Kabinet slaat alarm: wegen en bruggen onderhoud wordt duur, ‘niet alles kan’
Het kabinet maakt zich grote zorgen over het geld voor het onderhouden van onze wegen, bruggen en waterwerken. Minister Mark Harbers en staatssecretaris Vivianne Heijnen van Infrastructuur en Waterstaat sturen een duidelijke boodschap naar de Tweede Kamer: de pot is bijna leeg en er moeten nu scherpe keuzes gemaakt worden. Niet alle geplande klussen kunnen doorgaan.
Groot geldtekort dwingt tot prioriteiten stellen
De financiële problemen zijn niet nieuw. Begin dit jaar werd de Kamer al gewaarschuwd voor een “grote opgave”. Als je de tekorten van het Mobiliteitsfonds (voor wegen en spoor) en het Deltafonds (voor waterveiligheid) bij elkaar optelt, praat je over een gat van zo’n 80 miljard euro over de volledige looptijd van die fondsen. Dat zijn ieder jaar gemiddeld vele miljarden die ontbreken. De Algemene Rekenkamer berekende vorig jaar al een tekort van 20,5 miljard tot 2038.
Gevolgen: vertraging en uitstel voor grote projecten
Door dit geldgebrek lopen projecten vertraging op of kunnen ze zelfs niet starten. Het kabinet noemt concrete voorbeelden:
* Spui- en Gemaalcomplex IJmuiden: Essentiële werkzaamheden aan dit belangrijke waterwerk.
* Haringvlietbrug: Deze brug heeft al een versterkingsbeurt gehad vanwege scheurtjes, maar moet eigenlijk helemaal vernieuwd worden. Dat staat gepland voor 2030, maar het benodigde geld is nog niet gevonden.
Eerst overleg met de Kamer, dan een lijst
Het kabinet komt niet zelf met een kant-en-klare lijst van projecten die wél doorgaan. Omdat het een minderheidskabinet is, willen Harbers en Heijnen eerst in gesprek met de Tweede Kamer om samen te bepalen wat de hoogste prioriteit krijgt. Een woordvoerder geeft aan dat de afgelopen jaren niet alleen onderhoud, maar ook veel nieuwe aanlegprojecten zijn stilgelegd, vaak vanwege de stikstofproblematiek. Het nieuwe kabinet wil die trend van continu pauzeren doorbreken, maar ook daar zullen keuzes voor gemaakt moeten worden.
Vervolg: debat en planning voor de zomer
De Kamer en het kabinet gaan donderdag met elkaar in debat over deze financiële problemen. De bedoeling is dat voor de zomer duidelijk is welke projecten écht voorrang krijgen en dus wel doorgaan. Het wordt dus spannend welke klussen op de lijst komen te staan.
Verdachten synagoge-aanslag Rotterdam vastgezet voor terrorisme
Vier mannen die zijn opgepakt na de gewelddadige aanval op een synagoge in Rotterdam afgelopen weekend worden officieel verdacht van het veroorzaken van een explosie, brandstichting en poging tot brandstichting, allemaal met een terroristisch doel. Dat heeft het Openbaar Ministerie bekendgemaakt. Justitie zegt dat het de bedoeling was van de mannen om de Joodse gemeenschap “grote angst aan te jagen”.
De verdachten – twee 19-jarigen, een 18-jarige en een 17-jarige – blijven voorlopig twee weken langer vastzitten. De aanval zelf vond plaats in de nacht van donderdag op vrijdag. Door de explosie brak er brand uit bij de synagoge aan het A.B.N. Davidsplein, die later vanzelf weer doofde.
Volgens het OM is door snel optreden van de politie waarschijnlijk een tweede aanslag voorkomen. Direct na het eerste incident stuurde de meldkamer een patrouille naar een andere synagoge, aan de Mozartlaan. Daar troffen agenten de auto van de verdachten aan, die ze volgens justitie al eerder in de gaten hadden. Bij een controle van de inzittenden bleek één persoon te passen in een eerder opgesteld signalement. Toen de agenten ook nog een jerrycan in de auto aantroffen, werden alle vier de mannen gearresteerd.
Dreigende blokkade van cruciale zeestraat zet wereldhandel onder druk
Een smalle zeestraat van nog geen 26 kilometer breed wordt mogelijk het volgende grote knelpunt in de wereldhandel. Het gaat om de Bab el-Mandebstraat, waar bijna 12% van alle wereldhandel doorheen vaart. Deze cruciale doorgang tussen Jemen en Oost-Afrika is de toegangspoort tot het Suezkanaal voor schepen tussen Europa en Azië.
Nu dreigen de Houthi-rebellen uit Jemen, bondgenoten van Iran, deze straat te blokkeren. Ze controleren al jaren het noorden van Jemen, inclusief de hoofdstad, en hun positie naast deze zeestraat blijkt een strategische troef. Een Houthi-militair, Abed al-Thawr, heeft al gedreigd de doorgang te sluiten voor schepen die naar Israëlische of Amerikaanse havens gaan. “Zodra de beslissing is genomen, kan een zeeblokkade van start gaan,” zei hij.
