Vrees voor historisch lage opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen: ‘Bepaalde groepen laten het afweten’
Morgen kunnen in 340 gemeenten de kiezers naar de stembus. Het gaat om onderwerpen die direct aansluiten bij het dagelijks leven: waar je kunt wonen, waar je mag parkeren, hoe hoog de lokale belastingen uitvallen en hoe asielzoekers in de wijk worden opgevangen. Toch lijkt er weinig enthousiasme te zijn — en dat is al jaren zichtbaar. Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen in 2022 kwam slechts 51 procent van de kiezers opdagen. In 2006 was dat nog bijna 59 procent. En volgens politicoloog Hans Vollaard van de Universiteit Utrecht dreigt dit jaar de opkomst zelfs lager uit te vallen dan ooit.
Waarom stemmen steeds meer mensen niet?
Vollaard, die zich specifiek richt op opkomstcijfers, noemt een belangrijke reden: veel partijen, media én burgers zien lokale verkiezingen gewoon als minder ‘groot’ dan landelijke. Terwijl bij Tweede Kamerverkiezingen vaak rond de 80 procent komt opdagen, blijft het bij gemeenteraad vaak flink onder die cijfers. Maar het is niet alleen een kwestie van algemene onbelangrijkheidsgevoelens — het valt ook op dat bepaalde groepen systematisch vaker thuisblijven. Denk aan jongeren, mensen met een migratieachtergrond en praktisch opgeleiden. Volgens Vollaard is dat zorgelijk: “Die groepen hebben andere belangen dan oudere of welvarender burgers — maar hun stemmen worden daardoor minder gehoord.”
Wat zou helpen?
Een opkomstplicht, zoals vroeger tot begin jaren ’70, zou in theorie een snelle oplossing zijn. Maar daar is nu geen sprake van. In plaats daarvan focussen initiatieven op iets wat langzamer werkt, maar dieper ingrijpt: het gevoel van burgerplicht. Dat gevoel ontstaat vaak al vroeg — bijvoorbeeld via het gezin of via het onderwijs. Daarom zijn er projecten als burgerschaponderwijs en verkiezingsfestivals op mbo-scholen. “Dat groeit niet van de ene dag op de andere”, zegt Vollaard, “maar het is beter dan niets.” En hij benadrukt het belang ervan: “Als iedereen echt zou komen opdagen, zou de uitslag heel anders kunnen zijn. De overheid moet daarom juist die mensen ondersteunen die nu nog thuisblijven.”
🌉 Nieuwe fietsbrug in Den Bosch: ‘Kom gerust kijken – ’t Gebeurt woensdagnacht!’
Eindelijk is het zover: de oude fietsbrug tussen de Koningsweg en de Vughterstraat in Den Bosch wordt vervangen door een gloednieuwe! En dat gebeurt niet overdag, maar écht in het holst van de nacht – woensdagnacht om precies te zijn.
De klus is flink: de oude brug wordt opgehesen en weggehaald, terwijl de nieuwe in één keer op zijn plek wordt gezet. Dat betekent dat je de nieuwe brug even letterlijk in de lucht zult zien hangen – een echte technische show!
Goed nieuws voor nieuwsgierigen: de gemeente Den Bosch nodigt iedereen uit om het spektakel mee te maken. Ze zetten een veilige kijkplek op – duidelijk aangegeven met rood-wit lint – dus je hoeft je niet van tevoren aan te melden. Kom gewoon langs, hou je aan de aanwijzingen ter plaatse, en geniet van de nachtelijke bouwshow.
De nieuwe brug is speciaal bedoeld voor fietsers en voetgangers, en moet zorgen voor een veel betere én veiligere verbinding tussen de twee straten. Vanaf april mag iedereen er officieel overheen – en dan is hij ook echt klaar voor gebruik.
Dit is onderdeel van het grotere project Bastion Deuteren, waarbij ook de historische stadmuren én het 400 jaar oude Bastion uit 1620 een frisse opknapbeurt krijgen. Het hele project wordt net voor de zomervakantie afgerond – dus houd je ogen goed open!
Molenaars Jos en Ben zoeken versterking: ‘Wij worden er ook niet jonger op’
Swoesh, swoesh. Ondanks een zacht windje draaien de wieken van de Graanmolen in Hapert trots rond — een echte ouwejaar uit 1896, samengesteld uit onderdelen van molens uit Groningen en Friesland. Het is een molen die kraakt, piept en scharniert, maar juist daarom vinden Jos Jansen (76) en Ben van Roosmalen (70) hem zo mooi. Twee zaterdagen per maand openen ze de deuren: om graan te malen, de molen te onderhouden én om bezoekers een kijkje te geven in dit levende stukje Brabants erfgoed.
