Extinction Rebellion veegt fossiele reclames uit bushokjes — maar is dit wel de juiste manier?
Extinction Rebellion (XR) heeft recent actie gevoerd tegen wat ze noemen ‘de dodelijke fossiele industrie’: in honderden bushokjes zijn reclameposters verwijderd of vervangen — denk aan advertenties voor auto’s, cruisevakanties, vliegreizen, fast fashion en dierlijke producten. Volgens XR ‘herovert’ de groep daarmee de publieke ruimte en maakt ze bushokjes, metrohaltes, straten en pleinen ‘schoon’ van schadelijke fossiele reclame.
De reden? Volgens XR doet de overheid niets om reclame en sponsoring van fossielvervuilers te verbieden — dus neemt XR het zelf in handen. “Omdat onze regering niets doet en haar verantwoordelijkheid verzaakt, verwijdert XR reclameposters van grootvervuilers en voert disruptieve actie tegen fossiele sponsoring”, staat in hun officiële verklaring.
Maar niet iedereen ziet het zo. Emma Brandt, woordvoerder van Global Media & Entertainment — een bedrijf dat landelijk bushokjes beheert — noemt de actie ronduit ‘onacceptabel’. Ze benadrukt wel dat het recht op demonstratie en protest natuurlijk volledig wordt gesteund, maar: “We keuren het af dat daarvoor eigendommen van anderen vernield of toegeëigend worden.”
Of het precies 700 bushokjes betreft, kan ze niet bevestigen — maar wel: “Het zijn er veel.” En ja, er is op veel plekken schade ontstaan, omdat de abri’s met ongeschikt gereedschap werden geopend. Daarnaast moet het bedrijf extra medewerkers inzetten om de posters te vervangen, adverteerders moeten nieuwe materialen leveren én ze missen de aandacht waarvoor ze al betaald hebben.
Brandt benadrukt dat het bedrijf geen standpunt inneemt over de inhoudelijke klimaathandelingen van XR: “Wij hebben geen mening over de inhoudelijke punten van Extinction Rebellion.” Wel benadrukt ze dat reclames in bushokjes voldoen aan de regels die gemeenten stellen — en dat adverteerders vrij zijn om onder de aandacht te brengen wat ze willen, zolang het binnen die regels valt. Maar: “De abri’s zonder toestemming overnemen is niet de manier, denken wij.”
Global Media & Entertainment is nu in overleg met meerdere gemeentes over mogelijke aangifte. “We denken erover na”, zegt Brandt. “Het is voor het eerst dat de mensen erachter zo duidelijk zelf hebben aangegeven dat ze verantwoordelijk zijn.”
Ondertussen blijft de druk op fossiele reclame groeien. Zo kondigde de gemeente Amsterdam vorige week aan dat ze reclames voor vlees en ‘fossiele bedrijven’ in de openbare ruimte gaan verbieden. Den Haag, Utrecht, Delft, Nijmegen, Leiden, Bloemendaal en Zwolle hebben dat besluit al eerder genomen.
Henk versus Henk: de carnavalssoap die maar niet wil afsluiten
Er is nog steeds geen einde in zicht aan de knarsende ruzie tussen twee bekende namen uit de Brabantse muziekgeschiedenis: Henk Westbroek en Henk Temming. De oorzaak? Een nieuw carnavalsliedje uit Tilburg dat Carnaval, Wie Viert Het Niet?! heet — en waarbij het oude nummer Sinterklaas (Wie kent hem niet?) op een vrij onverwachte manier weer boven water kwam.
Het lied is een samenwerking tussen Westbroek en het Tilburgse duo Lanterfantje (journalist Thomas van Groningen en dj Koen Verhoof). Ze wilden een vrolijk, typisch Brabants carnavalsnummer maken — gebaseerd op de melodie van het klassieke Goede Doel-lied. En ja, dat liedje schreven Westbroek én Temming samen, toen ze nog in dezelfde band zaten.
