7 miljard euro, tegen bijna 2 miljard euro vorig jaar. Het bedrijf gaat er zelfs van uit dat het de records van 2025 (9,6 miljard euro winst op 32,7 miljard euro omzet) dit jaar te grabbel gooit.
Toch zit er een smetje aan het succesverhaal. Tegelijk met die forse cijfers kondigde ASML een reorganisatie aan die naar verwachting zo’n 1700 banen kost. Bij de kwartaalcijfers werd daar verder nog geen woord over gerept. Dus terwijl de aandeelhouders juichen, wachten medewerkers in spanning af of zij straks nog wel mee mogen doen in de chiprevolutie.
Fitte opa’s als redders in nood: hoe oud hun (klein)kinderen kunnen ontlasten
Steeds ouder, steeds fitter
“Veel mensen van 65+ voelen zich prima te allen tijde; ze werken nog, reizen en kunnen prima een vrouwendeze tot zijn55 met twee kids bijspringen.” Zegt huisarts en kleurrijke radiogast Karin de Vries in NPO 1-programma Villa VdB. “Maar hun kinderen, mensen tussen de 25 en de 50 jaar? Die komen bij mij binnen met een koffer vol stress, slaapproblemen, mentale en lichamelijke klachten.” Bij die oudere groep lijken de klusjes, taxi-ritten en oppasmomenten dan ook eerder te passen in de agenda.
De gebroken gen-twenties, -derties en -veerties
Vier letters: tÿd. Jezelf onderhouden op een oververhitte woningmarkt, vol werken, een hypotheek, de kleintjes optijd op school krijgen én steeds vaker zorg voor je álweer ouders. “Deze generatie staat onder een veel hogere druk dan voorheen”, verzucht De Vries. SCP-onderzoeker Crétien van Campen beaamt: “Mensen in deze middelste levensfase scoren een stuk lager op welbevinden dan zowel jongeren als ouderen—volle agenda’s = lege accu’s.”
Kleine hulp, gigantisch effect
“Er schuilt grote kracht in kleine gebaren”, legt Van Campen uit. Een boodschap, een ritje naar het ziekenhuis, verlengde oppas: het scheelt mentale ruimte én geld. “Op die piekmomenten blijft je veerkracht overeind, en dat bepaalt uiteindelijk hoe gezond je blijft.”
Nieuwe hobby: opa/oma-modus
David van Bodegom (hoogleraar vitaliteit) ziet 75 allang geen eindstreep meer. “Voor veel 60- en 70-plussers begint er juist een periode zonder hypotheek, zonder 9-to-5, mét energie.” Dé tijd om informeel in te stappen: breng een lasagna langs bij de dochter, ruim de tuin van de buurman op, was die vip-rugby-was van de kleinkinderen.
Win-win voor beide kanten
Geen eenrichtingsstraat dus. Sociale verbindingen houden oudere hersenen scherp en depressie op afstand. “Wie iets doet voor een ander, krijgt daar een portie dankbaarheid voor terug—heerlijke stof voor je humeur,” weet Van Campen. De Vries herkent het: “Contact met jongere generaties maakt het leven langer leuk én langer vitaal.”
Jonge buik van de samenleving
Toch blijft ook David van Bodegom strijdbaar. “Kijk naar de jongeren: wooncrisis, sociale-media-stress, massa’s die aan vapes trekken en een half land dat antidepressiva slikt. De verhalen over ‘de 24-uurs economie’ zijn op stelten gezet.” Volgens hem steunt de samenleving nog op vele miljoenen chronisch vermoeide mensen. “Krapte laat zich niet alleen afvangen door formele zorg; ook zorg van papa, mama én lieve opa’s en oma’s hoort erbij.”
Een hobby, geen plicht
Blijf vooral vrijwillig aan de slag, waarschuwen de experts. “Erop toezien dat het hobby blijft en geen tweede baan of schuldgevoel wordt”, besluit Van Campen. Want pas als oudere hulp oprechtheid blijft, kan de druk op generatie X en millennials écht verlichten.
