Rijksbouwmeester: Splits bestaande huizen sneller dan nieuw steden bouwen
Het nieuwe kabinet heeft grootse plannen: dertig enorme nieuwbouwlocaties moeten de woningnood oplossen. Maar volgens Rijksbouwmeester Francesco Veenstra, de belangrijkste architectuur-adviseur van de regering, schiet dat op korte termijn niet op. Hij heeft een ander, sneller idee: woningsplitsing.
Dat betekent dat bestaande huizen worden verbouwd tot meerdere zelfstandige woningen. Veenstra wijst specifiek naar rijtjeshuizen, waar er in Nederland heel veel van zijn. Die zijn volgens hem perfect geschikt om te splitsen. Gemeentes moeten dit makkelijker mogelijk maken, maar de Rijksbouwmeester vindt dat het kabinet ook “een beetje koers” moet varen. De regering kan namelijk de wet- en regelgeving aanpassen om splitsen te stimuleren.
Natuurlijk is nieuwbouw ook belangrijk, benadrukt Veenstra, maar dat is “meer voor de lange termijn”. Voor mensen die nú een woning zoeken, is het beter om de huizen die er al staan slimmer te gebruiken.
Liever bijbouwen bij bestaande steden dan compleet nieuwe steden
In het regeerakkoord gaat het vooral over die dertig grote bouwlocaties. Dat kunnen nieuwe wijken zijn, maar ook hele nieuwe steden. Uit navraag blijkt dat 21 van die plekken al langer bekend zijn. De andere negen moet de nieuwe minister van Volkshuisvesting nog aanwijzen.
Veenstra is geen fan van het idee om compleet nieuwe steden uit de grond te stampen. Hij vindt het logischer om bij of tegen bestaande woonkernen aan te bouwen. “Om de reden dat we daar alle infrastructuur al hebben, zoals scholen, winkels, wegen en openbaar vervoer.”
Waarschuwing voor ‘kiloknallerarchitectuur’
De Rijksbouwmeester waarschuwt wel voor een gevaar: als de regering alleen maar op zo veel mogelijk woningen focust, leidt dat tot ‘kiloknallerarchitectuur’. Dat zijn lelijke, massale gebouwen die zich op één type bewoner richten. Misschien helpt dat even tegen de crisis, maar over twintig jaar wil niemand er meer wonen.
“We hebben een rijke architectuur in Nederland. Laten we die inzetten om leefbare buurten te maken. Als te veel mensen in één gebouw samenleven, werk je niet aan een weerbare samenleving,” zegt Veenstra.
Kritiek op plannen voor nieuwe steden
Het idee voor nieuwe steden is niet nieuw. Tijdens de verkiezingscampagne vorig jaar kwam D66 nog met een plan voor tien nieuwe steden. Premier Rob Jetten (toen nog lijsttrekker) noemde dat vaak. Experts waren toen al kritisch. In het uiteindelijke coalitieakkoord staan die tien steden niet meer genoemd. Wel dus die dertig bouwlocaties, een plan dat rechtstreeks uit het VVD-programma komt.
Ook buiten de politiek is er scepsis. Cees W. de Jong, die een boek schreef over bouwplannen die nooit doorgingen, heeft weinig vertrouwen in de kabinetsplannen.
Verkeerscontrole in Son en Breugel levert tientallen bonnen op
De politie heeft tijdens een grote controle in Son en Breugel flink huisgehouden. In een paar uur tijd schreven agenten maar liefst 83 boetes uit. De actie vond plaats van twee uur ’s middags tot acht uur ’s avonds.
Van kapotte lichten tot losse accu’s
Tijdens de controle werden ruim 120 voertuigen naar de parkeerplaats van de brandweerkazerne geleid. Het waren niet alleen auto’s, maar ook bestelbussen en wagens met aanhangers. De agenten troffen een hele waslijst aan problemen aan: kapotte uitlaten, niet-werkende verlichting en zelfs loszittende accu’s onder de motorkap. Bij aanhangers ging het vaak mis met losse lading, defecte remlichten of een slecht bevestigde trailer.