Maar nu ze langzamerhand in de jaren staan, is het tijd om te denken aan de toekomst. Ze zijn op zoek naar iemand die het ambacht overneemt — een nieuwe molenaar met eelt op de handen, kracht in de armen, oog voor techniek én een grote dosis passie voor buitenleven. “Molenaar zijn? Dat is echt aanpakken”, zegt Jos. “Het is best pittig, maar juist daarom is het zo leuk.”
Ze zorgen dat alles technisch strak blijft — vooral de maalstenen moeten in topvorm zijn, anders komt er geen meel uit. En na het malen? Een uur opruimen, want: “We willen geen restaurant worden voor de muizen.”
De molen levert alleen veevoer voor boeren uit de buurt — geen meel aan bakkers. “Dan moeten we aan allerlei regels voldoen”, legt Jos uit. “En een bakker wil elke dag meel, terwijl wij slechts één keer per twee weken draaien. We zijn geen beroepsmolenaars — we doen het uit liefde.”
En die liefde is groot. Maar ze weten ook: wij worden er ook niet jonger op. Landelijk ligt de gemiddelde leeftijd van gediplomeerde molenaars boven de 60 — in Brabant zelfs tussen de 65 en 70. “Als we geen nieuwe mensen krijgen, dan staan er over tien jaar heel wat molens in onze provincie stil”, waarschuwt Jos. “Een molen moet draaien. Als-ie dat niet doet, komt-ie in verval… en sterft-ie.”
Een geschikte vervanging vinden? Zoals een speld in een hooiberg. Maar ze roepen iedereen op: man of vrouw, jong of wat ouder — als je enthousiasme hebt, dan is er ruimte. “Het liefst iemand met toewijding, zodat we nog jaren vooruit kunnen”, zegt Ben. De opleiding duurt minimaal twee jaar, en het is belangrijk dat de nieuweling geleidelijk vakkennis opdoet — zodat het ambacht, als cultureel erfgoed, echt door kan leven.
Tijd is geen probleem: één keer per maand of een middag op woensdag of zaterdag is al genoeg. “We passen ons aan”, benadrukt Ben. En hoewel ze op termijn willen overdragen, is het nog niet zover. “Dit werk is machtig mooi — daar neem ik geen afscheid van”, zegt Jos beslist. Zijn conditie? Prima. “Ik hoef niet naar de sportschool. Als ik de wieken in klim en continu trap op, trap af ga… dan heb ik meer dan genoeg beweging gehad.”
Zou jij het leuk vinden om een stukje Brabants erfgoed mee te dragen — en misschien ooit deze molen over te nemen? Neem dan gerust contact op met Jos of Ben!
Terwijl het aantal molenaars in Nederland stabiel blijft, loopt het in Brabant de laatste jaren hard terug. Hieronder de cijfers van de Gilde van Molenaars:
Inschrijvingen – Uitschrijvingen = Nettoaanwas
• 2023: 28 – 10 = +18
• 2024: 23 – 21 = +2
• 2025: 12 – 15 = –3
• Jan–feb 2026: 3 – 3 = 0
Ongeopende medicijnen hoeven in de toekomst niet meer de prullenbak in
Stel je voor: je krijgt een duur kankermedicijn voorgeschreven, maar je gebruikt er maar een deel van. De rest blijft onaangeroerd in de verpakking – en dan? Tot nu toe ging dat gewoon de vuilnisbak in. Maar dat hoeft straks misschien niet meer. In Brussel is besloten dat ongeopende medicijnen in de toekomst weer mogen worden teruggebracht naar de apotheek… om daarna veilig aan een andere patiënt te worden gegeven.
Hoe zou dat dan werken?
Het gaat alleen om ongeopende verpakkingen – dus geen flesjes die al zijn opengebroken of tabletten die los in een bakje liggen. Bij de eerste uitgifte wordt het geneesmiddel bijvoorbeeld in een speciaal verzegeld zakje gestopt. En als het middel temperatuurgevoelig is (zoals veel biologische geneesmiddelen), zit er zelfs een klein thermochip in die de temperatuur bijhoudt. Zo weet de apotheek precies of het middel altijd onder de juiste omstandigheden is bewaard. Als een patiënt het niet nodig heeft, kan het na controle gewoon aan iemand anders worden gegeven. Volgens het onderzoek van apotheker Bart van den Bemt lukt dat in 90% van de gevallen.
Waarom doen we dit eigenlijk?
Omdat het nu echt zinloos is om medicijnen weg te gooien – zowel voor het milieu als voor de portemonnee. Per dag verdwijnt zo’n 400 kilo geneesmiddelen in de afvalstromen, wat jaarlijks meer dan €100 miljoen kost. En omdat ze meestal worden verbrand, is er ook een flinke CO₂-impact: volgens Van den Bemt is dat vergelijkbaar met het kappen van meer dan 10.000 bomen per jaar. Daarnaast kunnen we met heruitgifte mogelijk €20 tot €50 miljoen per jaar besparen – geld dat beter besteed kan worden, bijvoorbeeld voor extra verpleegkundigen of om geneesmiddelentekorten te verminderen.
