Campagnespurt op straat: landelijke kopstukken trekken eropuit voor lokale stemmen
Het is het weekend voor de gemeenteraadsverkiezingen en dus is de kans groot dat je campagneteams van politieke partijen tegenkomt op markten en in winkelstraten. Bij de vorige verkiezingen, in 2022, kwam maar 51 procent van de kiezers opdagen. Voor de lokale politiek is er dus nog wat werk te verzetten. In dit laatste weekend zetten de partijen hun landelijke kopstukken in voor wat extra aandacht. Maar zij benadrukken: het draait echt om de lokale belangen. Verschillende landelijke politici gingen met een stapel flyers het gesprek aan met voorbijgangers. De NOS liep met zes van hen mee.
De dag begon met het nieuws over de explosie bij een Joodse school in Amsterdam. D66-fractievoorzitter Paternotte was in Delft. “Ik ben heel boos en ook bezorgd wakker geworden”, zei hij. Meerdere partijleiders spraken vanmorgen hun afschuw uit over het recente geweld tegen Joodse instellingen. Het kwam ook ter sprake in de gesprekken op straat, zei Paternotte. Maar het hoofdonderwerp bleef wat er speelt in gemeenten en het belang van gaan stemmen. “Je eigen gemeente, dorp of stad, dat is de plek waar je ’s ochtends opstaat”, zei hij. Paternotte vindt niet dat je uit de komende verkiezingsuitslagen al een oordeel over het nieuwe kabinet kunt afleiden. “Het kabinet is net van start.”
Een stukje verderop, ook met witte jasjes en een groen partijlogo, stond het team van de Partij voor de Dieren. Zij zongen, begeleid door een saxofoon: “Grijs is uit de mode, groen moet je doen!”
Mirjam Bikker van de ChristenUnie was in verschillende gemeenten te vinden. “Ik was ook in Baarn en IJsselstein”, zei Bikker in Utrecht. “Er zijn nog veel mensen die zweven. Er zijn ook mensen die het vertrouwen hebben verloren in de politiek. Ik denk wel dat je die rekening hier op straat voelt.” De lokale politiek is niet alleen voor de inwoners van belang, zegt zij. “De signalen die wij hier oppikken, die krijg ik ook door voor de landelijke politiek.” Woensdag wegblijven vindt Bikker geen optie. “Dan gaan anderen het voor je invullen.”
PVV-leider Wilders was in Dordrecht, een van de veertig gemeenten waar zijn partij meedoet. Zoals altijd bij zijn straatbezoeken was het hectisch om Wilders heen. Veel publiek, veel agenten en beveiligers. Mensen die met hem op de foto wilden, moesten zich soms tussen de menigte wurmen. Er was ook een luide tegendemonstratie met Palestijnse vlaggen. “Om hier te zijn is voor mij al een hele operatie”, zegt Wilders. “Maar ik vind het altijd leuk.” Voor de PVV is de opkomst van groot belang; een lagere opkomst kost de partij in verhouding doorgaans veel stemmen. Wilders: “Lokale en landelijke belangen gaan vaak samen. Hier in Dordrecht gaat het bijvoorbeeld over een groot azc. Gemeenteraadsleden hebben het recht om nee te zeggen en ik roep ze daartoe ook op.”
Een stuk kalmer, maar wel met meer wind, was het in Rotterdam bij CDA-leider Bontenbal en zijn lokale campagneteam. “Je moet sowieso gaan stemmen”, zei Bontenbal. “We zien in de hele wereld: als je een democratie niet koestert, dan komt uiteindelijk de vrijheid van mensen in de knel, de vrijheid van mensen om zichzelf te ontwikkelen, om met je buren, vrienden en familie iets van het leven te maken.” In Rotterdam zijn de opkomstcijfers een stuk lager dan het landelijk gemiddelde. Bontenbal: “Dat komt ook wel door de bevolkingssamenstelling. Een deel van de mensen is niet echt gewend om te gaan stemmen. Mensen denken ‘wat doet het er eigenlijk toe’. Maar wat een gemeente doet aan veiligheid en wonen is minstens zo belangrijk als de landelijke politiek.” Ook aan Bontenbal de vraag of deze verkiezingen een populariteitstest zijn. “Dit kabinet is net een paar weken aan de slag. Geef het kabinet nog even de tijd”, vraagt Bontenbal de kiezer.
