Een kwart van de garnalenvissers stapt uit: ‘Mijn kotter wordt oud ijzer’
In de haven van Den Oever is het weer zo ver: kisten met verse grijze garnalen worden van boord gehaald van de WR-98. Net geen 200 kilo, gevangen in een dag en nacht vissen. Schipper Daan Hermans en zijn vaste collega Jarek, een Poolse matroos, hebben er dit keer zo’n 1200 euro aan overgehouden. “Ze zien er goed uit, maar wel wat klein”, zegt Richard Scholten van de visafslag. “Maar dat hoort gewoon bij dit seizoen.” De garnalen verdwijnen snel naar de koelcel, vanwaar ze later naar pelbedrijven gaan – en uiteindelijk belanden ze in supermarkten en restaurants.
Alleen… dit soort ladingen zal hier straks steeds minder vaak te zien zijn. Want Daan Hermans, 32 jaar, stopt ermee. Hij doet mee aan de vrijwillige uitkoopregeling voor garnalenvissers, en zijn kotter gaat niet meer terug de zee op. Die wordt gesloopt. “Mijn vader heeft die boot gekocht toen ik geboren werd, precies 32 jaar geleden. En nu wordt-ie afgebroken tot oud ijzer. Eigenlijk zegt dat al genoeg”, vertelt hij terwijl hij de netten aan het schoonmaken is.
Wat zich hier afspeelt in Den Oever, gebeurt langs de hele Nederlandse kust. Van de ongeveer 200 garnalenvissers zal naar verwachting een op de vier stoppen. Half december hadden er al 48 zich aangemeld voor de uitkoop via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Wat opvalt? Deze sanering komt niet vanuit de overheid, maar is door de sector zelf aangevraagd.
Durk van Tuinen, bestuurslid van de Nederlandse Vissersbond, legt uit waarom: “Onze vissers werken veel in Natura 2000-gebieden, zoals de Waddenzee en kustwateren. Daar komen steeds meer restricties, dus het gebied waarin je nog kunt vissen wordt kleiner. Daarnaast moeten we vanwege stikstofmaatregelen vaak een nieuwe motor installeren – dat kost makkelijk 100.000 euro per schip.” Na jaren onderhandelen met de overheid én met groen licht uit Brussel is deze vrijwillige uitkoop het resultaat.
Op de WR-98 haalt Daan zorgvuldig visjes en restgarnalen uit de netten. “Als je dat niet goed doet, begint het te rotten en knagen ratten er gaten in. Dan ben je je net kwijt.” De komende weken blijft de boot liggen – januari is sowieso geen goede maand voor garnalen. Vanaf februari wil hij nog een paar tochten maken, maar dan in Duits water. “Daarna is het echt afgelopen. Dan heet de WR-98 officieel ‘einde Wieringer 98’.”
Vissen zit in zijn bloed. Daan groeide op aan boord, ging als kind al mee met zijn vader André. “Hij is nu 66 en stopte vier jaar geleden. Dat hij zo lang doorging, was eigenlijk al bijzonder.” Zijn vader snapt het besluit om te stoppen. “Hij vindt het jammer, maar hij gunt me ook een rustiger leven.” De redenen voor Daan zijn duidelijk: te weinig Nederlandse bemanningsleden, steeds kleinere viszones door milieuregels, en de hoge kosten om de kotter up-to-date te houden. “Het was gewoon een te grote risico om verder te gaan.”
Van de uitkoop wordt hij niet direct rijk. “Een paar ton, maar daar zitten nog schulden op de boot aan vast, en er moet belasting over betaald worden.” Toch is er één groot pluspunt: hij wordt schuldenvrij. “Dat is voor mij het belangrijkste.”
