EU + VS gaan alliantie bouwen: samen de Chinese greep op onze batterij-metalen breken
Het gist erom!
Brussel en Washington zijn een paar wezenlijke knipperlichten verder: de twee machtsblokken hebben besloten binnen de eerstvolgende 30 dagen een akkoord in de la te leggen. Het doel? Een beetje minder China nodig hebben voor al die spulletjes die in onze windmolenmagneten, elektrische auto’s en batterijen horen. Denk aan zeldzame aardmetalen én kobalt. Als je het grof zegt: China heeft de hele speeltuin nu voor zichzelf.
Waarom is dat zo’n ding?
Pak 97 % van alle zeldzame aardmetalen komt uit Chinese fabrieken; 63 % van ons kobalt staat in mijnen in Congo die vooral in Chinese handen liggen. Daarbovenop ligt heel vaak een extra vertaalstap in China – zelfs als de grondstof eerst in een ander land uit de grond werd gepuild. China heeft de export van militaire metalen al ingedikt; andere toepassingen kunnen morgen aan de beurt zijn. Beetje eng als je bedenkt dat laptops, pacemakers en windmolens dus een monopolie in het leven roepen.
“Let’s team up” – VS, EU én Japan knopen de mouwen op
Weinig politiek drama, gewoon ouderwets regelen. De EU, de VS én Japan zitten aan tafel om:
– mijnbouwplannen te bundelen,
– verwerkingsinstallaties buiten China neer te zetten,
– voorraden aan te leggen (net als de Amerikanen al willen),
– en recycling op te schudden.
Samen staan we een stuk sterker dan elk land apart, zegt Andor Lips van TNO. Deze triple-A club maakt het ineens rendabel om nieuwe mijnen open te gooien – ook al is China nu nog de goedkoopste partij.
Maar echte vrijheid duurt even
Een nieuwe mijn? Reken snel op 10–15 jaar. Een verwerkingsfabriek? Nog altijd 2–5 jaar weg. Recycling lukt op korte termijn goed bij aluminium blikjes, maar van lithium uit autobatterijen kunnen we voorlopig nog geen dikke zak geld maken – de meeste elektrische wagens rijden nu gewoon nog vrolijk rond. Daarbij zitten er maar piepkleine beetjes spul in de meeste producten en kost het vaak meer om te hergebruiken dan nieuw te maken.
Lokale weerstand en milieu-vragen
Servië timmert al jaren aan een splinternieuwe lithiummijn, maar de buurt heeft er zo’n buikgevoel van dat de opening nu onzeker is. De EU wil tegen 2030 10 % van de grondstofbehoefte uit eigen bodem halen en 25 % uit recycling – een reuzenklus die bovendien stukken duurder is dan “gewoon even bij China bestellen”.
Volgens Irina Patrahau (HCSS) kan China recyclingbedrijven ook gewoon uit de markt prijzen; geen fijn vooruitzicht.
Kleine dingen, grote rekening
Volledig onafhankelijk opbouwen kost minstens vijf keer zoveel als nu in China. De cijfers blijven groot als je, bijvoorbeeld, hele windmolenparken gaat bouwen. Maar het wordt goedkoper zodra we vaker mijnen en fabrieken hebben; nu hebben we nog te weinig routine. En dan is er nog dé hamvraag die Andor Lips stelt: “Wat is onafhankelijkheid ons eigenlijk waard?” – mét waarborgen voor milieu en werknemersrechten eraan vastgeniet, anders zijn we van het Chinese moeras beland in een Europees moddergat.
Nu even onze telefoon nog drie jaar langer gebruiken?
Recycling, herstellen, langer meedoen: ook dat helpt voorlopig. Maar van vandaag op morgen – eh, nee. De conclusie blijft hard: we hangen nog stevig aan de Chinese ketting. De komende 30 dagen bepalen dus of we op korte termijn minder bevoorradingsstress krijgen én of de triple-A club – EU, VS, Japan – een flinke voet aan de grond krijgt.