Voor Jimmy Dijk van de SP is het juist wel het moment om de kiezer om een oordeel over het kabinet te vragen. Hij was met de bus van zijn partij in Zwolle. “Wij willen Nederland betaalbaar maken en dat begint in Zwolle”, zo sprak hij zijn partijgenoten toe. “De landelijke politiek speelt een grote rol in hoe mensen naar de politiek in het algemeen kijken. Dat is niet zo gek”, zegt Dijk. “Zeker op lokaal niveau is het mogelijk iets te doen aan armoedebeleid, betaalbare huren en de bezuinigingen op de zorg. Het is de bestuurslaag die het dichtst bij mensen zit.”
VVD-leider Yesilgöz was in Almere ook op pad om het lokale VVD-team te steunen. De lokale lijsttrekker Lesley van Hilten zei dat de aanwezigheid van de partijleider helpt bij het aantonen van het belang van de gemeenteraadsverkiezingen. De opkomst in de stad was bij de vorige verkiezingen 39,8 procent. “We gaan nu voor een opkomst van 40 procent”, zegt Van Hilten.
In bijna alle van de 340 gemeenten waar woensdag wordt gestemd, hebben de landelijke partijen concurrentie van lokale partijen. In maar twee gemeenten is dat niet zo. En in Rozendaal (Gelderland) kunnen de kiezers sowieso niet op een landelijke partij stemmen. Naar verwachting groeien de lokale partijen ook deze verkiezingen weer door naar een groter aandeel van de stemmen. Ook om deze reden willen de drie coalitiepartijen D66, VVD en CDA deze gemeenteraadsverkiezingen geen test voor het kabinet noemen. Maar als alle drie de partijen kiezers verliezen, dan zien ze dat wel als een slecht signaal.
Franse gemeenteraadsverkiezingen: een voorproefje van de presidentsstrijd
Van Parijs tot de kleinste dorpjes: in bijna 35.000 Franse gemeenten mogen mensen morgen stemmen in de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen. In veel kleine plaatsen is de uitslag al duidelijk, want er staat vaak maar één lijst. In de grotere steden is het een ander verhaal. Daar wordt er gesproken van een petite présidentielle – een miniversie van de presidentsverkiezingen. Dat komt vooral door het moment: dit is de laatste grote verkiezing voordat Frankrijk volgend jaar een nieuwe president kiest en Emmanuel Macron het paleis verlaat.
Hoewel nog lang niet duidelijk is wie er volgend jaar allemaal meedoen, is de stemming morgen voor de grote partijen hét moment om te kijken welke samenwerkingen werken en om hun plannen voor de grote race aan te scherpen.
Radicaal-rechts hoopt op doorbraak
Het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) hoopt een flinke stap vooruit te zetten door in een paar steden te winnen. De partij is nu al favoriet voor de presidentsverkiezingen volgend jaar. Bij de laatste landelijke en Europese verkiezingen kreeg ze ongeveer een derde van de stemmen. Toch heeft de partij maar in een handjevol gemeenten bestuursmacht. Vaak verloren hun kandidaten in het verleden in de tweede ronde. Deze keer mikken ze vooral op winst in het noordoosten en zuidoosten van het land.
Neem bijvoorbeeld Nîmes. Daar doet Europarlementariër en RN-vicevoorzitter Julien Sanchez mee. Hij hoopt te profiteren van ruzie tussen twee andere rechtse kandidaten, vertelt hij terwijl hij flyers uitdeelt op de markt. “De enige die de communisten kan verslaan, dat ben ik.” Die communisten zitten in het linkse blok Nîmes en Commun, dat volgens de peilingen favoriet is om de eerste ronde te winnen. “Er is hoop,” roept hun leider Vincent Bouget op een campagnebijeenkomst, “maar niets is gewonnen: we moeten mensen blijven overtuigen.”
Veiligheid staat bovenaan
Landelijk gezien vinden kiezers veiligheid het allerbelangrijkste thema, nog vóger dan zorg of onderhoud. Voor RN is dat bekend terrein. Sanchez in Nîmes: “Het is de taak van een burgemeester om voor veiligheid te zorgen en mensen gerust te stellen.” Nîmes is beroemd om zijn Romeinse gebouwen, maar buiten het centrum zijn er wijken met armoede en drugsoverlast. Sanchez wil het aantal politieagenten bijna verdubbelen en honderden extra camera’s ophangen.