Snelheidsduivels en rijden onder invloed
Het bleef niet bij technische mankementen. De politie trof ook bestuurders aan die veel te hard reden, zonder geldig rijbewijs of onder invloed van alcohol of drugs. Bij één te hard rijdende bestuurder werd het rijbewijs direct ingenomen. Opvallend was volgens de wijkagent dat vooral mensen van buiten Son en Breugel werden doorgestuurd naar de controleplek.
Vaker dit soort acties
De wijkagent liet via sociale media weten dat dit soort controles vaker zullen plaatsvinden. Wat voor veel bestuurders een zonnige dag begon, eindigde dus met een forse tegenvaller.
Ziekenhuis mag secretaresse die geheimen lekte direct ontslaan
Een secretaresse van het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ) in Nijmegen is terecht op staande voet ontslagen omdat ze vertrouwelijke bestuursdocumenten zou hebben gelekt. Ze ontkent nog steeds, maar de rechter gelooft haar verhaal niet. Het gevolg? Geen cent ontslagvergoeding en bovendien moet ze zelf een flinke schadevergoeding aan het ziekenhuis betalen.
Het conflict en het lek
Het ziekenhuis zit al een tijdje in een vervelende strijd over geld met een groep hartartsen. Afgelopen voorjaar kwam aan het licht dat die cardiologen de beschikking hadden over supergeheime papieren van het bestuur. Denk aan privé-mails, interne notities en rapporten. Ze gebruikten die stukken zelfs in een officiële procedure tegen het CWZ.
Het ziekenhuis schakelde meteen een onderzoeksbureau in om uit te zoeken hoe die documenten op straat waren komen te liggen. Alle vingers wezen al snel naar de secretaresse. Ze zou de stukken hebben ingekeken, gescand, naar haar eigen mail hebben gestuurd en daarna de sporen hebben gewist.
“Het was ik niet!”
De secretaresse bleef echter volhouden dat zij er niets mee te maken had. Ze kwam met allerlei alternatieve verklaringen: misschien had iemand anders haar pasje en wachtwoord gebruikt, of was het werk van een hacker. Ook suggereerde ze dat de bestuursstukken gewoon rondslingerden op kantoor, zodat iedereen ze kon pakken. Het ziekenhuis trapte er niet in en zette haar direct op straat.
De rechter oordeelt: ontslag blijft staan
Omdat ze het er niet mee eens was, sleepte de secretaresse het ziekenhuis voor de rechter. Maar die kantonrechter in Nijmegen was het gisteren helemaal met het CWZ eens. Hij vond haar ontkenningen niet geloofwaardig en haar andere verklaringen te mager. Ze kon de harde bewijzen van het onderzoek niet onderuit halen.
Het resultaat? Het ontslag op staande voet is gewoon geldig. En dat heeft grote gevolgen voor haar: geen transitievergoeding, en ook geen recht op een WW-uitkering.
De financiële klap
En alsof dat nog niet genoeg is, kreeg het ziekenhuis ook nog gelijk met een tegenclaim. De secretaresse moet nu een vaste schadevergoeding betalen van ruim 13.000 euro – dat is ongeveer een maandsalaris. Daarbovenop komt nog bijna duizend euro aan proceskosten die ze moet vergoeden.
De uittocht van kleine beleggers uit de huurmarkt
Het Kadaster meldt vandaag dat er, ondanks nieuwbouw, een netto daling is in het aantal huurwoningen in handen van investeerders. Hoewel er door nieuwbouw 27.000 woningen bijkwamen – vaak gefinancierd door grote pensioenfondsen – verkochten vooral kleinere particuliere beleggers massaal hun bezit. Hierdoor daalde de totale voorraad huurwoningen van investeerders naar 752.000. Dat is nog maar 9% van alle woningen in Nederland.
De meeste huizen hier zijn koopwoningen (ongeveer 60%) of sociale huur (28%). De huurwoningen van investeerders zijn dus cruciaal voor een specifieke groep: net afgestudeerden, arbeidsmigranten, mensen in een scheiding en studenten. Voor hen wordt de keuze steeds kleiner.
Waarom stoppen beleggers?
Beleggers haken af omdat het rendement onder druk staat en de regeldruk toeneemt. In veel populaire gemeenten geldt een opkoopverbod voor verhuur, en sinds vorig jaar zijn er strengere landelijke huurregels met lagere maximale huren. Tel daarbij op: hogere belastingen en het afschaffen van tijdelijke contracten. Voor veel beleggers, vooral de kleinere, is de lol er gewoon af. Sinds 2022 verkopen ze meer dan ze kopen.