Na het vissen wil Daan wel op het water blijven. “Ik ga eerst naar school, mijn zeevaartpapieren halen. Ik heb al wat oude collega’s gesproken. De ene werkt bij de loodsdienst, een ander in de haven van Rotterdam, weer een ander in de binnenvaart.” Wie weet belandt hij ooit op een luxe cruiseschip. “Toen ik 12 was, ben ik voor het eerst meegegaan omdat ik tegen mijn moeder had staan praten. Na een week kwam ik terug, doodziek van de zee. Maar uiteindelijk trok de zee me toch weer naar zich toe.”
Terwijl er koffie wordt gezet in de stuurhut – dezelfde plek waar hij opgroeide – kijkt Daan rond. “Hier ben ik volwassen geworden. Het einde is in zicht, maar ik stop niet met varen. Dat zit in mijn bloed.”
Eerste strafeis tegen afgezette Zuid-Koreaanse president Yoon: 10 jaar cel op tafel
De aanklagers in Zuid-Korea hebben een flinke celstraf geëist tegen de voormalige president Yoon. Ze willen dat hij tien jaar de cel in gaat, en dat omwille van verschillende ernstige beschuldigingen – waaronder het dwarsbomen van zijn eigen arrestatie na een mislukte poging tot staatsgreep ruim een jaar geleden. Dat blijkt uit berichtgeving van het Zuid-Koreaanse persagentschap Yonhap.
Dit is de allereerste keer dat er een concrete strafeis wordt gevraagd in de reeks processen die momenteel tegen Yoon lopen. Een van de zaken is nog veel zwaarder: daar wordt hij verdacht van het leiden van een opstand. Als hij daar schuldig aan wordt bevonden, kan het zelfs levenslang of – in theorie – de doodstraf worden. Hoewel laatstgenoemde al sinds 1997 niet meer is toegepast in het land.
Het drama speelde zich grotendeels af in december vorig jaar, toen Yoon tijdens een onverwachte tv-toespraak plots de staat van beleg afkondigde. Zijn verdediging? Dat oppositiepartijen hem constant ondermijnden en volgens hem zelfs sympathiek stonden tegenover Noord-Korea, de grote rivaal van Zuid-Korea. Maar de reacties lieten niet lang op zich wachten: binnen enkele uren was er massaal protest, zowel op straat als in politieke kringen. Het bevel werd ingetrokken, en kort daarna zette het parlement Yoon op non-actief.
In januari werd hij uiteindelijk gearresteerd wegens hoogverraad en definitief afgezet als president. Aanhangers probeerden destijds nog te voorkomen dat hij werd opgepakt – hij had zich verschanst in het presidentiële complex. In maart mocht hij tijdelijk weer vrij de lucht in, nadat een rechtbank in Seoul besloot dat hij zijn proces in vrijheid mocht afwachten. Maar in juli werd hij opnieuw vastgezet, dit keer omdat justitie bang was dat hij bewijs zou vernietigen als hij los rondliep.
VS laten bommen vallen op IS in Nigeria: Trump noemt aanval ‘gerechtigde rekening’
Vanavond heeft het Amerikaanse leger, op bevel van ex-president Donald Trump, een serie luchtaanvallen uitgevoerd tegen strijders van de Islamitische Staat (IS) in het noordwesten van Nigeria. Volgens Trump richtten deze terroristen zich vooral op het brute vermoorden van onschuldige christenen – en dat op een schaal die hij nog niet eerder heeft gezien, “in jaren of zelfs eeuwen niet”. In zijn bericht op Truth Social benadrukt hij dat dit de ‘rekening’ is waar hij eerder voor waarschuwde: wie christenen blijft aanvallen, krijgt de VS tegen zich.
De aanvallen zouden gericht zijn geweest op meerdere IS-strijders, die daardoor zijn uitgeschakeld. Het Amerikaanse militaire commando voor Afrika (Africom) bevestigt dat de actie plaatsvond in de staat Sokoto, al is er nog niets bekend over eventuele civiele slachtoffers of schade aan gebouwen.
Ook het Nigeriaanse ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde snel. Zij spreken van “precisieaanvallen” in het kader van een bestaande veiligheidssamenwerking met de Verenigde Staten. Denk hierbij aan gedeelde inlichtingen en strategische coördinatie om extremistische groepen te stoppen. De samenwerking wil men graag voortzetten, zo wordt benadrukt.
Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, bedankte president Tinubu via X (voorheen Twitter) voor de samenwerking. Hij liet weten dat het Pentagon klaarstaat – en voegde eraan toe: “Wordt vervolgd…”
Trump had al maandenlang herhaald dat het christendom in Nigeria onder zware druk staat en sprak van een “existentiële dreiging”. Maar de Nigeriaanse regering wijst erop dat gewapende groeperingen zoals Boko Haram en IS zowel moslims als christenen aanvallen. President Tinubu wees Trumps kritiek eerder al van de hand door te benadrukken dat Nigeria een land is dat religieuze vrijheid serieus neemt. “Het afschilderen van Nigeria als religieus intolerant, strookt niet met de werkelijkheid”, aldus Tinubu.
Het land kampt al jaren met geweld, vooral in het noorden, waar jihadistische groepen actief zijn. Gisteren vielen er bijvoorbeeld nog vijf doden bij een zelfmoordaanslag in het noordoosten. Ook ontvoeringen zijn helaas geen uitzondering. Gisteren riep Tinubu in zijn kerstboodschap nog op tot vrede, met name tussen mensen van verschillende geloven.
VS nemen het op tegen IS in Nigeria – met precisieaanvallen
De Verenigde Staten hebben samen met Nigeria precisie-luchtaanvallen uitgevoerd op doelen van de Islamitische Staat in het west-Afrikaanse land. Dat gebeurde in nauwe samenwerking met de Nigeriaanse autoriteiten. Het ministerie van Buitenlandse Zaken van Nigeria meldt dat de acties nodig waren om de aanhoudende dreiging van terrorisme en extremisme het hoofd te bieden.
Volgens Africom, het Amerikaanse legercommando voor Afrika, vonden de bombardementen plaats in de noordelijke staat Sokoto. Tot nu toe is er echter nog geen informatie beschikbaar over slachtoffers of materiële schade.
Donald Trump maakte de aanvallen ook publiek via zijn eigen sociale media-platform Truth Social. Hij beweert dat IS vooral christenen aanviel “op een schaal die in jaren of zelfs eeuwen niet is voorgekomen”. En volgens hem was dit de directe reactie op zijn eerdere waarschuwing: “Ik zei dat ze zouden betalen als ze niet zouden stoppen – en vanavond kwam die rekening.”
Trump had al eerder kritiek op Nigeria, omdat hij vindt dat er te weinig wordt gedaan om christenen te beschermen in het land van 220 miljoen inwoners, waar ongeveer evenveel moslims als christenen wonen. Maar president Tinubu weerlegde dat: hij stelt dat zijn regering alles doet om godsdienstvrijheid te waarborgen. “Nigeria is geen intolerant land,” zei hij.
Het land worstelt al jaren met geweld van jihadisten, met name in het noorden. Groepen als Boko Haram en IS hebben daar veel invloed en zorgen regelmatig voor aanslagen en ontvoeringen. Gisteren sloeg een zelfmoordterrorist weer toe in het noordoosten, met vijf doden tot gevolg. Gisteren nog riep Tinubu in een kerstbericht op tot meer vrede, vooral tussen mensen met verschillende religies.
Het was ijskoud vannacht – gevoelstemperatuur zelfs tot -12 graden
Gisteren nog lekker genieten van de zon, maar vanochtend werd het meteen duidelijk: winter is terug. Het was namelijk flink koud in grote delen van Nederland, vooral in Twente en de Achterhoek. Daar voelde het op sommige plekken aan alsof het min min 12 graden was. In het midden en noordoosten van het land lag de temperatuur rond de -5, dus ook daar moest je goed insluizen om niet te bevriezen.