Maar nu ligt het anders. Temming zegt dat hij niets wist van het project — tot hij het nummer eergisteren voor het eerst hoorde. “Ik hoorde er dit weekeinde voor het eerst van”, zegt hij. Volgens hem hoort je bij zo’n ‘hergebruik’ altijd eerst contact op te nemen met de oorspronkelijke componisten. “Nu is dat niet gebeurd en dat is raar, ongepast en onfatsoenlijk.” Hij vindt het nummer bovendien “broddelwerk” — en zou zelfs mee willen schrijven als het serieus was aangegaan.
Westbroek ziet het anders. In het radioprogramma KEIgoeiemorgen! noemde hij het nieuwe lied dinsdagochtend een “sneue appel”. En over Temming’s bezwaar: “Je kunt zo’n cover helemaal niet verbieden. Er bestaat parodierecht in Nederland. Zolang de auteursrechten bij ons blijven, mag het gewoon. En elke keer dat jullie het draaien, krijgt Henk Temming vijf cent.”
Temming laat zich daar niet door ontwapenen. Het gaat hem niet om het geld, maar om het principe. “Dit is geen parodie — het is een compleet nieuwe tekst, met een compleet nieuw thema. En nu word ik ook nog eens afgeschilderd als een lastige man die niet tegen een geintje kan.” En die ‘sneue appel’-opmerking? “Wat vilein. Victim blaming, noemen ze dat.”
Kortom: de strijd is verre van beslecht. En wie weet of de volgende editie van het lied al met een gezamenlijke versie komt… of juist met een nieuwe twist.
VS laat spierballen zien bij Iran, maar een aanval zal het regime niet omverwerpen
Na de wekenlange militaire opbouw rond Venezuela lijkt nu iets vergelijkbaars te gebeuren in de wateren voor de Iraanse kust. Gisteren arriveerde er een gigantische Amerikaanse oorlogsvloot — volgens president Donald Trump zelfs groter dan die bij Venezuela. Of dit een directe voorbode is van een militaire aanval? Dat is nog onduidelijk. Maar één ding is wel duidelijk: zelfs als er wél wordt ingegrepen, zullen bombardementen waarschijnlijk niet leiden tot wat Trump zo graag wil: het omverwerpen van het islamitische regime in Teheran.
Een vloot vol dreiging — en mogelijkheden
De vloot bestaat onder meer uit het vliegdekschip USS Abraham Lincoln, vergezeld door escorteschepen die zowel Tomahawk-kruisraketten kunnen afvuren als beschikken over krachtige radarsystemen en luchtverdedigingsraketten. “Dat is dus geen enkelvoudig wapen — het is tegelijkertijd een aanvals- én een verdedigingskracht”, legt Martijn Kitzen, bijzonder hoogleraar militaire studies aan de Universiteit Leiden, uit.
En het stopt niet bij de zee. De VS heeft tientallen bases in de regio, waaronder een cruciale in Qatar — op korte afstand van Iran. Die basis werd anderhalve week geleden nog geëvacueerd uit angst voor een Iraanse reactie. Maar nu staat-ie weer vol: tanks, vliegtuigen, extra luchtverdediging. “Als die vliegtuigen daar opeens weer weggaan, dan is dat een heel duidelijke aanwijzing”, zegt Kitzen.
Wat zou een aanval eigenlijk bereiken?
Trump heeft herhaaldelijk gewag gemaakt van ‘stevig optreden’, vooral na de gewelddadige onderdrukking van protesten in Iran eerder deze maand — waarbij volgens schattingen ruim 6000 demonstranten zijn omgekomen. Maar wat hij daarmee precies bedoelt, blijft vaag. En experts twijfelen sterk of een militaire slag het regime echt kan doen instorten.
