Burgemeester stapt op na azc-ruzie – wat zegt dat over onze democratie?
Hij heeft geen nieuw baantje in het vooruitzicht, zijn ambtstermijn is nog lang niet afgelopen, en privé lijkt er ook niks aan de hand. Toch besloot burgemeester Erik van Merrienboer van Terneuzen gisteren om ermee te stoppen. De reden? Een heftig conflict over de komst van een asielzoekerscentrum (azc).
Het is een behoorlijk bijzondere situatie – misschien wel uniek in Nederland, zo menen experts. “De burgemeester voelt zich duidelijk gepasseerd”, zegt Geerten Boogaard, hoogleraar Staats- en Bestuursrecht in Leiden en specialist in lokale democratie. Zulke gevallen zie je eigenlijk zelden: meestal stap je pas op als je termijn afloopt of je ergens anders een betere baan hebt gevonden. Maar hier gaat het puur om politieke spanning.
Het draait allemaal om dat azc. Van Merrienboer was er zelf duidelijk voor, maar nu vertrekt hij juist omdat raad en wethouders er plots tegen kiezen. Terneuzen leek eerst juist bereid om een centrum te ontvangen, om aan de spreidingswet te voldoen. Maar opeens verandert de wind. En dat zorgt voor grote onrust.
In zijn afscheidsbrief laat de burgemeester geen gras groeien. Hij vraagt zich hardop af of de wisselende standpunten van raadsleden echt vrij zijn geweest. Of ze wel “zonder last” hebben gestemd, zoals hun eed of belofte vereist. Dat is een flinke beschuldiging.
Ook Hilde Westera, directeur van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, is verrast. “Burgemeesters stappen soms op na een vertrouwenscrisis of een privé-affaire, maar dit? Na zo’n politiek besluit over een azc? Dat heb ik nog nooit meegemaakt.” Volgens haar telt het ambt zwaar. “Het is geen baan, het is een bestaan. Je draagt de verantwoordelijkheid voor goed bestuur.”
Commissaris van de Koning Hugo de Jonge heeft Van Merrienboer al gevraagd om voorlopig te blijven. Tenminste, totdat duidelijk is wat er precies speelt in Terneuzen. En daar zijn goede redenen voor. Want volgens De Jonge zijn er raadsleden die beweren onder druk gezet te zijn om tegen het azc te stemmen. “Er zijn meerdere stemmingen geweest met verschillende uitkomsten. Als dat zo is, dan staat de democratie op losse schroeven,” waarschuwt hij.
Hoogleraar Boogaard knikt. “Als raadsleden daadwerkelijk worden bedreigd, is dat rampzalig voor de democratie. Dan wordt de basis van gemeentepolitiek ondermijnd.” En helaas komt het vaker voor dan je denkt. Uit cijfers van ProDemos blijkt dat bijna de helft van alle lokale gekozen ambtsdragers in 2024 geconfronteerd werd met agressie. En steeds vaker richt die agressie zich op de persoon – vaak online. Alleen in zes procent van de gevallen wordt aangifte gedaan.
Omroep Zeeland sprak met raadsleden die zich onder druk gezet voelen. Er zou zelfs een ‘smoelenboek’ rondgaan op sociale media, met foto’s van raadsleden die vóór het azc waren. De bijschrift: ‘Deze ratten stemden voor’.
Boogaard benadrukt dat juist de burgemeester en de griffier extra alert moeten zijn in zulke situaties. “Ze moeten signalen oppikken – bijvoorbeeld als iemand opeens van mening verandert zonder goede reden.” In ernstige gevallen kunnen ze een stemming zelfs ongeldig verklaren of justitie inschakelen.
Ook de Commissaris van de Koning heeft een cruciale rol. Volgens Boogaard moet die ingrijpen als het misgaat, zeker als een burgemeester emotioneel overbelast raakt. “Het zou me verbazen als Hugo de Jonge dit niet allang had gehoord. In deze kringen belt iedereen elkaar continu, zeker bij dreigende veiligheidskwesties.”
Nu heeft De Jonge een gesloten vergadering met de gemeenteraad aangevraagd. Wat daar besproken wordt, zal veelzeggend zijn – niet alleen voor Terneuzen, maar voor hoe democratie in Nederland standhoudt onder druk.