Ontvoering kort na vrijlating: Venezolaanse politicus Juan Pablo Guanipa opgepakt door onbekende mannen
Gisteravond leek het mee te zitten voor Juan Pablo Guanipa. De oppositiepoliticus mocht eindelijk het gevangenisdentrum verlaten, maar zijn vrijheid duurde geen etmaal. In een wijk in Caracas werd hij opnieuw meegesleurd door een stel zwaar bewapende figuren in civiel, zo meldt zijn politieke strijdmakker María Corina Machado op X.
Machado beschrijft hoe vier voertuigen stopten, mannen uitstapten en Guanipa met geweld meenamen. Ze eist zijn directe vrijlating en noemt de actie “een regelrechte ontvoering”.
Feestje was van korte duur
Na zijn vrijlating had Guanipa nog even de tijd om de pers te woord te staan. “Ik geloof echt dat Venezuela een andere kant opgaat”, zei hij, nog stralend van hoop. Vrienden gaven hem een lift op een motor door de stad, maar die vreugdart werd al snel verstoord door zijn mysterieuze verdwijning.
Niet de enige die “vrij” komt, maar blijft hangen
Mensenrechtenorganisatie Foro Penal bevestigt dat de afgelopen dagen minstens 35 politieke gevangenen zijn losgelaten, onder wie Freddy Superlano, de baas van oppositiepartij Voluntad Popular. Superlano zat sinds de verkiezingen van 2024 vast. De amnestiewet die vorige week door het parlement werd aangenomen, zou honderden activisten, journalisten en politici van stal moeten halen – tenminste, als ze echt op vrije voeten komen.
“Vrij, maar wel thuisblijven”
Foro Penal waarschuwt dat de vrijlatingen deels schijn zijn. Veel ex-gedetineerden mogen Venezuela niet verlaten en moeten wekelijks hun enkels laten zien bij de autoriteiten. “Ze worden dus vrijgelaten, maar zijn niet vrij”, aldus de organisatie eerder tegen de NOS.
Context: van Maduro’s vertrek tot nieuwe onrust
Early vorige maand werd president Maduro ontvoerd en uitgeleverd aan de VS, een stunt die wereldwijd voor opgeheven wenkbrauwen zorgde. Sinds waarnemend president Rodríguez het roer overnam, volgen vrijlatingen en nieuwe arrestaties elkaar in rap tempo op. Guanipa’s lot laat zien dat de machtsstrijd in Venezuela verre voorbij is.
Hongkongs meest beroemde krantenbaas voor twintig jaar de gevangenis in
Jimmy Lai, de oprichter van de populaire Apple Daily, is net veroordeeld tot twintig jaar cel. Volgens de rechtbank in Hongkong schoffelde hij samen met buitenlandse mogendheden en verspreidde hij opruiende verhalen. Op z’n 78e moet hij nu een flinke kluif van zijn leven achter tralies doorbrengen.
“Ik ben een politieke gevangene”
Jimmy zelf lacht de aanklachten allemaal weg. Hij zegt hardop dat hij vooral straf krijgt omdat hij nooit zijn mond hield over Beijing. De Brit die ooit vanuit niets een mediabedrijf opbouwde, werd twee jaar geleden al opgepakt toen China de nieuwe nationale veiligheidswet doorvoerde. Sindsdien staat hij symbool voor alles waar de pro-democratiebeweging altijd bang voor was.
De Apple Daily is al lang plat
Zijn krant, waar columns flink uithaalden naar de Chinese en Hongkongse machthebbers, moest dicht. “Schending van de veiligheidswet” was het verdict – code voor “jullie waren te kritisch”. Die klap had hij niet verwacht, een jaar later volgde nu dus de zware straf.