“Je kunt doelwitten raken, maar het regime omverwerpen? Dat vraagt om veel meer dan alleen bommen”, zegt Kitzen. Paul Aarts, Iran-expert van de Universiteit van Amsterdam, beaamt dat: “Het regime zit diep verankerd in de politiek, de economie én het veiligheidsapparaat. Je kunt dat niet uitwissen met een paar luchtaanvallen.”
Vooral de Revolutionaire Garde speelt hier een doorslaggevende rol — niet alleen als krijgsmacht, maar ook als economische spil. “Zij zullen tot het bittere eind vechten om het systeem te behouden”, benadrukt Aarts.
En wat als het toch zou lukken? Dan komt een ander gevaar op de loer: een machtsvacuüm. “Dan beginnen allerlei groepen met elkaar te vechten — en een burgeroorlog is dan bijna onvermijdelijk”, waarschuwt hij.
Diplomatie: open deur, maar hoge drempel
Ondertussen blijft de VS de diplomatieke weg openhouden. “Ze willen zeker een deal sluiten”, zei Trump gisteren. Een hooggeplaatste Amerikaanse functionaris liet weten dat Iran al op de hoogte is van de voorwaarden: alle verrijkt uranium moet het land uit, langeafstandsraketten moeten worden beperkt, steun aan gewapende groepen in de regio moet stoppen — en Teheran mag nooit meer zelf uranium verrijken.
Iran is wel open voor gesprekken, maar toont tot nu toe geen bereidheid om aan die voorwaarden te voldoen. En hoewel zo’n akkoord de economische druk (zoals de extreem hoge inflatie door sancties) misschien kan verlichten — de oorzaak van de recente protesten — verwacht Aarts geen concessies op het gebied van politieke rechten. “Daar hoeven de demonstranten niets aan te verwachten.”
🚫 De A27 bij Amelisweerd blijft zoals-ie is — Tweede Kamer zegt ‘nee’ op verbreding
De veelbesproken plannen om de A27 bij het Utrechtse natuurgebied Amelisweerd te verbreden? Die zijn nu officieel gekotst. Vandaag stemde een meerderheid in de Tweede Kamer tegen de verbreding — en dat betekent: het project gaat (voorlopig) niet door.
Het voorstel kwam van GroenLinks-PvdA, maar kreeg steun van belangrijke partijen die nu aan de slag zijn met de vorming van een nieuw kabinet: D66 en het CDA stonden er ook achter. En dat zegt wat over hoe gevoelig dit onderwerp ligt — vooral omdat er weer bos zou moeten verdwijnen bij Amelisweerd. Dat is geen kleinigheid: al in 1982 moest een groot stuk bos wijken voor de oorspronkelijke aanleg van de snelweg. De herhaling daarvan zit veel mensen dwars.
Toenmalig minister Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) besloot in 2020 dat de A27 moest worden verbreed — van tien naar veertien rijstroken — om het verkeer beter te laten stromen én veiliger te maken. De provincie Utrecht en de gemeente Utrecht waren daar echter fel tegen. Toch ging het plan door. Tot nu dan.
De motie die vandaag werd aangenomen roept het kabinet nu op om dat besluit toch in te trekken — en in plaats daarvan het alternatief van provincie en gemeenten serieus te nemen. Dat plan past alles binnen de bestaande weg, zonder bosprikkeling: denk aan extra rijbanen op dezelfde plek, lagere snelheid en zelfs een dak over de weg. Toenmalig minister Madlener (ook Infrastructuur) concludeerde in 2024 dat dat alternatief op vrijwel alle punten minder goed scoort dan verbreding — maar de Kamer lijkt daar nu anders over te denken.
Opvallend genoeg wordt in de motie geen woord gerept over natuurbehoud, verkeersveiligheid of doorstroming. In plaats daarvan komt een heel ander argument centraal: geld. Kamerleden De Hoop (GL-PvdA), Kostic (PvdD) en Beckerman (SP) wijzen erop dat er grote tekorten zijn bij het onderhoud van wegen én spoorlijnen. En dat het geld voor de A27-verbreding dus beter kan worden ingezet waar het écht nodig is.