Het linkse blok kiest voor een andere aanpak. Bouget: “De politiek moet zich meer laten zien en meer betrokken zijn. We moeten de onderlinge banden versterken, zodat jongeren minder kwetsbaar zijn en niet in de drugshandel belanden.”
De strategie van Macron’s kamp
En de aanhangers van president Macron? Die houden zich wat op de achtergrond. Zijn partij heeft het aantal eigen kandidaten flink verminderd en steunt vooral rechtse kandidaten die een goede kans maken. Het doel is duidelijk: voorkomen dat Gabriel Attal – de leider van Macrons partij en waarschijnlijk presidentskandidaat volgend jaar – afgerekend wordt op nederlagen bij deze lokale verkiezingen. Attal was de afgelopen weken daarom vooral in het buitenland te zien, waaronder in Nederland. In een interview zei hij lessen te hebben getrokken uit de winst van Rob Jetten.
Het platteland: boeren aan de macht?
Ook al worden landelijke thema’s steeds belangrijker, in de kleine gemeenten proberen ze de politiek vaak van onderaf te benaderen. Vroeger waren het vaak boeren die burgemeester werden. In de jaren 50 gold dat voor de helft, nu nog maar voor ongeveer één op de tien. “Er zijn steeds minder boeren, want velen kunnen er niet meer van leven,” zegt Pascal Prido terwijl hij ’s ochtends vroeg zijn koeien melkt. Naast boer is hij burgemeester van Le Foeil, een dorp in Bretagne met ruim duizend inwoners. “Het is belangrijk dat boeren zich politiek inzetten. Zo kunnen we de problemen die boeren de afgelopen jaren hebben gehad, hogerop op de agenda zetten.” Voor hem wordt het geen spannende race; in zijn gemeente is hij de enige kandidaat voor het burgemeesterschap.
Duits denker Jürgen Habermas op 96-jarige leeftijd overleden
De bekende Duitse filosoof en socioloog Jürgen Habermas is niet meer. Zijn uitgeverij heeft zijn overlijden bekendgemaakt. Hij is 96 jaar geworden en overleed in Starnberg, in de deelstaat Beieren. Habermas gold als een van de meest invloedrijke denkers van onze tijd. Later volgt meer informatie.
Reisbureaus zoeken creatieve oplossingen door onrust in Midden-Oosten
De oorlog in het Midden-Oosten zorgt voor flinke hoofdbrekens bij reisbureaus. Omdat dit gebied in Zuidwest-Azië een belangrijke tussenstop is voor veel vluchten, moeten reisorganisaties zoals Travelcenter de Wit uit Veghel en Hemingstone Travel uit Breda nu alternatieve routes bedenken voor hun klanten. Opvallend genoeg blijft het juist druk met boekingen. Michelle van Travelcenter de Wit zegt: “Het is ongekend druk. Het lijkt wel of de situatie iets aanwakkert. Mensen kiezen dan wel voor bestemmingen die als veiliger worden gezien, zoals de Canarische Eilanden, Spanje, Portugal en het Caribisch gebied.”
Reizigers maken zich zorgen en stellen vragen
De onrust houdt ook de klanten zelf bezig. Zij bellen de laatste tijd vaak met allerlei vragen. “Die vragen lopen uiteen van ‘Is het nog wel veilig om naar mijn bestemming te gaan?’ tot klanten die gewoon willen genieten van hun vakantie zonder zorgen”, legt mede-eigenaar Michelle de Wit uit. Het grootste probleem op dit moment is het vinden van andere vliegroutes, omdat veel vluchten normaal gesproken een tussenstop in het Midden-Oosten hebben. “Als een andere route niet mogelijk is, dan kijken we of de reis geannuleerd kan worden”, vertelt Michelle.
Alternatieven voor reizen via tussenstops
Ook Huub van Luyt van reisbureau Hemingstone Travel uit Breda herkent dit. “We hebben niet veel reizigers die naar het Midden-Oosten zelf gaan, maar wel klanten die er viaheen reizen. Gelukkig hadden we nu maar één reiziger met een stop daar”, zegt hij. Mensen kiezen vaak voor een tussenstop in bijvoorbeeld Qatar of de Verenigde Arabische Emiraten omdat dat goedkoper is. Volgens Huub kan dat soms honderden euro’s schelen. “Maar ik ga nu niet iemand via Qatar laten vliegen, ook al is de reis pas in juli. Dan laten we die persoon bijvoorbeeld via Ethiopië vliegen. We zoeken dus omwegen voor de zekerheid”, legt de reisplanner uit.