Gevolgen: minder aanbod, hogere prijzen voor huurders
Het resultaat is schrijnend: het aantal direct beschikbare huurwoningen krimpt, wat de prijzen opdrijft. In totaal zijn er nu 17.000 meer huurwoningen verkocht dan er de afgelopen tien jaar zijn opgekocht.
Een lichtpuntje voor starters?
De woningen die beleggers verkopen, gaan vaak naar starters. Vooral in de vier grote staden was een derde van alle verkopen aan particulieren een ex-huurwoning van een belegger (landelijk 16%). Deze woningen zijn vaak kleiner en slechter geïsoleerd, en daardoor betaalbaarder. De gemiddelde prijs van zo’n ex-huurwoning lag vorig jaar op 360.000 euro, flink onder de landelijke gemiddelde koopsom van 502.000 euro.
Blik op de toekomst: wordt het weer aantrekkelijk?
Het nieuwe kabinet, dat deze week aantrad, kondigt aan de regels te willen versoepelen. Het opkoopverbod in wijken moet losgelaten worden en de Wet Betaalbare Huur uit 2023 wordt aangepast. Het doel is om het investeringsklimaat te verbeteren zodat het aanbod weer kan groeien. Maar wanneer dat gaat gebeuren, is nog de vraag. Tot die tijd zal de verkoop van huurwoningen waarschijnlijk nog even doorgaan.
Cuba: Grensconflict met dodelijke afloop na schotenwisseling
De Cubaanse autoriteiten melden dat hun grenswachten vier mensen op een Amerikaanse speedboot hebben gedood. Volgens de verklaring voer het bootje vanuit de VS de Cubaanse wateren binnen. Het zou tot een schotenwisseling zijn gekomen nadat de opvarenden van de speedboot het vuur openden, waarbij ook een Cubaanse kapitein gewond raakte. Zes inzittenden van de boot zouden gewond zijn geraakt en naar een ziekenhuis zijn gebracht.
Cubaanse staatsmedia beweren dat de tien opvarenden Cubanen waren die in de VS woonden en van plan waren “het eiland te infiltreren om terreur te zaaien”. Ze zouden gewapend zijn geweest met onder meer geweren en molotovcocktails en droegen kogelwerende vesten. Ook is er in Cuba een persoon aangehouden in verband met het voorval.
Amerikaanse reactie: onderzoek ingesteld, voorzichtigheid geboden
Aan Amerikaanse kant heeft minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio gereageerd. Hij benadrukt dat het geen boot van het Amerikaanse leger betrof en dat er geen overheidsmedewerkers aan boord waren. Hij zegt dat de VS het incident onderzoekt en “geen conclusies gaat trekken op basis van wat Cuba zegt”. Rubio, zelf de zoon van Cubaanse immigranten, staat bekend als een felle tegenstander van het Cubaanse regime.
Het incident vond gistermorgen plaats nabij de kust van de provincie Villa Clara. Cuba stelt dat de boot geregistreerd stond in Florida, maar heeft daar geen beelden van gedeeld.
Spanning tussen oude vijanden loopt verder op
De verhoudingen tussen de VS en Cuba zijn al decennia uiterst gespannen. Sinds de communistische machtsovername op het eiland zijn de landen elkaars tegenpolen. De VS voert al jaren een handelsembargo en heeft recentelijk de druk verder opgevoerd, onder meer door de ontvoering van de Venezolaanse president Maduro begin dit jaar.
Die druk heeft grote gevolgen voor Cuba, dat sterk afhankelijk was van olie-import uit Venezuela. Door extreme olieschaarste kampt het land nu met grootschalige stroomuitval, enorme rijen bij tankstations en opstapelend afval omdat vuilniswagens niet meer rijden. Gisteren maakten de Amerikaanse autoriteiten wel bekend dat bedrijven Venezolaanse olie aan Cuba mogen verkopen, maar het is nog onduidelijk wat dit in de praktijk gaat betekenen.
Het recente bootincident, in deze context van oplopende spanningen, zou daarom grote gevolgen kunnen krijgen.