Edibles: lekker smakend, maar verraderlijk wanneer je er niet op voorbereid bent
Oma Mieke uit Boxtel (73) dacht echt dat het haar einde had bereikt – en terecht. Nadat ze per ongeluk een snoepje had gegeten tijdens haar schoonmaakwerk in een B&B, ging het helemaal mis. Het bleek geen gewone bonbon te zijn, maar een zogeheten edible: een lekkernij met fijngemalen cannabis erin verwerkt. De eigenaren hadden het spulletje achtergelaten na een bezoek, en Mieke wist natuurlijk van niets.
En ja, edibles zijn overal. Van zelfgemaakte spacecake tot gekleurde gummibears of luxe chocoladerepen – tegenwoordig zie je ze ook gewoon in de coffeeshop. Je kunt ze kopen als zakje snoep of plak cake, vooral rond Koningsdag kom je ze veel tegen op vrijmarkten. Maar het gekke is: iedereen kan ze maken. Meng wat vermalen wiet door koekdeeg, chocolade of jam, en je hebt je eigen tripsnack.
Maar hier zit net het probleem. Want hoeveel THC – de stof die voor de high zorgt – zit er nou eigenlijk in? Dat weet niemand precies. Bij zelfgemaakte varianten is de dosering super onbetrouwbaar. En dat maakt edibles flink gevaarlijker dan een joint. Roken is direct merkbaar, maar bij eten duurt het langer voordat je iets voelt – soms wel een uur of twee. En dan komt het ineens aan, hard.
Daardoor is de kans op een overdosis groter. Denk aan klachten zoals paniekaanvallen, snelle hartslag, verwardheid of het gevoel dat de tijd stil staat. Oma Mieke kreeg het er behoorlijk op: ze werd slap, zag haar overleden zus voor zich en dacht dat ze doodging.
Artsen benadrukken: bij ernstige symptomen zoals hevige misselijkheid, bewustzijnsverlies of extreme angst, bel dan meteen 112. Bij minder zware klachten helpt rust, water drinken en iemand in de buurt hebben. Niet alleen laten!
Toch hoeft het niet altijd zo dramatisch af te lopen. THC kan ook ontspanning brengen, pijn verminderen en soms zelfs een euforisch gevoel veroorzaken – de bekende ‘high’. Als Mieke half zo’n bonbon had genomen, had het misschien juist een mooie ervaring kunnen zijn. Maar onverwachts? Dan wordt het al snel een nachtmerrie.
Muziek als krachtige steun in de strijd tegen kinderkanker: Jan uit Brabant maakt verschil
Je zou kunnen zeggen dat Jan de Groot uit Steenbergen geen gewone muziekliefhebber is. Want voor hem is muziek veel meer dan alleen achtergrondgeluid tijdens een borrel of een feestje. Voor Jan is het een echt wapen in de strijd tegen kinderkanker. Al twaalf jaar lang gebruikt hij zijn passie om iets goeds te doen, en dat doet hij onder de naam Vuist tegen kinderkanker.
Elk jaar organiseert hij er weer een muziekavond van maak, soms zelfs meerdere. En hoewel het altijd gezellig toegaat met artiesten als Johnny Gold, Wilbert Pigmans en Monique de Rooy op het podium, staat het vooral niet om het feest. Het draait om het doel: geld inzamelen voor het Prinses Máxima Centrum in Utrecht, waar kinderen met kanker worden behandeld.
Het begon allemaal toen er een meisje in zijn dorp ernstig ziek werd. “Ze had kanker, en we wilden haar gewoon een beetje steun geven,” vertelt Jan. Dat kleine gebaar groeide al snel uit tot iets veel groters. De avonden waren zo succesvol dat hij ze bleef organiseren – jaar na jaar. Inmiddels is hij al bij de vijfentwintigste editie aangekomen, een mooi jubileum.
Al die tijd gaat elke cent van de opbrengst naar het Máxima Centrum. Denk aan speelgoed voor de zieke kindjes, het inrichten van familiekamers of het ondersteunen van wetenschappelijk onderzoek. “Die kinderen liggen daar maar, tijdens hun behandelingen,” zegt Jan. “Ze kunnen wel een duwtje in de rug gebruiken. Dat probeer ik te zijn.”
Tot nu toe heeft hij al bijna 30.000 euro ingezameld met zijn acties. Maar Jan stopt niet bij kinderkanker. Ook mensen met spierziekten hebben in het verleden baat gehad bij zijn inzet. En als er iemand in de buurt hulp nodig heeft, is hij er vaak als eerste bij.
Zo regelde hij voor Mandy, die lymfklierkanker had, een hele verwendag. Pedicure, gezichtsbehandeling, ontbijt, lunch, een dagje uit in Playdôme én een barbecue. “Dat was fantastisch,” blikt ze terug. “Echt onvergetelijk.”