Economische schokgolf ligt op de loer
Een blokkade zou een enorme impact hebben, legt Midden-Oostendeskundige Farid Boussaid uit. “De Houthi’s hoeven geen raket te schieten om chaos te veroorzaken. Zodra er een dreigement is, schieten de verzekeringspremies omhoog en gaan schepen omvaren.”
Dat gebeurt nu al. Rederij Maersk vaart sinds het begin van de oorlog in de regio niet meer door de Bab el-Mandebstraat vanwege veiligheidsrisico’s. Energie-expert Lucia van Geuns voorspelt dat steeds meer schepen de lange omweg rond Afrika zullen nemen. “Dat geeft een langere vaart. Alles wordt duurder, niet alleen olie en gas.” Een reis van Rotterdam naar Shanghai duurt zo minstens tien dagen langer.
Hogere prijzen en vertragingen voor consument
Voor ons betekent dit concreet: hogere prijzen in de winkel en langer wachten op pakketjes. Schepen die toch door het risicogebied varen, moeten een flinke ‘oorlogstoeslag’ betalen, en die kosten worden uiteindelijk doorberekend.
Ook de oliehandel krijgt een klap. Bijna 10% van de wereldwijde olie gaat door deze straat. Landen als Saoedi-Arabië pompen hun olie nu via pijpleidingen naar de Rode Zee, maar om Azië te bereiken, moeten die tankers alsnog langs Bab el-Mandeb. “Wat dat betreft is een blokkade gewoon slecht nieuws,” aldus Van Geuns.
Van dreigement naar actie?
Voorlopig blijft het bij dreigementen, maar de Houthi’s hebben hun tanden al laten zien. Tussen 2023 en 2025 vielen ze tientallen keren commerciële schepen aan die banden zouden hebben met Israël, als vergelding voor de oorlog in Gaza. De vraag is niet óf, maar wanneer hun volgende zet komt.
Armoedefonds: Energiehulp komt voor veel mensen te laat
Het kabinet wil wachten met steun voor huishoudens die moeite hebben met hun energierekening, maar volgens het Armoedefonds in Rosmalen is dat een slecht idee. Voor veel mensen komt hulp uit het zogeheten noodfonds energie simpelweg te laat als dat pas aan het einde van het jaar opengaat.
“Ze hebben nú hulp nodig”, benadrukt directeur Henk de Graaf. Door de stijgende energieprijzen, mede door de oorlog in Oekraïne, dreigen volgens het fonds opnieuw veel huishoudens met een laag inkomen in de problemen te komen. En daar is voorlopig nog geen antwoord op, want het kabinet wil het noodfonds pas in de winter van dit jaar weer beschikbaar stellen.
“Mensen in energiearmoede hebben niets aan plannen die pas eind dit jaar ingaan”, zegt De Graaf. “Wachten tot komende winter is gewoon te laat.”
Stress door de hoge kosten
De hoge kosten zorgen nu al voor veel stress, legt het Armoedefonds uit. Veel mensen betalen een vast bedrag per maand, maar krijgen aan het einde van het jaar een jaarafrekening die veel hoger kan uitvallen. Die onzekerheid kan leiden tot schulden en angst. Sommige mensen gaan daarom nu al minder energie gebruiken, net zoals afgelopen winter gebeurde toen mensen de verwarming uitzetten.
“Zeker in de winter is het dan ontzettend koud, en kan er bijvoorbeeld vocht in huis ontstaan”, zegt een woordvoerster. “Daardoor krijg je schimmel. Dat los je niet zomaar op en het kan slecht zijn voor je gezondheid.”
Pleidooi voor een structurele oplossing
Het tijdelijk noodfonds energie was voor het laatst beschikbaar in april vorig jaar. Afgelopen winter was er helemaal geen regeling. Het Armoedefonds vindt dat het kabinet niet moet afwachten, maar nu moet zorgen voor een eerlijk systeem dat iedereen die het nodig heeft, steunt.
“Zolang mensen hun energierekening niet kunnen betalen, blijft dit probleem terugkomen”, stelt directeur De Graaf. “Het noodfonds moet niet alleen snel open, maar ook structureel worden geregeld. Iedereen moet kunnen koken, douchen en de rekening betalen zonder meteen in de problemen te raken.”
Het kabinet neemt komende zomer een besluit over mogelijke maatregelen. Ze kijkt naast het noodfonds ook naar opties zoals een energietoeslag of een energieprijsplafond. Eerst worden alle voor- en nadelen nog op een rijtje gezet.
Primeur in Erp: Waterleidingen checken met trillingen
Brabant Water heeft een nieuwe, slimme manier bedacht om de drinkwaterleidingen te controleren. In plaats van te graven en met een camera in de buis te kijken, laten ze de leidingen nu trillen om de kwaliteit te meten. Deze techniek, het Dynamic Response Imaging systeem, wordt voor het eerst in Europa toegepast in Erp.
