Is Georgië al helemaal verloren? De EU zucht ‘ja’, maar veel Georgiërs roepen ‘nope’
Het is nu een jaar geleden dat de Georgische regeringspartij Georgische Droom de EU-toetredingsgesprekken op een laag pitje zette. Sindsdien voelt het in Brussel alsof het land via een afslag de verkeerde kant oprijdt. Democratie wordt steeds meer ingepakt, oppositie en journalisten belanden achter tralies, en op straat vechten betogers al 365 dagen lang tegen politiegeweld – maar zonder op te geven.
EU: “Waar blijft de democratie?”
EU-commissaris Marta Kos (uitbreiding) deelde onlangs een flinke veeg uit: “Als jullie écht EU willen, stop dan met het opsluiten van mensen die kritisch zijn.” De EU wil niet toekijken hoe Georgië de vrijheden die het claimt te omarmen, een voor een afbreekt. Volgens hoogleraar Antoaneta Dimitrova (Universiteit Leiden) werd de EU-uitbreiding na de Russische inval in Oekraïne ineens weer urgent: sterke buurlanden = minder instabiliteit in de wijde regio.
Maar haar waarschuwing klinkt duidelijk: “Van buitenaf kun je geen democratie frietbakken.” Als een regering – zoals Georgische Droom – het zelf niet wil, staan de EU-middelen machteloos.
Ambtenaren en activisten voelen de zweep
Ook wie een overheidsbaan heeft, ervaart nu de druk. Erekle Koplatadze werd vorige maand ontslagen als secretaris van de Georgische delegatie bij EU-orgaan PACE. Reden op papier: ‘herstructurering’. Volgens hem zelf: zijn handtekening onder een pro-EU-petitie plus deelname aan demonstraties. Inmiddels is hij opgepakt tijdens een betoging – volgens Georgische media zit hij nog steeds vast.
En hij is verre van de enige: honderden kritische ambtenaren kregen ontslag en demonstranten lopen tegen vertienvoudigde boetes aan. Ieder protest riskeert nu sneller cellen of bakken geld.
Een vleugje hoop uit Slowakije en Servië
Dimitrova wijst naar Slowakije (1998), waar burgerbewegingen en de EU gezamenlijk via een vreedzame koerswijziging dichter bij de EU kwamen. Of het trucje nu werkt? “Andere tijden,” zegt ze; het voordeel was toen dat vrijwel iedereen écht EU wilde. Hoe de Servische protesten en spaakloop rond hun toetreding afwikkelen, kan volgens haar óók een stempel drukken op wat er in Georgië gebeurt.
Conclusie: nog niet opgeven – ook al knapt de EU-zin
“Demonstranten geven elkaar hoop,” benadrukt Dimitrova. “Zodra iedereen thuisblijft, is er geen rem meer op een volledige dictatuur.” Dus zwaaien de EU-vlaggen nog steeds op straat, ook al klinkt in Brussel steeds vaker: Georgia, we’ve lost you. De boodschap van veel Georgiërs? “Pas op, nog lang niet.”
Kyiv in scherven: elke nacht weer puin schuiven, wachten op een vrede die maar niet komt
Het is 07:00 uur op Roesanivka-eiland. Terwijl de stad langzaam wakker wordt, rinkelt het geluid van stofzuigers en schuivende bezems tussen de flatgebouwen. Niet omdat hier iemand de gang aan het schoonmaken is, maar omdat er weer een Shahed-drone is binnengevlogen. Ramen liggen in kleine glassplinters op de stoep, zwarte roetspetters kleuren de gevels en in de centrale hal ruikt het naar verschroeid plastic. Voor de zoveelste keer vegen bewoners hun eigen straatje schoon, wetende dat de volgende inslag waarschijnlijk alweer onderweg is.
Slapeloze nachten in de metro
De afgelopen tien dagen draaide Kyijov door de nieuwscyclus vanwege een Amerikaans ‘vredesplan’ en een corruptie-affaire rond een topadviseur van Zelenski. Maar wie dacht dat de batterijen daardoor even leeg waren, kwam bedrogen uit. Vannacht klonk om 00:30 uur opnieuw het luchtalarm. In woningen vielen de eerste drones al binnen voor de meeste mensen uberhaupt hadden kunnen besluiten of ze naar het metrostation zouden rennen. Aldaar: twee doden, tientallen gewonden en wéér een achterbuurt die eruitziet als een zwart-wit gekleurde kaart van verlies. Voor veel inwoners was het nummer zoveel van een serie slapeloze nachten die inmiddels twee jaartallen overslaat.