Frankrijk stemt: lokale verkiezingen als voorbode voor de presidentsrace
Van Parijs tot de kleinste dorpjes op het platteland: in bijna 35.000 Franse gemeenten gaan mensen morgen stemmen voor de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen. In veel kleine plaatsen is de uitslag al duidelijk, want er staat vaak maar één lijst. Maar in de grotere steden is het een heel ander verhaal. Daar zien ze deze verkiezingen als een soort miniversie van de presidentsverkiezingen. Dat komt vooral door het moment waarop ze plaatsvinden. Het is de laatste keer dat Frankrijk naar de stembus gaat voordat het volgend jaar een nieuwe president kiest en president Macron het paleis verlaat.
Niemand weet nog precies wie er volgend jaar allemaal meedoen aan de presidentsrace, maar voor de grote partijen is de stemming van morgen hét moment om te kijken of hun politieke samenwerkingen werken. Ook kunnen ze hun strategie voor volgend jaar hierop afstellen. Het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) hoopt een voorsprong te nemen door in een paar steden te winnen. Zij zijn nu de grote favoriet voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar. Bij de laatste verkiezingen voor het parlement en Europa kreeg RN ongeveer een derde van de stemmen. Toch hebben ze in maar dertien gemeenten bestuursleden. Vaak verloren hun kandidaten in het verleden juist in de tweede ronde. En nog steeds doen ze in veel gemeenten niet mee.
Deze keer hoopt RN vooral in het noordoosten en zuidoosten van het land een overwinning te behalen. Neem bijvoorbeeld Nîmes, waar Europarlementariër en vicevoorzitter van de partij Julien Sanchez meedoet. Hij hoopt te kunnen profiteren omdat twee andere rechtse kandidaten het onderling niet eens zijn, vertelt hij terwijl hij flyers uitdeelt op de markt. “Ik ben de enige die de communisten kan verslaan,” zegt hij. Daarmee bedoelt hij het linkse blok Nîmes en Commun, dat wordt geleid door Vincent Bouget. Volgens de peilingen is dat linkse blok favoriet om de eerste ronde te winnen. “Er is hoop,” roept Bouget door een microfoon tijdens een campagnebijeenkomst. “Maar we hebben nog niets gewonnen: we moeten mensen blijven overtuigen.”
Als je kijkt naar wat kiezers in het hele land het belangrijkst vinden, staat veiligheid bovenaan. Dat is zelfs belangrijker dan zorg of het onderhoud van de stad. Voor Rassemblement National is veiligheid een bekend onderwerp. Sanchez zegt: “Het is de taak van een burgemeester om voor veiligheid te zorgen en de inwoners gerust te stellen.” Nîmes staat bekend om zijn oude Romeinse gebouwen. In het centrum ziet de stad er prachtig uit, maar daarbuiten is het beeld een stuk somberder. Sommige wijken hebben te maken met armoede, verval en steeds vaker ook geweld door drugshandel. “We willen van 163 politieagenten naar 300 gaan,” legt Sanchez uit. “En we willen er 200 extra bewakingscamera’s bij.”
Het linkse blok Nîmes en Commun kiest voor een andere aanpak. “De politiek moet meer zichtbaar zijn en meer betrokken zijn bij de mensen,” zegt Bouget. “We moeten de banden tussen mensen sterker maken. We moeten ervoor zorgen dat jongeren minder kwetsbaar zijn, zodat ze niet in de drugshandel belanden.”
En hoe zit het met de mensen rondom president Macron? Die houden zich wat meer op de achtergrond. Zijn partij heeft het aantal eigen kandidaten flink verminderd en richt zich vooral op het steunen van vaak rechtse kandidaten die een goede kans maken. Het doel is om te voorkomen dat Gabriel Attal, de leider van Macrons partij Renaissance en waarschijnlijk volgend jaar presidentskandidaat, wordt afgerekend op nederlagen bij deze lokale verkiezingen. Daarom liet Attal zich de afgelopen weken vooral in het buitenland zien, bijvoorbeeld in Nederland. In een interview zei hij dat hij lessen heeft getrokken uit de verkiezingsoverwinning van Rob Jetten.