Gezondheid zorgt, maar rechter kijkt niet mee
Familie en advocaten maken zich zorgen. Zijn hart bonkt als een raceauto, zijn bloeddruk schiet omhoog en hij sukkelt met diabetes. De rechtbank knikt beleefd, maar gaat geen millimeter op strafvermindering in. “Hij heeft bewust risico genomen”, reasonde de rechter.
Straf erger dan gedacht … of toch niet?
Dankzij deze uitspraak komt Jimmy al met al ruim vijf bijkomende jaren op z’n bestaande straf van ruim vijfenhalf jaar. Dat scheelt gesust dat hij levenslang had kunnen krijgen – op papier dan. Met z’n 78 is twintig jaar effectief levenslang, vindt ook zijn omgeving. Een hoger beroep ligt op tafel, maar zijn advocaat zwijgt stug over plannen.
“Één land, twee systemen” klinkt nu hol
Taiwan springt meteen in de bres. Volgens de regering in Taipei bewijst de veroordeling dat de belofte van 1997 – vrijheid minstens tot 2047 – inmiddels een loze kreet is geworden. “Leer van Hongkongs pijnlijke ervaringen”, waarschuwt het Taiwanese ministerie.
Bad Bunny gooit de Super Bowl op zijn kop: puur Spaans, pure liefde en een snufje rebellie
Weet je nog dat de Super Bowl-halftimeshow vroeger altijd in het Engels was? Nou, daar heeft Bad Bunny gisteravond een dikke streep doorheen gezet. Tijdens een knalset van vijftien minuten liet hij maar liefst 70 à 80 procent van de tekst in het Spaats rollen. Voor veel kijkers een verrassing – voor Puerto Rico een statement.
Suikerriet, stroomstoringen en een huwelijk
De podiummond wisselde in één klap van een mega-voetbalveld naar een suikerrietplantage – een knipoog naar het eiland waar hij vandaan komt. Even later klom hij een elektriciteitspaal op: stilletjes verwijzend naar de black-outs waar Puerto Rico nog steeds last van heeft. En midden al dat gedoe gebeurde er iets geks: een stel toevallige fans werd ter plekke in de echt verbonden, omdat Bad Bunny een trouwuitnodiging had omgekeerd: jullie komen naar mij!
Gaga in het Engels, Ricky en Daddy Yankee in het Spaans
Lady Gaga mocht even komen zingen – en pakte meteen de enige Engelse zinnen van de avond op zich. Ricky Martin en Daddy Yankee pasten daarentegen moeiteloos in het Spaanstalige regime. Keurig op tijd, want vorige week pakte Benito nog een Grammy voor beste album van het jaar. Dat werd stiekem meegenomen in zijn show: op een oud tv’tje flitste een fragment van zijn dankwoord, waarin hij nog even “weg met ICE!” riep. Aan een klein jongetje gaf hij een mini-Grammy. Was dat Liam Ramos, het vijfjarige jongetje dat drie weken geleden samen met zijn vader werd opgepakt en een week geleden op last van de rechter weer vrij kwam? Of gewoon een jonge versie van Benito zelf? Het internet raadt.
“God bless America” – inclusief heel Zuid-Amerika
Bad Bunny sloot af met “God bless America”, maar hij had niet het Noorden in gedachten. Hij riep landen als Colombia, Argentinië en Brazilië op, hield een voetbal omhoog met de tekst “Samen zijn we Amerika” en liet dansers met vlaggen uit Panama tot Canada in zijn kielzog meelopen. Boven het stadion verscheen een opvallend board: “Het enige dat krachtiger is dan haat, is liefde.” Precies tussen de touchdown en het bier zat even één groot, Spaans liefdesverhaal.