Ook Elin, een meisje met een hersenbeschadiging door zuurstofgebrek bij de geboorte, kreeg hulp via Jans netwerk. Haar ouders zijn ontroerd door de steun van iemand die ze helemaal niet kennen. “Dat een vreemde zoveel moeite doet… dat raakt je diep,” zegt haar vader Mark.
En dan is er nog Mex, die een fysieke beperking heeft. Jan zorgde ervoor dat er een tillift kwam. “We zijn er heel blij mee,” vertelt haar vader Martin. “En wat opvalt: Jan doet het allemaal zo nuchter. Hij vindt het gewoon normaal om te helpen.”
Toch raakte hij flink aangedaan toen hij verrast werd met een nominatie voor Brabander van het Jaar. “Ik doe dit om anderen te helpen, en dat wordt gezien,” snikt hij. “Daar ben ik ontzettend blij mee.”
Meer voedsel komt binnen in Gaza, maar de nood blijft groot
Het gaat net iets beter in de Gazastrook – maar “beter” is relatief. Er komt weliswaar meer voedselhulp binnen dan voorheen, maar dat wil nog lang niet zeggen dat iedereen genoeg te eten heeft. Zeker niet als je kijkt naar kinderen zoals Sella, een 1-jarig meisje dat nu in het ziekenhuis ligt met acute ondervoeding. Haar moeder maakt zich grote zorgen: “Ze heeft dringend gezond voedsel nodig om aan te sterken.”
Sinds het bestand van kracht werd op 10 oktober, laat Israël meer vrachtwagens met hulpgoederen door. Toch blijft het aantal ver achter bij wat was afgesproken: 600 vrachtwagens per dag. Dat aantal wordt bij lange na niet gehaald. En zelfs als er wel vrachtwagens binnengaan, is de inhoud vaak problematisch. Veel van de geleverde hulp bevat geen essentiële basisproducten zoals meel of babymelk, maar dingen als chips en frisdrank.
Dat leidt tot een ernstig probleem: mensen krijgen simpelweg niet de voedingsstoffen die ze nodig hebben. De meeste mensen in Gaza eten nu vooral graanproducten – brood, pasta, rijst – af en toe aangevuld met wat zuivel of fruit. Maar dat is lang niet voldoende, zeker niet voor kwetsbare groepen zoals jonge kinderen.
Tijdens de oorlog en de jarenlange blokkade raakten honderdduizenden Palestijnen onderernoeid. Gaarkeukens moesten hun deuren sluiten. In augustus concludeerde het internationale IPC-systeem zelfs dat delen van Gaza officieel in hongersnood verkeerden. Gelukkig zijn er nu weer meer maaltijden beschikbaar: de VN verdeelt dagelijks zo’n 1,4 miljoen maaltijden. Een maand geleden waren dat er nog minder dan een miljoen. Maar ook dit is onvoldoende voor de twee miljoen inwoners van de strook.
“Er is vooruitgang, ja”, zegt Wouter Booij van Unicef, “maar we zitten nog lang niet in de buurt van waar we moeten zijn. De tekorten zijn gigantisch. Je lost zoiets niet zomaar op.” Midden-Oostencorrespondent Pepijn Nagtzaam benadrukt dat dit geen natuurramp is, maar een mensgemaakte crisis. “Het is een keuze dat er niet genoeg vrachtwagens worden doorgelaten. En die keuze heeft directe gevolgen voor kinderen die nu wanhopig hulp nodig hebben.”
Toch zijn er ook positieve signalen. Volgens Unicef zien ze minder kinderen met ernstige ondervoeding tijdens screenings. Ook komt er meer diesel binnen, waardoor bakkerijen hun ovens weer kunnen aanzetten. Brood is weer iets makkelijker verkrijgbaar.
Maar dan zijn er ook beelden die verwarrend overkomen: kraampjes vol eten, alsof er niets aan de hand is. Alleen: dat eten is commerciële handel, geen humanitaire hulp. Handelaren verkopen producten tegen buitensporig hoge prijzen. Eén ei kostte eerst al snel 7,50 euro; nu is een doos van dertig eieren ongeveer 12,50 euro. Dat is goedkoper, maar nog steeds onbetaalbaar voor de meeste mensen.