Hoewel landelijke thema’s steeds belangrijker worden, proberen kleine gemeenten de nationale politiek juist van onderaf te benaderen. Vroeger waren het vaak boeren die het in de gemeenten voor het zeggen hadden: in de jaren 50 was de helft van de burgemeesters boer, nu is dat nog maar ongeveer één op de tien. “Er zijn steeds minder boeren, omdat veel van hen er niet meer van kunnen leven,” zegt Pascal Prido terwijl hij ’s ochtends vroeg zijn koeien melkt. Naast boer is hij ook burgemeester van Le Foeil, een gemeente in Bretagne met iets meer dan duizend inwoners. “Het is belangrijk dat boeren zich blijven inzetten in de politiek. Dat geeft de kans om de problemen waar boeren de afgelopen jaren mee te maken kregen, door te geven aan de hogere bestuurslagen.” Voor hem wordt het geen spannende race dit jaar: in zijn gemeente is hij de enige kandidaat voor het burgemeesterschap.
Hoe je als VvE fraude voorkomt: tips van een expert
Al jaren geeft Maarten den Ouden flatbewoners advies over hoe ze hun gezamenlijke onderhoudspotje veilig kunnen houden voor oneerlijke beheerders of penningmeesters. Afgelopen vrijdag kwam in Waalwijk aan het licht dat een beheerder van maar liefst 90 appartementencomplexen de bewoners voor bijna zes ton heeft opgelicht. Een registeraccountant legt uit dat dit soort fraude eigenlijk best simpel te voorkomen is.
“Ik help bewonersgroepen die moeite hebben met hun gezamenlijke administratie en onderhoudsuitgaven. Met deze twee simpele tips maak je het voor niemand aantrekkelijk om met het geld aan de haal te gaan.”
In Waalwijk ging het niet om een penningmeester uit de flat zelf, maar om een professionele beheerder die het geld van 90 VvE’s beheerde. In totaal verdween er zo €590.000, waardoor tientallen tot honderden huishoudens de dupe zijn.
Tip 1: Zorg voor een extra paar ogen
“Allereerst: zorg dat er altijd, naast de beheerder, nog iemand meekijkt op de bankrekening”, zegt Den Ouden. “Alleen al het idee dat je betrapt kunt worden, maakt fraude minder verleidelijk. Nog beter is het om voor grote uitgaven twee handtekeningen verplicht te stellen.”
Tip 2: Laat iedereen meekijken
Zijn tweede advies is om álle bewoners een melding te laten krijgen als er geld van de VvE-rekening wordt afgeschreven. “Ook dit vermindert de verleiding enorm”, legt hij uit.
Vrijwilligers vinden is lastig
In de praktijk is het vaak moeilijk om vrijwilligers te vinden voor het VvE-bestuur. Daarom worden de financiën en administratie vaak uitbesteed aan een beheerdersbedrijf. Iedereen kan zo’n bedrijf starten, ook mensen met slechte bedoelingen. Daarom is het volgens Den Ouden cruciaal dat minstens één bewoner de rekening kan controleren.
Hoewel er steeds meer appartementen en dus VvE’s bijkomen, ziet Den Ouden geen toename van fraude. “Toen ik tien jaar geleden tijdens een workshop vroeg wie er wel eens naar de gezamenlijke rekening keek, gingen er bijna geen vingers omhoog. Tegenwoordig wel vaker. Het aantal meldingen van fraude stijgt ook niet.”
Als het toch misgaat
Mocht het dan toch fout gaan, dan is dat bitter en kostbaar voor de bewoners. “Ze moeten vooral aangifte doen”, benadrukt Maarten den Ouden. “Dan krijgt de fraudeur mogelijk een strafblad en sta je sterker in een civiele procedure om je geld terug te krijgen.” In het Waalwijkse geval verwacht hij niet dat de slachtoffers veel terugzien, omdat de beheerder failliet is.
De getroffen bewoners hebben dan weinig keus: hun maandelijkse bijdrage verhogen, hun spaargeld aanspreken of een lening afsluiten voor acuut noodzakelijk onderhoud.
“Geloof me, het controleren van de uitgaven is echt niet moeilijk. Iedereen kan het”, wil Maarten den Ouden tot slot meegeven.