En ja — wie Amelisweerd kent, weet dat dit gebied emotioneel geladen is. In 1982 leidde de oorspronkelijke aanleg tot heftige protesten, acties en confrontaties tussen demonstranten en politie. De ‘Slag om Amelisweerd’ is nog steeds een bekend hoofdstuk in de Nederlandse milieu-geschiedenis.
Woonwijken op Sicilië dreigen letterlijk de afgrond in – en de regen blijft maar doorgaan
Ook vandaag weer: nieuwe instortingen aan de rand van de klif. Dat meldt de Italiaanse krant Corriere della Serra. De angst is groot dat een groter stuk klif het begeeft – en dan vallen er waarschijnlijk meerdere huizen gewoon de diepte in. De grote instorting zondag was direct het gevolg van cycloon Harry, die zich op het eiland had genesteld. Vanwege het extreme weer is er al noodtoestand afgekondigd op Sicilië, Sardinië én in de zuidelijke regio Calabrië. De Italiaanse overheid heeft meteen 100 miljoen euro vrijgemaakt voor de eerste hulpmaatregelen.
Meer dan 1500 mensen zijn al uit de stad – met zo’n 30.000 inwoners – geëvacueerd. En volgens burgemeester Massimiliano Conti zal dat aantal nog stijgen. Op beelden is te zien dat auto’s al in de afgrond zijn gestort. En ja: vandaag is het opnieuw gaan regenen. Daardoor vrezen zowel autoriteiten als bewoners dat de klif verder instort – en dat delen van de woonwijken gewoon wegspoelen.
“We zijn allemaal uitgeput”, zei de burgemeester. Hij noemde de aanhoudende regen ‘een zware klap’ voor iedereen. “De schade aan huizen en eigendommen is enorm. We vrezen dat de hele wijk onbewoonbaar wordt. Veel gezinnen lopen echt het risico dakloos te raken.”
Verslaggever Sophie van der Meer, die in Italië werkt, vertelt dat experts bang zijn dat veel bewoners nooit meer terug kunnen keren. “Het is nu al zeker dat niet iedereen naar huis mag. Sommige deskundigen denken zelfs dat alle huizen binnen 50 tot 70 meter van de afgrond permanent onbewoonbaar zijn geworden – simpelweg door waar ze staan.” Maar er zijn ook mensen die vrezen dat het probleem veel verder reikt. De ondergrond is nog steeds instabiel, zegt Van der Meer – dus niemand weet precies wat de komende tijd gaat brengen.
Het noodweer treft de regio al wekenlang. Door eerdere aardverschuivingen waren toegangswegen al eerder onbegaanbaar geworden – waardoor de stad bijna geïsoleerd raakte. Vrachtwagenchauffeur Francesco Blanco vertelt aan Corriere della Serra: “Ik heb mijn huis vorig jaar gekocht met een hypotheek. Nu weet ik echt niet wat er gaat gebeuren.”
En dan is er ook nog de juridische nachtmerrie. Volgens Van der Meer vrezen bewoners dat het langdurige proces van schadevergoeding opnieuw jarenlang duurt. In 1997 was er hier al eens een grote aardverschuiving met veel schade – maar voordat iedereen uiteindelijk werd gecompenseerd, waren er twintig jaar voorbij. “Inwoners zijn bang dat het weer van voren af aan begint”, zegt ze.
En natuurlijk speelt het ook politiek. Oppositieleider Elly Schlein is vandaag op bezoek in het gebied – terwijl premier Giorgia Meloni nog niet is langsgekomen. Veel mensen in het zuiden voelen zich al lang achtergesteld door de machthebbers in Rome, en dit soort situaties worden daarom snel gebruikt als politiek argument.