Wat is er nog nodig voordat het echt van start gaat?
Voorlopig is grootschalige heruitgifte in Nederland nog niet toegestaan. Dat komt door de huidige wetgeving – zowel op Europees als nationaal niveau. De Nederlandse Geneesmiddelenwet moet daarom worden aangepast. Ook moet duidelijk worden welke geneesmiddelen in aanmerking komen (denk aan dure kankermedicijnen, maar later misschien ook andere), welke apotheken mogen deelnemen en onder welke strikte voorwaarden. Het ministerie van VWS en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers zijn nu bezig met het uitstippelen van die regels. Volgens Van den Bemt duurt dat proces waarschijnlijk zo’n drie jaar.
Intense incidenten door meer en ernstiger verward gedrag in opvanglocaties
Je hoort het steeds vaker: opvanglocaties lopen over van mensen met zwaar verward gedrag — en dat leidt tot steeds heftiger situaties. Denk aan schreeuwende ruzies, bewoners die met wapens zwaaien of zelfbeschadiging. Het wordt niet alleen gevaarlijker voor de bewoners zelf, maar ook voor medewerkers én voor anderen in de omgeving. En het probleem blijft maar groeien.
Waarom is het zo’n groot issue geworden?
Het Leger des Heils, dat onder andere daklozenopvang, beschermd wonen en ambulante hulp biedt, merkt duidelijk dat er steeds meer mensen met zware psychische klachten én verslavingsproblemen terechtkomen. Oorspronkelijk was de opvang bedoeld voor mensen met lichtere problemen — maar nu belanden daar vaak mensen met schizofrenie, extreme wanhoop of een combinatie van drugsverslaving en onbegrepen gedrag.
“En op het moment dat wij mensen niet meer kunnen opvangen, zijn ze overgeleverd aan de straat”, zegt Tara Jane Thomas, adviseur onbegrepen gedrag bij het Leger des Heils. “Dat betekent dat je heel veel meer incidenten en overlast gaat ervaren van deze groep.”
De oorzaak zit dieper
Volgens Maarten Hijink, directeur van Valente (de branchevereniging voor hulporganisaties), is de kern van het probleem al jarenlang duidelijk: er is te weinig klinische geestelijke gezondheidszorg. Mensen die eigenlijk in een gespecialiseerde kliniek zouden moeten zitten, komen terecht op straat — of in de opvang. En daar passen ze vaak niet thuis.
“Mensen zwaaien met wapens, doen aan zelfbeschadigingen. En dat soort zaken hebben ook op andere bewoners en medewerkers veel effect”, legt Hijink uit.
Wat gebeurt er op de locaties?
Een interne enquête van het Leger des Heils laat zien dat rond de 65 procent van de cliënten verward gedrag vertoont. Meer dan de helft van de locaties neemt regelmatig mensen op met onbegrepen gedrag. Woonbegeleiders krijgen daardoor steeds vaker te maken met intense incidenten: schreeuwende bewoners, fysieke spanningen, of zelfs bedreigingen met een mes.
Hanneke Benard, begeleider in Rotterdam, werkt met twee collega’s met 34 mensen met complexe problematiek. “Laatst stond een bewoner met een mes op de keel van een ander. Dat soort spanning versterkt elkaar alleen maar.”
Bewoner Grace, die vier jaar in een opvang van het Leger des Heils woont, bevestigt het: “Dat je met de dood bedreigd wordt door andere bewoners.” Ze is verslaafd aan wiet en cocaïne en werd eerder dakloos. Nu krijgt ze hulp bij dagelijkse taken — maar de spanningen tussen bewoners lopen regelmatig op.
Ook de politie ziet het toenemen
De politie merkt de groeiende druk ook duidelijk. In 2025 kregen ze 170.000 meldingen over verwarde personen — 13 procent meer dan het jaar ervoor. Zelfs de zwaarste eenheid van de politie moet honderden keren per jaar ingrijpen om situaties onder controle te krijgen. En ja: ook zij wijzen op de tekorten in de ggz als belangrijkste oorzaak.
Daarnaast ontbreekt het aan Skaeve Huse: prikkelarme woningen speciaal ontworpen voor mensen met zwaar verward gedrag, zodat ze toch zelfstandig kunnen wonen.
Waarom blijven mensen vastzitten?
Het Leger des Heils kan zelf geen psychiatrische zorg of verslavingsbehandeling bieden. Maar door lange wachtlijsten voor geschikte woonzorgplekken is doorstroom bijna onmogelijk. “Soms kunnen onze bewoners bij escalatie kort worden opgenomen, maar als dat stopt, is er geen andere plek om naar terug te gaan dan hier”, zegt Benard. “En hier beginnen ze weer met drugs gebruiken en staan ze weer op nul.”