In het westen was het iets zachter, maar ook daar kon je best wat extra truien aantrekken. Toch was het niet allemaal slecht nieuws: net als gisteren schijnt de zon weer flink, dus een wandeling in de kerststilte was zeker een optie. Al kies je er natuurlijk ook gewoon voor om lekker onder de deken te blijven – zoals die kat op de foto die duidelijk weet waar het heerlijk warm is.
De middagtemperaturen komen uit op 1 tot 3 graden, met de wijnigste opties op de Waddeneilanden. In het noordoosten blijft het rond het vriespunt hangen. Vanavond begint het helder, maar tegen het eind van de avond trekt er bewolking binnen vanuit het noorden, vooral in Groningen. Ten noorden van de lijn Den Helder – Lelystad – Enschede wordt het grijs, met kans op mist en hier en daar gladheid. De nachtminimumtemperatuur ligt tussen -1 en -6 graden, behalve op de Waddeneilanden waar het net boven nul blijft.
De wind is zwak tot matig en komt uit het noordoosten, waardoor het in het noorden en oosten opnieuw kan aanvoelen alsof het rond de -10 graden is. Morgen wordt het grijs, met plaatselijk mist en lokaal gladheid. In het zuiden schijnt de zon nog even, maar ook daar trekt de bewolking later op de dag binnen. Alleen in het zuiden van Limburg blijft het redelijk zonnig.
Het wordt gelukkig een beetje minder koud: in het binnenland komt het tot 1 of 2 graden in het oosten en zuidoosten, terwijl het in het noordwesten oploopt tot 7 graden. De ochtendwind staat stil of is zwak, vooral in Zeeland met een matige tot vrij krachtige noordoostenwind. Tegen de middag draait de wind naar het westen of noorden en is overal zwak tot matig, behalve in het Waddengebied waar het vrij krachtig blijft waaien uit het noorden.
Hoe koud voelt het nú echt bij jou? (En hoe wordt dat bepaald?)
Laat even die echte temperatuur buiten beschouwing – die is al niet bepaald zomers, eerlijk gezegd. Op sommige plekken in Nederland kun je vandaag best al aan het schaatsen denken, en als je de weersverwachting ziet, snap je waarom. Een warme chocomel met een flinke laag slagroom? Absoluut toegestaan vandaag.
Maar het wordt nog interessanter als je kijkt naar hoe koud het voelt. Want dat is vaak véél erger dan wat het thermometerpje aangeeft. Die ‘gevoelstemperatuur’, ook wel bekend als wind chill, speelt hier een grote rol. Buienradar legt uit hoe dat precies werkt: het is een combinatie van de daadwerkelijke temperatuur én de windsnelheid. Hoe harder het waait en hoe lager de graden, hoe ijziger het aanvoelt op je huid.
Waarom is dat belangrijk? Omdat je bij een lagere gevoelstemperatuur veel sneller risico loopt op onderkoeling. Volgens Buienradar kan onderkoeling al optreden bij een gevoelstemperatuur van -10°C, en dat na slechts enkele uren buiten zijn. Ga je onder de -15°C, dan kan koudeletsel al binnen een uur toeslaan. Het KNMI is daar duidelijk over: bij temperaturen onder -25°C kunnen bevriezingsverschijnselen al binnen een half uur beginnen.
Sinds 2010 geeft het KNMI een code geel af als de gevoelstemperatuur onder de -15°C duikt. En als het echt hard gaat sneeuwen of stormen, en die gevoelstemperatuur onder de -20°C komt, dan kan er zelfs een oranje waarschuwing komen. Gelukkig is het vandaag zover niet gekomen, maar koud blijft het natuurlijk wel.
En waarom voelt het nou zo kil? Vooral dankzij de wind. Vandaag staat die namelijk op windkracht 3 tot 5 – genoeg om de gevoelstemperatuur flink te laten dalen ten opzichte van de gemeten temperatuur. In de tabel op de site van Buienradar zie je precies wat dat betekent voor jouw regio. Wil je weten hoe koud het op dit moment écht aanvoelt bij jou in de buurt? Check dan hun actuele kaart met gevoeltemperaturen.