In het noorden van Gaza is de situatie nog veel nijpender dan in het zuiden. Daar houdt Israël de grensovergangen gesloten, waardoor hulp nauwelijks binnendringt. Hulporganisaties roepen op om alle grensposten direct open te stellen. Met de winter in aantocht is behoefte aan dekens, tenten en verwarming extra groot. Maar zelfs tentpalen mogen soms niet naar binnen – omdat ze eventueel militair gebruikt zouden kunnen worden, aldus Israël. Bovendien zit er veel administratieve rompslomp aan vast.
De eerste fase van het bestand loopt bijna af. Wat daarna komt, is onduidelijk. Dan moet verder worden onderhandeld, onder meer over Trumps vredesplan. Maar terwijl dat gebeurt, beschuldigen Hamas en Israël elkaar van schendingen van het bestand. Afgelopen week vielen er weer meer dan dertig dode Palestijnen bij Israëlische luchtaanvallen. Sinds het begin van het bestand zijn bijna 300 Palestijnen omgekomen.
“Het gaat beter dan voor het bestand”, zei een woordvoerder van het World Food Programme vorige week, “maar er is nog een lange weg te gaan.”
De moeder van Sella hoopt dat haar dochter snel het speciale voedsel krijgt dat ze nodig heeft. En correspondent Nagtzaam vat het samen: “De situatie blijft erg tragisch en schrijnend.”
Jetten en Klaver reageren op inmenging via sociale media: “Dit is een bedreiging voor onze democratie”
Er hangt een serieuze sfeer rond de Nederlandse politiek na een onthulling van RTL Nieuws over een trollennetwerk dat actief was in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen. Het gaat om een organisatie die via nepaccounts polariserende berichten en desinformatie verspreidde – vooral gericht op het verhogen van spanningen in het publieke debat.
Wat opviel? De meeste van deze valse accounts waren afkomstig uit West-Afrika. En hoewel ze daar technisch gezien vanuit dat gebied opereren, wijzen experts er al langer op dat dit soort campagnes vaak worden gestuurd of gesponsord vanuit Rusland. Kortom: het ziet ernaar uit dat er buitenlandse invloed in het spel was tijdens een cruciale democratische gebeurtenis in Nederland.
Jesse Klaver, leider van GroenLinks-PvdA, laat geen twijfel bestaan over hoe serieus hij dit neemt: “Dit is echt een bedreiging voor de democratie, en daar moet iets aan gedaan worden.” Zijn partij had al voor de verkiezingen geprobeerd techbedrijven zoals X (voorheen Twitter) aan tafel te krijgen. Ze wilden duidelijkheid over welke stappen genomen zouden worden om de verkiezingen beschermd te houden tegen online manipulatie.
Maar niemand kwam opdagen. Geen enkel groot platform reageerde op de uitnodiging, ondanks dat een flinke meerderheid in de Tweede Kamer achter het initiatief stond. Daarom wil Klaver nu dat de regering ingrijpt. Hij kondigt aan om vragen te stellen aan de minister van Binnenlandse Zaken: “We hebben hier te maken met directe inmenging vanuit het buitenland in ons democratische proces. Dat is gewoon onacceptabel.”
Ook Rob Jetten, leider van D66, roept op tot actie. Hij benadrukt dat buitenlandse machten bewust proberen de Nederlandse verkiezingen en het maatschappelijke debat te beïnvloeden – en dat we dat veel harder moeten tegengaan. “Als externe partijen onze democratie ondermijnen via sociale media, dan moeten we daar als land op anticiperen.”
Uit het onderzoek blijkt dat uiterst rechtse partijen het meeste baat hadden bij deze campagne. Berichten van PVV- en FVD-politici werden aanzienlijk vaker gedeeld door het netwerk dan die van andere fracties. Of dit daadwerkelijk heeft geleid tot stemveranderingen, is lastig vast te stellen. Deskundigen durven daarom niet te zeggen of de uitslag écht beïnvloed is.
Forum voor Democratie zelf denkt van niet. Partijleider Lidewij de Vos stelt dat 500.000 mensen op hen hebben gestemd – en dat 500 nepaccounts daar simpelweg geen verschil in kunnen maken. “We geloven niet dat dit doorslaggevend was.” Integendeel: zij zijn juist tegen strengere regels voor sociale media. Volgens haar is buitenlandse inmenging misschien vervelend, maar het beperken van internetvrijheid is nog veel ernstiger.
Terwijl Europese wetgeving – zoals de Digital Services Act – techbedrijven verplicht om actie te nemen tegen verkiezingsmanipulatie, ontbreekt er in Nederland nog steeds een nationale toezichthouder die grote platforms kan aanpakken. De ACM geeft toe dat zij daar geen bevoegdheid voor heeft. Alleen de Europese Commissie mag sancties opleggen.