“We hopen dat we winnen – maar ja, wat kunnen wij weten?”
Politiek gewauwel? Daar hebben de mensen op Roesanivka geen trek meer in. “Ik snap er niks van”, zegt een buurtgenoot die zijn hond uitlaat tussen de brandgloed. Twee vrouwen kijken naar een gat op de vijfde verdieping en proberen te berekenen hoe de explosie daar precies zijn weg naar binnen heeft gevonden. “Niemand vertelt ons de waarheid. We hopen op succes, maar we lezen het nieuws op tv en dat is het dan.” Gewone burgers, gewoon radeloos.
Een flat in de fik, een tante in de as
Op zevende hoog is het zwart van voor naar achter. Irina en haar man Taras graaien resten kastanjekleurige keukenkastjes in een vuilniszak. De buitenmuur ontbreekt grotendeels. “Onze oudtante lag hier te slapen. Ze overleefde als kind een Duits concentratiekamp en is nu gestorven in eigen bed, opgeblazen door een Russische drone die haar rookvergiftiging bezorgde.” De begrafenis is nog niet geweest; telefoonlijstjes met praktische regeltjes ligt over afgebladderde fotolijstjes heen. Irina heeft het nieuws de laatste dagen bewust gemeden. “Weinig mensen hier geloven nog in snelle vrede. Oorlog is wat we hebben, puin ruimen is wat we doen.”
Poetin: “Geen halt voor Donbas in handen is”
Gisteren liet de Russische president opnieuw zijn gebruikelijke eisen horen: hele Donbas of vecht door. Voor de buurtbewoners een retorische stokpaardjes-kroniek die ver van hun bordje boenkool afstaat. Uit peilingen blijft dat een meerderheid van Oekraïners niets moet hebben van gebied prijsgeven, maar fluistergesprekken zijn er genoeg. “Ik durf het amper hardop te zeggen, maar laten we dat stuk land toch los,” zegt Irina. “Er zijn zelfs Donbas-Oekraïners die dat roepen.” Probleem: elk stukje dat je weggeeft, is morgen het startpunt van een volgend offensief. En dus blijft die ene, bittere conclusie overeind: een slechte vrede lijkt nog altijd beter dan goed georganiseerde verwoesting.
Schimmel én ratten in oude school: Oekraïners in Helmond moeten het met van alles miezeren
“We zijn blij met onderdak, maar dit is geen leven”, zeggen veel Oekraïners die al meer dan een jaar in een afgekeurd schoolgebouw in Helmond wonen. Bewoner Taras Ostapovets stuurde de gemeente een klachtenbrief mét bewijs: een filmpje waarop je een forse rat door de keuken ziet lopen, foto’s van grootschalige schimmel in de badkamers, gescheurde muren en druipende plekken op het plafond.
De vochtigheid is zo extreem dat er gewoon paddenstoelen uit de tegels komen. Een deel van de wasmachines en kooktoestellen werkt niet meer, ventilatie ontbreekt en de wc-kamers stinken al maanden. Kinderen kampen met eczeem en allergieën, volwassenen raken depressief. Taras ondertekende de brief samen met 164 medebewoners. Hun vraag is simpel: geen luxe, maar een beetje fatsoen. “Fix het ventilatiesysteem, zorg dat die beesten verdwijnen en maak het fatsoenlijk schoon.”
De gemeente zegt de klachten serieus te nemen. Het pand werd op korte termijn omgebouwd vlak na de Russische inval, maar omdat de oorlog voortduurt, blijven mensen langer dan verwacht zitten. “We hopen echt dat ze nú echt doorpakken,” verzucht Taras. “Beloven is één ding, maar doen is waar het om draait.”
Zijn bitterballen niet gloeiend genoeg? Prima reden om even niet te slaan
Van snelle hap tot haute cuisine: wat vind jij te warm of te koud? Laat het weten in ons RTL Nieuwspanel! Aanmelden kan hier.
Vorige week liep een bezoeker op z’n tandvlees omdat het eten te lauw zou zijn. In plaats van te vragen of het nog even opgewarmd kon worden, greep hij een medewerker vast en werd net zo heet als de snack die hij wilde. Collega’s wisten het geweld te stoppen voordat het erger werd.
De politie kwam eraan en pakte de man snel op. De vakbond is als een haas aan de bel getrokken en roept alle medewerkers op om dit soort incidenten altijd te melden. Want hoe zonde zou het zijn als je straks niet eens meer veilig friet kunt bestellen?