En Trump? Die vond het afschuwelijk. Maar dat lag misschien aan die verstekregel “weg met ICE” op pauze…
Toerist schrapt trip, zakenmens stapt op ’t vliegtuig: na treinramp Spanje verandert alles
Geen enkele treinmaatschappij wil harde cijfers geven, maar de hotels spreken boekdelen: in Córdoba ligt het aantal gasten 50% lager dan normaal, in Málaga is de daling al bijna 15%. En het wordt nog schever: voor het voorjaar hebben Málagese hotels al 30% minder reserveringen binnen. Ook mensen met een vakantieappartement in Andalusië – denk aan Sevilla, Marbella, Granada – zitten met de handen in het haar. Volgens voorzitter Juan Cubo blijven de buitenlandse boekingen nog een beetje binnenstromen, maar de Spanjaarden zelf slaan deze Paasvakantie over.
Precies de spiegeloplossing kiezen luchtvaartmaatschappijen Iberia en Air Europa: zij verkopen sinds de crash tonnen extra binnenlandse vliegtickets, vrijwel allemaal aan zakelijke reizigers. Dubbel feest voor de maatschappijen: de prijzen zijn flink opgekrikt. De lijn Madrid-Barcelona loopt zelfs zo goed dat er extra vluchten bij zijn ingezet. Budgetmaatschappij Vueling had dat traject een jaar geleden afgeschaft omdat het verlies opleverde, maar vliegt nu gewoon weer – en dat loopt als een trein (nou ja, niet letterlijk dus).
Drie jaar lang was de trein dé winnaar: goedkopere tickets, vier verschillende aanbieders op het hogesnelheidsspoor, 70% van de reizigers tussen Madrid en Barcelona stapte op de trein. En nu? Mensen zonder haast schrappen hun trip, wie wel moet reizen – vooral werk – kiest al snel voor het vliegtuig. Die omslag begon op zondag 18 januari, toen bij Adamuz de achterkant van een snelle Málaga-Madrid-trein ontspoorde en een tegenkomende trein er vol op knalde. 46 doden, meer dan honderd gewonden.
De nasleep veranderde alles. Drie dagen later bleek dat er een stuk rails van ruim 30 cm weg was, een automatisch systeem gaf geen kreet, en niemand had het doorgehad. Private onderhoudsbedrijven en spoorbeheerder Adif wijzen naar elkaar. Adif verdiende intussen bakken aan het exporteren van ‘Spaans spoorwonder’ naar negentig landen, geld dat níét naar onderhoud in eigen land vloeide. Ondertussen daalde het budget per kilometer spoor, terwijl er harder gereden werd dan ooit.
Machinisten probeerden begin 2025 al te waarschuwen, maar niemand luisterde. Nu wordt in heel Spanje het spoor nagelopen – 900 zwakke plekken al op het net voor hogesnelheidstreinen, met snelheidsbeperkingen tot gevolg. De ‘snelle’ trein schiet amper harder dan een auto op de vluchtstrook. Reizigersbond PTP en de machinistenvakbond spreken van een vertrouwenscrisis. Vanaf vandaag leggen machinisten het werk drie dagen neer voor veilig spoor, zaterdags liepen in Barcelona tienduizenden reizigers mee in protest.
Drama op Quinten Matsyslaan: auto ramt jongen na stevig vechtpartijtje
Zondagavond ging het helemaal mis op de Quinten Matsyslaan: een automobilist ramde zomaar een jongen na een luidruchtige vechtpartij. Buurtbewoners schrokken zich rot en belden onmiddellijk 112.
De bestuurder van de wagen reed niet zomaar over het gras heen – hij reed daar expres, recht op het slachtoffer af. Nadat hij raak had, stopte hij beroerd en werd het gevecht buiten de auto voortgezet. Volgens omstanders is er zelfs met een mes gemaakt.
De jongen kon gelukkig eerst geholpen worden in een ambulance alvorens hij met het blauwe licht aan naar ’t ziekenhuis werd gebracht. De politie was met een hoop busjes en agenten snel ter plekke, sneed een stuk gras af met lint en ging aan de deur om bewakingsbeelden te zoeken – de spookrijdersporen van die auto waren duidelijk zichtbaar.