En ja, zo’n onderzoek is al begonnen. De Commissie bekijkt momenteel de rol van X bij verkiezingen in Europa – en elk nieuw bewijs over activiteiten tijdens de Nederlandse stembusgang wordt daarbij meegenomen.
Grote schrapping bij ABN Amro: duizenden banen verdwijnen
Het is raak voor ABN Amro: vanochtend werd bekend dat de bank ruim 5200 banen gaat schrappen. Het is de grootste reorganisatie binnen de bank sinds meer dan vijftien jaar, en het nieuws heeft flink wat stof doen opwaaien. Hoewel een personeelsinkrimping al in de lucht hing, komt het aantal ontslagen hard aan. “We hadden wel iets verwacht, maar dit slaat echt in als een bom”, zegt Reinier Castelein, voorzitter van vakbond De Unie. FNV noemt het een reorganisatie van ‘ongekende omvang’, terwijl CNV spreekt van een ‘onaangename verrassing’.
Toch blijkt de markt er anders over te denken. Op de beurs ging het aandeel ABN Amro vandaag met zo’n zes procent omhoog en sloot boven de 28 euro. Begin dit jaar lag die koers nog rond de 15 euro. Toch is er nog een lange weg te gaan voordat de Nederlandse Staat haar investering volledig terugverdiend heeft. Na de nationalisatie zit er nog steeds een openstaand bedrag van bijna 8,3 miljard euro. Om quitte te spelen, zou de overheid de resterende 164 miljoen aandelen moeten verkopen tegen minstens 50 euro per stuk – en dat is nu nog ver weg.
De bank wil een vijfde van al haar banen afschaffen, in een poging haar positie in Europa te versterken. Mensen die hun baan verliezen, krijgen ondersteuning bij het vinden van nieuwe werkzaamheden. Toch blijft de teleurstelling groot onder medewerkers. “We zijn keihard geraakt, onze leden zijn geschokt”, aldus Castelein. De FNV vindt het ronduit “onbegrijpelijk” dat een bank die jaarlijks miljarden winst maakt, opnieuw op zo’n grote schaal mensen ontslaat. Volgens de bond wordt er gekozen voor hogere winsten ten koste van het personeel.
Castelein ziet hierin een duidelijke strategie: ABN Amro probeert zich los te maken van de overheid, en daar hoort een harde financiële koers bij. “Minder mensen, meer rendement – dat is de nieuwe realiteit.” En dat past in een bredere trend, legt Harald Benink, hoogleraar Banking & Finance aan de Universiteit van Tilburg, uit. Banken moeten efficiënter worden, anders overleven ze niet. “Als je zwak bent, word je snel overgenomen. Door kosten te drukken, word je sterker – en daarmee ook minder aantrekkelijk als overnameprooi.”
Dat laatste is geen klein detail. De afgelopen jaren hebben meerdere ministers van Financiën buitenlandse banken buitengesloten die interesse toonden in ABN Amro. Eerder dit jaar deden geruchten de ronde dat het Belgische KBC oog had op de Nederlandse bank. Benink verwacht dat de buitenlandse belangstelling alleen maar zal toenemen. “Daarom moet ABN Amro zichzelf wapenen door slanker en efficiënter te worden.”
Bestuursvoorzitter Marguerite Bérard benadrukte tijdens een gesprek met de NOS dat ABN Amro “een erg sterke bank is, die nog sterker kan worden – en zelfstandig zal blijven”. Maar waarom dan deze ingrijpende stap? Een reden is de lage beurswaardering van de bank. Die ligt zo’n twintig procent onder de werkelijke waarde. Bij ING is het juist andersom: daar ligt de beurskoers zo’n 25 procent boven de intrinsieke waarde. De oorzaak? ABN Amro heeft relatief hoge kosten: voor elke verdiende euro gaan er zo’n 60 cent aan kosten af. Bij ING is dat iets meer dan 42 cent.
“De hele sector staat onder druk om efficiënter te worden”, zegt Benink. “En als je je kosten verlaagt, stijgt je waarde op de beurs automatisch.” Daarom kiest ABN Amro ook actief voor groei via overnames. Dit jaar nam de bank Hauck Aufhäuser Lampe in Duitsland over, en recentelijk ook het Nederlandse NIBC. Zo probeert de bank niet alleen sterker te worden, maar ook harder te maken voor eventuele overnamepogingen.