De tattoeage die Kim uit haar nachtmerrie tilde
Half augustus 2023, Slovenië. Kim van Geffen (Schijndel) slaapt met haar gezin in een camper terwijl de hemelen openbreken. In één etmaal komt er meer regen naar beneden dan normaal in een hele maand valt. Om middernacht bonkt het hard op de deur: de campingeigenaar tot zijn knieën in ijskoud water, schreeuwt dat ze meteen moeten vertrekken.
Race tegen de stroom
Haar man Harm start de motor en rijdt de wagen een paar meter een heuvel op; nog net op tijd. In een blokhut drinken ze trillend van de schrik een thee, maar na een kwartier valt het volgende verdict: de dijk is gesprongen, iedereen weg. Kim grist haar telefoon, paspoort, twee knuffels, en rent met haar kinderen (9 en 11) achter zich aan. In haar zaklamp ziet ze een tentje voorbijdrijven – met een Duits jongetje erin. Een brandweerman kan hem ternauwernood redden.
Schoollokaal vol tranen
Pas rond vijf uur ’s ochtends bereiken ze een gymzaal die als noodopvang dient. “Iedereen huilde, mensen stonden in hun ondergoed; hun caravans waren kilometers verderop beland.” Half uur later zou het water tot boven de bovenste deurpost van datzelfde hutje staan. “Dan waren we er nooit meer uit gekomen,” weet Kim.
Onwerkelijke nasleep
Na anderhalve dag kunnen ze doorrijden naar Kroatië. De route voert over weggeslagen asfalt en auto’s die op elkaar liggen. “We hebben geen woord gezegd.” Thuis in Nederland volgen Kim en haar dochter EMDR-therapie; slapen lukt maandenlang niet.
Inkt als herinnering én medicijn
Om het moment te verankeren laten Kim en haar man zich tatoeëren: zachte riviergolven en twee dennenbomen (het logo van de camping) precíés op hoogte van hun knieën – waar het water stond toen ze de camper verlieten. “De naald deed pijn, maar het voelde alsof die de paniek eruit haalde.” Ze blijven contact houden met mede-overlevenden; haar man en zoon liepen inmiddels een sponsorwandeling om de eigenaar te steunen.
Volgend jaar toch die backpacktrip
De tweede herdenkingsreis is inmiddels achter de rug, en de belofte aan de kinderen – een backpack-avontuur buiten Europa – gaat dan tocht echt gebeuren. “De kans dat zoiets nog een keer gebeurt is kleiner dan dat het meevalt,” lacht Kim.
Voor het eerst meedoen: BBB op 18 maart in 29 gemeenten
Het wordt een primeur voor de BoerBurgerBeweging: tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag 18 maart duiken ze voor het eerst op in het plaatselijke stemhokje. Een partijsamenkomst in Apeldoorn maakte duidelijk dat BBB in totaal 29 gemeenten binnenduikt, verdeeld over heel Nederland.
Waar zie je de partij precies?
- Friesland pakt uit met liefst acht gemeenten die de partij op de lijst hebben staan.
- Noord-Holland heeft slechts één uitzondering: Amsterdam – dat telt als ‘de enige’ in de provincie.
- Zeeland is beperkt gehouden tot één schakel: Sluis.
- Helemaal geen BBB-lieden doen mee in Zuid-Holland, Flevoland en Drenthe.
“Enorm spannend!”
Caroline van der Plas noemde het meedoen zelf “heel erg spannend” in haar korte toespraak. En dat is op zich geen wonder: het clubje bestaat amper zes jaar en timmert nu dicht bij huis. Dus waar ze al zitting hebben – Europees Parlement, Waterschappen, Provinciale Staten én zelfs de grootste partij in de Eerste Kamer – doen ze nu voor de eerste keer mee op wijk- en dorpsschaal.
Harde wind langs partijhoofdkwartier
Trots of niet, onrust is er zeker ook:
– Afgelopen week stapte senator Arie Griffioen vrijdag nog over naar D66 – vond de BBB-lijn te veel verschillen van zijn eigen koers.
– Deze smak bij de Tweede Kamerverkiezingen vorige maand, waar het aantal zetels van 7 naar 4 shrank, blijft ook even nagenoegen.
Desondanks stond die nederlaag bewust even buiten de gesprekken op deze Apeldoornse bijeenkomst – de focus lag volledig op 18 maart.