Normaal gesproken zie je in het weiland aan de Melvert in Erp niets bijzonders. Toch loopt er anderhalve meter onder de grond een belangrijke transportleiding die drinkwater aan Oost-Brabant levert. “We pompen het water op in de bossen en via deze leiding komt het bij mensen thuis uit de kraan”, legt projectleider David Claassen van Brabant Water uit.
Vanaf maandag zie je in dat weiland elke honderd meter een buis uit de grond steken. Daarop wordt meetapparatuur geplaatst die met trillingen de slijtage en dikte van de leiding van buitenaf meet. “Zo kunnen we storingen beter voorkomen en preciezer plannen wanneer we leidingen moeten vervangen”, zegt Claassen terwijl hij de apparatuur aansluit. “En het mooie is: de leiding hoeft niet afgesloten te worden.”
In Brabant ligt meer dan 20.000 kilometer aan drinkwaterleidingen. Deze nieuwe methode maakt inspecties sneller, nauwkeuriger en tientallen procenten goedkoper dan de oude manier. Hoeveel er precies wordt bespaard, kan Claassen niet zeggen. “Het grote voordeel is dat er geen apparatuur meer ín de leiding hoeft. Er hoeft minder gegraven te worden, de straat blijft dicht en de waterlevering gaat gewoon door.” Ook is het hele jaar door werken mogelijk, omdat er geen grondwater weggepompt hoeft te worden.
Arbeidsongeschikte zzp’er moet twee jaar wachten op uitkering bij verplichte verzekering
Het kabinet heeft een akkoord bereikt over een verplichte basisverzekering voor zzp’ers, maar daar zit een flinke wachttijd aan vast. Als je als zelfstandige arbeidsongeschikt raakt, moet je eerst twee jaar wachten voordat je een uitkering krijgt. In eerdere plannen ging het nog om een duurdere verzekering met een wachttijd van één jaar.
Minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie, VVD) benadrukt dat zzp’ers een sociaal vangnet verdienen om armoede te voorkomen als ze plotseling niet meer kunnen werken. De zogenaamde Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) moet een “basisverzekering tegen een zo laag mogelijke premie” worden. Het wetsvoorstel moet nu nog door de Tweede en Eerste Kamer, en het duurt waarschijnlijk nog enkele jaren voordat de verzekering echt beschikbaar is. Eerder werd al geschat dat dit minstens tot 2030 kan duren.
Hoe ziet de verzekering eruit?
De premie voor de BAZ wordt 5,4% van de winst die je als zzp’er maakt, met een maximum van 171 euro per maand. Dit bedrag is gebaseerd op het minimumloon van 2025 en stijgt mee met de inflatie. De verzekering loopt tot je AOW-leeftijd en biedt een uitkering tot maximaal het minimumloon. Wil je meer zekerheid? Dan moet je daar zelf een aanvullende verzekering voor regelen.
Niet iedereen is verplicht om mee te doen. Als je al een private arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) hebt die aan bepaalde voorwaarden voldoet – zoals een wachttijd van niet langer dan twee jaar – dan hoef je niet over te stappen. Ook directeur-grootaandeelhouders en zzp’ers die daarnaast in loondienst zijn en zo al verzekerd zijn, worden uitgezonderd.
De kritiek: twee jaar wachten is lang
Die wachttijd van twee jaar is een belangrijk punt van discussie. In die periode ben je volgens minister Aartsen zelf verantwoordelijk om je inkomensverlies op te vangen, bijvoorbeeld met spaargeld of het inkomen van een partner. Het kabinet kiest voor deze langere wachttijd om de premie laag te houden en de werkdruk bij het UWV en de Belastingdienst te beperken.
Toch klinkt er veel kritiek. Leo Kits van ZZP Nederland zegt: “Het kabinet wil iets invoeren dat zo min mogelijk kost, zodat er zo min mogelijk weerstand is.” Maar die weerstand is er wel: ongeveer 70% van hun achterban is tegen een verplichte AOV, ongeacht de hoogte van de premie. Ze willen liever zelf de regie houden. Ook koepelorganisatie VZN heeft moeite met het verplichte karakter.
Er zijn ook praktische zorgen. Kits vraagt zich af hoeveel zzp’ers zichzelf twee jaar kunnen redden zonder inkomen. Daarnaast bepaalt het UWV na die wachtperiode in hoeverre je nog kunt werken, mogelijk in een andere functie. Het is dus maar de vraag of en hoeveel uitkering je uiteindelijk krijgt.
Ook de Raad van State had bedenkingen
De zzp-organisaties vinden dat er in het voorstel te weinig rekening wordt gehouden met de kritiek van de Raad van State. Die oordeelde vorig jaar dat de wet complex en moeilijk uitvoerbaar is. De Raad stelde dat door de lage uitkering en lange wachttijd de verzekering maar beperkt bijdraagt aan een goed inkomen voor zelfstandigen. Ook blijven de verschillen in bescherming tussen werkenden groot.