Regionale president Renato Schifani van Sicilië schat de totale schade op minstens 1,5 miljard euro. Gelukkig zijn er tot nu toe geen slachtoffers gevallen – want de autoriteiten zagen de instorting al weken van tevoren aankomen, dankzij de aanhoudende regenval.
Als eerste op de hoogte van het laatste nieuws
Tilburg University: ‘Een kort lontje’ is géén excuus voor huiselijk geweld
Je hoort het wel vaker: “Hij heeft gewoon een kort lontje” — alsof dat genoeg uitleg is voor geweld in een relatie. Maar onderzoekers van de Tilburg University zeggen: nee, zo simpel ligt het niet. Het idee dat iemand ‘gewoon snel boos wordt’ de hoofdoorzaak is van partnergeweld, is volgens hen veel te oppervlakkig.
In plaats daarvan wijzen ze op een complexe mix van factoren: denk aan baanverlies, geldzorgen, emotionele uitputting of een relatie die langzaam maar zeker giftiger wordt. En vooral: de wisselwerking tussen twee mensen speelt een cruciale rol — hoe ze op elkaar reageren, wat ze van elkaar verwachten, en hoe macht en controle zich stilletjes opbouwen.
Waarom ‘kort lontje’ geen pasvorm is
Onderzoekster Iris Frowijn legt uit dat we vroeger vaak keken naar persoonlijke kwetsbaarheden — zoals jeugdtrauma’s of hechtingsproblemen — als voorspellers van geweld. Maar nu blijkt: stressvolle levensomstandigheden én de dynamiek binnen de relatie zijn vaak veel zwaarder in de weegschaal.
Haar collega Stefan Bogaerts, hoogleraar ontwikkelingspsychopathologie en forensische psychologie, benadrukt dat ook: “Als iemand naast allerlei stress al een kort lontje heeft, helpt dat natuurlijk niet… maar dat lontje is niet de oorzaak. Het is eerder een klein vonkje in een brandende ruimte.”
Een grijs gebied, geen zwart-wit verhaal
Een van de lastigste dingen om te onderzoeken? De vaak onduidelijke grens tussen slachtoffer en dader. Soms reageert een slachtoffer met schreeuwen of duwen — en dan wordt het plots lastig om te bepalen wie ‘de dader’ is. Dat maakt het nog lastiger om te begrijpen wat er echt speelt, en waarom iemand zo lang blijft.
En laat ons duidelijk zijn: huiselijk geweld treft niet alleen vrouwen. Ook mannen, mensen uit de LGBTQ+-gemeenschap en andere minderheidsgroepen kunnen slachtoffer worden — en vaak blijven zij onzichtbaar in het publieke debat.
Jongeren zijn extra kwetsbaar voor misleidende boodschappen
Bogaerts waarschuwt ook voor de invloed van sociale media: sommige influencers verheerlijken machtsverschillen of normaliseren controle — en jongeren nemen dat gemakkelijk over. Als je vaak ziet dat dominantie wordt afgebeeld als ‘normaal’ of zelfs ‘sexy’, kan dat geleidelijk je gevoel voor grenzen veranderen. En op termijn zelfs het besef ondermijnen dat iedereen recht heeft op veiligheid, respect én autonomie.
Geen snelle oordelen — wel meer nuance
Frowijn noemt ‘victim blaming’ (het slachtoffer de schuld geven) een groot risico: “Zeggen dat iemand ‘eerder had moeten weggaan’ of ‘had moeten beseffen dat het misging’ is makkelijk — maar vaak onterecht. Veel slachtoffers herkennen zichzelf lang niet als zodanig. Ze groeien stap voor stap mee in een relatie die steeds onveiliger wordt.”
Conclusie van het onderzoek? Er is geen éénduidig motief, geen ‘typische dader’, en geen simpele uitleg. Wat we wel nodig hebben? Meer nuance, meer empathie, en minder haastige oordelen.