Zo wordt de opvang voor veel mensen helaas het eindstation. “Als wij ze niet helpen, wie anders?”, vraagt sociaal-psychiatrisch verpleegkundige Ria Aanen zich af. En dat heeft gevolgen: zij neemt voorzorgsmaatregelen bij elke thuiskomst — zoals checken of een deur openstaat, zodat ze snel weg kan. Ze ziet ook dat collega’s massaal vertrekken. “En er is al een groot tekort aan medewerkers in deze branche, dus als het zo verdergaat, worden nog minder mensen geholpen.”
Als er niets verandert, dreigt het Leger des Heils te moeten kiezen: hulp aan mensen met zware problemen ten koste van de milde gevallen. En vergelijkbare organisaties in Nederland zien dat al gebeuren. “Als zij geen hulp meer krijgen, horen zij binnen de kortste keren ook bij de complexe groep”, zegt Aanen.
Mag mijn kind mee het stemhokje in? Alles wat je moet weten over de gemeenteraadsverkiezingen
Bij de gemeenteraadsverkiezingen kies je wie jouw gemeente gaat leiden — denk aan beslissingen over afval, fietspaden, schoolgebouwen of nieuwe woningen. De kandidaten met de meeste stemmen worden raadslid. Simpel gezegd: jij bepaalt mede wat er gebeurt in jouw eigen wijk en stad.
Wat moet je meenemen naar het stemlokaal?
Twee dingen zijn verplicht:
✅ Je stempas (die komt per post)
✅ Een geldig legitimatiebewijs, zoals een paspoort, identiteitskaart of rijbewijs
Stem je niet in de gemeente waar je woont? Dan heb je in plaats van je stempas een kiezerspas nodig — maar die moet je van tevoren hebben aangevraagd.
Ben jij stemgerechtigd?
Ja, als je:
🔹 18 jaar of ouder bent,
🔹 Nederlandse nationaliteit hebt, én
🔹 niet door een rechter bent uitgesloten van het stemrecht.
Waarom telt jouw stem eigenlijk?
Omdat de gemeenteraad jouw dagelijks leven direct beïnvloedt — van de openingstijden van het zwembad tot de plek van een nieuwe bushalte. En nee, je hoeft geen politieke expert te zijn om mee te doen. Gewoon je mening geven, is al genoeg.
Wat als je blanco wilt stemmen?
Geen probleem — maar dan laat je het stemformulier echt helemaal leeg. Geen kruisjes, geen namen, niets. Een blanco stem telt niet mee bij de uitslag (dus geen zorgen: het gaat niet automatisch naar de grootste partij), maar wel bij het opkomstpercentage. Zo maak je dus wel gebruik van je stemrecht — ook al kies je voor ‘geen van allen’.
Waar en wanneer kun je stemmen?
In de meeste stembureaus kun je stemmen van 7.30 tot 21.00 uur, op een vaste locatie in jouw gemeente. Let op: bijzondere of mobiele stembureaus (bijvoorbeeld in een winkelcentrum) kunnen andere tijden hebben — soms eerder open of eerder dicht.
Wil je weten waar jouw stemlokaal is? Check dan: waarismijnstemlokaal.nl
Mag mijn kind mee het stemhokje in?
Nee — meestal niet. Het stemhokje is bedoeld voor één persoon, zodat iedereen rustig en geheim kan stemmen. Maar er is een uitzondering: als je een peuter of baby bij je hebt en absoluut geen sprake is van beïnvloeding, dan mag je hem of haar mee nemen. Denk aan een slapende peuter in een draagdoek of een baby in een draagzak. Het gaat dus om situaties waarbij je kind echt geen invloed kan uitoefenen op jouw keuze — en jij geen druk ondergaat van buitenaf.
Mag je foto’s maken in het stemlokaal?
Ja! Je mag zelfs een ‘stemfie’ maken — een foto van jou met je ingevulde stembiljet. Dat is toegestaan, mits:
🔹 Je andere kiezers niet tegen hun wil fotografeert of filmt,
🔹 Je het stemgeheim van anderen respecteert (dus geen foto’s van hun biljetten!), én
🔹 De stemming rustig en ordelijk blijft.
Toen het in 2014 even onduidelijk was of ‘stemfies’ verboden zouden worden, koos de minister ervoor om ze toe te staan. Dus: shoot away — maar altijd met respect voor de privacy van anderen.
En als je per ongeluk een fout maakt?
Geen paniek! Je kunt één keer om een nieuw stembiljet vragen. De stembureauleden helpen je graag verder — zonder oordeel, zonder gedoe.
